/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 140,44 Өнеркәсібі 1 484,00
Таксилер де волонтер жеңілдігін иеленгісі келеді

Таксилер де волонтер жеңілдігін иеленгісі келеді

ТЖ мен карантин жағдайында жеке көлігі барлардың сөзі жүріп тұр.

25 Наурыз 2020 10:12 1267

Таксилер де волонтер жеңілдігін иеленгісі келеді

Автор:

Жанат Ардақ

Автобустар көшеде өте сирек, оларды сағаттап күтуге тура келеді. Оның үстіне қоғамдық көліктің құрқылтайдың ұясындай шағын салонында көп адамның шоғырлануы оны індет ошағына айналдырмақ. Бұдан оны ақырғы аялдамада жүргізілетін дезинфекция да құтқара алмаса керек.

Сондықтан әсіресе, карантинге жабылған Нұр-Сұлтан мен Алматыда таксиге деген сұраныс артқан. Қазіргі кезде азық-түлік сататын ірі гипер-супермаркеттер алдында көлікпен жеткізіп тастауды ұсынатын адамдар қарасы артты: олар көп тауар алып шыққан сатып алушыларды қоршай алады. Әрине, тегін емес, тек ақшаға апарады.

Осы орайда неге екені белгісіз, бір топ таксиші Үкіметке өздерін «волонтер» деп тануды сұрап, өтінішпен жүгініпті. Қарапайым халық тегін жұмыс істейтін, қайырымдылық көрсететін адамды ерікті деп біледі. Бірақ ірі волонтерлік ұйымдар бірнеше министрлік арқылы қомақты грант-қаражаттар алады, оларға белді бизнесмендер, ірі кәсіпорындар, демеушілер ақша береді. Жеңілдіктер де бар.  

«Министр мырзалар! Өз көліктері арқылы ІnDriver сервисі аясында қызмет көрсетіп, нәпақасын табатын бізді, жүргізушілерді волонтер деп тануды сұраймыз! Тиісінше, еріктілерге қарастырылған жеңілдіктерді бізге де беріңіздер. Бұл өтініш барлық жүргізушілер атынан жасалып отыр. Өйткені бүгінгідей күрделі шақта біз адамдарға қолдау көрсетудеміз: кім жолақысы үшін қанша төлей алса, сонша ғана аламыз. Оның үстіне көшелердегі жолдардың өзі нашар жағдайда болғандықтан, көлігімізді жөндеуге орасан зор шығын шығарамыз», – дейді хат авторының бірі Василий Искаков.

Олар Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетовке өтінішінде Қазақстан азаматтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету – мемлекеттің басты міндеті екенін еске салады.  

«Сондықтан осындай сервистегі жүргізушілердің көлігін жөндеуге және запастық бөлшектер алуға жұмсаған шығынының 50%-ын мемлекет өтеуі тиіс, соны талап етеміз. Covid-19 инфекциясының таралу қаупіне орай мемлекет қазақстандықтардың халық көп шоғырланатын автобустарда емес, қауіпсіздеу таксимен жүруін қамтамасыз етуге міндетті. Бұл үшін сапар құнын клиенттер белгілейтін сервистердің барлық жүргізушілеріне жаңа машинаны жеңілдікті шартпен алуы үшін субсидия бөлінсін. Оны 12 ай бөліп төлеу мүмкіндігін беруді сұраймыз. Сонда көліктердің техникалық жағдайы кесірінен болатын жол-көлік оқиғалары азаяды», – дейді таксишілер.

Олар ірі мегаполистердің карантинге жабылуына байланысты жұмыссыздар көбейетініне, мемлекет мүмкіндік жасаса, адамдар таксилетіп табыс таба алатынына назар аудартады.

Бірақ Үкімет бұл өтінішті қабылдамады. Себебі, қызметі үшін бірден ақы сұрайтындар волонтер санала алмайды. 

«Индрайвершілерге» қатысты жолаушылардың айтар шағымы жетеді.

«Таксишілер құтырып алды. Осы сервиспен көлік шақырайын деп, үш шақырымдай ғана қашықтыққа 500 теңге белгілесең, ешқайсысы үн қатпайды. Барлығы ақыны көтеруіңді күтеді. Және үнемі ескі көліктер келеді, шеге салынған шелектей салдырлайды. Қызмет сапасы туралы айту қиын. Орындық орнына көрпе төсей салғаны бар. Іші-сыртын дезинфекцияламақ түгіл, машинаның өзін жумайды. Кейбірі машинасын аяп, үйлер ішіне кіруден қорқып, көше бойында қалдырып кетуге ұмтылып тұрады», – дейді елорда тұрғыны Бейбіт Сағын.

Оның пікірінше, қалалықтар көшеде қол көтеріп, такси аулаудан қорқады: жүргізуші мас, не қаскүнем-қарақшы болып шығуы ықтимал. Әлдеқалай жағдай бола қалса, деректерін еш жерден таба алмайсыз.

«Компаниялар болмаса, «ЯндексТакси» таксишілерінің сұрайтын бағасы қарапайым адамға қолжетімсіз. Оның үстіне ол сервисте тапсырысты қабылдап, ізінше бас тарта салатын жүргізушілер көбейді. «Индрайвердің» де мәселесі жетерлік. Жалпы, жүргізушілер жолға шығар алдында алкогольдік, есірткілік және токсикологиялық тексеруден өтпейді. Кейбір кезде егде жастағы жүргізушілер келеді, жол бойы күңкілдеумен болады. Тіпті оның денсаулығының жалпы жағдайы да белгісіз: жол бойы жағдайы күрт нашарлап, апатқа ұшыраса, кім жауап береді? Коронавирус жұқтырған адам болуы да мүмкін. Оны қайдан білеміз. Отырмас бұрын алақаныңды жүргізуші маңдайына қойып жатпайсың ғой», – дейді Б.Сағын.

ІnDriver қызметі өз жүргізушілерінің орташа жасы 34-те екенін хабарлады. Олардың 96,76 пайызы – ерлер, 3,24 пайызы – әйелдер екен. Ең кең таралған автокөлік – Тойота Камри болып шықты.

Өз кезегінде таксистер кейде жолаушыларға да, сервиске де көңілдері толмайтынын жасырмайды.

«400 теңге төлеп, Алматының бір шетінен екіншісіне жетіп қалғысы келетіндер көбейді. Сервис олармен күресуі керек деп есептеймін. Бұл не көлікті жөндеуге, не бензинге жетпейді. Мен ондай жолаушыларды алмаймын. Одан да автотұраққа қойып қойғаным пайдалы. Мұндай сараң клиенттер саны Жаңа жылдан кейін артты, ал бүгінде тіптен қаптап кетті. 400 теңгелік тапсырыс күніне мыңдап жолығады. Сервис мұндай лекті тоқтату үшін шара қабылдауы қажет. Бағаны жолаушы белгілейтінін түсінемін, бірақ сервис әкімшілігі де бұл мәселені реттеу үшін шешім қабылдағаны жөн. Әйтпесе, онымен ынтымақтасып табыс табу мүмкін болмай бара жатыр. Адамдар автобусқа ауысып отыруға кететін бағаны ғана ұсынады. Біз де адамбыз, шығынмен қалай істейміз!» – дейді алматылық таксиші Ілияс Әбуғали.

Ол елдегі такси шақыру сервистерінің тағы бір кінәратын айтты: оларда тек апаруға тиіс жерлер ғана көрсетіледі, ал адамдар саны шектелмейді. Содан жолаушылар өзара келісіп, бір таксиге бес адам мінгеспекші болған жағдай кездесіпті.

Бірқатар жүргізуші тиісті ақының 30 күннен кейін түсетініне қапалы.

«Қаржыны қайтару функциясы оны бір ай ұстайды. Бұл тым ұзақ. Көптеген жүргізушілер осыған ашынады. Оны қайта қарамаса, кете бастайды. Мен де карантин жойылғасын қалааралық қатынасқа ауысуды ойлап жүрмін. Олар көп табады, жолаушылармен қоса жүк, сәлемдемелерді тасиды», – дейді Алексей Дукатов.

Такси шақыру қызметі осындай функция барлығын растады:

«Біздің сервисте бас тартылған тапсырыс үшін комиссия тек 30 күннен кейін қайтарылады. Бұл мерзім мамандарымызға сапардың барлық егжей-тегжейін мұқият тексеруге және шара қабылдауға мүмкіндік береді», – деп жауап берді «ІnDriver Қазақстан» компаниясы.

Жалпы, жүргізушілер ЯндексТакси, Индрайвер секілді сервистерге өз баламаларын құруда екен. Олар әлеуметтік желілерде топ ашып, клиенттеріне қай қалада қандай көліктің бос екенін және жүргізушісінің байланыс нөмірін жариялап отырады. Мұндай топтар өңірлерде біршама танымал, бірақ қос мегаполистің уақыты тығыз тұрғындары арасында сұранысқа ие емес. 

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Саланың арбасын такси сүйреп келеді

Қазақстанда заңды автобус тасымалының көлемі биыл күрт құлдырады.

03 Желтоқсан 2018 14:59 3517

Саланың арбасын такси сүйреп келеді

Биліктің Астана, Алматы секілді ірі қалаларымызда қағаз билет орнына жол жүру картасын енгізуі, жолақысын төлеудің қымбат электронды жүйесін іске қосуы, қалаішілік заңсыз тасымалмен күресуі үлкен нәтиже әкелмегенге ұқсайды. Осы сектордың алдын ала қорытындысын шығарған ұлттық экономика министрлігінің статистика комитеті күтпеген қорытындыға келіп отыр.

Оған сәйкес, автобустық парктердің жолаушылар айналымы өткен жылмен салыстырғанда, 2018 жылы 8,3%-ға құлаған. Яғни, 13,7 млрд адамды ғана таси алды. Бұл барлық қалаішілік тасымалдың 72,6%-ы.

iKomek мониторинг пен жедел ден қою қалалық орталығының дерегінше, қоғамдық көліктің сапасыз қызмет көрсетуіне, автобустардың тым кешігуіне, жүргізушілер мен кондуктор-кеңесшілердің әрекеттеріне қатысты 7,7 мыңнан астам шағым түскен.

Мұның сыртында тексерулер жүргізу нәтижесінде автобус жүргізушілері жіберген 15,7 мың жөнсіздік пен бұзушылық әшкереленген. Сол үшін автобус тасымалдаушыларына жалпы сомасы 45,5 миллион теңге айыппұл салынған.

Осыған байланысты energyprom сарапшылары «автобустық жолаушылар тасымалы – қызмет көрсету сапасының нашарлауы кесірінен қысқаруда» деген байлам жасайды.

Сонымен бірге, сарапшылар тағы бір үрдіске назар аудартады. Билетінің құны дүркін-дүркін қымбаттағанына қарамастан, қызмет көрсету сапасы төмендей түскен қоғамдық көліктен қазақстандықтардың көңілі қала бастағанға ұқсайды: ұзақ күтіп, қыста сарышұнақ аяз бен түтеген боран астында, ал жазда аптап ыстық аясында қиналудан, «сығылып кіріп, сығылып шығудан» әбден шаршаған адамдар амалсыз, такси қызметіне көп жүгінетін болыпты. Нәтижесінде, жыл басынан бері таксилер тасыған жолаушылар саны былтырға қарағанда бірден 43%-ға өсті. Яғни, 5,1 миллиард жолаушыны сұраған жеріне жеткізіп берген.

Жалпы алғанда, Қазақстан бойынша автобустар, тройлебустар, трамвайлар, таксилер мен метро жыл басынан бері 18,9 миллиард адамды жеткізген.

Тұрғындары мен қонақтары төрт қабырға ішінде қамалып отырмай, шаһар ішінде қоғамдық көлікпен көп сапарлайтын қала ретінде Алматы танылып отыр: онда осы жылы адамдар автобустар, тройлебустар және таксилер қызметін 4,2 миллиард рет пайдаланыпты. Бұл былтырғыдан 1,3 пайызға көп.

Екінші орында 2,1 миллиард жолаушысымен Астана тұр: өсімі – 2,3%. «Үштікті» Қарағанды қаласы тұйықтайды: онда он ай ішінде 2 миллиардқа жуық (1 миллиард 980 млн) адам тасымалданған. Сөйтіп, сала көрсеткіші 2,8%-ға артып отыр.

Жыл ішіндегі ең үлкен өсім (+8,7%) Қызылорда облысында тіркелді. Сарапшылардың түсіндіруінше, бұған 200-дей көлігі бар заманауи автобус паркінің ашылуы ықпал еткен. Оны құруға бюджеттен 2 миллиардтай теңге жұмсалыпты. Өсімге сондай-ақ еуропалық қайта құру және даму банкінің қызылордалық жолаушылар тасымалын реформалауға септесуі де ықпал еткен. Бірақ өңірге «үштікті» қуып жетуге әзірге ерте: көрсеткіші небары 326 миллион адам ғана.

Өзге өңірлердің рейтингтері келесідей: Қостанай облысы – 1 миллиард 505,6 миллион адам, Шымкент қаласы – 1 миллиард 462,5 миллион, ШҚО – 1 миллиард 426,6 млн, Ақмола облысы – 1 миллиард 379,2 млн, Павлодар облысы – 1 миллиард 24,3 млн, Жамбыл облысы – 816,4 млн,  Алматы облысы – 731,2 млн, Түркістан облысы – 652 млн, СҚО – 420,4 млн, БҚО – 355,2 миллион, Ақтөбе облысы – 250 млн, Атырау облысы – 147,3 млн, Маңғыстау облысы – 73,8 млн жолаушы.

Дегенмен, қоғамдық көліктің кез келген түрінен бас тартып, жеке «темір тұлпарын» сатып алған азаматтардың саны барған сайын артуда. Салдарынан, қалалық автобустар, тройлебустар, таксилердің жолаушылар айналымы қарқынды өсе алмауда. Мәселен, 2014 жылы олардың жолаушылар айналымы 21,3 миллиард адамды құраса, 2015 жылы бұл көлем 21,8 миллиард, 2016 жылы 22,3 миллиард, ал 2017 жыл қорытындысында 22,7 миллиард болды.

Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, 2018 жылы метроның үлесіне 12,7 миллион жолаушы тиіп отыр, бұл 2017 жылғыдан 6,9 пайызға жоғары. Алайда алматылық метроның бүкіл еліміздегі жолаушылар айналымындағы үлесі мардымсыз, небары 0,1 пайызды құрайды. Бұл әр қалада бірінен соң бірі жабылып жатқан троллейбус паркінің көрсеткішіне тең: оның да үлесі 0,1 пайыз, дегенмен, тасымал көлемі екі еседей көп: 22,3 млн жолаушы. Трамвайлар 23,8 миллион адамға қызмет көрсеткен, жалпыреспубликалық тасымалдағы еншісі – 0,1 пайыз. Тек таксилер ғана үлкен ауқым, зор қарқын алуда: оның үлесі 27,1 пайызға жетті.

Бірақ бір ғажабы, ең көп кірісті мемлекетке метрополитен әкеліп отырғаны анықталды. Мемлекеттік тасымал секторы жолаушылар тасудан осы жылы 842 миллион теңгедей кіріс тапты. Оның  841,4 миллионы – метроға тиесілі. Ал барлық өңірлердегі әкімдіктердің коммуналдық меншігіндегі автобус парктері бюджетке небары 0,5 миллион теңге берген. Бұл сала дотациялық әрі шығынды болып қалуда. 

Өткен он ай қорытындысында негізгі табыс жеке бизнестің қалтасына құйылды: олар қала ішінде жолаушылар тасымалдаудан 82,5 миллиард теңге табысқа кенелді. Оның 77 миллиардқа жуығын – автобустар иеленді.

Троллейбустардың пайдасы – 1 млрд 159,6 млн теңге, трамвайлардікі – 1 млрд 440,8 млрд, ал таксилердің табысы – 993,1 млрд теңге болып отыр.

Бақыт Көмекбайұлы

ЭКСПО қонақтарын Lada тасиды

Астананың таксопарктері Қазақстанда құрастырылған 300 автокөлік сатып алады.

02 Мамыр 2017 19:16 2286

ЭКСПО қонақтарын Lada тасиды

«Азия Авто» зауытында жиналған алғашқы жүз автокөлік «Taxi ZHeBe» ЖШС және «Автокөлік шаруашылығы» ЖШС (ЭКО такси бренді – автордың ескерт.) компанияларына тапсырылды. Автокөліктерді тапсыру елорда әкімдігінің Astana Taxi жобасы аясында іске асырылуда. Аталған жобаның мақсаты – бірыңғай мәнерде безендірілген автокөліктері бар такси қызметін құру.

«Бүгін жүз жаңа Ларгус келді, мамыр айында тағы екі жүз осындай автокөлік түрлі такси қызметтеріне тапсырылады. Бүгінде жалпы такси паркі Renault Logan, SsangYong Kyron маркалы үш жүз автокөліктен құралған, бірінші маусымға дейін тағы үш жүз Ларгус жеткізіледі. Астанадағы таксидің барлық көліктері қайта жасақталады, енді қаламызда түрлі түсті таксилер болмайды, барлығы да бір үлгіде безендіріледі», – деп пікір білдірді Астана көлік қауымдастығының төрағасы Медет Құрманов.

Таксопарктер алып жатқан бір Lada Largus-тың құны қосымша құрылғыларсыз 3 470 000 теңгеге тең. Жоспар бойынша 300 автокөлік сатып алынбақшы, оның жалпы құны шамамен 1 041 000 000 теңгені құрайды. Елорданың таксопарктеріне автокөлік алуға несиені «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры береді.

«Жаңа автокөліктерді алуға несиені Даму қоры субсидия ретінде береді. Бізге 8,5%-бен несие берді – қазір бизнесте мұндай пайыздар жоқ. Жеке тұлғалар үшін жеңілдік қарастырылған, оларға 4%-бен несие беріледі, бірақ заңды тұлғаларға бұл қатысты емес. Бұл автокөліктер қазір қымбат тұратынын түсіну керек, бірақ бізге шамамен үш жүз мыңға теңгеге тарта жеңілдік жасалды. Бұл автокөліктер 3 жылда шығынның орнын өтейді деп жоспарлап отырмыз – бұл ең қысқа мерзім», – дейді «Эко Такси» компаниясының директоры Әділхан Жақыпбеков.

Астана көлік қауымдастығы төрағасының айтуынша, жеткізуші компаниялар мәміле жасасу үшін серіктес банкті өз еркімен таңдайды екен.

«Лада Ларгус 3 470 000 теңге тұрады, таксопарктер несие алады, оның үстіне пайыздық мөлшерлемені субсидиялау және кепілдік беру түріндегі мемлекеттік қаржылық қолдау құралдары қолданылады. Қай банкпен мәміле жасасуды жеткізушілер өздері таңдайды», – деді Медет Құрманов.

ЭКСПО көрмесі басталғанға дейін таксопарктер пайдаланып отырған ескі автокөліктер арнайы құралдармен жабдықталып, бір мәнерде безендірілуге тиіс.

«Автокөлікті қайта жабдықтау, жаңа үлгіде безендіру құны әр көлік үшін әр түрлі. Шанақ қаптамасы – шамамен 25 мың теңге. Қалалық көлік басқармасымен жасасқан шартта әр автокөлік электрондық таксометрмен, POS терминал және бейнебақылау тіркеушімен жабықталуға тиіс екендігі көрсетілген. Ларгуста бұл жабдық шамамен 120 мың теңге тұрады», – деді «Эко Такси» компаниясының директоры Әділхан Жақыпбеков.

«Бипэк Авто» ЖШС Астана филиалы директорының орынбасары Санжар Әжіғалиевтің сөзінше, елорданың таксилері үшін автокөлік сатып алу және қызмет көрсету құнына байланысты таңдалған жоқ, оның бір себебі Lada Largus-ке дилерлерде және зауыттарда тапшылық болмайды.

«Таңдау автокөліктің сапалы сипаттамаларына байланысты жасалады, автокөліктің бағасы, қолдану құны және өзге сипаттамалар бойынша Ларгус тиімді автокөлік болып табылады. Одан бөлек, бұл автокөліктер дилерлерде үнемі болады. Әкімдік мәміленің үйлестірушісі болып табылады, себебі қазіргі таңда ЭКСПО-ны жақсы өткізіп, қонақтардың сынына қалмау үшін күш салынып отыр», – деді Санжар Әжіғалиев.

«Егер жеткізушілер автокөліктерді газ отынына қайта жабдықтаса, құпталады, – деді Астана көлік қауымдастығының төрағасы Медет Құрманов, – бірақ бұл олардың өз еркі. Елорданың таски қызметтерінде бес жылдан астам уақыт бойы Renault Logan автокөліктері пайдаланылып келеді, бұл сыннан өткен көліктер. Лада Ларгус та сол өндірісте құрастырылды, сондықтан дәл осы автокөлік таңдалды. Біз отандық көлік өндірісін қолдау керегін жақсы түсінеміз. Сонымен бірге экономикалық тұрғыдан да, пайдалану сипаттамалары тұрғысынан да тиімді автокөлікті таңдадық».

Жаңартылған таксиде жүруді ең төменгі құны – 500 теңге, бұл үш шақырымға дейінгі қашықтыққа жүру ақысы, одан кейінгі әр шақырымға 100 теңгеден қосылып отырады. Одан бөлек, жаңа мәнерде безендірілген таксилерге ЭКСПО басталарда автобус жолағымен жүруге рұқсат беріледі.

Артур Мискарян, Әйгерім Сүлейменова

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: