DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 324,92 Brent 36,55
Кім мықты? Путин бе әлде Трамп па?

Кім мықты? Путин бе әлде Трамп па?

Кремль Путиннің ядролық қаруы Трамптікінен мықтырақ деп отыр. 

14 Тамыз 2019 17:47 2035

Кім мықты? Путин бе әлде Трамп па?

Автор:

Табиғат Нұрболат

Ресей жаңа ядролық зымыран жасаудан АҚШ-тан әлдеқайда алда келе жатырмыз дейді. Мәскеу Трамптың Твиттердегі мәлімдемесіне осылай деп жауап берді. Архангельсктегі жарылыстан кейін Трамп Вашингтонның бұл салада ең мықты екенін Твиттерде жазып мақтанған болатын. 

«Владимир Путин бұған дейін талай рет ресейліктердің зымыран саласында басқа елдерден оқ бойы озық тұрғанын айтқан еді»,- дейді Ресей Федерациясы президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков. Оның айтуынша, Трамптың әлеуметтік желідегі мәлімдемесінде ешқандай жаңа ақпарат жоқ,оның үстіне америкалық әскерилер мұндай бағдарламамен жұмыс істеп жатқанын өткен жылы хабарлаған.  

Естеріңізге сала кетейік, 8 тамызда Архангельск облысындағы әскери полигонда жарылыс болып, салдарынан «Росатом» мемлекеттік корпорациясының 5 қызметкері қаза тапты. Тағы 3 адамды күйік шалған болатын. Ресми дерек бойынша, реактивті қозғалтқыш құрылғысын сынақтан өткізу барысында өрт шалып, арты жарылысқа ұласып кеткен. 

Артынан Трамп: «Ресейдегі сәтсіз сынаққа қарап көп нәрсені үйрендік, бізде осыған ұқсас, бірақ бұдан әлдеқайда күшті технология бар»,- деп Твиттерде бір бөсіп алған еді. 

Ресейдің метеорологиялық қызметінің дерегінше, жарылыс болғаннан кейін оқиға болған маңда орналасқан Северодвинск қаласындағы радиация деңгейі қалыпты нормадан 16 есе көбейіп кеткен. Бірақ жарты сағаттан кейін ауадағы зиянды заттар көлемі азайып, екі жарым сағат өткен соң радиация деңгейі қалыпты нормаға келе бастады дейді, Росгидромет өкілдері. Северодвинск қаласы жарылыс болған жерден 40 шақырым қашықтықта орналасқан. 

Елдің Қорғаныс министрлігі өкілдері басында екі адамның қаза тапқанын хабарлаған болатын. Олар тек сұйық отынмен ұшатын зымыранның сынақтан өкізілгенін айтты. Бірақ оның құрамында ядролық элементтің бар екені жайлы ақпарат құралдарына тіс жармады. 

Норвегия осы апаттан кейін радиациялық мониторинг жүргізіп, ешқандай ауытқушылық байқамағанын айтты. Финляндияның радиациялық және ядролық қауіпсіздік бойынша басқармасы да радиация деңгейінің өспегенін мәлім етті. 

Әскерилер алдымен жарылыс болған жерге жақын орналасқан Ненонса қаласының тұрғындарын қауіпсіз жерге көшірмекші болған. Бірақ кейін олар эвакуация жүргізілмейтінін айтты. 
Жергілікті белсенді топ өкілдері әлі күнге дейін осы оқиғаға қатысты алаңдаушылығын білдіруде.
 «Билік әзірге радиациядан келген зиян туралы нақты ақпарат бермей отыр. Жергілікті халық апаттың зардабын көрмей тұрып, билік жарылыс туралы деректерді жариялауы тиіс»,- дейді «Гринпис» экологиялық ұйымының Ресейдегі өкілі Рашид Алимов. 

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Түркияда да ядролық қару бар

Президент Реджеп Тайып Ердоған өз елінің өзге ядролық державалар тәрізді атомдық арсенал ұстағанын қалайды. 

11 Қыркүйек 2019 12:20 2921

Түркияда да ядролық қару бар

Мұнай мәлімдемені Ақ сарайдың қожайыны жақында елдің орталығында орналасқан Сивас провинциясында өткен Анадолы Экономикалық форумында жасады. Сол жиында Ердоған Түркияның әскери өнеркәсібінің кеңеюін жоғары бағалап, бұл сала бойынша АҚШ-пен, Ресеймен ғана емес, Қытаймен де келіссөз жүргізуге қарсы еместігін аңғартты. Тағы бір сөзінде Түрік Республикасының басшысы «кейбір елдер неліктен ядролық оқтұмсық тасымалдайтын зымырандар иеленіп отыр және де олардың саны біреу емес, екеу емес» деп таңданысын білдірді.

«Бірақ, мен ядролық ракета иелене алмаймын ба? Мұндай жағдайды қабылдай алмаймын. Дәл қазір дамыған әлемдегі елдердің түлге жуығында атомдық зымыран бар», ­­­­­­­­­­­­­­– дейді Тайып Ердоған.

Биыл белгілі болғандай, НАТО-ның батыстық әскери-одақтық ядролық доктринасына сәйкес, Америка Құрама Штаттары Түркия жеріне 50 шақты атомдық оқтұмсық орналастырған. Бельгияның De Morgen газетінің хабарлауынша, Солтүстікатлантикалық альянс бұл туралы мәліметті шілде айындағы баяндамасында абайсызда жариялап жіберген. Жаппай қырып-жоятын арсенал Инджирлик базасында Американың бақылауына алынып отыр. Алайда кейбір сарапшылар аймақтағы тұрақсыздық пен саяси алауыздық сол қарудың қауіпсіздігіне нұқсан келтіруі мүмкін деген пікірде.

1980 жылы Түркия Ресей, АҚШ, Франция, Ұлыбритания, Қытай тәрізді «мойындалған державалардан» басқа елдердің атомдық арсенал иеленуіне наразылық ретінде Ядролық қаруды таратпау жөніндегі келісімге қосылды. Дегенмен қазір Үндістан, Пәкістан, Солтүстік Корея және Израиль жаппай қырып-жоятын қаруды дамытып, оларды иеленіп отыр деген болжам бар.

1952 жылы НАТО-ға кірген Түркия «қырғи-қабақ» соғыс кезіндегі әскери одақтастарымен қатынасын шиленістіріп, бүгінде Ресеймен байланысын нығайтып отыр. Анкара таяуда Вашингтонның қарсылығына қарамастан, Мәскеуден жер-әуе сыныбындағы С-400 зымыран кешенін сатып алды. Түркия қорғаныс министрлігінің мәлімдеуінше, сол ракеталық жүйемен жұмыс істеу үшін түрік мамандары Ресейдің Гатчина қаласында трейнингтен өте бастаған.

Бұған қарсылық ретінде президент Дональд Трамп шілдеде Түркияны F-35 әскери ұшақтарының бесінші толқынын жасау бағдарламасынан шеттетті. Ал, оның ресейлік әріптесі Владимир Путин өткен айдың соңында Мәскеу түбіндегі Жуковск Халықаралық әуежайында өткен Авиациялық және ғарыш көрмесінде Ердоғанға Су-57 әскери ұшағының бесінші толқыны мен Су-35 ұшақтарын көрсетті.

Осы ұшақтардың біріншісін тамшалап болғаннан кейін Ердоған мұны сатасыздар ма деп Путинге сауал тастады. Сол сәтте Кремль басшысы «йә, оны сіздер сатып ала аласыздар» деп жауап берді.

Кімде қанша атом бомбасы бар

Америка ғалымдары федерациясының 2017 жылғы мәліметіне қарағанда, әлемде шамамен 14 жарым мыңнан астам ядролық оқтұмсық бар.

Дегенмен Түркияның Америка қаруына қызығушылығы әзірге жоғалған жоқ. Осы айдың басында Ердоған мәлімдегендей, ол АҚШ-тан Patriot зымыран кешенін сатып алу мәселесін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының таяуда басталатын сессиясында талқылауға әзір. Бұл құрлық-әуе ракеталық кешені ұшақтарды емес, баллистикалық зымырандарды ғана құлатуға арналған. Ал, С-400  екеуіне де жарамды. Бірақ, Ердоғанның сөзінше, Құрама Штаттар бұл қаруды Түркияға Ресейдікіндей шарттпен ұсынуы керек.

Анкара Сирияда Вашингтонмен де, Мәскеумен де бірлесіп жұмыс істеп жатыр. Алайда, үш елдің араб республикасындағы мүдделері әртүрлі. Түркия бір кездері АҚШ-тың қолдауымен президент Башар Асад үкіметін құлатуға күш салған сириялық көтерілісшілер үшін - соңғы демеуші. Сөйте тұра Ердоған үкіметі Асадтың одақтастары – Иран мен Ресейге қосылып, ұшжақты бейбіт процестерге үлес қосып жатыр.

Тағы бір айта кететін жайт, жақында Түркия Сирияның солтүстігіне әскер кіргізіп, сол ауданда құрылған «қауіпсіздік аймағында» Америка жауынгерлерімен бірге патруль жүргізе бастады. Және де бұл ауданнан АҚШ-қа арқа сүйеген, бірақ, Түркия террористік ұйымдар тізіміне енгізген күрд отрядтары әкетіліп, олардан босаған территорияларға түрік жеріне өтіп кеткен 3,6 миллион сириялық босқынның 1 миллионы шоғырланады деген болжам бар.

Арыс Әділбекұлы

Кәріпбек Күйіков: ядролық қарудан екі ел зардап шекті

Ядролық қарудан азат аймақтар арасындағы ынтымақтастық нығаюда.   

28 Тамыз 2019 15:26 1625

Кәріпбек Күйіков: ядролық қарудан екі ел зардап шекті

Нұр-Сұлтан қаласында ҚР Сыртқы істер министрлігі БҰҰ қарусыздану мәселелері жөніндегі бақармасымен (UNODA) бірлесіп, барлық Ядролық қарудан азат аймақтар (ЯҚАА), халықаралық және өңірлік ұйымдар, бақылаушы мемлекеттер өкілдерінің қатысуымен ЯҚАА арасында ынтымақтастықты нығайтуға арналған семинар өтуде.

Шара аясында суретші, халықаралық антиядролық қозғалыс белсендісі Кәріпбек Күйіковтің жеке көрмесі ашылды. Кәріпбек Күйіков Семей полигонының зардабын сөз етті.

«Біздің жоба ядролық қаруды толықтай жоюды мақсат етеді. Ядролық қару қолдану туралы айтқанда әлемдік қауымдастық Хиросима мен Нагасакиді еске алады. Ядролық қарудан тек Жапония ғана зардап шекті деген түсінік қалыптасқан. Қазақстан қырық жыл ішінде бес жүзден астам ядролық сынақтарды бастан өткергенін айтқанымызда, ядролық қарудан екі ел – Жапония мен Қазақстан зардап шеккенін түсіне бастады. Мен ядролық қару қолданудан бас тартпаған елдер басшылығына ядролық қарудан бас тартуды сұраймын. Бұл туралы суреттрім мен жұмыстарымда, барған елдерімде айтып жүремін»,-деді антиядролық қозғалыс белсендісі.

Кәріпбек Күйіков өзінің алғашқы шығармашылық жұмысы мен өмірінің кейбір сәттерін есіне алды.

«Менің алғашқы жұмысым «Алғашқы жарылыс» деп аталады. Суретте өзім сезінген, көрген қорқынышты жеткізуге тырыстым. Туған ауылым полигоннан небәрі жүз шақырым жердегі Егіндібұлақ. Жарылыс болған кезде бірінші толқын біздің ауылды соғып өтетін. Үй дірілдеп, ыдыс-аяқ салдырлайтын. Көлік жүргізушісі болып жұмыс істеген әкеме ілесіп ауыл-аймақты көп араладым. Полигон аумағына да кіріп көрдім. Балалары  науқас болып туған отбасыларды көп кездестірдім. Бұл зұлмат біздің отбасымызға да қатты әсер етті, анам 10 жыл бұрын қатерлі ісіктен қайтты»,– деп күрсінді Кәріпбек Күйіков.

«Ядролық қарудан азат аймақтар арасындағы консультациялық тетіктерді дамыту және нығайту» тақырыбын талқылауға Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаев, БҰҰ Қарусыздану мәселелері жөніндегі Жоғарғы өкілінің орынбасары Томас Маркрам, АТОМ жобасының құрметті елшісі Кәріпбек Күйіков, аймақтардың өкілдері, сондай-ақ бірегей ядросыз мәртебесі бар ел ретінде Моңғолия, мүдделі халықаралық ұйымдар, соның ішінде Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (АЭХА) пен Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымы өкілдері (ЯСЖТШҰ) қатысып жатыр.

Семинар Семей ядролық сынақ алаңының жабылуының тарихи күні – 29 тамызда, Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдардың халықаралық күнінмен ұштасып отыр. Семинар қатысушылары бұрынғы және жаңадан пайда болатын аймақтар арасындағы ұзақ мерзімді саяси ынтымақтастықтың нақты механизмдерін қалыптастыру мақсатында ядролық қарудан азат аймақтардың институционализациясы бірлескен жоспарларын талқылайды.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: