/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 22 693,36
KASE 2 214,78 Мыс 4 967,03
Қырғызстан тауарлары қосымша құн салығынсыз кіріп жатыр

Қырғызстан тауарлары қосымша құн салығынсыз кіріп жатыр

Марат Сұлтанғазиев Қырғызстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына Қазақстанның үстінен шағымдануына қатысты пікір білдірді.  

11 Наурыз 2020 17:51 1446

Қырғызстан тауарлары қосымша құн салығынсыз кіріп жатыр

Автор:

Есжан Ботақара

Еуразия экономикалық одағының аясында елімізге Қырғызстаннан кіретін тауарлардың басым бөлігі ішкі қосымша құн салығынсыз өтіп жатыр. Бұл заңсыздық бауырлас екі елдің шенеуніктерін шекістіріп қана қоймай, Дүниежүзілік сауда ұйымынан төрелік сұрауға дейін жеткізген болатын. Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы Марат Сұлтанғазиев осы мәселеге қатысты пікір білдірді.

«Қырғыстанмен бір экономикалық кеңістікте екеніміз белгілі. Екі ел арасында фитосанитарлық және басқа да  кедендік бақылау жоқ. Кедендік бақылаудың бәрі одаққа мүше елдердің сыртқы шекара периметріне көшірілген. Бірақ одақтас елдердің ішінде саудаға ішкі қосымша құн салығы салынады. Яғни, ЕАЭО тауарларына бөлек қосымша құн салығы бар деген сөз. Мұндай қосымша құн салығы импортқа да салынады. Бірақ мұнда баж салығынсыз. Осыған байланысты аталмыш салықтың сомасын әкімшілендіру қажет. Яғни, Қырғызстаннан экспортталған тауарлар бізге нөлдік мөлшерлемемен экспортталып, оны қабылдап алған импорттаушы 12 %  ҚҚС төлеуі керек. Одақтас елдермен шекара бойындағы 37 бекетте кіретін тауарларға бақылау жүргізіп, құжаттарын сканерлеп отырмыз. Осыдан кейін аталмыш құжаттар өңделеді. Мысалы, былтыр Қырғызстаннан 7 мыңнан астам көлік ел аумағына аталмыш ҚҚС-ны төлемей  тауар алып кірген»,  – деген ведомство басшысы қазақстандық кеденшілердің неліктен мұндай бассыздыққа жол беріп алғандарын да түсіндірді.

«Олар импорттаушы ретінде жалған мекенжайлар көрсетіп отырған. Біз құжатта көрсетілген импорттаушыларды базадан таба алмадық. Кейде тіпті жүкқұжатта транзиттік тауар тасушы ретінде көрсетілген көліктер еліміздің аумағынан әрі қарай шықпаған. Тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы осыларды анықтадық.  Шынымен  бұл мәселе Дүниежүзілік сауда ұйымының жалпы кеңесінде қаралды. Бір кедендік одақта отырғандықтан, мәселе ЕАЭО аясында екіжақты форматта шешіледі. Біз өз тарапымыздан қырғыз әріптестерімізге тауардың бізге қалай кіріп, Ресей жағына қалай жеткенін бақылап отыратын навигациялық пломб бекітуді ұсынғанбыз. Шекарадан өтетін тауарлардың барлығы бойынша ақпараттар алмасуды сұрадық. Әйтпесе, электронды жүкқұжат енгізуді ұсындық. Ресейлік әріптестеріміз оны қолдап, ілкі жоба ретінде қолға алды. Ал Қырғызстанмен былтыр пломбтар бойынша келіссөз бастаған болатынбыз. Осы іс екіжақты форматта соңына дейін жеткізілетін болады», – деді МаратСұлтанғазиев.

Есжан Ботақара

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Арнайы экономикалық аймақ, қанатын қалай жаймақ

Мемлекеттік кірістер комитеті жеңілдіктен жұрдай етіп, кәсіпкерлердің сілесін қатырып жатыр.

01 Тамыз 2018 08:33 5473

Арнайы экономикалық аймақ, қанатын қалай жаймақ

Ел аумағында 11 арнайы экономикалық аймақ (АЭА) бар. Оның құрамындағы 166 кәсіпорын былтыр 1,7 трл теңгенің тауарын өндірді. Күні бүгінге дейін АЭА аясында 14,6 мың жұмыс орны ашылып, Қазақстанға 787 млрд теңге инвестиция тартылды және бюджетке 130 млрд теңге салық төленді.

Бір қарағанда көрсеткіш көңіл көншітетін сияқты, алайда АЭА-да мезгіл мәселесіне айналған түйткіл көп. Мұны 9 ақпанда өткен үкіметтің кеңейтілген отырысында мемлекет басшысының өзі тілге тиек етті.

Нұрсұлтан Назарбаев арнайы экономикалық аймақтардың нақты нәтижесіне көз жеткізбей тұрып жаңа арнайы экономикалық аймақ құрудың қажеті жоқ екенін айтты.

«Бюджет қаржысы арнайы экономикалық аймақ құруға жұмсалуда. Олардың саны 11-ге жетті. Арнайы аймаққа 283 млрд теңге бөлінді. Облыс әкімдері жаңа арнайы экономикалық аймақ құруды сұрап, үсті-үстіне хат жаудыруда. Үкімет қазіргі 11 арнайы экономикалық аймақтың жұмысын саралап шықсыншы. Олар бізге не берді? Осыны анықтап алғанша басқа АЭА құруды доғарыңдар, барын ұқсатып алайық», – деп бұйырды елбасы.

Президенттің пікрінше, АЭА-лар қандай да бір өсім динамикасының  діңгегіне айнала алмаған.

Естеріңізде болса, Қазақстан халқына арнаған биылғы жолдауында мемлекет басшысы Алматыдағы «Алатау» инновациялық технологиялар паркі» АЭА мәселесін де қайта қарауды тапсырды.

«Алатау» инновациялық технологиялар паркін құрып жатқанымызға ұзақ жыл болды. Бүгінгі таңда оның немен айналысып жатқаны белгісіз. Кім біледі, немен айналысады?  Қаншама қаржы бөлдік, нәтижесі қайда?» – деген болатын президент.

Айтпақшы «Алатау» инновациялық технологиялар паркі» елбасының сынына ұшырағаннан кейін инвестициялар және даму министрлігінің қарамағынан шығарылып, Алматы қаласы әкімдігінің басқаруына берілді.

Сол кезде бұл туралы инвестициялар және даму вице-министрі Тимур Тоқтабаев: «Алатау» инновациялық технологиялар паркі» министрліктің қарамағынан Алматы қаласы әкімдігіне ауысады. «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың басты үйлестіруші органы –ақпарат және коммуникациялар министрлігінің ұсынысын құптаған үкімет осындай шешім қабылдады. Өйткені «Алатау» инновациялық технологиялар паркі» жүзеге асыратын жобалардың 80% цифрландырумен байланысты», – дегенді айтты.

Мемлекет басшысының ескертуінен соң инвестициялар және даму министрлігі АЭА жұмысын ерекше назарға алды. Кейін министр Жеңіс Қасымбеков министрліктің алқа мәжілісінде есеп беріп: «Бүгінгі таңда елімізде 11 АЭА және 22 индустриалды аймақ бар. Біз олардың қызметінің тиімділігін сараптап, бірқатар олқылықтарды әшкереледік. Кемшіліктерді жою бағытында тиісті жұмыс атқарылуда. Бүгінгі таңда «АЭА-лар туралы» заң жобасы мәжілістің қарауында жатыр. Мемлекет басшысы қол қойғаннан кейін аталмыш заң арнайы экономикалық аймаққа қатысты мәселерді реттейтін болады», – деді.

Қолданыстағы «Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы» заң 2011 жылдың 21 шілдесінде қабылданған. Құжатқа АЭА-ға кәсіби басқарушы компания тарту, шетел инвестициясының құйылуына жағдай жасау, инвесторларға салық жеңілдігін ұсыну сияқты мәселелерді реттеу құзіреті берілген.

Айта кетейік, мәжілістің қарауындағы заң жобасы заман талабына сай толықтырулар мен өзгерістерді күтіп жатыр. Мемлекет басшысы қол қойып, құжат қолданысқа енсе, жер телімін бөлу рәсімі оңтайландырылып, әкімшілік кедергілер азаяды. Ең бастысы салық төлемдері мен кедендік-тариф жеңілдеп, салық кодексіндегі олқылықтардың орны толады.

Біз SezUnion қауымдастығы ұйымдастырған АЭА қатысушыларының IV съезіне қатысқан кезде «Астана – жаңа қала» АЭА индустриалдық паркінің халі мүшкіл екенін біліп қайттық. Қауымдастықтың басқарма төрағасы Эльмира Әбуғалиева бар шындықты жайып салды.

Оның айтуынша, мемлекеттік кірістер комитеті елордадағы индустриалдық парктің 18 кәсіпорнының басына бұл үйіріп тұр.

«Мемлекеттік кірістер комитеті АЭА қатысушыларын 2013 жылы көрсеткен қызметтері мен алған тауарлары үшін бюджетке қосымша құн салығын айыппұл және өсімпұлмен қоса төлеуді талап етіп отыр. Бұл нөлдік мөлшерлеме жойылып, 5 жыл бойы қолданыста болған жеңілдік жоғалды, кәсіпкерлер 2013 жыл үшін 4 млрд теңге қарызға батты деген сөз. Бұған соңғы 4 жылдағы салық төлемдерін қоссақ, көрсетілген сан 35 млрд теңгеге жетеді. Кәсіпкерлер мұндай соманы қалай төлейді?» – деп шыр-пыр болды Эльмира Әбуғалиева.

Оның сөзінше, қауымдастық өкілдері мәселені осыдан бес жыл бұрын салық саласының қызметкерлерімен талқылап, АЭА қатысушылары нөлдік мөлшерлемемен қызмет көрсету құқығына ие екенін нақтылап алған.

«АЭА қатысушылары қосымша құн салығын жабдықтаушыларға, ал олар оны бюджетке төлегенін ескеретін болсақ, салық бір емес, екі рет салынып отырғанын түсіну қиын емес. Біз мәселені депутаттарға жеткіздік, олар үкіметке сауал жолдады. Нәтижесінде іс уақытша тоқтады. Себебі таяуда мемлекеттік кірістер комитетінен кәсіпорындарға шоттарын бұғаттау туралы хабарлама келді», – деді SezUnion қауымдастығының басқарма төрағасы.

Эльмира Әбуғалиеваның сөзінше, отандық жабдықтаушылар нөлдік мөлшерлемесіз АЭА қатысушыларымен жұмыс істеуден бас тарта бастаған. 

«Жабдықтаушылардың өздері бюджетке қосымша құн салығын төлейді. Кейін оларға қосымша құн салығын қайтарып алу мүмкіндігі берілген. Бірақ жабдықтаушылар уақыт кетіріп, бұл іспен айналысқысы келмейді. Өйткені бұл ұзаққа созылатын, тексерісі көп үдеріс. Тексерістен өткен күннің өзінде ақша жарты жыл ішінде беріледі. Егер бір кемшілік анықталса, жұмсалған қаржы қайтарылмайды», – деді ол.

«АБК-Максат» ЖШС директоры Ибрагим Арыстанбаев жазықсыздан жазғырылып, осыған дейін заңды болған жұмысының барлығы аяқ астынан заңсыз болып шыққанына және компаниясының 700 млн теңге қарыз арқалағанына ашынады.

«Өзімізге-өзіміз жау емеспіз, құзырлы органдар рұқсат берген соң нөлдік мөлшерлемемен жұмыс істедік. АЭА құрамына да жеңілдікке ие болу үшін өттік. Қосымша құн салығына қатысты айыппұл мен өсімпұл 700 млн теңгені құрап отыр. Біз мұны қалай төлейміз, төлемейміз, сотқа жүгінеміз», – деп налыды кәсіпкер.

Абылай Бейбарыс

Салық санкциясы тасымалдаушыларды тығырыққа тіреді

Трамвай паркі банкке 40 млн, «Шығысэнерготрейд» ЖШС-ға 70 млн, мемлекеттік кірістер басқармасына 100 млн теңге қарыз.  

09 Қаңтар 2018 12:10 3643

Салық санкциясы тасымалдаушыларды тығырыққа тіреді

Даудың басы қосымша құн салығы мен корпоративтік табыс салығынан басталды. Мемлекеттік кірістер департаменті облыс орталығындағы алты ірі тасымалдаушыдан қазынаға 4,5 млрд теңге төлеуді талап етіп отыр. Соңғы бес жылда «РОСТ», «Вебас», «Возка» сияқты бірнеше компания қосымша құн салығы мен корпоративтік табыс салығынан жалтарған.

Бұған қатысты тасымалдаушылардың өз уәжі бар. Автопарк иелері мелекеттен тендер ұтқанымен, тапсырысты жеке автобус иелеріне орындатып отыр. Ал олар осы кәсіптен тапқан табысының бір бөлігін салық ретінде кешіктірмей төлеп жүр. Автопарк иелері бір қызметке екі рет салық салу орынсыз деп санайды.

Бұл дауда облыстық кәсіпкерлер палатасы тасымалдаушылардың сөзін сөйлеуде.

«Қазақстан бойынша қоғамдық көлік иелерінің барлығы жеңілдетілген тәртіп бойынша жұмыс істейді. Бұл жол жүру ақысының қымбаттауын тежеуге бағытталған шара. Егер осы салықты автопарк иелері де төлеуге міндеттелсе, жол жүру ақысы қазіргіден 20 теңгеге қымбаттайды. Мемлекеттік кіріс саласының өкілдері салықтың бұл түрін жергілікті бюджет есебінен субсидиялауды ұсынуда. Ондай шығын қала бюджетіне ауыр тиеді. Сондықтан салық жеке автобус немесе автопарк иелеріне ғана салынуға тиіс. Екеуіне де салық салынатын болса, қарапайым халық зардап шегеді», – деді палата директоры Игорь Шацкий.

Мамандардың айтуынша Ресей, Беларусь сияқты одақтастарымыз автопарк иелерін қосымша құн салығынан әлдеқашан босатқан. Кәсіпкерлер құқығын қорғау кеңесінің төрайымы Галина Казанцева салық кодексінің жаңа нұсқасына қосымша осындай бап енгізді ұсынды.

«Мәселенің басын ашып алу керек. Автопарктерді қосымша құн салығынан босатпасақ, олар жаппай банкротқа ұшырайды. Бұлай болмаған күннің өзінде салықтың салмағы жолақысына тікелей әсер етіп, қазіргі 65-90 теңгеден 120-170 теңгеге  дейін көтерілуі керек. Жергілікті әкімдік автпопарктерге үнемі автобустарды жаңарту туралы талап қояды. Осының өзі үлкен қысым. Бұған салықтың әлегі қосылса, жығылған үстіне жұдырық болады», – деді Галина Казанцева.

Қазір қаладағы 16 автопарктің алтауына санкция салынған. Талап етілген 4,5 млрд теңге бюджетке түспесе, олардың шоттары бұғатталуы мүмкін. Осының салдарынан қоғамдық көлік қатынасы тығырыққа тірелуі мүмкін.

Игорь Шацкийдің айтуынша, өңірдің өзге қалаларындағы автопарктер әлі мұндай тексеруден өтпеген. Яғни өскемендік тасымалдаушылардың қазіргі жағдайы олардың да басына түсуі ғажап емес.

«Соңғы жылдары әкімдіктің талабы бойынша 58 жаңа автобус сатып алдық. Бұған қыруар қаржы кетті. Енді 5 жыл талап етілмеген салықты төлеуді талап етіп отыр. Олардың сұрап отырғанын біздің қосалқы мердігерлер төлеп отыр. Сонда бір қызметтен екі рет салық алмақшы ма? Мәселенің ақ-қарасын анықтау үшін автопарк иелерімен бірлесіп, құзырлы органдарға шағымданбақпыз», – дейді «Возка» ЖШС директоры Қанат Қалелов.

Қазір бұл мәселе бас прокуратураның бақылауына өткен. Автопарк иелерінің ендігі үміті Астанада.

Дәл осындай мәселе трамвай паркінің басына да бұлт үйіріп тұр. Аталмыш паркте соңғы бес жылда қазір сұралып отырған салықты төлемеген. Төленуге тиісті ақшаны трамвай паркінің орнына жеке трамвай иелері өтеп келген. 2013 жылы қалалық салық басқармасы осы қайшылықты анықтап, артынша трамвай паркіне қатысты әкімшілік шара қолданған екен. Қазір трамвай паркінің шоттары бұғаттаулы.

Трамвай қатынасының монополисі «Шығысэнерготрейд» компаниясына электр қуатының ақысын да кешіктіріп төлеп келеді. Осының салдарынан тұрғындар арасында «трамвай тоқтайды екен» деген ақпарат желдей есіп жүр.

«Шотымыз бұғаттаулы болғандықтан қаржылық операция жасай алмай отырмыз. Еншіміздегі трамвайлардың барлығы ескірген. Соны жаңарту үшін екі банктен инвестициялық несие алып, 25 жаңа вагон әкелмекші болғанбыз. Банктер жобаны мақұлдағанымен, бұғаттағы шот әрекет етуге мүмкіндік бермей отыр», – дейді парк директоры Анатолий Успенский.

Ал қала әкімі Қуат Тұмабаев трамвай қозғалысын тұрақты әрі сенімді жолға салу үшін паркті жекеменшіктен әкімдік балансына өткізу қажет деп есептейді.

«Трамвай паркі банкке 40 млн теңге, «Шығысэнерготрейд» ЖШС-ға 70 млн теңге, мемлекеттік кірістер басқармасына 100 млн теңге қарыз. Осының салдарынан электр энергиясын ұсынушы компания тоқ беруді тоқтатпақшы болды. Келіссөз нәтижесінде компания басшылығын райынан қайтарып, қарыз төлеудің парк үшін икемді кестесін бекіткенбіз. Ол кесте де қағаз жүзінде қалып отыр. Қаңтар айының соңына қарай «Шығысэнерготрейд» трамвай қозғалысын тоқтатса, қызмет көрсетпей қалған маршруттардың орнына қосымша автобус шығарамыз. Жалпы трамвай паркін бастан-аяқ жаңарту қажет. Вагондардан бөлек, электр сымдары мен бағаналардың әбден тозығы жеткен. Бұлай жалғаса берсе трамвай паркі сатуға қойылуы мүмкін. Ондай жағдайда паркті муниципалды кәсіпорынға айналдырамыз. Германиядан жаңа вагон әкеліп, заман талабына сай тасымал ұйымдастыруға қадам жасаймыз», – деді Қуат Тұмабаев.

Қала әкімінің айтуынша, мемлекеттік кірістер департаментінің талабымен келіспеген Анатолий Успенский жоғары сотқа жүгінген. Құзырлы орган кәсіпкердің шағымын орынсыз деп тауып, мемлекеттік кірістер департаментінің пайдасына шешім шығарған.

Есімжан Нақтыбайұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: