/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 22 850,91
KASE 2 214,78 Мыс 4 976,95
Мұнай өндірушілерге салықтық жеңілдік берілмек

Мұнай өндірушілерге салықтық жеңілдік берілмек

Қызмет көрсетуші компаниялар қарымта шарт ұсынып отыр.  

18 Наурыз 2020 18:37 1073

Мұнай өндірушілерге салықтық жеңілдік берілмек

Автор:

Есжан Ботақара

Мұнай бағасының күн санап түсуі өндіруші компаниялардың арқасына аяздай бата бастады. Олар тіпті мемлекеттен салықтық жеңілдіктерді іске қосуды сұрап отыр. Энергетика вице-министрі Әсет Мағауовтың айтуынша, Жер қойнауын пайдалану кодексінде аталмыш жеңілдіктердің бірнеше түрі қарастырылған. Қазіргі ахуал сол мүмкіндіктерді іске қосуға итермелеп отырса керек. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте вице-министр сол жеңілдіктердің ең маңызды дегендерін тізіп шықты.

«Мұнай бағасы төмендеуінің салдарын бәсеңдету мақсатында өндіруші компаниялар үшін заңнамада келесі мүмкіндіктер көзделген.  Бірншіден, ренторлық салықты мұнай бағасына байланысты белгіленеді. Кодекс бойынша, мұнай бағасы 40 доллардан төмендеп кетсе, брендтік салық алынбайды. Эскпорттық кедендік баж салығы да мұнай бағасына байланысты. Кодекс бойынша, мұнай бағасы төмендеген сайын осы салық та төмендейді. Мысалы, бұрын мұнайдың бір баррелі 60 доллар болғанда өндірілген 1 тонна мұнай үшін де 60 доллар салық төленіп келді. Енді 40 доллар болса, кедендік баж да 40 доллар болады. Өз-өзін ақтау көрсеткіші төмен санатқа жататын кен орындары үшін пайдалы қазбаларды өндіру салығының мөлшерлемесін төмендетуге мүмкіндік бар. Ол да кодексте қаралған. Мұнай компаниялары осы нормаға байланысты өздерінің өтініштерін берсе, Ұлттық экономика министрлігі сол ұсыныстар бойынша шешім қабылдауға құжаттар дайындайды», – дедіол.

Алайда бұл жеңілдіктердің барлығын бас-көзсіз ұсына беру тиімсіз деп санайтындар бар. Қазақстанның мұнай сервистік компаниялары одағының төралқа төрағасы Рашид Жақсылықов салықтық жеңілдіктер жұмысшы санын қысқартпауға міндет алған өндірушілерге ғана берілу керек деген ойын айтты. Оның айтуынша, нарықтағы бағаның құлдырауы өндірушілерден бұрын, салаға қызмет көрсетуші компанияларға ауыр тимек.

«Шамамыз келгенше әр жұмыс орнын жоғалтпау үшін мынадай  іс-шараларды жүзеге асыру қажет деп санаймыз. Бірінші, осы кезге дейін қол қойылған келісімшарттардың қаржылай құнын төмендетпеу қажет. 2015 жылы тура осындай жағдай болған кезде операторлар келісімшарт құнын 20 пайызға төмендетіп, бірталай қызмет көрсетуші ұйым банкротқа ұшыраған болатын. Екінші, келісімшарттардың бәрі теңгемен бекітілген. Қаржы нарығында жүріп жатқан инфляциялық жағдайды өздеріңіз білесіздер. Ол да келісімшарттың құнсыздануына әкелуі мүмкін. Сондықтан инфляцияның өзгеруіне байланысты келісімшарттарды өзектендіріп отыру қажет», – деген маман салықтық жеңілдіктерді саралап ұсыну қажет деген ой айтты.

«Үшінші, өндіруші компаниялар мұндай қиын-қыстау кездерде салықтық жеңілдіктер алады. Бұл жеңілдіктерді инвестициялық міндеттемелерін тоқтатпайтын операторларға ғана беру керек. Олар құрылыс және бұрғылау жұмыстарын тоқтатпауға міндеттеме алу керек және бізді соған сендіруі керек. Сол кезде ғана отандық компаниялар жұмыссыз болмайды. Төртінші, Үкіметке жаңа жобаларды іске қосу жұмысын жылдамдату қажет. Мысалы, Қарашығанақ кен қойнауының кеңеюі. Бұл 4 мрлд долларлық жоба. Газ-химия жобаларын іске қосу керек. Бесінші, отандық компанияларға өзінің қызметін экспорттауға көмектесу керек. Мысалы, Ресейдің әр түрлі жобаларында 2000-нан астам қазақстандық азамат қызмет көрсетіп жүр», – деді Рашид Жақсылықов

Қазақстандық қызмет көрсетуші компаниялардың шетелдік қосалқы мердігерлермен терезсі теңескенін жалықпай айтып жүрген маман осы ойының дұрыстығын іс жүзінде сынайтын кез енді келді деп отыр. Ол үшін құны 100 млн доллардан аспайтын тапсырыстың бәрін Үкімет отандық компаниялардың еншісіне бөліп беруі керек.

«Алтыншы, 100 млн долларға шейінгі келісімшарттардың  бәрін Қазақстан компанияларына беру керек. Қазақстан компанияларының бәрі өсіп, жетілді. Қазір ол міндеттемені атқара аламыз. Ал одан жоғары жобаларды біріккен кәсіпорындарға 50/50 принципімен беру керек.  Біздің ойымызша, осындай шараларды қолға алсақ, экономикамыздың әлсіреуіне жол бермейміз», –  деді ол.

Есжан Ботақара

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бензиннің толайым бағасы түсті

«Біздегі баға Ресейге қарап бой түзейді».  

18 Наурыз 2020 19:19 3698

Бензиннің толайым бағасы түсті

Толайым саудадағы бензин бағасының түсуі автокөлік иелерін әлі қуанта қойған жоқ. Энергетика министрлігі мұның себебін Ресей нарығындағы құбылмалы жағдаймен байланыстырып отыр. Вице-министр Әсет Мағауовтың айтуынша, өткен аптадан бері мұнай өңдеуші компаниялар жанармай стансаларына бензиннің әр тоннасын бұрынғыдан 6 мың теңге арзанға сатып бастаған. Бұл жағдайдың көлік тізгіндеген көпшіліктің қалтасына қалай әсер ететінін болжау әзірге қиын көрінеді. Өйткені, біздегі баға Ресейге қарап бой түзеуге мәжбүр. Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы келісім сондай.

«Еуразиялық экономикалық одақта, бір нарықта болғандықтан, бізде мұнай өнімдерін өзара сату бойынша Ресеймен келісім бар екенін айтқым келеді.  Индикативті жоспарға біз жыл сайын 300 мың тонна авиакеросин, 500 мың тоннаға дейін дизельді отын жеткіземіз деп енгізген болатынбыз. Осыған сәйкес, Ресей нарығындағы бағаның құбылуы Қазақстан нарығындағы баға саясатын бірден теңестірді. Біздің компаниялар Ресейде баға өзгерсе, соған қарай икемделіп, бой түзейді. Кеше Премьер-министрдің басшылығымен мәжіліс өтті. Энергетика министрлігі ауылшауарашылық тауар өндірушілер үшін дизельдік жанармай бағасын түсіретін болды. Ақпан-наурыз айларында мұнай-газ компаниялары дизельдің тоннасы 194 мың теңгеден жеткізген болса, кеше 184 мың теңгеге дейін түсірілді. Бағаның дәл осылай түсуі бензиннің толайым саудасында да байқалуда. Авиакеросин бойынша да солай. Коронавирус салдарынан ұшақ сапарларының қысқарғанын ескерсек, ұсыныс-сұраныс тұрғысынан бағаны нарық өзі реттеуде. Авиакеросин бойынша баға тоннасына 45 мың теңгеге түсті», – деген Әсет Мағауов мұнай өңдеуші компаниялар өткен аптадан бері жанармай стансаларына бензинді бұрынғыдан 6 теңге арзанға сата бастағанын еске салды

«Бұған дейін айтқанымдай, өткен аптада 1 тонна бензиннің толайым бағасы 6000 теңгеге түсті. Ал жекелей бағаға келсек, қаңтардағы қыбаттау акциздік салықтың өсуімен көбірек байланысты болған. Бір тоннаға салынатын акциздік салық 11 мың теңгеден 24 мың теңгеге өскенін білесіздер. Ал қазіргі толайым бағаның түсуі жекелей сауда бағасына қашан жететіні жаңа партияның жанармай стансаларына қашан келіп түскеніне байланысты. Әзірге толайым бағаның ғана өзгергенін көріп отырмыз», – деді ол.

Есімжан Нақтыбайұлы

Уран өндірушілерден бонустық төлем алу тоқтатылады

Инвесторлар уран кеніштерін қосымша барлауға мүмкіндік алмақ.  

12 Ақпан 2020 19:12 3213

Уран өндірушілерден бонустық төлем алу тоқтатылады

Әділет министрлігінде жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану кодексіне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар талқыланды. Бұл жолғы өзгертулер нақты уран өндірісіне бағытталып отыр. Заң жобасын таныстырған Мәжіліс депутаты Ирина Унжакова жаңа талаптар инвесторларға икемделіп дайындалғанын айтады.

«Бірінші кезекте бұл заңнамалық өзгерістер уран өндірісін жобалау, жоспарлау процесін ашық ете түседі. Өйткені уран өндіретін компаниялардың бәрі Ресей, Франция, Жапония сияқты елдердің халықаралық компанияларымен еншілес. Біз уран қоры бойынша әлемдік көш басындамыз. Сондықтан инвесторлар келгенде заңнамалық талаптардың айқын  реттелгені маңызды. Уран өндіру келісімшартының мерзімін ұзарту мәселесі инвесторлар үшін тіптен маңызды. Бірақ келісімшарт мерзімін ұзарту инвестициялық міндеттемелер аясында іске асады деген талап қойып отырмыз. Өйткені инвесторлар уран өндірілетін өңірдердегі халықтың радиациялық қауіпсіздігі мен қоршаған орта тазалығына ғана емес, өңір экономикасының дамуына, қосымша жұмыс орындарының ашылып, әлеуметтік инфрақұрылым қалыптасуына көңіл бөлуі керек», – дейді депутат.

2019 жылдың 1 қаңтарындағы заң талабы бойынша жер қойнауын пайдаланушылар уран қоры алғашқы көрсетілген мөлшерден көп болса, коммерциялық бонус ретінде артық қордың бір пайызына тең төлем аударуы керек болған. Жаңа заң бұл талапты алып тастауды көздейтін көрінеді.

«Бұрын уран кенішінен қосымша қор табылса, салық органдары коммерциялық бонус талап ететін. Ал қосымша кен қоры дәлелденбесе, жаңағы бонус шегерілмейтін. Яғни, шығын қайтарылмайтын. Енді барлау компаниядарын ынталандыру үшін бұл бонусты алып тастадық. Оның орнына елеулі мөлшерде қосымша кен табылса, белгілі бір пайызын жергілікті өлкенің дамуына бағыттайтын болады. Осыған байланысты енді инвестор өз жобасымен бірге өңірді дамытуға қатысты жоспарларын да ұсынуға міндеттеледі», – дейді энергетика вице-министрі Әсет Мағауов.

Депутат Ирина Унжакова аталмыш өзгертулер инвесторларды ынталандыру үшін қажет болғанын айтады.

«Біз ұсынатын заң талабында бұл бонус әлі нақтыланған жоқ. Бірақ бұл талап уран қоры бастапқы мөлшерден 30% пайыз артық болғанда ғана аударылады. Бұл өзгеріске бірінші кезекте мемлекет мүдделі. Өйткені қолданыстағы уран кеніштерінің бәрі кеңес дәуірінде анықталған. Кен барлау іс кенже қалып отыр. Заң жобасында уран өндіруші компаниялар өзі жұмыс істеп жатқан аумақта өздігінен қосымша барлау жұмыстарын жүргізе  алады. Бұл іс қазір тоқтап тұр. Осылайша инвесторларға кеннің жаңа қорын ашуға мүмкіндік беріліп отыр, – деді ол.

Есімжан Нақтыбайұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: