/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Банктер қытай көлігін шығаратын отандық зауытқа кредит бермеуде

Банктер қытай көлігін шығаратын отандық зауытқа кредит бермеуде

Несиеге көлік алғысы келетіндер дүрлігуде. 

22 Қаңтар 2020 15:04 7440

Банктер қытай көлігін шығаратын отандық зауытқа кредит бермеуде

Автор:

Жанат Ардақ

2020 жылдан бастап, еуразиялық одақтың келісімі күшіне еніп, Армения, Қырғызстан және Моңғолиядан арзан көлік айдап әкелудің жолы түпкілікті кесілгеннен кейін қазақстандықтар отандық көліктерге назар аудара бастады. Өйткені оларды жылдық 4% (тиімді мөлшерлеме 4,1%) ставкамен арзан несиеге алуға болады.

Алайда екінші деңгейлі банктер Қостанай облысында орналасқан «Сарыарқа автоөнеркәсіп» автозауыты шығарған көліктерге несие беруден жаппай бас тартып жатыр. Оның орнына коммерциялық банктер тек өскемендік «Азия Авто» баптаған «темір тұлпарларды» несиелеуге дайын екендерін мәлімдеп, соларды ұсынатын болған.

Бұл кәсіпорын – өзге брендтер сыртында, қытайлық аса ірі автозауыт өнімдерін құрастырады. Осыған орай, әлеуметтік желілерде «бұл шектеу оның ҚХР-дан Қазақстанға көшірілген 55 кәсіпорынның бірі болуымен қатысты» деген де болжам жасалды.

2019 жылғы қыркүйекте Үкімет басшысының орынбасары болған кезде Жеңіс Қасымбек осы туралы мәлімдеме де жасаған: «Мысалы, Қытайдың JAC автокөліктерін құрастыратын «Сарыарқа автоөнеркәсіп» компаниясы қызметкерлерінің 100 пайызы – қазақстандықтар. Бұл компания Қытайдың Ресей мен Беларуське шығатын алаңына айналды», – деді Жеңіс Қасымбек.

«Мен осы жылғы қаңтар айында елде жүріп жатқан жеңілдікті автонесиелендіру бойынша қазақстандық машинаны сатып алғым келді. Сондықтан «Халық банкіне» бардым. Маған «Сарыарқа автоөнеркәсіп» жасайтын Хюндай Акцент ұнады. Бірақ банк бұл зауыт өніміне кредит беруден бас тартты. «Азия Авто» көліктері моделінен таңдаңыз деп отыр банк қызметкері. «Сбербанкке» барсам, ол кез келген автонесие беруді тоқтатқанын айтады. ВТБ банкінде де «Халық банкінде» айтылған әңгімені естідім», – дейді Атырау қаласының тұрғыны Ғали Тілеуғалиев.

Бірақ автосалондарда Қостанайдағы зауыттың өнімдері еркін сатылуда, ешқандай тапшылық байқалмайды. Сонда мұның себебі неде?

Бұл түйткілдің Қытайға еш қатысы жоқ болып шықты.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың түсіндіруінше, қостанайлық зауыт белсенділік танытып, бюджеттік ақшаны толық игерген.   

Оның мәліметінше, жеңілдікті автонесиелендіру бағдарламасы аясында қаражат отандық өндірушілер мен екінші деңгейлі банктер арасында былтыр үлестірілді. Қазіргі кезде Қазақстан аумағында жеңіл автокөліктерді «Азия Авто» АҚ-ы және «Сарыарқа автоөнеркәсіп» ЖШС құрастырады.

«Жеңілдікті автонесиелендіру үшін 2015 жылдан 2019 жыл аралығында бюджеттен жалпы сомасы 42 млрд теңге бағытталды. Осы қаражаттың 21,7 млрд теңгесі «Сарыарқа автоөнеркәсіпке», ал 20,3 миллиарды «Азия Автоға» берілді. Өткен жыл қорытындысында барлық қаражат толық көлемде игерілді. Бүгінде «револьверлік» тәсілмен қаржыларды қайталай игеру жүруде», – деді Бейбіт Атамқұлов.

Оның мәліметінше, 2020 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша осы кезге дейін Қазақстан азаматтарына 56,03 млрд теңге несие берілген. Ол сомаға қазақстандықтар 12 мың 906 отандық автокөлікті кредитке сатып алды.

Жұртшылықтың елімізде жасалған жеңіл машинаны кредитке алу мүмкін болмай жатқанына қатысты шағымына түсініктеме берген министр халықты сәл шыдам танытып, күте тұруға шақырады.

«Өйткені бұған дейін қолданыста болған бағдарлама сыртында 2019 жылы Ұлттық банк жеңілдікті автонесиелендірудің төл бағдарламасын іске қосқан болатын. Оны қаржыландыру биылға қарастырылды. Бұл бағдарлама аясында бес жыл бойы, яғни 2024 жылға дейін жыл сайын 20 миллиард теңге бөлініп отырады деп жоспарланған», – деді индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі.

Ол Ұлттық банк бағдарламасы бойынша жеңілдікті автокредиттеуге 2020 жылдың І тоқсанында қаражат траншы банктерге аударылуға тиістігін хабарлады.   

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Елімізде мүлде кредит алмаған қанша адам бар екені белгілі болды.

22 Ақпан 2020 15:48 4739

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Президенттің пәрменімен былтыр жалпы қарызы 3 млн теңгеден аспайтын әлеуметтік аз қамтылған топ өкілдерінің 300 мың теңгеге дейінгі несиесі кешіріліп, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтарға қарыз беруге шектеу қойылса да, қазақстандықтар қарыз қақпанынан құтыла алмай отыр.

Бірінші несие бюросының дерегінше, еліміздегі экономикалық белсенді 9 млн 230 мың адамның 7 млн 500 мыңының несиесі бар. Борышкерлер екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарына 26 трлн теңге қарыз. Айтпақшы елімізде мүлде қарыз алмаған 1,7 млн адам бар екен. Олар осы күнге дейін несие рәсімдемегенмен, екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарының болашақ клиенті саналады.

Бірінші несие бюросының атқарушы директоры Әсем Нұрғалиеваның мәлімдеуінше, 26 трлн теңгені құрайтын несие портфелінің 7,4 трлн теңгесі немесе 25%-ы бөлшек несиеге тиесілі.

«Борышкерлердің 80%-ы орта есеппен алғанда 316 мың теңге көлемінде кепілзатсыз несие рәсімдеді. Қарыз алушылардың азғантай тобының ғана кепілзатсыз несиесінің көлемі 5-10 млн теңгеден асып отыр. Бөлшек несиені, автонесиелендіруді, ипотекалық қарызды тұтас алып, халық санына бөлетін болсақ, әр қазақстандыққа 1 млн теңге қарыз жүктемесі артылады. Бұл санды орташа жалақыға бөлсек, ел азаматтары қарызға белшеден батып отыр деу қате болады. Себебі ресми мәлімет бойынша, қазақстандықтардың орташа жалақысы 204 теңге. Ал кепілзатсыз несие бойынша қарыз көлемі 316 мың теңге. Соңғы уақытта ел азаматтары қарыз жүктемесін ауырлатпауға, яғни тым көп қарыз алмауға тырысып жатыр. Мысалы былтыр алынған қарыздардың орташа көрсеткіші 170 мың теңгеден асқан жоқ. Атап көрсетерлігі несиенің 56%-ы кепілзатсыз берілді», – деді Әсем Нұрғалиева.

Оның айтуынша, өткен жылы несие портфелі 22%-ға ұлғайған. 580 мың адам алғаш рет несие алған.

«Өткен жылы 55,6 млн несие шарты жасалды. 5,4 трлн теңгенің тұтыну несиесі рәсімделді. 89 млрд теңге ипотеканы несиелеуге жұмсалды. 400 млрд теңге автонесиеге бөлінді. 600 млрд теңге кепілді несие ретінде берілді», – деді атқарушы директор.

Әсем Нұрғалиеваның пікірімен қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов келіспейді. Сарапшының сөзінше, еліміздегі орташа жалақы туралы статистикалық дерек халықтың шынайы кірісін көрсетпейді. Салдарынан халық қарыз қамытын киіп отыр.

«Адамдардың басым бөлігі «шықпа жаным, шықпа» деп күн көріп жүр. Олар статистикалық деректе көрсетілетін орташа жалақыны қолдарына алатын болса, қазіргіден әлдеқайда жақсы өмір сүрер еді. Ресми мәліметтерде орташа айлық 204 мың теңге деп көрсетіледі. Шын мәнінде адамдар 100-110 мың теңге шамасында жалақы алады. Қазақстандықтардың азық-түлікке жұмсайтын ақшасының көлемі күн санап көбейіп жатыр. Айлық жалақының 50%-ы азық-түлікке жұмсалып жатқанын ескерсек, жағдайдың қандай екенін түсіну қиынға соқпайды. Ел азаматтарының арасында күнделікті тамақты келесі айдағы айлығының есебінен қарызға сатып алып жүрген жандар бар. 7 млн 500 мың қазақстандықтың кредит төлеп отырғанының өзі халықтың қарызға бастан-аяқ батқанының нақты әрі айқын көрінісі», – деді сарапшы.

Абылай Бейбарыс

Көпбалалы аналарға 20 млн теңге несие беріледі

Несие мөлшерлемесі 2%-ды құрайды. 

10 Қараша 2019 19:16 24846

Көпбалалы аналарға 20 млн теңге несие беріледі

Бұл ақшаны аз қамтылған отбасылар сән-салтанат затын сатып алуға, той-томалақ өткізуге, шетелге қыдыруға және басқа да тұтынушылық мақсатқа жұмсай алмайды, тек жаңа кәсіп ашуға немесе бұған дейінгі кәсібін кеңейтуге  бағыттауға тиіс. 

Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаевтың тапсырмасымен, қала түгіл, ел тарихында бұрын болмаған жаңа бағдарлама әзірленді. Алматылық аз қамтылған отбасыларды қолдаудың өңірлік бағдарламасы Iskerana деп аталды. Бағдарлама жағдайы төмен аналардан бизнесвумен жасау сатыларын қарастырады: өз компаниясын тіркеуден бастап, кәсіпкерлік негіздері бойынша курстар, бизнес-жоспар құру, өз бизнесін ашуы, грант немесе микрокредит алуы, сондай-ақ жұмысқа орналастыруда заңгерлік және психологиялық көмек көрсетуден тұрады. 

Оқыту тегін, әрі онлайн және офлайн жүреді деп жоспарланған. 

Алматы әкімінің орынбасары Сапарбек Тұяқбаевтың түсіндіруінше, семинарларда аналармен тәжірибе алмасуға белгілі кәсіпкерлер, қоғамдық пікір көшбасшылары, сала мамандары тартылады. Бір күндік семинарлардың әрқайсысы орташа есеппен 4 сағатқа созылмақ. Семинар қорытындысы бойынша барлық ниет білдіруші аналарға өз компаниясын тіркеу және одан әрі Qoldaý кәсіпкерлік орталығының сүйемелдеуіне қол жеткізу бойынша көмек көрсетіледі.
Әрине, бизнес үшін ең керектісі – қаражат. Сондықтан жаңа бағдарлама аясында Almaty микроқаржы ұйымы арқылы аз қамтылған аналарға несие таратылады. Almaty МҚҰ 20 млн теңгеге дейін жобаларды қаржыландырады. Несие бизнестің айналымдық қаражатын толықтыруға, шағын және орта кәсіпорын үшін негізгі құрал-жабдықтарды сатып алуға, жаңа өндірістерді құруға және бизнесті қолдау мен дамытудың басқа да мақсаттарына беріледі. 

Қарыз тек теңгемен ұсынылады. Бұл ретте аз қамтылған көпбалалы аналардың жобаларына кредит жылдық 2% сыйақы мөлшерлемесімен беріледі. Оны 84 айға дейін алуға рұқсат. Осал топтардың өзге өкілдеріне мөлшерлеме 7% болады. 
Арзан несие алушылар тізіміне қалай кіруге болады? Бұл үшін аз қамтылған отбасылардың тізімін жергілікті жұмыспен қамту мәселелеріне жауапты меморган ай сайын Almaty МҚҰ-ға ұсынып отыруға тиіс. 

«Кредиттер кепілмен қамтамасыз етілген және қарыз алушы Almaty МҚҰ ішкі талаптарына сәйкес келген жағдайда беріледі. Жеткілікті кепілзаты жоқ кәсіпкер қаржылық лизинг құралын пайдалана алады және жаңадан құрылатын шағын өнеркәсіптік паркте бизнесін жүзеге асыра алады. Ол паркте ғимаратты жалдаудың жеңілдетілген шарттары белгіленеді. Осылайша кәсіпкерге бизнес жүргізуі үшін екі негізгі жағдай жасалады: үй-жай беріледі және жеңілдетілген  несиемен қамтамасыз етіледі», – делінген бағдарламада.

Мұның сыртында жарты млн теңгеден астам қайтарымсыз ақша ұсынылады: «Еңбек» бағдарламасы аясында аз қамтылған көпбалалы отбасы мүшелеріне, оқу курстарынан өткен аз қамтылған мүгедектерге жаңа бизнес-идеяларды іске асыруы үшін ақысыз және қайтарымсыз грант беріледі. Оның көлемі 200 АЕК немесе 505 мың теңге. 

Грантты алу үшін үміткер халықты жұмыспен қамту орталығына өтініш, жеке куәлігі, бизнес-жоспары, бағдарлама аясында оқудан өткенін растайтын сертификат секілді құжаттарын тапсыруы керек. 

Қала әкімдігінің дерегінше, Алматыда 14 мың 612 көпбалалы ана тұрады. Оның 4 мың 533-і «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері. Қазір олар мемлекеттік қолдау шараларымен қамтылып жатыр. Мәселен, 3 мың 283 отбасының 1-3- баласына 96 мың теңгеден, ал төртінші және одан көп балаларына 159 мың теңгеден біржолғы жәрдемақы төленген. 14-22 мың теңгеге дейінгі бала күтімі бойынша ай сайынғы жәрдемақыны 8 мың 495 отбасы алады. Мүгедек баланы тәрбиелеп отырған 6 569 отбасыға 31 мың теңгеден астам ай сайынғы жәрдемақы ұсынылады екен. Асыраушысынан айырылған отбасыларға ай сайынғы жәрдемақы қарастырылған: бір балаға – 25 мың теңгеден астам; екі балаға – 44 мың теңгеден астам; үш балаға – 55 мың теңге; төрт балаға – 58 мың теңгеден астам; беске – 60 мың теңге; алты және одан көп балаға – 63 мың теңгеге жуық. Бұл жәрдемақымен 14 579 адам қамтылған.  

Шамамен 25 мың әлеуметтік осал азаматқа, оның ішінде мүгедектерге, аз қамтылған азаматтарға және көпбалалы отбасыларға қосымша әлеуметтік қолдаудың 13 түрі көрсетіледі. 2017 жылы 2 мың 129 отбасы, 2018 жылы – 2 мың 282 отбасы, 2019 жылы – 1 мың 607 отбасы тұрғын үй көмегіне қол жеткізген. АӘК-ті 2017 жылы – алматылық 72 отбасы алса, 2018 жылы бұл сан 569 отбасыға, ал 2019 жылы – 7 мың 984 отбасыға дейін артыпты.

Кәсіпкер Торғын Асанова құжат жүзінде бәрі жақсы, бірақ тәжірибеде бағдарлама табыстары сонша оптимизм тудырмауы мүмкін дейді. 
«Себебі, мысалы, Almaty МҚҰ аналардан кепілзат талап етеді. Ал онсыз да қаптаған қарадомалақты асырауға бар тапқанын жұмсап жүрген анада 20 миллиондық несиеге кепілзат қайдан табылсын?! Жалпы, Iskerana бағдарламасы аясында қазірден тренингтер ұйымдастырылуда. Аналарды аспаздыққа, визажға, тоқуға және моншақ жасауға үйретіп жатқан көрінеді. Мұндай мамандар Алматыда онсыз да көп қой. 45 күн бойы, күніне екі рет қазақша және орысша өтетін онлайн семинарларға блогерлер, эстрада жұлдыздары шақырылады екен. Заңда да, бағдарламада да ол «жұлдыздар» мен блогерлерге ешқандай жауапкершілік жүктелмейді, тек ынталандырса және кеңес берсе болғаны. Қарапайым тілмен айтқанда, олар екі сағат «болтать» етіп, сұраған ақшасын қалтасына басады да кете барады. Сол сапырған сөзден практикалық тиімділік болды ма, болмады да, ешкім бас қатырмайды. Ал қатысу міндет. Ананың есіл кеткен уақыты ғой!» – дейді Торғын Асанова.

Оның байламынша, бала күтімімен білім алуға, әлеуетін жүзеге асыруға, бизнес ашуға мүмкіндігі болмаған аналарға көмектескен дұрыс. Бірақ ананы мазаққа айналдыруға, ал оған арналған бағдарламаны көлденең көк аттылардың табыс табу көзіне айналдырмаған жөн.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: