/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Азаматтар БЖЗҚ-дағы ақшасы жоғалғанына шағымдануда

Азаматтар БЖЗҚ-дағы ақшасы жоғалғанына шағымдануда

42 500 теңге зейнетақы жинағынан алынған ба? 

14:05 24 Сәуір 2020 9433

Азаматтар БЖЗҚ-дағы ақшасы жоғалғанына шағымдануда

Автор:

Жанат Ардақ

Фото: Максим Морозов

Үкімет мүшелері атына төтенше жағдайға байланысты әлеуметтік төлем алған қазақстандықтардан арыз-шағым қарша борауда. Олар есепшоттарына 42 500 мың теңге қаражат түсе салысымен, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы есепшотынан соған жетеқабыл көлемде жинағы жоғалып кеткеніне наразы.

«Маған мемлекет 42 500 теңге әлеуметтік жәрдемақы берді. Бірақ неге екені белгісіз, іле-шала БЖЗҚ-дағы есепшотымдағы қаражат 31 000 теңгеге азайып қалды. Неге азайып қалғанын түсіндірмеді. Әлеуметтік төлем зейнетақылық жарнадан алынады деп айтпаған еді. Егер билік солай жасаса, оны неге халықтан жасырады? О бастан зейнетақы қорынан алып, барлығыңызға таратамыз деп ескертсе, халық қарсы бола қоймайтын еді. Әлде ел байқамайды деп ойлады ма? Тып-тыныш қана жасай салмай, алдын ала хабарлауы керек қой!» – дейді Татьяна Петербурская Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетовке хатында.

Ал Жалғас Чапайұлы тіпті төлемақы төлемесе де, биліктің қордағы жинағынан ақша алып қойғанына ренжиді.

«42 500 теңге алу үшін өтініш бердім, алайда оны тағайындаудан бас тартты. Сонымен бірге сәуірдің 2–17-сі аралығында зейнетақылық жинағым 37 мың теңгеге азайып шыға келді. Ол қайда кетті? Неге Үкімет менің зейнетақы жарнамды әлеуметтік төлемақыға таратып жатыр?! Бұл әрине, әділетсіз. Себебі, салығымызды төлейміз, жарнамызды аударамыз. Ал мемлекеттен уақытында көмек көрмейміз. Бұл аз болғандай, енді өз жинағымыздың сақталатынына деген сенімнен айырылып отырмыз», – дейді ол.

Министр Біржан Нұрымбетов БЖЗҚ-дан ақша жоғалуына төтенше жағдай төлемінің еш қатысы жоқтығына сендірді. Өйткені бұл қаражат мүлдем басқа жүйеден – міндетті әлеуметтік сақтандыру қорынан алынуда. Оған негізінен, жұмыс берушілер, компаниялар ақша аударады. Ал қазақстандықтар аударатын зейнетақылық жарна басқа жүйеге – зейнетақы қорына бағытталады.

Министр кейбір азаматтардың зейнетақы жинағының бір бөлігі қайда кеткенін білмейтінін аңғартты. Себебі әр адамның жинағы – тек сол азамат қана білуге тиіс құпия.

«Қазақстандағы «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заңының талаптарына сәйкес, салымшылардың жеке зейнетақы шоттарындағы ақша қалдықтары және оның қозғалысы туралы мәлiметтердің барлығы құпияға жатады. БЖЗҚ, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорлары және «Азаматтарға арналға Үкімет» мемлекеттік корпорациясы ол құпияның қатаң сақталуын кепілдендіреді. Бұл құпияны тек салымшыға, қордан зейнетақы алушыға немесе салымшының жазбаша келісімі бойынша үшінші тұлғаға ашуға рұқсат етіледі. Сондықтан азаматтар осы мәселелер бойынша нақты ақпарат алу үшін БЖЗҚ-ның өзіне жүгінгені жөн. ТЖ жағдайында сол жинақтарға қашықтан сүйемелдеу жасап отыр», – деді министр.

Ол карантинге орай қорға қашықтықтан жүгінген жөн екеніне назар аудартты. Біріншіден, телефон шалуға болады: қордың өңірлік бөлімшелеріндегі кезекші қызметкерлерінің байланыс нөмірлері enpf.kz сайтында көрсетілген. 

Екіншіден, қордың бірыңғай call-орталығы бар, нөмірі 1418.

Үшіншіден, чат-ботынан сұрау үшін WhatsApp, Viber-де 8 777 000 14 18 нөміріне хабарласуға болады.

Төртіншіден, қордың әлгі сайтында онлайн-консультант жұмыс істейді.

Бесіншіден, enpf@enpf.kz электронды поштасына хат жаза аласыз.

Өз кезегінде БЖЗҚ 42 500 теңге төлем төлеу науқанының зейнетақы қорынан қаржыландырылғанын жоққа шығарды.

«Мессенджерлерде таралған «42 500 теңге азаматтарға олардың жеке зейнетақы жинақтарынан төленді» деген ақпарат шындыққа сәйкеспейді. Ол әлеуметтік төлем Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан берілуде. Азаматтар жинақтаушы зейнетақы жүйесі мен әлеуметтік сақтандыру жүйесі жұмысының ара-жігін ажырата білгені дұрыс. Бұлар – әртүрлі әлеуметтік мәселелерді шешуге арналған жүйелер. БЖЗҚ зейнетақы активтері – салымшылардың жеке зейнетақы шоттарындағы меншікті ақшасы және одан тек зейнетақы төлемдері төленеді. МӘСҚ активтері – әлеуметтік аударымдар арқылы жинақталады және әлеуметтік тәуекел жағдайлары туындағанда әлеуметтік төлем төлеуге жұмсалады», – деп түсіндірді қордағылар.

Бұл жерде «әлеуметтік тәуекел» жағдайларына жұмысынан, еңбекке жарамдылық қабілетінен, асыраушысынан айрылу, жүктілігі және босануына, нәрестені асырап алуына, 1 жасқа дейінгі бала күтіміне байланысты демалыста болуына орай табысынан айрылу жатады.

БЖЗҚ осы айда азаматтардың жинағы әртүрлі сомаға не себепті азайып қалғаны туралы ақпарат бермеді. Бұл жеке қарауды қажет етсе керек. Қор мамандары қазақстандықтарда БЖЗҚ сайтындағы жеке кабинетте немесе қордың ұялы қосымшасында, сондай-ақ электрондық үкімет сайтында өз жинағын тексеріп, оның бүтіндігіне көз жеткізуге кеңес берді.

«Азаматтардан тек ресми көздерден алынған сенімді ақпаратты ғана пайдалануды сұраймыз», – деп өтінді БЖЗҚ.

Қор мамандарының түсіндіруінше, жинақтардың азаюына инвестициялық кіріс көлемінің уақытша төмендеуі ықпал еткен. Ол кірістің азаюына валюта бағамдарының құбылуы және әлемдегі дағдарыстың қаржы құралдарын құнсыздандыруы түрткі болыпты.

«2019 және 2020 жылдардағы көрсеткіштерді салыстырып қарағанда көріп отырғанымыздай, инвестициялық кіріс – қаржы құралдарының құнына және қаржы нарығындағы жағдайға тәуелді болып келеді. Яғни, ол кіріс нақты бекітілмеген. Сондықтан жекелеген қаржы құралдарына орай инвестициялық кіріс көлемінің уақытша төмендеуі болашақта зейнетақы активтерінің барлық инвестициялық портфелін ұзақ мерзімде әртараптандыру есебінен өтелетін болады», – деді БЖЗҚ.

Қордың ресми дерегі бойынша 2020 жылдың басынан 1 сәуірге дейінгі аралықта салымшылар шоттарына 661,7 млрд теңгеден астам инвестициялық кіріс қосылыпты. Бұл өткен жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 564,8 млрд теңгеге артық. Мысалы, 2019 жылдың бірінші тоқсанындағы таза инвестициялық табыс 96,9 млрд теңге болған екен.

Жанат Ардақ

Зейнетақы жинағын пайдалану: Президент тапсырмасының жайы не болды?

БЖЗҚ жинағына COVID-19-дан емделуге рұқсат етілуі мүмкін.

06 Шілде 2020 15:02 2356

Зейнетақы жинағын пайдалану: Президент тапсырмасының жайы не болды?

Өткен жылы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс істейтін азаматтарға өздерінің зейнетақы жинағының бір бөлігін белгілі бір мақсатқа, соның ішінде баспана сатып алуға немесе білім алу үшін пайдалануға мүмкіндік беру мәселесін жыл соңына дейін пысықтауды Үкіметке тапсырды. Бұл міндет ел Президентінің 2019 жылғы 2 қыркүйектегі жолдауында жария етілді. Содан бері тура он ай өтті.

Осыдан екі айдай бұрын, 2020 жылғы 11 мамырда ТЖ режимін қамтамасыз ету жөніндегі мемкомиссияның соңғы отырысында Мемлекет басшысы сол тапсырмасын еске салды. Бұл ретте Қ.Тоқаев биыл елімізде бұрын-соңды болмаған көлемде тұрғын үй салынатынына – 15 миллион шаршы метр немесе 150 мың пәтер іске қосылатынына назар аудартты.

Экономикадағы дағдарыс, коронавирустық пандемия, төтенше жағдай, карантин, кәсіпкерлікке шектеулер, ТЖ төлемінің тоқтатылуы қазақстандықтардың тұрмысын төмендетті, табысын құлдыратты. Ендеше сонша баспананы кім сатып алады? Құрылыс компаниялары үй кезегінде тұрғандар үшін әкімдіктер көтерме сатып алар деп шаршы метрді арзандатпай отыр. Сонда былайғы жұрт не істемек? Көбінің карантин кезінде оқшауланатын баспанасы да жоқ.

Президент оның жолын, жөн-жобасын ұсынды: азаматтарымыздың зейнетақы жинағының бір бөлігін баспана алуға пайдалануы осы саладағы жүйелі өзгерістің жалғасы болмақ.

«Азаматтарымыздың тұрғын үй жағдайын жақсарту – маңызды мәселе. Шын мәнінде, бұл – Үкімет жұмысындағы стратегиялық басымдығы бар бағыттардың бірі. Мен аталған мәселе бойынша бұған дейін тапсырма бергенмін. Бірақ төтенше жағдай режиміне байланысты оның орындалуы созылып кетті. Осыған орай шешім қабылдайтын кез келді. Оны Үкімет 1 шілдеге дейін жария етуге тиіс!» – деп жаңа меже-мерзім белгіледі Қ.Тоқаев Ұлттық кеңес отырысында.

Белгіленген күн артта қалды. Жұртшылық еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетовтің құлағын шулатуда. Өйткені осыны қарастыратын заң жобасының шұғыл қабылдануын ел зарыға күтіп жүргенде, жуырда Парламент каникулға кетіп қалды. 

«Мамыр айының басында Мемлекет басшысы зейнетақы жинақтарын бұқараның баспана мәселелерін шешу үшін пайдалануы туралы шешімді 1 шілдеге дейін жариялап, заң жобасын енгізуді тапсырды. Осы тапсырманың жағдайы не болды?» – деп сұрады қоғам белсендісі Аскар Ищанов министрден.

Біржан Нұрымбетов қолданыстағы заң бойынша зейнетақы жинақтарының нысаналы бағыты біреу – тек зейнетақы төлеу екенін білдірді.

«БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтарын басқа мақсаттарға жұмсау мәселесіне келсек, Премьер-министрдің орынбасары төрағалық ететін жұмыс тобы құрылған болатын. Қазіргі кезде топ зейнетақы жинақтарының бір бөлігін тұрғын үй сатып алуға, немесе құны қымбат емдеудің ақысын төлеуге пайдалануға мүмкіндік беру мәселесін пысықтауды жалғастыруда», – деп қысқа қайырды министр Б.Нұрымбетов.

Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, Қазақстан бүгінде Сингапурдың тәжірибесін қарастыруда. Меморган Азиядағы осы шағын мемлекет өз азаматтарын тұрғын үймен қамтудың екі жолын ұсынатынын жеткізді.

Біріншіден, тұрғын үй сатып алғысы келетін сингапурлықтар ең алдымен көп қабатты аудандарды жоспарлаумен және салумен айналысатын мемлекеттік ұйымға арзан кредит алу үшін жүгінеді. Әйткенмен, одан үмітті отбасының орташа айлық жиынтықты табысы 14 мың АҚШ долларынан, «кеңейтілген отбасының» (үйленген немесе бойдақ, жұмыс істейтін балалары ата-анасымен бірге тұрады) табысы – 21 мың доллардан, ал жалғызбастылар табысы – 7 мың доллардан аспауға тиіс. Демек, онда билік шылқыған бай адамдарды қолдамайды. Мемлекеттік ұйым өтініш иесінің құжаттарын талдап, кредит алуға мүмкіндігі барын немесе жоғын растайды. Несиені 95 жасқа жеткенше төлеуге рұқсат!

«Сонымен қатар пәтер құнын төлеу үшін зейнетақы қорындағы барлық жинақты пайдалануға болады. Егер қызметкер не жұмысшы жылжымайтын мүлік алу үшін барлық жинағын алып кетсе, ол қартайғанда туындар зейнеткерлік қажеттіліктерін қанағаттандырған болып есептеледі. Тиісінше, егер азамат ол баспананы сатса, онда алып кеткен жинақ сомасын кері қайтаруы керек. Бұдан бөлек ол сол қаржысы есепшотта жатқанда қосылуы мүмкін процентті де қосуға тиіс болады. Бірақ басқа да опция бар: егер салымшы қайтадан тұрғын үй сатып алуға бел буса, онда бұрынғы баспанасын сату кезінде қайтарған соманы және оған қосқан үстеме ақшасын тегіс алып, өз жинағын тағы да пайдалана алады», – деп түсіндірді экономика ведомствосы.

Біздің елімізде Сингапурдың және өзге елдердің қандай озық үлгісі өмірге жолдама алатыны әзірге беймәлім.

Бір белгілісі, азаматтарға БЖЗҚ-дағы ақшасының бір бөлігін тұрғын үй жағдайын жақсартуға пайдалану мүмкіндігі «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне экономикалық өсімді қалпына келтіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасында қарастырылады деп жоспарланған. Ол құжатты Ұлттық экономика министрлігі әзірлеуде. 

Жанат Ардақ

«42500 теңге» төлеміне өтінімдерді қайта қарау алгоритмі

4,6 млн адамға 194, 2 млрд теңге тағайындалды.  

26 Мамыр 2020 10:30 4539

«42500 теңге» төлеміне өтінімдерді қайта қарау алгоритмі

 «42500 теңге» әлеуметтік төлемге өтініштерді қайта қарау алгоритмі әзірленді. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ақмади Сарбасов мәлімдеді. 

«ШОБ, ірі кәсіпкерлік нысандарда жұмыс істейтіндер үшін өтінішті жұмыс берушілер тапсырады. Бұл ретте өтініш тек әлеуметтік төлем тағайындаудан бас тартылған қызметкерлер үшін беріледі. Ал мұндай жеке кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын адамдар, БЖТ төлеушілер, азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша жұмыс істейтін адамдар өтінішті өздері тапсыра алады. Ол үшін төтенше жағдай кезінде табысынан айырылғанын растайтын нақты құжаттар болуға тиіс», – деген вице-министр қайта төлем тағайындау алгоритмін айтты.  

«Құжат аудандық немесе қалалық штабтарға тапсырылады. Кейін аудандық штаб «42 500 теңге» әлеуметтік төлемін тағайындауға құқығы бар/жоғы туралы қорытынды шығарады. Оң қорытынды «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ бөлімшесіне беріледі. Ол «Өтініш берушінің электрондық іс макетін» қалыптастырады және деректерді МӘСҚ филиалына береді. МӘСҚ филиалы әлеуметтік төлем тағайындау немесе тағайындаудан бас тарту туралы шешім қабылдайды», – деді Ақмади Сарбасов. 

Вице-министрдің айтуынша, аудандық штабтың қорытындысымен немесе МӘСҚ филиалының шешімімен төлем тағайындаудан қайта бас тартылған жағдайда өтініш беруші облыстық штабқа жүгіне алады. Қазіргі кезде 350 адам төлемді қайта қарауды сұрап, құжаттар рәсімдеген. 

«Қазір 350-ге жуық адам өтініштерін қайта қарау дерегі бойынша хабарласты. Егер олардың төлем алу құқығы расталса, ол міндетті түрде тағайындалады», – деді вице-министр. 

Жалпы 11 мамырға дейін «42500 теңге» төлем алуға 8 млн адам ниет білдірген. Олардың 4,6 млн-нына төлем тағайындалды.

«Барлығы 8 млн адам өтініш берді, оның 4,6 миллионына төлем тағайындалды. Төтенше жағдайдың аяқталуына байланысты 2020 жылдың 11 мамырынан бастап жаңа өтініштерді қабылдау аяқталды», – деді Ақмәди Сарбасов.

Вице-министрдің айтуынша, 4,6 млн адамға 194,2 млрд теңге сомасындағы төлем тағайындалды. Оның ішінде бірінші айда 3,7 млн адамға 158,9 млрд теңге сомасында, екінші айда 834 мың адамға 35,4 млрд теңге. Сонымен қатар екінші айда 2,9 миллион адамға төлем ұзартылып, 122,2 млрд теңге төленген. 

«Төлем тағайындауға қайтыс болған адамдардың атынан жалған өтініштер, шетелге шығып кеткен адамдардың атынан, қамауда отырған адамдар, төтенше жағдай кезінде жұмыс істеген мемлекеттік сектордың мамандары өтініш берген жағдайлар болды. Оларға төлем тағайындалмайды», – деді Ақмади Сарбасов. 

Шектеу шаралары кезінде жұмыссыз ретінде тіркелгендер саны 120 мың адамнан 170 мың адамға артқан. Оларға 42500 теңгеден бөлек әлеуметтік төлем тағайындалуға тиіс. Алайда мұны 42500 теңгемен шатастырмау керек. 

«Еліміздегі шектеу шаралары кезінде жұмыссыздар қатары 120 мың адамнан 170 мың адамға өсті. Оларға төленетін әлеуметтік төлемдер көбейді. Мұны бір реттік 42500 теңге төлеммен шатастырмау керек. Ол табысынан айырылған адамдарға 6 айға дейін берілетін жалақысының 40%-ы шамасындағы төлем. Қазіргі кезде оны алуға 4 мың адамнан өтініш түсті», – деді вице-министр. 

Құралай Құдайберген