/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 372,43 KASE 2 155,58
РТС 955,34 FTSE 100 5 510,33
DOW J 21 641,19 Өнеркәсібі 1 552,50
Халықаралық қорлардың төмендеуі желтоқсанда тоқтады

Халықаралық қорлардың төмендеуі желтоқсанда тоқтады

Жаңа жыл қарсаңындағы бюджетке түскен жоспардан тыс кіріс ұлттық қордың трансфертін шамамен 1,1 млрд долларға үнемдеуге көмектесті.

13 Қаңтар 2017 13:54 8747

Халықаралық қорлардың төмендеуі желтоқсанда тоқтады

Автор:

Арман Джакуб

Қазақстанның жалпы халықаралық қорлары желтоқсанда 0,2%-ға, яғни 90,77 млрд долларға өсті. Ұлттық банктің ай сайынғы есебіне қарасақ, біршама өсу ең бірінші рет 2016 жылдың қыркүйегінде байқалған.

Актив құрлымындағы резервтің кері динамикасына көбіне ұлттық қордың сыртқы активтері әсер етті. Желтоқсанда қор активтері 34 млн долларға, 61,02 млрд долларға дейін өсті. Мәліметтер алдын ала берілген, реттеушіден анықтау керек.

Мемлекеттік бюджет тапшылығы қорға тікелей әсер етеді. 2016 жылдың қазан айындағы басты қаржы құжатын нақтылағаннан кейін пайда болған қазынаның жоспардан тыс кірісі қаржы министрлігіне бюджет трансфертін 367,9 млрд теңгеге немесе 1,1 млрд доллардан (KASE-нің 13 қаңтардағы таңғы сессиясының бағамы бойынша 1 доллар 332,02 теңге) астам қаржыны үнемдеуге мүмкіндік берді.

2016 жылға жоспарланған 3,45 трлн теңге трансферттің орнына тек 3,08 трлн теңге ғана жұмсалған деп осы жылдың басында e-Minfin сараптама орталығының есебінде көрсетілген. 2017 жылы бюджетке жоспарланған трансферт көлемі 3,56 трлн теңгені құрады, оның 3,32 трлн теңгесі ұлттық қордікі.

Қазақстан ұлттық банкінің алтын валюта қоры (АВҚ) 2016 жылы 29,75 млрд доллардан асты. Желтоқсан айында өсім 0,65%-ға, яғни 193 млн долларға жетті. Алайда желтоқсан айына берілген мәлімет те алдын ала жасалған, ол нақтылауды қажет етеді. Желтоқсан айында реттеуші қарашадағы АВҚ көлемінің 29,8 млрд-тан 28,56 млрд долларға дейін төмендеуін қайта қарады.

АВҚ құрылымындағы өсім ұлттық банктің валюталық активінде 1,5%-ға немесе 301 млн долларға, 20,14 млрд долларға дейін болған. Баға жағдаяты қысымының нәтижесінде алтынға салынған актив керісінше 1,1% -ға, 9,61 млрд долларға дейін қысқарған. Finam.ru мәліметіне сүйенсек, алтын құны желтоқсан айында 1,8%-ға – 1173-тен 1152 доллар троя унциясына қысқарған.

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Өндірісті өңір астанаға алақан жайып отыр

Павлодар бюджетінің үштен екісін республикалық қазынадан бөлінетін қаржы құрайды.   

24 Ақпан 2020 09:57 2163

Өндірісті өңір астанаға алақан жайып отыр

Павлодар облысының 2020-2022 жылдарға арналған үш жылдық бюджеті бекітілгенін жақсы білеміз. Деректерге сүйенсек, биылғы бюджеттің жалпы кірісі 210,9 млрд теңге екен. Болжамға сәйкес, оның тек 32,6 млрд теңгегесі ғана өңірдің өзінен түседі екен. Яғни, бұл – салық органдары арқылы жеке тұлғалар мен бизнестен жиналып, жергілікті қазынаға түсетін қаржы. Бұдан бөлек, аудандар мен қалалардан облыстық қазынаға 47 млрд теңге аударылады. Ал қалған 130,9 млрд теңге – республикалық бюджеттің қаржысы. Бұл дегеніміз облыстық бюджеттің шамамен 62 %-ын республикалық қазынадан бөлінетін қаржы құрап отыр. Демек, республикалының өндірістік орталық өзін-өзі қамтамасыз ете алмайды деген сөз. Сонда өңірдің табиғи байлығы жыртыққа жамау бола алмағаны ғой.

Павлодар облысы әкімдігінің ресми сайтында келтірілген мәліметке ден қойсақ, өңірдің барлау жүргізілген табиғи ресурстарының қоры 460 млрд долларға бағаланған екен. Республикадағы көмір қорының 70 %-ы, электр энергиясы мен мұнай өнімдерінің 40 %-ы, ферро қорытпаның 75 %-ы Павлодар облысына тиесілі. Бұған республика бойынша тек осы өңірге ғана тиесілі алюминий өндірісін қосыңыз. Мыс өндіретін Бозашкөл кен байыту комибинаты да Павлодар облысының аумағында орналасқан. Сонымен қатар, бұл тізімді қара металлургия, болат құбыр өндірісімен айналысатын ірі кәсіпорындармен жалғастыра беруге болады. Өкінішке қарай, табиғаттың осынау мол қорына иелік ете тұра, Павлодар облысы республикадағы жалпы ішкі өнімнің 4,2 %-ын ғана қамтамасыз етіп отыр. Былай қарасаңыз, қисынсыздау дүние.

Ал енді мына бір дерекке назар аударыңыз. Республикадағы ірі өндірістік кәсіпорындардың көп бөлігін иеленіп жатқан Павлодар облысы бойынша биыл зауыттар мен электр станцияларынан, көмір кеніштері мен басқа да өндірістерден небәрі 79 млрд теңге салықтық түсім түседі екен. Мынадай мол байлықтан осыншама аз ғана түсім түседі дегенге сену қиын, әрине. Сөйтсек, өндірістік өңірлердің табысы ірі корпорациялардың елордадағы бас кеңселеріне ауып кетеді екен. Жұмыстың бәрі өңірлерде атқарылғанымен, қызығын жоғарыда отырғандар көреді. Ал проблеманың бәрі өңірлерде қалады. Экологиялық қалдықтар, онкология, әлеуметтік һәм коммуналдық проблемалар, аз ғана жалақыға қарап отырған еңбек ұжымдары... Мұның бәрі өңірлерде ғана орын алып отыр. Мыңдаған адамның еселі еңбегімен келген мол табыстың қызығын көріп отырған астанадағы корпорация басшылары салықты республикалық бюджетке төлейді, әрине. Осылайша, өңірлер несібесінен қағылып отыр.

Сондықтан Павлодар облысының республика экономикасындағы жалпы үлесі 4,2 %-ды құрап отыр. Ал Шығыс Қазақстан және Қарағанды секілді ірі өңірлердің үлесі 6 және 8 %-ға тең. Алматы мен Нұр-Сұлтан қалалары, сондай-ақ Маңғыстау мен Атырау облыстары Қазақстан экономикасындағы  донор өңірлер болып саналады. Яғни, олар өздерін ғана емес, республиканың өзге аймақтарын да қамтамасыз етіп отыр. Бұл қатарға Павлодар облысы қосыла ала ма? Ол енді бөлек әңгіме.

Фархат Әміренов

Үкімет шетелге беретін көмегінің көлемін жария етті

Қазақстан Ауғанстанға ұн мен етті, Тәжікстанға мазутты тегін беруде. 

19 Ақпан 2020 11:58 2843

Үкімет шетелге беретін көмегінің көлемін жария етті

Дүниежүзілік банктің тәуелсіз есептемелеріне жүгіне отырып, «Атамекен» ұлттық палатасының сарапшылар тобы жария еткеніндей, Қазақстанда халықтың 26%-ы кедей саналады. Бірақ ресми көрсеткіш, әрине, әлдеқайда көркем. 2019 жылдың соңында күнкөріс шегі 31 мың 120 теңгені құрады және қазақстандықтардың небәрі 4,5%-ы ғана кедейлік шегінен төмен жағдайда тіршілік етуде деп есептелді.

Бюджетте әлеуметтік қорғау шараларына және мемлекеттік маңызды жобаларға қаржы жетпегендіктен, мемлекет бүгінде қатал үнемдеу шараларына кірісті. Президент тапсырмасымен Үкімет бұрын Парламентте маңызды екені баса айтылып, қорғалған көптеген жобаларды енді «басымдықты емес шығыстар» деп тануда және 128,6 млрд теңгеге қысқартады. Бұған қоса, Қаржы министрлігі ауыл-аймақ күтіп отырған 36 млрд теңгеден астам трансферт қаражатты бермеу туралы шешім қабылдаған. Ақшаны жергілікті әкімдіктер өз бетінше табуы керек. Таппаса, елдімекендердегі инфрақұрылымдық жоба, әлеуметтік нысан құрылысы тоқтауы мүмкін.

Бірақ бұл жағдай халықаралық имиджге бағытталған бастамаларға таралмағандай.

«Ашық бюджет» аясында Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің жауапты хатшысы Мейрам Пішембаев басшылық ететін 100-бюджеттік бағдарламаның мәліметі жария болды. Ведомствоның ақпарынша, жатжұрттарға көмекті қарастыратын бұл бағдарлама Үкіметтің төтенше резерві қаржысынан жүзеге асырылған.

Түсіндіре кетсек, бұл резервтен қаржы халқымыз үшін шұғыл көмекті қажет ететін шараларға бағытталады. Айталық, су тасқыны астында қалған ауылдарды, әскери қоймадағы мина-снарядтардың жарылысынан зардап шеккен Арысты қалпына келтіру секілді шетін мәселелер шешіледі.

Қазіргі кезде Қазақстан «Үлкен Орталық Азияға» жататын екі елді өз қамқорлығына алып отыр.

Аталған министрліктің мәліметінше, Үкімет қаулысына сәйкес, Тәжікстанға 16 вагон-цистернаға мелдектей құйылған 1 мың тоннадай мазут түрінде гуманитарлық жүк жеткізілді. Бұл ретте тек тауар бөлумен шектелмей, жүкті тәжік еліне дейін тасымалдауды да біздің Үкімет өз мойнына алған. Осы мақсатта «Қазақстан темір жолы» жылжымайтын құрам бөліпті. Жүк Үштөбе стансасынан аттанып, Душанбе-1 стансасына жетті.

Осыдан кейін тәжік елі мемлекетімізден аса ірі көлемдегі келесі жүкті – 10 мың 75 тонна мазутты сыйлыққа алды. Ол Ақжайық стансасынан шығып, Душанбе-1-ге жетіп тоқтаған. 167 теміржол цистернасына толтырылған аса құнды гуманитарлық жүкті тәжік тарапына Қазақстанның Тәжікстандағы елшісі Нұрлан Сейтімов салтанатты түрде табыс еткен. Ол осы жүкке арналған сертификатты тәжік Үкіметі жанындағы мемлекеттік материалдық резерв агенттігі директорының орынбасары Сохибджон Зиёдуллоев қолына ұстатты.

Қазақстан елшісінің айтуынша, «еліміз Тәжікстан халқына жыл сайын гуманитарлық көмек көрсетіп тұрады». 2006 жылдан бері оның жалпы көлемі шамамен 40 млн доллардан асқан. 

Мазут сыртында қазақ елі оларға 21 вагон азық-түлік тауарын жөнелтті. Дегенмен, сарапшылардың дерегінше, осынша бағалы тауарлардың қарапайым халыққа жетуін, әлдебір сыбайлас жемқорлардың талан-таражға салмауын ешкім қадағаламайды.

Бұдан бөлек, Үкімет қаулысымен Қазақстан Ауғанстан Ислам республикасына да қарасып тұрады. Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі ауған еліне гуманитарлық жүкті темір жол құрамымен қамтамасыз еткенін баяндады.

Нәтижесінде, Үкімет Ауғанстанға 2 мың 590 тонна жоғарғы сортты ұнды, 260 тонна екінші сұрыпты бидай ұнын, 847 мың 139 банкі ет консервісін, 40 тонна кептірілген көкөністі тегін берді. Бұл гуманитарлық жүк Жаңа Семей стансасында тиеліп, Қарағанды облысындағы Қалағыр және Алматыдағы Алматы-1 стансалары арқылы Өзбекстанның ауған жерімен шектес Галаба теміржол стансасына жеткізілген.

Жалпы, жүктің тек өзбек стансасына дейін жеткізілуінің мәні бар. Қарулы қақтығыстар тыйылмаған бұл елге қазақстандық жүк жөнелтушілер мен кәсіпкерлер дендей енуден қаймығады. Ал өзбектер Ауғанстан жұртшылығымен сауданы жақсы жолға қойған. Сондықтан ол елдің нарығына шыққысы келетін біздің бизнесмендер бар саудасын өзбек делдалдары арқылы жүргізеді, ақысын төлейді.

Министрліктің хабарлауынша, Тәжікстан мен Ауғанстанға гуманитарлық жүк жеткізуге ел бюджетінен бұл жолы 1 млрд 614,4 млн теңге шығындалды.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: