/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 406,30 Brent 36,55
«Бойын қорқыныш билеген адамнан спортшы шықпайды» – Диас Еренғайыпов

«Бойын қорқыныш билеген адамнан спортшы шықпайды» – Диас Еренғайыпов

Рамзан Қадыровты өнерімен тәнті еткен екібастұздық файтер inbusiness.kz порталына сұхбат берді.

19:38 22 Қыркүйек 2019 4512

«Бойын қорқыныш билеген адамнан спортшы шықпайды» – Диас Еренғайыпов

Автор:

Фархат Әміренов

56 келіде ел намысын қорғайтын екібастұздық файтер (аралас жекпе-жекке қатысушы – автор) Диас Еренғайыповтың есімі спортшылар мен жанкүйерлерге жақсы таныс. Аралас жекпе-жек (ММА, Mixed Martial Arts – автор) шебері жаһандық жарыстарда көк туды желбіретіп жүр. Осы күнге дейін кәсіпқой рингте 11 кездесу өткізіп, сегізінде жеңіске жеткен. Қайсыбір жарыста Шешенстан президенті Рамзан Қадыровтың өзін өнерімен тәнті еткенін жұртшылық ұмыта қойған жоқ. Диастың джиу-джитсудан әлем чемпионы деген дардай атағы да бар. Бүгінде Екібастұз қаласынан өзінің жеке клубын ашқан болашағынан зор үміт күттіретін спортшымен дидарласудың сәті түсті.

– Диас, сені спортшы ретінде жақсы танимыз. Кездесулеріңді де көріп жүрміз. Бірақ, сен туралы білетініміз аз екен. Қайда тудың, қайда өстің дегендей... Өзің туралы айтып берсең.

– Павлодар облысының тумасымын. 1995 жылы Ақсу қаласында тудым. Екібастұзда ержеттім. Үш айлығымда әке-шешем Екібастұз қаласына көшіп келген екен. Балалығым осында өтті. Екібастұздың №1 мектебінде білім алдым. Мектепті тәмамдаған соң, ел астанасы Нұр-Сұлтанға қоныс аудардым. Бас қаладағы Қазақ ұлттық аграрлық университетінде оқыдым.

Қазір Екібастұзда тұрамын. Астанадан біржола көшіп келдім. Осы орайда, жеті ай Таиландты мекен еткенімді атап өткен жөн. Аталған мемлекетте муай-тай спорты бойынша оқу-жаттығу жиындарына қатыстым. Кейін екібастұздық жігіттерден «елге орал, клуб ашайық, қолдаймыз» деген ұсыныс түсті. Ұсынысты қуана-қуана қабылдадым.

– Спортқа неше жасыңда келдің?

– 6-сынып оқып жүргенімде Екібастұздағы «Жасыбай» спорт кешеніндегі еркін күрес секциясына жазылдым. Бес жылдай айналыстым. Алғашқы бапкерлерім – Носенков Валерий Юрьевич және Носенков Денис Валерьевич. Ал астанаға ауысқан соң, джиу-джитсу секциясына жазылдым. Онда Руслан Абдреевтен тәлім алдым. Руслан ағамен бірге алты жылдай жаттықтым. 2015 жылы алғаш рет «Ахмат» тұжырымы бойынша кәсіпқой рингке шықтым. «Ахмат» клубының атынан 11 кездесу өткіздім.

– Қазір де «Ахмат» клубындасың ба?

– Жоқ. «Ахматтан» кеттім. Осы жылдың мамыр айында Екібастұз қаласынан өзімнің жеке клубымды аштым. Клубым «Yerengaipov Team» деп аталады. Мектеп жасындағы балалар мен ересектерді спортқа баулуды қолға алдым. Клубқа 6 жастан асқан балалар мен ересектер қабылданады. 2019 жылдың 30 наурызында Ресейдің Краснодар қаласында әзірше соңғы, он бірінші кездесуімді өткіздім. Осы жарыстан келген соң, іле клубты да ашып, жұмысты бастап кеттік.

– Еркін күреспен неге біржола айналыспадың? Не кедергі болды?

– Бапкерімнің өмірден өтуі себеп болды. Валерий Юрьевич Носенков қайтыс болған соң, еркін күрес секциясы жабылып қалды. Айналысып жүрген балалар басқа секцияларға ауысты. Бұл менің мектепті тәмамдаған шағым еді. Астанаға оқуға түстім де, еркін күресті жалғастыруға ынта болмады. Оның үстіне, студент атанған соң, ММА-ға қызығушылығым артты. Теледидардан, интернеттен ММА, М-1, UFC (жекпе-жек тұжырымдары – автор) жарыстарын жиі көретін болдым. Көріп отырып, қызығатынмын. Өз күшімді сынап көргім келетін. Осылайша, елордаға келген соң, жекпе-жек секцияларын іздестіріп, джиу-джитсу бапкері Руслан Абдреевпен жолықтым. Руслан ағаның қол астында жүріп, 2017 жылы джиу-джитсудан Италияда өткен әлем чемпионатында топ жардым. Қазақстан чемпионы атандық. Халықаралық дәрежедегі спорт шебері нормативін орындадым.

– Сонда астанада аралас жекпе-жекпен емес, джиу-джитсумен айналыстың ба?

– Джиу-джитсумен ғана емес, қоян-қолтық ұрыспен, панкратионмен, грэпплингпен, бразилия джиу-джитсуымен айналыстым. Бұлардың бәрі бір-біріне ұқсайды. Ережелерінде аса бір айырмашылық жоқ. Бәрінде аяқ-қолмен жұмыс істейсің, күресесің дегендей... Руслан аға осы аталған спорт түрлерінен өтетін жарыстарға қатысуыма рұқсат берді. Ал кәсіпқой рингке алғаш рет 2015 жылы шықтым. Шешенстанда, Краснодарда, Қырғызстанда, Қазақстанда ұйымдастырылған әлемдік додаларға қатыстым.

– Шыныңды айтшы, аралас жекпе-жекті ақша табу үшін таңдадың ба?

– Жоқ, ондай мақсатты көздеген емеспін. Бала күнімнен төбелеске жақын болдым. Еркін күреспен айналысып жүрген уақытта күшімді соңына дейін сарқа жұмсағым келіп тұратын. Қарсыласымды аяқпен теуіп, қолмен ұрғым келетін сәттер көп болатын. Ауырту әдістерін жасағым келетін. Сол себепті астанаға көшкен соң, жекпе-жек секцияларын іздедім. Джиу-джитсуды таңдағаным да сондықтан. Мұнда аяқпен де, қолмен де жұмыс істеуге болады. Ауырту әдісін де қолдануға рұқсат.

– Аралас жекпе-жек – қауіпті спорт. Октагонға (немесе сегіз бұрыш – аралас жекпе-жек өтетін ринг – автор) шығар кезде бойда қорқыныш бола ма?

– Қорқыныш болмайды. Бойын қорқыныш билеген адам мұндай спортпен шұғылданбайды да. Спортшыда намыс, мінез болуы керек. Мұның бірі болмаса, спортшыдан батылдық күтудің қажеті шамалы. Елдің намысын арқалап шыққан соң, соңына дейін күресу керек. Барлық мүмкіндікті пайдалану қажет.  

– Осы күнге дейін кәсіпқой рингте 11 кездесу өткізіп, сегізінде жеңіске жеттің. Үш кездесуде ұтылдың. Қарсыластарыңның қайсысымен болған жекпе-жек қиынға түсті?

– 2018 жылдың сәуірінде Шешенстан астанасы Грозныйда Шамиль Ирасхановпен өткен кездесу өте ауыр болды. Десе де, бұл жекпе-жекте буындыру әдісімен жеңіске жеттім. Сондай-ақ, биыл Краснодарда Алексей Шапошниковпен өткізген соңғы кездесуім де қиынға түсті. Бұл жекпе-жекте төрешілердің шешімімен ұтылдым. Бірақ өзімді жеңілдім де есептемеймін. Жекпе-жекті сегіз бұрыш жиегінен тамашалаған жанкүйерлер де, интернеттен көрген өзге адамдар да менің ұтылмағанымды мойындамас еді.

– Сегіз бұрыштағы жорығыңды әлі жалғастырасың ғой?

– Әлбетте. Осыдан бір жарым ай бұрын Нұр-Сұлтан қаласында грэпплингтан Азия чемпионаты өтті. Осы жарысқа қатысып, чемпион атандым. Алда бірқатар жарыс бар. Соларға қатысу ойда бар.  

– Диас, нақтылап айтшы, аралас жекпе-жек бойынша қандай тұжырымда өнер көрсетесің?

– Соңғы рет ACB ММА (Absolute Championship Berkut – аралас жекпе-жек, кикбокс, джиу-джитсу бойынша жекпе-жектер ұйымдастыратын ресейлік промоутерлік компанияның тұжырымы - автор) тұжырымында өнер көрсеттім. Қазір ACA-MMA (Absolute Championship Akhmat – аралас жекпе-жек бойынша кездесулер ұйымдастыратын ресейлік промоутерлік компанияның тұжырымы - автор) тұжырымына ауыстырды. Осы тұжырым бойынша жекпе-жектер өткіземін.

– Үш рет жеңілгеніңді айттық. Жеңілістеріңнің себебін іздеп көрдің бе?

– Кәсіпқой рингтегі алғашқы алты кездесуде жеңіске жеттім де, жетіншісінде ұтылдым. Ресейлік Мурад Зейнулабидовке есе жібердім. Бұл кездесуге ауырып шықтым. Дайындығым да нашар болды. Бұдан соң екі жекпе-жекте жеңіске жеттім де, одан кейінгі екі кездесуде төрешілер қарсыластарымның қолын көтерді. Ресейлік Магомедгаджи Сиражудиновке ұпай санымен ұтылдым. Бұл жекпе-жекте тәжірибемнің аздығы анық байқалды. Дайындығыма да көңіл толмады. Өйткені екі айдай басқа спортшыға қарсы дайындалдым. Жекпе-жекке екі апта қалғанда қарсыласым өзгеріп кетті. Тактикалық тұрғыдан әзірлік аз болды. Үшінші жеңілісім Алексей Шапошниковпен болған кездесуде тіркелді. Ол туралы жоғарыда айттым.

– Қазір Екібастұз қаласында тұрасың. Мұнда саған, яғни кәсіпқой спортшыға жаттығу жасауға мүмкіндік бар ма? Бұл жерден жаттығу жасауға лайықты мықты қарсыластар табыла ма?

– Жаттығу жұмыстарын кез келген жерде жасауға болады. Өкінішке қарай, лайықты қарсылас тауып, жаттығу қиын. Сондықтан мынадай шешімге келдім. Октагонға шығатын қарсыласым анықталған соң, жекпе-жекке екі ай қалғанда басқа қалаға барып жаттығамын. Мәселен, Ақтөбеге барып, «Еркін күш» клубында екі ай жатпай-тұрмай дайындаламын. Мысал ретінде айтып отырмын. Соңғы жекпе-жегіме осы клубта дайындалған едім. Жалғас Жұмағұлов, Сергей Морозов секілді мықтылар осы клубта жаттығады.

– Дәл қазіргі уақытта жеке клубыңда қанша баланы тәрбиелеп жатырсың?

– Қырықтан астам балаға жекпе-жек өнерін үйретудемін. Ересектерден 25-ке жуық адам жүр. Оқу жылы енді басталды. Қатысушылардың қатары әлі де көбейеді деген ойдамыз.

– Клубқа жазылу ақылы ма?

– Иә. Қарамағымда жаттығатын балалар мен ересектер ай сайын ақша төлейді. Өйткені залды «Жасыбай» спорт кешенінен жалға алып отырмын.

– Шәкірттеріңнің арасынан суырылып алға шыққандар бар ма?

– Аллаға шүкір, шәкірттерім нәтиже көрсете бастады. Қаратай Әбдісалан деген шәкіртім джиу-джитсудан Нұр-Сұлтан қаласында өткен Азия чемпионатында күміс жүлдегер атанды. Сондай-ақ джиу-джитсудан өткен халықаралық турнирде Жанат Абай есімді шәкіртім күміс жүлдені иеленді. Бұл жарысқа Қаратай Әбдісалан да қатысып, қола жүлдені қанағат тұтты. Балалардың бойында талант, мінез бар. Жарысқа қатысқан өзге балаларды көрдік. Тым жұмсақ көрінді. Ал Екібастұздың балалары мінезді, спортқа, оның ішінде жекпе-жекке бейім. Бастысы, тәртіпке, техникаға үйретсе болғаны.  

– Үйленгенсің бе?

– Жоқ.

– Отбасыңда сенен басқа спортшы бар ма?

– Жоқ. Әке-шешем спорттан мүлдем алыс адамдар. Туған інім бар. Ол әлі кішкентай. Бөлелерім қарамағымда жаттығып жүр.

– Әке-шешең ережесіз жекпе-жекпен айналысқаныңды құптай ма?

– Басында қарсы болған. Қауіпті екенін ескертті. Қазір қолдап отырады.

– Сегіз бұрыштағы келесі, 12-ші кездесуіңді қашан өткізесің?

– Әзірше ондай жоспар жоқ. Дәл қазіргі уақыттағы мақсатым – балаларды тәрбиелеп, халықаралық деңгейге жеткізу. Екібастұздан чемпион шығару. Туған қаламнан жекпе-жектің кез келген түрінен чемпиондарды шығарғым келеді. Шағын ғана шаһарымызды әлемге танытсақ деген ойымыз бар.

– «Ахмат» клубынан шығып кеттің. Қазір қандай да бір клубқа мүшесің бе? Кәсіпқой рингтегі жекпе-жектерде қай клубтың атынан өнер көрсетесің?

– Иә, «Ахмат» клубынан шықтым. Бірақ, «Ахмат» тұжырымынан (ACA-MMA тұжырымы – автор) шыққан жоқпын. «Ахматтан» өз клубымды ашқасын кеттім. «Ахматтықтармен» қарым-қатынасымыз жақсы.

– Сонда саған қарсыласты кім іздейді?

– ACA-MMA тұжырымы іздейді. Маған келісімшарт жібереді. Басқа да тұжырымдар жекпе-жектер ұсынады.

– Тұжырым ауыстыратын ой жоқ па?

– Ой бар, әрине. ONE Championship, М-1, FIGHT NIGHTS тұжырымдары жақсы дамып жатыр. Қазір кез келген ұсынысты қарастыруға дайынмын.

– Өзің өнер көрсететін аралас жекпе-жек Павлодар облысында қаншалықты дамыған?

– Дамымай жатыр деп айта алмаймын. Алға жылжу бар. Павлодарда «Ахмат», «Абылай», «Дос» деген клубтар жұмыс істейді. Соңғысы жас балаларды дайындайды. Екібастұз қаласында алғаш болып өзім қолға алдым.

– Аралас жекпе-жекпен, джиу-джитсумен, қоян-қолтық ұрыспен, панкратионмен, грэпплингпен айналысасың. Осылардың біреуіне тоқтауға болмай ма?

– Жоқ. Карьерамды бастағанда спорттың бір ғана түрімен шектелемін деген ой болған жоқ.

– Қалай жаттығасың?

– Аптасына үш рет жаттығамын. Дүйсенбі джиу-джитсу бойынша дайындаламын. Сәрсенбі грэпплингпен айналысамын. Жұма күні кикбокспен шұғылданам немесе спарринг өткіземін.

– Жаттығуларын немесе ережелерін шатастырып алмайсың ба?

– Жоқ. Әуелде осылай дайындалғам. Сол жолды жалғастырып келемін. Жалпы, бұлай дайындалу балаларды жалықтырмайды. Күн сайын бір ғана жаттығуды жасай берсе, балалар жалығады, қызығушылығы басылады. Мұның бәрін өз басымнан өткергенмін.

– Диас, уақыт бөліп, дидарласқаныңа мың алғыс! Жеңісті күндерің көп болсын!

Сұхбаттасқан  Фархат Әміренов

https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/j1sixorq.jpg https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/D9HV1zks.jpg https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/5gpgL95D.jpg https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/CeQtAs5Y.jpg https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/CFPS63i0.jpg https://inbusiness.kz/ru/images/original/46/images/Y6EeM2aD.jpg

Екібастұз ГРЭС-1 экспортты ұлғайтпақ

Станция биыл Өзбекстанға 1,5 млрд кВт/сағат электр энергиясын жеткізуді көздеп отыр.

15 Қаңтар 2020 11:44 4446

Екібастұз ГРЭС-1 экспортты ұлғайтпақ

Былтыр отандық энергетика үшін жаңа нарыққа – Өзбекстанға жол ашылды. Аяқ астынан оңтүстіктегі көршімізге электр энергиясын тасымалдауға Ресей түрткі болған еді. Өйткені, 2019 жылдың бірінші және екінші тоқсандарында отандық компаниялар Ресейге электр энергиясын экспорттаған жоқ. Мұның себебін «KEGOC» АҚ-ның басқарма төрағасы Бақытжан Қажиев «Самұрық-Энерго»-ның Ресейге электр энергиясын жеткізу бойынша келісімшарт жасамағанымен түсіндірген болатын.

Шындығына келсек, Ресейге электр энергиясын тасымалдау 2018 жылдың төртінші тоқсанында-ақ тоқтаған еді. Оған ненің себеп болғаны ашып айтылмаған болатын.

Экспорт тұралаған соң, қазақстандық компаниялардың көрсеткіші құлдырай бастады. Міне, осы кезде отандастарымыз Орталық Азия елдеріне электр энергиясын экспорттау бойынша келісім жүргізуге көшті. Осылайша, Өзбекстан нарығына жол ашылды.

Оңтүстіктегі көршімізге электр энергиясын тасымалдау 2019 жылдың үшінші тоқсанынан жүзеге асырыла бастады. Былтыр жыл соңына дейін біздің тарап Өзбекстанға шамамен 1 млрд кВт/сағат электр энергиясын экспорттады. Биылғы меже бұдан жоғары. Мәселен, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы Өзбекстанға 1,5 млрд кВт/сағат электр энергиясын экспорттауды мойнына алып отыр.

Жалпы, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы Өзбекстанға өнім экспорттауды былтыр жазда бастаған болатын. Павлодар облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы Мұрат Әбілхалықовтың дерегінше, станция 2019 жылдың шілде-желтоқсан аралығында оңтүстіктегі көршімізге 923 млн кВт/сағат электр энергиясын жеткізген. Бұл іс биыл да жалғасын тауып отыр.

Тарихқа үңілсек, былтыр Қазақстан Өзбекстанға алғаш рет электр энергиясын экспорттаған екен. Ал Екібастұз ГРЭС-1 станциясы 2015-2016 жылдары Қырғызстанға шамамен 130 млн кВт/сағат өнім жеткізген еді. Сондай-ақ, 2017-2018 жылдары Ресей Федерациясын электр энергиясымен қамтыды. Облыстық басқарманың мәліметтеріне сүйенсек, 2018 жылы Ресейге экспортталған өнім көлемі 3,75 млрд кВт/сағатты құраған.

Еске сала кетейік, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы «Самұрық-Энерго» АҚ-ына қарайды. Станцияның тәуліктік қуаттылығы 4 мың МВт-ты құрайды. Станция 8 энергоблоктан тұрады. Бүгінде оның алтауы жұмыс істеп тұр.

Екібастұз ГРЭС-1 Қазақстандағы ең ірі электрстанциясы болып саналады. Ол республикадағы электр энергиясының 20 пайызын өндіріп отыр.

Былтыр станция 18,3 млрд кВт/сағат электр энергиясын өндірді. Ал 2018 жылғы көрсеткіш 19,1 млрд кВт/сағатты құраған болатын.

Фархат Әміренов

Он жыл салынған орталық

Екібастұздағы «сақалды құрылыс» пайдалануға берілді.

30 Желтоқсан 2019 17:05 1634

Он жыл салынған орталық

Фото: Валерий Бугаев

Екібастұз қаласындағы отын-энергетика кешеніне кадр даярлайтын орталықтың құрылысы 2009 жылдың қазан айында басталған болатын. Содан бері Екібастұздың бағы емес, соры болған «сақалды құрылыс» небір өткелектен өтіп, он жылдан кейін пайдалануға берілді. Бүгін Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов орталықты салтанатты түрде ашып, тапсырды.

Жоғарыда атап өткеніміздей, кешеннің құрылысы 2009 жылдың қазан айында басталған еді. Құрылыс жұмыстарымен «Нико» ЖШС айналысты. Алайда, аталған серіктестік банкрот деп танылып, құрылыс жұмыстары 2010 жылы тоқтап қалды.

2011 жылдың қазан айында Білім және ғылым министрлігі «S&ER company» ЖШС-мен келісімшартқа отырды. Осылайша, 2011 жылдың қараша айында құрылыс-монтаж жұмыстары қайта жалғасты.

Бұдан кейін Павлодар облыстық Қала құрылысы және жерді бақылау басқармасы аталған кешенде техникалық зерттеу жұмыстарын жүргізіп, өрескел кемшіліктерді анықтады. Соның негізінде 2012 жылдың қарашасында құрылыс жұмыстары екінші мәрте тоқтатылды.

Белгілі болғандай, кешен сор, батпақты жерге салынған. Еріген қар суы, жаңбыр суы осы жерге жиналады. Ал мұндай жерге құрылыс салуға болмайды немесе су сору жүйесін тарту керек. Сөйтіп, 2017 жылы Екібастұз қаласының әкімдігі 100 млн теңге қарастырып, су сору жүйесін жүргізді.

Тек, содан кейін ғана орталықтың жұмысы алға бастады. Алдымен, 2017 жылы «Кәсіпқор» холдингі «сақалды құрылыстың» жобалық-сметалық құжаттарын қайта әзірлеп шықты. Жобаны 2018-2020 жылдары аяқтауға жергілікті бюджеттен 4 млрд теңгеден астам қаржы жұмсалды.

Жалпы, құрылыс жұмыстары үш кезеңнен тұрды. Жұмысты «Портал-ПВ» ЖШС соңына дейін аяқтап, тапсырды.

Оқу орталығында енді отын-энергетика кешеніне қызмет көрсететін мамандар оқытылады. Сондай-ақ техникалық мамандықтар бойынша даярлау және қайта даярлау жұмыстары үшін толыққанды жағдай жасалған. Орталық пайдалы қазба орындарын әзірлеу, электрмен жабдықтау, дәнекерлеу, электр станциялары мен желілерін электрмен қамту, темір жону және металды өңдеу, өндірістік машиналар мен құрал-жабдықтарды іске қосу секілді мамандықтар бойынша кадр даярлайды деп күтілуде.

«Үкімет қолдауының нәтижесінде орталық құрылысын ойдағыдай аяқтадық. Бүгінде біздің өңірде кадр тапшылығы бар және бұл тек отын-энергетика кешеніне ғана қатысты емес. Болашақта бұл жерден білікті мамандар мен басшылар тәрбиеленіп шығады деген сенімдеміз», – деді Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов.

Павлодар облыстық білім беру басқармасы басшысының міндетін атқарушы Жомарт Қарамбаевтың айтуынша, оқу орталығының мәртебесі тиісті лицензияны алғаннан кейін айқындалады. Қазір осы бағытта жұмыс жүріп жатыр. Сондай-ақ оқу орталығына оқытушылар құрамын таңдау бойынша да жұмыстар жүргізілуде.

Отын-энергетика кешеніне кадр даярлайтын өңіраралық орталық 13 корпустан тұрады. Мұнда 480 орындық жатақхана, 100 орындық қонақ үй, асхана, спорт зал, акт залы бар. Орталықтағы оқу процесі техникалық ағылшын тілінде де жүргізілетін болады. 200 жаңа жұмыс орны ашылады.

Оқу орталығы жаңа жылдан бастап жұмысын бастайды.

Сондай-ақ, орталық Еуразиялық Топқа сенімді басқаруға берілуі де мүмкін.

Фархат Әміренов