/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 434,31 Brent 36,55
Мерзімі кешіктірілген кредиттердің көлемі қысқарды

Мерзімі кешіктірілген кредиттердің көлемі қысқарды

Қарыз портфелі 43,6 млрд теңгеге өсті. 

11:06 10 Қыркүйек 2019 8815

Мерзімі кешіктірілген кредиттердің көлемі қысқарды

Автор:

Абылай Бейбарыс

Тұтыну несиесінің көлемі 3,8 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 29% -ға көп көрсеткіш.

Несие нарығында жеке тұлғалардың белсенділігі байқалады. Борышкерлер қарыз алу қарқынын бір жылда 21,7%-ға ұлғайтқан. Азаматтардың басым бөлігі тұтынушылық несие рәсімдеген. Олар тұрмыстық техниканы, киімді және жиһазды қарызға алған. Сөйтіп тұтыну несиесінің көлемін сөз басында тілге тиек етілген санға жеткізген.

Естеріңізге салайық, еліміздің 19 екінші деңгейлі банкі кепілсіз тұтынушылық несие рәсімдейді. Оның тоғызы тұтынушылық несиені жеңілдетілген тәртіппен береді. Яғни қосымша құжат талап етпейді. Қарыз алушының тұрақты жұмысы мен айлық жалақысы бар екеніне көз жеткізсе, қалаған сомасына, қалаған затын сатып алуға жағдай жасайды.

Тап қазір АТФБанк, ForteBank, Банк ЦентрКредит клиенттеріне 7 млн, ал Jýsan Bank, Bank RBK және Сбербанк 6 млн теңге кепілсіз тұтынушылық несие ұсынып жатыр. Аталған банктердің жылдық тиімді мөлшерлемесі

17,2%-дан басталып, 24,6%-бен аяқталады.

Қаржы институттары қарызды 60-84 айға береді. Ерекше атап көрсетерлігі екінші деңгейлі банктер қарыз берген кезде клиенттің несие тарихына қарайды. Қаржы институттары өздерінен жалақы алатын клиенттерге оң қабақ танытады. Тіпті оларға елден бөлек «жалақы» жобасын ашып қойған.

Тамыз айында екінші деңгейлі банктердегі токсинді кредит көлемі қаңтар айымен салыстырғанда 4,9%-ға қысқарды. Ал қарыз портфелі жыл басынан санағанда 43,6 млрд теңгеге өсті. Осылайша банктердің портфеліндегі өтеу мерзімі кешіктірілген кредит көлемі 9,2%-дан 8,4%-ға қысқарды.  

1 тамыздағы дерек бойынша, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкіндегі» жеке жинақ сомасы 697,3 млрд теңгеге жетті. Аталмыш банктің депозитіндегі жеке жинақ сомасы есептік кезеңде 15,6%-ға өсіп, 767,9 млрд теңгені құрады. Bank RBK бұған дейінгі көрсеткішін 22,3%-ға арттырып, қарыз алушыларға 328,5 млрд теңге үлестірді. «Сбербанк» халықты несиелендіруге 1,38 трлн теңге жұмсады. Еurasian Bank несие рәсімдеу көрсеткішін 3,8%, Jýsan Bank 43%-ға құлдыратып алды. Ал Kaspi Bank-тің депозиттегі жеке жинақ сомасы 14,2%, ForteBank-тің депозиттегі қаржысы 9,5%-ға ұлғайды.

Абылай Бейбарыс

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Елімізде мүлде кредит алмаған қанша адам бар екені белгілі болды.

22 Ақпан 2020 15:48 7084

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Президенттің пәрменімен былтыр жалпы қарызы 3 млн теңгеден аспайтын әлеуметтік аз қамтылған топ өкілдерінің 300 мың теңгеге дейінгі несиесі кешіріліп, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтарға қарыз беруге шектеу қойылса да, қазақстандықтар қарыз қақпанынан құтыла алмай отыр.

Бірінші несие бюросының дерегінше, еліміздегі экономикалық белсенді 9 млн 230 мың адамның 7 млн 500 мыңының несиесі бар. Борышкерлер екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарына 26 трлн теңге қарыз. Айтпақшы елімізде мүлде қарыз алмаған 1,7 млн адам бар екен. Олар осы күнге дейін несие рәсімдемегенмен, екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарының болашақ клиенті саналады.

Бірінші несие бюросының атқарушы директоры Әсем Нұрғалиеваның мәлімдеуінше, 26 трлн теңгені құрайтын несие портфелінің 7,4 трлн теңгесі немесе 25%-ы бөлшек несиеге тиесілі.

«Борышкерлердің 80%-ы орта есеппен алғанда 316 мың теңге көлемінде кепілзатсыз несие рәсімдеді. Қарыз алушылардың азғантай тобының ғана кепілзатсыз несиесінің көлемі 5-10 млн теңгеден асып отыр. Бөлшек несиені, автонесиелендіруді, ипотекалық қарызды тұтас алып, халық санына бөлетін болсақ, әр қазақстандыққа 1 млн теңге қарыз жүктемесі артылады. Бұл санды орташа жалақыға бөлсек, ел азаматтары қарызға белшеден батып отыр деу қате болады. Себебі ресми мәлімет бойынша, қазақстандықтардың орташа жалақысы 204 теңге. Ал кепілзатсыз несие бойынша қарыз көлемі 316 мың теңге. Соңғы уақытта ел азаматтары қарыз жүктемесін ауырлатпауға, яғни тым көп қарыз алмауға тырысып жатыр. Мысалы былтыр алынған қарыздардың орташа көрсеткіші 170 мың теңгеден асқан жоқ. Атап көрсетерлігі несиенің 56%-ы кепілзатсыз берілді», – деді Әсем Нұрғалиева.

Оның айтуынша, өткен жылы несие портфелі 22%-ға ұлғайған. 580 мың адам алғаш рет несие алған.

«Өткен жылы 55,6 млн несие шарты жасалды. 5,4 трлн теңгенің тұтыну несиесі рәсімделді. 89 млрд теңге ипотеканы несиелеуге жұмсалды. 400 млрд теңге автонесиеге бөлінді. 600 млрд теңге кепілді несие ретінде берілді», – деді атқарушы директор.

Әсем Нұрғалиеваның пікірімен қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов келіспейді. Сарапшының сөзінше, еліміздегі орташа жалақы туралы статистикалық дерек халықтың шынайы кірісін көрсетпейді. Салдарынан халық қарыз қамытын киіп отыр.

«Адамдардың басым бөлігі «шықпа жаным, шықпа» деп күн көріп жүр. Олар статистикалық деректе көрсетілетін орташа жалақыны қолдарына алатын болса, қазіргіден әлдеқайда жақсы өмір сүрер еді. Ресми мәліметтерде орташа айлық 204 мың теңге деп көрсетіледі. Шын мәнінде адамдар 100-110 мың теңге шамасында жалақы алады. Қазақстандықтардың азық-түлікке жұмсайтын ақшасының көлемі күн санап көбейіп жатыр. Айлық жалақының 50%-ы азық-түлікке жұмсалып жатқанын ескерсек, жағдайдың қандай екенін түсіну қиынға соқпайды. Ел азаматтарының арасында күнделікті тамақты келесі айдағы айлығының есебінен қарызға сатып алып жүрген жандар бар. 7 млн 500 мың қазақстандықтың кредит төлеп отырғанының өзі халықтың қарызға бастан-аяқ батқанының нақты әрі айқын көрінісі», – деді сарапшы.

Абылай Бейбарыс

Банктер қытай көлігін шығаратын отандық зауытқа кредит бермеуде

Несиеге көлік алғысы келетіндер дүрлігуде. 

22 Қаңтар 2020 15:04 10844

Банктер қытай көлігін шығаратын отандық зауытқа кредит бермеуде

2020 жылдан бастап, еуразиялық одақтың келісімі күшіне еніп, Армения, Қырғызстан және Моңғолиядан арзан көлік айдап әкелудің жолы түпкілікті кесілгеннен кейін қазақстандықтар отандық көліктерге назар аудара бастады. Өйткені оларды жылдық 4% (тиімді мөлшерлеме 4,1%) ставкамен арзан несиеге алуға болады.

Алайда екінші деңгейлі банктер Қостанай облысында орналасқан «Сарыарқа автоөнеркәсіп» автозауыты шығарған көліктерге несие беруден жаппай бас тартып жатыр. Оның орнына коммерциялық банктер тек өскемендік «Азия Авто» баптаған «темір тұлпарларды» несиелеуге дайын екендерін мәлімдеп, соларды ұсынатын болған.

Бұл кәсіпорын – өзге брендтер сыртында, қытайлық аса ірі автозауыт өнімдерін құрастырады. Осыған орай, әлеуметтік желілерде «бұл шектеу оның ҚХР-дан Қазақстанға көшірілген 55 кәсіпорынның бірі болуымен қатысты» деген де болжам жасалды.

2019 жылғы қыркүйекте Үкімет басшысының орынбасары болған кезде Жеңіс Қасымбек осы туралы мәлімдеме де жасаған: «Мысалы, Қытайдың JAC автокөліктерін құрастыратын «Сарыарқа автоөнеркәсіп» компаниясы қызметкерлерінің 100 пайызы – қазақстандықтар. Бұл компания Қытайдың Ресей мен Беларуське шығатын алаңына айналды», – деді Жеңіс Қасымбек.

«Мен осы жылғы қаңтар айында елде жүріп жатқан жеңілдікті автонесиелендіру бойынша қазақстандық машинаны сатып алғым келді. Сондықтан «Халық банкіне» бардым. Маған «Сарыарқа автоөнеркәсіп» жасайтын Хюндай Акцент ұнады. Бірақ банк бұл зауыт өніміне кредит беруден бас тартты. «Азия Авто» көліктері моделінен таңдаңыз деп отыр банк қызметкері. «Сбербанкке» барсам, ол кез келген автонесие беруді тоқтатқанын айтады. ВТБ банкінде де «Халық банкінде» айтылған әңгімені естідім», – дейді Атырау қаласының тұрғыны Ғали Тілеуғалиев.

Бірақ автосалондарда Қостанайдағы зауыттың өнімдері еркін сатылуда, ешқандай тапшылық байқалмайды. Сонда мұның себебі неде?

Бұл түйткілдің Қытайға еш қатысы жоқ болып шықты.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың түсіндіруінше, қостанайлық зауыт белсенділік танытып, бюджеттік ақшаны толық игерген.   

Оның мәліметінше, жеңілдікті автонесиелендіру бағдарламасы аясында қаражат отандық өндірушілер мен екінші деңгейлі банктер арасында былтыр үлестірілді. Қазіргі кезде Қазақстан аумағында жеңіл автокөліктерді «Азия Авто» АҚ-ы және «Сарыарқа автоөнеркәсіп» ЖШС құрастырады.

«Жеңілдікті автонесиелендіру үшін 2015 жылдан 2019 жыл аралығында бюджеттен жалпы сомасы 42 млрд теңге бағытталды. Осы қаражаттың 21,7 млрд теңгесі «Сарыарқа автоөнеркәсіпке», ал 20,3 миллиарды «Азия Автоға» берілді. Өткен жыл қорытындысында барлық қаражат толық көлемде игерілді. Бүгінде «револьверлік» тәсілмен қаржыларды қайталай игеру жүруде», – деді Бейбіт Атамқұлов.

Оның мәліметінше, 2020 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша осы кезге дейін Қазақстан азаматтарына 56,03 млрд теңге несие берілген. Ол сомаға қазақстандықтар 12 мың 906 отандық автокөлікті кредитке сатып алды.

Жұртшылықтың елімізде жасалған жеңіл машинаны кредитке алу мүмкін болмай жатқанына қатысты шағымына түсініктеме берген министр халықты сәл шыдам танытып, күте тұруға шақырады.

«Өйткені бұған дейін қолданыста болған бағдарлама сыртында 2019 жылы Ұлттық банк жеңілдікті автонесиелендірудің төл бағдарламасын іске қосқан болатын. Оны қаржыландыру биылға қарастырылды. Бұл бағдарлама аясында бес жыл бойы, яғни 2024 жылға дейін жыл сайын 20 миллиард теңге бөлініп отырады деп жоспарланған», – деді индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі.

Ол Ұлттық банк бағдарламасы бойынша жеңілдікті автокредиттеуге 2020 жылдың І тоқсанында қаражат траншы банктерге аударылуға тиістігін хабарлады.   

Жанат Ардақ