/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Аймағамбетовтің арифметикасы

Аймағамбетовтің арифметикасы

Министрді мұқатпақ болғандар оңбай қателесті.  

18:43 16 Қараша 2019 10766

Аймағамбетовтің арифметикасы

Автор:

Абылай Бейбарыс

Біздің елде білім және ғылым министрлігінің басынан дау арылмайды. Ал министрлер мен вице-министрлер бірінен соң бірі ауысады.

Биыл ақпанда Ерлан Сағадиев қызметінен кетті. Күләш Шәмшидинова төрт-ақ ай билік жүргізді. Маусымда Асхат Аймағамбетов министр атанды.

Тамыз айында министрліктің әкімшілік жұмыс және мемлекеттік сатып алу департаментінің директоры Анар Қайырбекова ведомстваның жауапты хатшысы Арын Орсариев пен вице-министрлер Рүстем Биғари мен Фатима Жақыпованы жең ұшынан жалғасқан сыбайлас жемқорлыққа жол беріп отыр деп дабыл қақты. Бұған Рүстем Биғари: «Бұл «медиабопса», – деп жауап берді.

Қазан айында Президенттің өкімімен Арын Өрсариев қызметінен босатылды. Ал департамент директоры Анар Қайырбекова Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетіне ректор болып тағайындалды. Бұдан кейін вице-министрі Фатима Жақыпованың ғылыми атағына қатысты шу шықты. Әлеуметтік желіде Фатима Жақыпованың докторлық диссертациясы плагиат, ал ғылыми атағы заңсыз екені туралы сөз тарады. Вице-министр осы жағдайға байланысты түсініктеме беріп, ғылыми жұмысын Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығының талқысына ұсынды. Кейін ол өтініш жазуына байланысты үкімет қаулысымен вице-министр қызметінен босатылды. Мұның арасында білім және ғылым вице-министрі Эльмира Суханбердиева лауазымын теріс пайдаланып, заңға қайшы әрекетке барғаны үшін сотталды. Осының барлығы «су жаңа» министр Асхат Аймағамбетовтің қызметіне тікелей болмаса да, жанама әсер етті. Бірақ министр мұқалған жоқ. Ол ата-аналардың талабына құлақ түріп, оқу бағдарламасына әліппені енгізетінін мәлімдеді.

«Ұстаздар болсын, ата-аналар болсын көптен бері әліппе мәселесін көтеріп жүр. Бұл мәселе өте маңызды. Біз әліппені қайтару керек деп есептейміз. Ол 2021 жылы, өздеріңізге жақсы таныс, қазақ тіліне бейімделген Ахмет Байтұрсыновтың әдістемесі негізінде енгізіледі. Әліппе сынақ өткізетін алаң емес. Бізде нақты қазақ тіліне бейімделген әдістеме бар. Ол Ахмет Байтұрсыновтың әдістемесі. Сондықтан ештеңені ойдан шығармай, осы әдістеме негізінде жұмыс жүргіземіз», – деді ол.

Тарих пәнінің мұғалімі, көкшетаулық Әлия Ахетова жаңартылған оқу бағдарламасын, оқушылардың білімін бағалау жүйесін және сыбайлас жемқорлықпен күрес жұмысын сынға алғанда да Асхат Аймағамбетов азаматтық танытты. Ол шолақ ойлы шенеуніктер секілді қарсы тарапқа қысым көрсеткен жоқ, керісінше мәселенің ақ-қарасын анықтау үшін оқытушыны жеке қабылдауына шақырды.  

«Біз онымен жүздестік және сөйлестік. Арамызда жақсы диалог орнады. Бұған дейін бірнеше өзекті мәселе бойынша министрліктің шара қабылдағанын айтқанбыз. Мәселен, ұлттық біліктілік тестінде мұғалімдерді металл іздегішпен тексеру, сұрақтардың сапасы және апелляция туралы сын болған. Бұл жүйенің өзгеретінін тамыз конференциясында хабарлағанбыз. Біз өзгерісті бастап кеттік. Сондықтан әріптесіміз көтерген бірқатар мәселелер шешілген», – деді министр.

Асхат Аймағамбетовтің жеке басына қатысты сын таяуда мәжілісте өткен үкімет сағатынан кейін айтылды. БАҚ өкілдері мен қарапайым халық әлеуметтік желіде министрді мұқатып, мысқылдап жатты. Бұған Асхат Аймағамбетовтің мектепке 6 жастан барған оқушы 12 жыл білім алса, 17 жасында мектепті аяқтап, түлек атанады деген мәлімдемесі түрткі болды.

Мәжіліс төрағасының орынбасары Гүлмира Исимбаеваның өзі: «Егер, 6 жасында мектепке барса, 12 жыл оқыса, менімше, бұл жерде қарапайым арифметика. 12+6 =18», – дегенді айтты. Бұған министр: «Бүгінгі таңда мектепке 7 жасында барған балалар мектепті 18 жаста емес, 17 жаста аяқтайды. Сол секілді мектепке 6 жасында барған оқушы 12 жылдық оқуды 17 жасында тәмамдайды», – деп жауап берді.

Асхат Аймағамбетовтің арифметикасын түсіну үшін төмендегі кестені шолып шығу керек.

      

Абылай Бейбарыс

Мемлекеттің есебінен платформа құруға қарсымын – Асхат Аймағамбетов

Білім жүйесі барлық жағдайға дайын болуы керек.

12 Шілде 2020 12:53 50

Мемлекеттің есебінен платформа құруға қарсымын – Асхат Аймағамбетов

Білім және ғылым министрі журналистерге неге сенетінін, нені орындайтынын, не дайындалып жатқанын және неге өкінбейтінін мәлімдеді.

Министрдің сөзінше, мемлекеттің есебінен интернет-алаң немесе басқа платформа құрған дұрыс емес. Себебі мұның соңы жақсы болмайды.

Асхат Аймағамбетов оқушыларды онлайн режимде оқытатын zoom интернет-алаңының отандық баламасын жасауды қолдамайды екен. Бұл туралы ол министрліктің онлайн форматта өткізген жиынында: «Жалпы, бұл бағытта менің ұстанымым мынадай: мемлекеттің есебінен интернет-алаң болсын, басқа да платформа болсын құруға қарсымын. Отандық білім беру жүйесінде Ұлттық білім беру дерек қоры бар. Онда жеке мәліметтер сақталған. Бұл – басты әрі мемлекеттік база. Соны пайдаланып, соны дамытамыз. Меніңше, kundelik, daryn online, bilimland секілді жүйелерді мемлекеттік жүйемен ауыстырудың қажеті жоқ. Мен нарыққа көбірек сенемін. Бәсекелестік болуы керек», – деді.

Асхат Аймағамбетов Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың үкіметтің кеңейтілген отырысында берген мектеп бағдарламасына «Балалардың экологиялық білімі» атты жаңа пән енгізу туралы тапсырмасын орындайтынын жеткізді.

«Президенттің тапсырмасы бар. Бұл тапсырма міндетті түрде орындалады. Әдістемелік көзқарас, жалпыға ортақ мемлекеттік стандарт, бұл міндетті дұрыс орындау, ғылыми амал-әдіс тұрғысынан әріптестеріміз тиісті шешім әзірлеп жатыр. Яғни оқу жоспары мен оқу бағдарламасының ғылыми негіздемесі болуы керек. Баланың ақпаратты қабылдау жасына байланысты талдау жасалады. Идеяны сапалы түрде жүзеге асыру керек. Бұл тұрғыда кез келген педагог тиісті кадр, бағдарлама, оқулық керек. Сол үшін ең алдымен міндеттің дұрыс орындалатынына баса маңыз береміз», – деді Асхат Аймағамбетов.

Министрдің мәлімдеуінше, бүгінгі таңда электронды оқулықтар дайындалып жатыр.

«Біз баспамен келісіп қойдық. Оқулықтардың электронды нұсқасы қолжетімді болуы керек», – деді Асхат Аймағамбетов.

Министр осыған дейінгі қашықтан оқыту тәсілі дұрыс болды деп есептейді және қабылданған шешімге өкінбейді. Осы турасында ол: «Әу баста «төртінші тоқсанды шілде-тамыз айларына ауыстырайық» деген пікір болды. Біз оқуды қашықтан жалғастыру туралы шешім қабылдадық. Бұл шешімге титтей де өкінбеймін. Толығымен дұрыс деп есептеймін. Сол кездегі ұсыныстарға құлақ асқанда, қазіргі жағдайымыз қалай болар еді? – деді Асхат Аймағамбетов.

Өздеріңіз білетіндей, бүгінгі таңда қыркүйектен бастап қалай оқимыз деген сұрақ өзекті әрі маңызды болып тұр. Маңыздылығы сол, мәселеге Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі назар аударды.

«Әкімдіктер жаңа оқу жылына дереу дайындалып, мектептер мен жекелеген мұқтаж отбасыларды қажетті техникамен жабдықтауға тиіс. 1- қыркүйекте жаңа оқу жылы басталады. Министрліктің бұл оқиғаға дайындығына күмәнім бар. Балалар қалай оқиды – мектепте немесе қашықта? Мұғалімдердің жаңа оқу жылына дайындығы қандай?» – деп сұрады Президент үкіметтің кеңейтілген отырысында. Министрліктің онлайн форматта өткен жиынында осы мәселе күн тәртібіне қойылды.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетовтің мәлімдеуінше, жаңа оқу жылына қызу дайындық жүріп жатыр. Министрлік 3 түрлі нұсқа әзірлеген.  Алайда нақты қай нұсқа қолданылатыны белгісіз.

«Күрделі эпидемиологиялық жағдайды ескере отырып, біз әу бастан 3 негізгі нұсқаға дайындалдық. Болжамымыз дұрыс болып шықты. Бүгінге дейн денсаулық сақтау министрлігімен, басқа да мемлекеттік органдармен бірлесіп, ұсынылған нұсқаларды сараптадық. Жұмыс тобы құрылып, өңірлерде ғалымдар, педагогтар, мектеп директорлары мен сарапшылар мәселені талқылап жатыр», – деді Асхат Аймағамбетов.

Бұдан кейін министр ұсынылған нұсқаларға жеке-жеке тоқталды.

«Бірінші нұсқа – қашықтан оқыту. Бұл нұсқа қолданысқа енгізілсе,

шалғайдағы қауіпсіз елдімекендерде тұратын оқушылар ғана IV тоқсандағыдай мектепке барып оқиды. Қашықтан оқыту мұғалімдер мен оқушылардың өмірі мен денсаулығына белгілі дәрежеде қауіп төнген жағдайда жүзеге асады», – деді ол.

Екінші нұсқа – қашықтан оқыта отырып, жекелеген сыныптарға аралас білім беру тәсілін енгізу. Бұл туралы министр: «Әрине, шектеулер болуы керек. Біріншіден, міндетті түрде дене қызуын өлшеу, санитарлық тазарту, әлеуметтік қашықтықты сақтау. Сабақтар қысқарып, балалар шағын топтарға бөлінеді. Кабинеттік жүйе болмайды және тағы сол сияқты басқа да амалдар қарастырылады. Бұл тәсіл енгізілсе, өте қатаң санитарлық нормалар мен талаптарды қабылдау қажет. Бірқатар ел қазірдің өзінде осы нұсқаны ұстанып отырғанын білеміз. Кейбіреулері осы тәсілге сүйене отырып мектептерін мамыр айында ашты. Жалпы, бұл нұсқаны пайдаланудың тәжірибесі бар»,– деді.

Министрдің мәлімдеуінше, үшінші нұсқа – қатаң санитарлық шектеулерді сақтай отырып, қалыпты жағдайда білім беру.

«Балалар қалыпты жағдайда оқиды. Алайда сабақ арасындағы үзіліске, сыныптағы оқушылар санына шектеу қойылып, кабинет жүйесі алынып тасталады. Тіпті асханаға бару кестесіне де шектеу салынады. Бұл амалды да көптеген елдер пайдаланып жатыр. Егер, осы нұсқаны біз де қабылдап жатсақ, қандай ерекшеліктер, шектеулер мен алгоритмдер болатыны жайлы нақты түсінігіміз бар», – деді ол.

Асхат Аймағамбетовтің айтуынша, министрлік жақын күндері нақты шешім қабылдайды. Ерекше бір жағдай болып қалмаса, министрлік 3 нұсқаның бірін негізге алады.

«Жаңа оқу жылы қай нұсқамен басталса, жыл бойы солай жалғасады деген сөз емес. Білім жүйесі барлық жағдайға дайын болуы керек. Мектептерде оқушыларға тиісті жағдай жасау қажет. Білім беру бұрынғыдай болмайды. Сондықтан біз әу бастан босаңсуға болматынын айтып келеміз. Біз 3 нұсқаға да дайын болуымыз және эпидемиологиялық жағдайға байланысты әрекет етуіміз керек. Қазір барлық білім беру бөлімдерін, білім басқармаларын, мектептерді болуы ықтимал жағдайға даярлап жатырмыз. Қоғам да, ата-ана да, оқушы да қабылданатын нұсқаға дайын болуы керек. Осы үшін таяу күндері қандай нұсқаның мақұлданғанын жариялаймыз», – Асхат Аймағамбетов.

Абылай Бейбарыс

Халықтың үнін естімеу тиімді емес – Асхат Аймағамбетов

Білім және ғылым министрі халық алдында есеп берді.  

04 Маусым 2020 19:08 3429

Халықтың үнін естімеу тиімді емес – Асхат Аймағамбетов

Халыққа есеп беру кездесуінде Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов білім саласының барлық деңгейіне тоқталып, жетістіктері мен кемшіліктерін ашып айтты. Өткен жылы «Педагог мәртебесі туралы» заң қабылданғанын және 2020-2025 жылдарға арналған білім мен ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы бекітілгенін еске салып, тарихи маңызы бар заң педагогтерді міндетіне жатпайтын функциялар мен қызметтерден босатуға және материалдық-моралдік жағынын ынталандыруға бағытталғанын айтты.

«Педагог өзінің тікелей функциясымен ғана айналысуға тиіс. Бұрынғы есеп беру үшін тексерушілер тарапынан сұралатын құжаттардың барлығын қайта қарадық. Барлық шектеу толықтай алынды деп айтуға болады», – деп атап айтты бас ұстаз.

Республика бойынша мектепке дейінгі білім беру ұйымдарына баратын 3-6 жас аралығындағы балалар 98,5%-ға қамтылған. Асхат Аймағамбетовтің сөзінше, Алматы, Нұр-Сұлтан тәрізді ірі қалаларда көші-қон үрдісінің көп болуына байланысты бұл мәселеде қиындықтар бар көрінеді. Дегенмен осы және басқа да мәселелер оң шешімін табатынын министр тілге тиек етті.

«Бұрын баланы балабақшаға орналастыру білім беру бөлімдері арқылы жүзеге асатын. Жақында сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу үшін баланы кезекке қою, жолдама беру үдерістерін цифрландырдық. Қазір бұл қызметті электронды үкімет порталында алуға болады. Балалардың қауіпсіздігі өте маңызды. Бүгінгі күні мектепке дейінгі мекемелердің 89%-ында бейнебақылау жүйесі орнатылды. Мектепке дейінгі білім берудің жаңа бағдарламасымен жұмыс істеп, оның мазмұнын, стандарттарын, әдістерін қайта қарастыра бастадық. Жалпы мектепке дейінгі мекеме педагогінің жалақысын жыл сайын 25%-ға көтеріп жатырмыз. Жаңа аттестациялау жүйесінен өткен педагогтер жалақысына 30-50% үстемеақы алады», – деп айтып өтті министр.

Орта білім жүйесінде білім алушылардың 96%-ы жаңартылға бағдарлама бойынша оқытылып, 156 мың мұғалім жалақысына қосымша 30-50% үстемеақы ала бастаған. Сонымен қатар, білім министрі баяндамасында оқулық сапасына да ерекше тоқталды.

«Министрлік оқулық сапасын кешенді түрде қадағалайды. Бағдарлама мен кітаптарды әзірлеу, сынақтан өткізу, сараптама жасау және сарапшылар мен авторлардың әзірлігі қамтылады. Содан кейін ғана баспаханаға жіберіледі. Осының барлығы мемлекеттік органдар, ұлттық білім беру академиясы және баспаханалардың жауапкершілігіне жатады. Бірқатар нормативтік-құқықтық актіні қабылдадық. Бізде оқулыққа қосымша құрал ретінде қарау үрдісі қалыптасқан. Бұнымен мен келіспеймін. Оқулық – негізгі білім көзі, басты материал. Егер оқулық сапасыз болса, баланың алған білімі де сапасыз болады. Сол себепті, оқулық сапасы білім министрлігінің күн тәртібінде тұрған басты мәселе», – деді Асхат Аймағамбетов.

Мұғалімді жұмысқа алудың жаңа тәртібі бекітіледі. Қабылданатын нормалар білім беру саласындағы сыбайлас жемқорлыққа тосқауыл болмақ.

«Жұмысқа орналасу үшін пара сұрау – жүйелі проблемалардың бірі. Жасыруға болмайды, бұндай проблема бар. Дегенмен статистикаға қарасақ, қазіргі уақытта осындай мәселелер азайып келе жатыр. Мектеп басшылығын жұмысқа алу үшін жаңа жүйе қалыптастырып жатырмыз. Сондықтан, жаңа жүйе бойынша қамқоршылық кеңесі, облыстық басқарма және басқа да құзырлы органдар қатысатын ашық жүйе дайындадық. Менің ойымша, бұл мәселе осылайша шешіледі. Сонымен қатар, бүгінгі күнгі мұғалімдерді жұмысқа алу рәсімі ашық емес. Мұғалімнің қызметке орналасуының нормалары, әдістемелері жоқ. Сондықтан мұғалімдерді конкурс бойынша қабылдау және жалпы мұғалімді жұмысқа алу тәртібін бекіту жөніндегі жұмысты бастадық. Ол үшін «Білім туралы» заңға өзгеріс енгізу қажет болады. Бұл өте маңызды мәселе. Заңбұзушылықты болдырмау біздің парызымыз», – екенін ескертті БҒМ басшысы.

Министр ауыл, қала, өңірлер арасындағы білім сапасының алшақтығын қысқартуға байланысты пікір білдірді. Асхат Аймағамбетовтің айтуынша, ауылды жерде бала аз болғандықтан сағат пен жалақы да аз. Жалақысы аз жерге мұғалім де баруға ынталы емес. Мәселені шешудің бір жолы ретінде министр ауылдағы мұғалімдердің жалақы алу жүйесін өзгерту қажет екенін айтты. Тағы бір шешім – бірнеше жақын пәндерді оқытатын мұғалімдерді даярлау екені айтылды.

Тағы бір жаңашылық ретінде мектеп асханаларына видео бақылау орнатылмақ. Камералар арқылы тамақ әзірлеу процесі бақылауға алынады.

«Қаржы министрлігімен мемлекеттек сатып алу порталын пайдалану мәселесін шештік. Мектептегі тамақтану жөніндегі мемлекеттік сатып алулар электронды түрде жүзеге асады. Бұл маңызды қадам. Осы нормативке тағам қалай әзірленіп жатқанын бейнебақылаудың құқықтық негіздері енгізілді. Мектеп асханаларында қолма-қол емес түрде ақы төлеу мүмкіндігін беру де міндеттеледі. Қала мектептерінде техникалық мүмкіндік бар», – деп айтып өтті министр.

Соңғы жылдары елімізде ата-анасыз қалған балаларға арналған мекемелер мен олардағы тәрбиеленушілер саны азайып келе жатқаны мәлім болды. Білім және ғылым министрінің халықпен кездесуіндегі есебінде елдегі балалар үйлері жүйесінің саны 140-тан 101-ге дейін, яғни 28%-ға кемігені көрнекті түрде көрсетілді.

«Жоспарлы жұмыс нәтижесінде соңғы 10 жылда балалар үйлерінің тәрбиеленушілері саны 70%-ға, 14 мыңнан 4 мыңға дейін азайды. Ал соңғы 4 жылда осындай балалар саны саны 42%-ға азайды. Балалар үйлері жүйесі үштен бірге кеміді. Сонымен қатар, балалар үйлерін балаларға қолдау көрсету орталықтарына айналдырамыз. Бұл жұмысқа азаматтық қоғам да белсенді түрде атсалысты. Атқарып жатқан қызметі үшін оларға алғысымды білдіремін әрі болашақта да үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс істеуді жалғастыра береміз», – деді Асхат Аймағамбетов.

Елімізде 300 мыңнан астам студент алғашқы техникалық және кәсіби білімін тегін алып жатыр. Дуальді білімге ерекше көңіл бөлінуде. Студенттердің стипендиясы да көтерілген. Білім министрі техникалық және кәсіби білім беру саласында бірқатар норма қабылданғанын алға тарып,  білім алушыларға академиялық еркіндік беру маңызды екенін айтты. Сондай-ақ, колледждерге қабылдау тәртібі де өзгерген. Бұдан былай құжатты оқу орнына бармай-ақ, электронды үкімет порталы арқылы тапсыруға болады.

Еліміздегі 131 жоғары оқу орнында 586,6 мың адам білім алуда. Грант көлемі 340-420 мыңнан 1 млн теңгеге дейін өседі.

«Жыл сайын мемлекеттік тапсырыс ұлғайып келеді. Биыл 53 мыңнан астам грант болады. Жоғары оқу орындарында грант бағасы 10 жылдам астам өзгерген жоқ. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша грант бағасы өседі. Сонымен қатар, мемлекеттік ЖОО-ларға жалақыны көтеруді міндеттеп отырмыз. Гранттардың ұлғаюына байланысты, профессор-оқытушылардың жалақысы да көбейеді деп ойлаймын», – деді ведомство басшысы.

Жоғарғы оқу орындарына штаттан тыс қызметкерлер санын арттыруға рұқсат берілді. Бұл практикалық өндірісте тәжірибесі бар мамандарды ЖОО-ларда жұмыс істеуге көптеп тартуға мүмкіндік бермек.

Қазақстан ғылымын цифрландыру үшін «Қазақстан ғылымы» бірыңғай ақпараттық жүйесі әзірленуде.

«Ғылымды қаржыландыру екі есеге дейін ұлғайды. Ғылымға ЖІӨ-нің 1%-ын жұмсау қарастырылуда. 2021-2023 жылдарға ғылымның басым бағыттары айқындалды. Шағын гранттар, шұғыл гранттар және коллоборацияға гранттар бөлінеді. Жас ғалымдардың жобалары бойынша байқаулар өткізілуде. Ғылымды цифрландыру да маңызды. Бүгінгі күні «Қазақстан ғылымы» бірыңғай ақпараттық жүйесі жасалып жатыр. Ғылыми дәйексөздің қазақстандық индексі, отандық ғалымдар базасы болады. Бұған қаржы бар. Жас ғалымдар кеңесі және басқа ғалымдар осы жұмысты бізбен бірге бастауда», – деп мәлім етті Асхат Аймағамбетов.

Докторанттарға диссертациясын қорғау үшін төртінші жыл беріліп, академиялық адалдық мәселесі де күшейтілді. Ғылыммен айналысушылар үшін ғылыми жоба ұсынысы – Research proposal енгізілген. Айта кетсек, бүгінгі күні елімізде 1045 доктор PhD, 4241 ғылым кандидаты 4 827 магистрант бар. Ғылым инфрақұрылымын жақсарту үшін 2020 жылы – 1 млрд, 2021 және 2022 жылдары 4 млрд теңгеден бөлінбек.

«Біреулер Совет үкіметі кезіндегі білім жүйесін енгізуді ұсынады, енді бірі Финляндия еліндегідей заманауи білім жүйесі керек дейді. Осы сынды пікірлер бар екенін білеміз. Дегенмен басқа бір мемлекеттің білім жүйесін ала салмай, біздің елдің, менталитеттің, балаларымыздың ерекшелігін ескеруіміз керек. Кейбір келісетін жерде келісу де өте маңызды. Халықтың үнін естімеу тиімді емес. Бірлесе жұмыс істеуіміз керек. Сондықтан барлық деңгейдегі әріптестеріміз бірге екенімізді сезінуі тиіс», – деп сөзін түйіндеді Білім және ғылым министрі.

Нұржан Көшкін