/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 400,36 Brent 36,55
«Тараз химиялық паркі» бизнестің қолынан мемлекеттің иелігіне өтетін болды

«Тараз химиялық паркі» бизнестің қолынан мемлекеттің иелігіне өтетін болды

Жыры жеті жылға ұзаған технопарк мемлекетке тарту етілмек.

13:29 05 Наурыз 2019 2368

«Тараз химиялық паркі» бизнестің қолынан мемлекеттің иелігіне өтетін болды

Автор:

Бақыт Көмекбайұлы

Бұл ерікті «национализация» мемлекетке нөл теңгеге түспек. Себебі, тұтас химиялық парк үкіметке сыйға тартылмақ.

Осы мақсатта жаңа үкімет басшысы Асқар Мамин қол қоятын арнайы үкімет қаулысының жобасы әзірленді.

Құжат «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы» акционерлік қоғамының акцияларын сыйға тарту шарты бойынша жеке меншіктен республикалық меншікке қабылдау туралы» деп аталады.

Ірі бизнесті мемлекетке табыстау оқиғалары бұған дейін де болған. Мәселен, 2009 жылдың желтоқсанында «Альянс банкі» мемлекетке 1 теңгеге сатылды. Бірақ айтуға тұрмайтын аз қаражат болса да, оның сатылды деген аты бар. Ал сыйға тарту деректері өте сирек кездеседі. Демек, оның рәсімін аз-кем түсіндіре кеткен жөн.

Бұл ретте ел үкіметінің 2011 жылғы 28 қыкүйектегі № 1103 «Сыйға тарту шарты бойынша мемлекеттің мүлік құқығына ие болу қағидасын бекіту туралы» қаулысына сәйкес, өз бизнесін не мүлкін үкіметке сыйлай салғысы келетін кәсіпкер «мемлекетке мүлік құқығын беру туралы» ұсыныспен не мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органға, не жергілікті әкімдікке, не аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауыл әкімінің аппаратына өтініш жасауы керек.

Өз кезегінде жергілікті шенеуніктер мүліктің меншік иесінің өтініші түскен кезден бастап, үш жұмыс күні ішінде аталған өтінішті Астанаға, яғни қаржы министрлігіне жібереді. Ары қарай мемлекеттік органдар тиісті ұсынысты алған күннен бастап, 30 күн ішінде «сыйға тарту шарты бойынша мемлекеттің мүлік құқықтарына ие болу қажеттілігі не қажетінің жоқтығы туралы қорытынды» дайындайды. Ол қорытындыда «сыйлықтың» алуға тұрмайтыны, пайдасыздығы туралы ұйғарым жасалса, мемлекет тартуды қабылдаудан бас тартады. Егер «алуға тұратын сый» екені анықталса, мемлекеттік меншікке алу рәсімі ары қарай жалғасады және үкімет қаулысына дейін ұласады.

«Тараз» химпаркінің мемлекетке тарту етілуіне қатысты осы барлық рәсім сақталған көрінеді.

Жаңа құжатқа сәйкес, күні бүгінге дейін толығымен «Біріккен химиялық компания» ЖШС-не тиесілі болып келген «Тараз химиялық паркі» АЭА басқарушы компаниясы» акционерлік қоғамының 27 миллион 767 мың 839 дана көлеміндегі акциялары сыйға тарту шарты бойынша республикалық меншікке қабылданатын болады.

Атап өту керек, осы орайда инвестор бұл бизнестен түбегейлі кетпейді, қаулы жобасында аталған акциялар құнды қағаздардың жалпы санының 90%-ын құрайтыны атап өтіледі. Бірақ бұл – бақылаушы пакет, тиісінше, мемлекетке тапсыру жүзеге асқаннан кейін паркке қатысты барлық шешімдерді үкімет қабылдамақ.

Химиялық паркті мемлекеттік меншікке қабылдап алу рәсімдерін қаржы министрлігінің мемлекеттік мүлік пен жекешелендіру комитеті жүргізетін болды.

Бірақ бас қаржыгердің мекемесі бұл бизнеспен айналыспайды. Қаулы жобасына сәйкес, үкімет басшысы аталған комитетке Қазақстан заңнамаларында белгіленген тәртіппен, «Тараз химиялық паркі» АЭА басқарушы компаниясы» АҚ-ның «мемлекеттік пакетке» айналатын акцияларын пайдалану және иелену құқығын Роман Скляр басқаратын индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне беруді жүктемек.

Бұл парктің «мемлекеттілендірілуі» үкіметтен бірқатар басқа құжаттарға да өзгерістер енгізуін талап етпек. Мәселен, сонау 1999 жылғы 12 сәуірде қабылданған «Акциялардың мемлекеттік пакеттеріне мемлекеттік меншіктің түрлері және ұйымдарға қатысудың мемлекеттік үлестері туралы» үкімет қаулысы толықтырылады. Нақтырақ айтқанда, «акцияларының мемлекеттік пакеттері мен қатысу үлестері республикалық меншікте қалатын акционерлік қоғамдар мен шаруашылық серіктестіктердің тізбесі» жаңартылып, оған «Тараз химиялық паркі» АЭА басқарушы компаниясы» АҚ-ы қосылады.

Бұдан бөлек, былтыр ғана жаңа ведомство болып қайта құрылған органға қатысты «Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің кейбір мәселелері және Қазақстан үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ел үкіметінің 2018 жылғы 29 желтоқсандағы қаулысы да қайта қаралады. Тарата кетсек, осы министрліктің және оның ведомстволарының қарамағындағы ұйымдардың тізбесi «Тараз» химпаркімен кеңейеді.

Сонымен бірге, бұл парк мемлекеттік меншік тізімінде «389-1» реттік нөміріне ие болатыны анықталды.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Роман Скляр түсіндірме жазбада жобаны іске асыру қаржылық шығындарды талап етпейтінін көрсеткен.

Қазіргі кезде Қазақстанда керісінше, мемлекеттік мүлікті жекешелендірудің, бизнес пен инвесторлар қолына тапсырудың кеңауқымды науқаны жүріп жатқаны мәлім. Мәселен, қаржы министрі Әлихан Смайыловтың айтуынша, бүгінде жекешелендірудің кешенді жоспары бойынша 898 мемлекеттік актив бәсекелестік ортаға беріледі. Оның ішінде 530-ы саудаға шығарылған, оның 473-і жарты триллионға, 470 миллиард теңгеге сатылды. 280 нысанға кәсіпкерлер мен инвесторлар қызығушылық білдірмегендіктен, олар қайта құруға және жоюға жіберілді.

Биыл 123 нысанды сату міндеті тұр, оның 48-і өткен жылы жоспарға қосымша енгізілді. Осылармен елімізде жекешелендіру аяқталады. Алдағы жылы «Самұрық-Қазына» құрамындағы ірі ұлттық компаниялар секілді аса қымбат активтер жекешелендіріледі. Бірақ оларды сату биржада жүреді. Дегенмен, «Тараз» химпаркі биржада сатуға жарамайды. Сарапшылар болашақта жаңа парк те инвесторларға кері тапсырылуы мүмкіндігін жоққа шығармайды. Әзірге ол мемлекеттік меншік ретінде дамытылады.

Шу ауданы аумағында 505 гектар аумақты алып жатқан «Тараз» химиялық паркінің инфрақұрылым құрылысының бірінші кезеңі 2016 жыл басында аяқталды. Алайда жергілікті ақпарат құралдары хабарлағандай, сол жылдың соңына қарай АЭА құрылысы күйзеліске киліккен. Оған «экономикалық дағдарыс» себеп болыпты. Қаржылық қиындықтар кесірінен, инвесторлар зауыттар тұрғызу ісін жалғастыра алмай қалған. 2017 жылы паркте жұмыстар қайта басталды.

Еске салсақ, әу баста бұл арнайы экономикалық аймақта химиялық өнім шығара алатын шамамен 20 зауыт пен кәсіпорын салу көзделген екен. Кейін бұл сан 16-ға, артынша тіпті алтыға дейін азайтылыпты. Компанияның өзі «Іске асыруға жоспарланған жобалар» қатарында гербицидтер, пестицидтер өндірісіне мамандануы мүмкін «Qadam Industries» ЖШС-ін, бастапқы формаларындағы этилен полимерлері өндірісіне негізделгісі келетін «Сеntral Asia Chemicals» ЖШС-ін, коррозия ингибиторларын шығаруы ықтимал «Taraz Chemical Production» ЖШС-ін, сутегі пероксидіне маманданатын «Ника ӨК» ЖШС, молибден триоксиді өндірісіне бағдарланбақшы «RM Industry» ЖШС-ін ғана атайды.

Өткен жылғы ақпанда химпарк аумағына Жамбыл облысының әкімі Асқар Мырзахметов арнайы барып қайтқан. Аймақ басшысына АЭА аясындағы «жүзеге асырудың белсенді сатысындағы» жалғыз инвестициялық жоба – «Хим-Плюс» ЖШС таныстырылды. Ол ауыл шаруашылығына қажетті гербицидтер – глифосат және үшхлорлық фосфор, сонымен қатар каустикалық сода мен хлор шығарады деп күтілуде. Жоба құны 130 миллиард теңге тұрады.

Жалпы, парктің жылу, жарық, су және басқа да инфрақұрылымы дайын болып қалғаны мәлімделген. Қыруар ел қаржысы жұмсалып, арнайы темір жол, автокөлік жолы, магистралді газ құбыры, су құбыры тартылған. Мұны естіп, әкім жергілікті кәсіпкерлерді тарту бойынша шынайы жұмыстың жетіспейтініне назар аудартып, жауапты тұлғаларға инвесторлар тартуды және өндіріске көңіл бөлуді жүктеген.

Былтыр сондай-ақ химпаркте «Самұрық-Қазына» қорының басқарма төрағасы Ахметжан Есімов те болып, оның жағдайын барлап қайтты.

Алда мемлекет өз қолына алғаннан кейін паркті «ішкі мазмұнмен» белсендірек толтыру үшін үкімет әртүрлі тетіктерін іске қосуы ықтимал. 

Бір белгілісі, 2012 жылы «заманауи, экологиялық қауіпсіз технологияларды қолдана отырып, құны жоғары химиялық өнімдердің жаңа өндірісін қалыптастыру» мақсатында құрылған «Тараз химиялық паркі» АЭА-сының инвесторларға ұсынатын жеңілдіктері мен басқа да ынталандырулары 2037 жылға дейін күшінде болмақ.

Бақыт Көмекбайұлы

«Қазақмыс»-тың барлық өндірістік үдерісі жаңғыртудан, автоматтандырудан және цифрландырудан өтеді»

Мыс корпорациясы өзінің тиімділігін арттыру үшін инновациялық әзірлемелерді арттырып жатыр.

26 Қыркүйек 2018 07:23 1685

«Қазақмыс»-тың  барлық өндірістік үдерісі жаңғыртудан, автоматтандырудан және цифрландырудан өтеді»

 Соңғы екі-үш жылда жаңғырту аясында «Қазақмыс» кеніштеріне қандай тау-кен машиналары мен жабдықтары сатып алынды? Алдағы бес жылда техника паркі жаңартыла ма?

– Соңғы екі-үш жылда Copco (қазіргі Epiroс), Sandvik, Caterpillar сияқты әлемдік брендтердің 80 тау-кен-шахталық машинасын сатып алдық. Оның ішінде негізінен 41 самосвал, 17 тиеп-жеткізу машинасы және 22 бұрғылау жабдығы бар. Сатып алынған машиналар тау-кен өндіру өнеркәсібінің негізгі жұмыстарын атқару үшін пайдаланылады. Машиналарды пайдалану кезінде олардың жақсы жұмыс істейтініне көзіміз жетті.

Тау-кен өндіру кешенінің кәсіпорындарында атқарылған жұмыстардың сапа көрсеткішін жақсарту мен тиімділігі жоғары өнімділікті қамтамасыз ету үшін стратегиялық жоспар құрдық, онда алдағы бес жылда 267  тау-шахталық машиналарды айырбастау қарастырылған.

 Компанияда машина жасау бағыты қарқынды дамуда, сонымен қатар ҚҚМЗ-ны жаңғырту жұмысы аяқталып қалды. Машина жасау өнімін жеткізуде ТКК-ның басқа кәсіпорындарымен салалық ішкі кооперацияны күшейтуді жоспарлап отырсыздар ма? 

– Қазір «Орал тау-кен-металлургиялық комбинаты» (УТМК) холдингімен ынтымақтастық жасау жолы қарастырылып жатыр. Әріптестерді Maker ЖШС (ҚҚМЗ) шығаратын өнімдер, яғни шахтаның бағандық жабдықтары – тор, скип, қозғалатын көлік – жүк вагондары мен әртүрлі жолаушылар вагоны, арнайы жерасты техникасы, өздігінен жүретін жерасты автобустары мен басқа да арнайы жабдықтар қызықтырып отыр.

 «Қазақмыс» алдағы бес жылда тағы алты кен орнын іске қосуды жоспарлап отырғанын  ескере отырып, кен байыту фабрикаларына арналған жабдықтар шығарасыздар ма?

– Иә, жаңа кен орындарының енгізуді ескере отырып, кен байыту фабрикалары үшін жаңа флотациялық жабдықтарды дайындау жоспарланып отыр.

– Қазір «Қазақмыс» геологиялық барлау мен барлауға дейінгі жұмыстарды жақсы жүргізіп жатыр. Бұл жұмыстар қай өңірлерде жүргізілуде?

– Геологиялық барлау жұмыстары «Қазақмыс» жұмыс істейтін барлық өңірде– Жезқазған, Қарағанды, Балқаш және Шығыс Қазақстанда жүргізіледі. Жаңа мыс кені нысандарын анықтауға арналған іздеу жұмыстарына  заманауи геофизикалық технология - TDIP және AMT+MT электрлік барлау әдісі қолданылады. Бұл технология әртүрлі типтегі кен орындарын іздеу мен барлауда кең ауқымды міндеттерді шешуге мүмкіндік береді. Бұл ретте кешенді тәсілдерді қолдану кен нысандарының белгілерін үлкен тереңдікте анықтауға және кен жайылуының жасырын және әлсіз білінуіне толық болжам жасауға көмектеседі.

–  Жер қойнауы туралы кодекс аясында корпорацияның кен орындарының қосалқы аймақтары бар деп айта аласыз ба? Егер бар болса, олар қай аудандарда?

– Жер қойнауын пайдалану кодексіндегі өзгерістерге сәйкес, қала құрушылар санына кіретін жер қойнауын пайдаланушы өндіру учаскесінің сыртқы периметрінен 30 шақырымнан аспайтын қашықтықта орналасқан жерді жер қойнауы аумағының мемлекеттік қорын басқару бағдарламасына қосуға өтініш беруге құқы бар. Аталған норма биылғы жылдың қаңтарынан бастап енгізілген. 2018 жылдың сәуірінде инвестиция және даму министрлігіне тиісті өтініш бердік. Өтініште жер қойнауын пайдалануға арналған сегіз келісімшарт бойынша таулы жерлермен жанасатын аудандар, яғни Жезқазған өңіріндегі – Жезқазған, Жыланды және Жаман-Айбат кен орны, Қарағанды өңірінде – Ақбастау, Қосмұрын және Абыз, Балқаш өңірінде – саяқ және Шатыркөл кен орындары енгізілді.

  Балқаш зауытының аффинажды цехы Лондонның металдар биржасынан Good Delivery мәртебесін қашан алады?

– Лондон қымбат металдар нарығы қауымдастығының талаптары бойынша Good Delivery– «Сенімді жеткізуші» мәртебесін растау үшін үш жыл қатарынан жылына 10 тонна алтын шығару керек. «Қазақмыс холдинг» жоспарына сәйкес аталған мақсатқа келесі жылы қол жеткізеді.

Осы арада Балқаш зауытында қымбат металдарды өндіруден қалған балқытылған қалдықтарды өңдеу технологиясын әзірлеп, енгізіп жатқанымызды айтқым келеді. Қазір бұл жартылай өнім түпкілікті тауарлық өнім болғандықтан, төмендетілген баға бойынша сатылып жатыр. Біздің енгізіп жатқан технологиямыз қалдықтарды кен қыздыратын пештерде балқытуды қалыпқа келтіруге негізделген. Осының нәтижесінде дайындығы жоғарғы дәрежедегі тауарлық өнім, құрамында қымбат металдар бар тазартылмаған қорғасын алынады. Бұдан басқа тауарлық өнім түрінде мыс шыланқұрамдары мен сурьмян қоспасы алынады.

Сонымен қатар аффинаждық өндіріс бойынша қазір тағы бір жоба енгізіліп жатыр. Балқаш мыс зауытының қымбат металдар цехында қорғасын, сурьма және темір сияқты металдардың 20 пайыз қоспасы бар қара селен алынады. Олар нарықта өндірістің қалдықтары ретінде орташа нарықтың деңгейден төмен бағада сатылады.

Алматыдағы металлургия және байыту институтының ваккумдық үдерістер зертханасымен бірлесіп қара селенді тазартудың ваккумды-дистилляциялық тәсілі әзірленіп енгізілуде. Бұл технология бойынша құрамында  99,5-99,8% селен бар тауарлық таңбалы селенді алуға болады. Селенді тазарту тәсілі реагнеттерді пайдалануды қажет етпейді және одан қалдық қалмайды. Өйткені алынған қоспалар қымбат метел өндірісінің өңдеуіне қайта жіберіледі.

– «Қазақмыстың» барлық кәсіпорындарын толық цифрлық бизнес-интеграциялау үшін қандай қадам жасалып жатыр?

– Тап қазіргі кезеңде «Қазақмыс холдинг» бес бағыттан тұратын, бірыңғай «IT трансформация» саясатын әзірлеп жатыр. Бұл – бірыңғай ақпараттық кеңістікті және ақпараттық жүйелер жұмысы регламентін құру, өндірістік автоматиканы ақпараттық-технологиялық қамтамасыз ету кешендерін, мәліметтерді беру инфрақұрылымын жаңғырту және мәліметтерді өңдеу, ақпараттық қауіпсіздік сонымен қатар еңбекті қорғау қауіпсіздігі жүйесін басқарудың  шоғырландырылған бұлттық орталықтарын ұйымдастыру.

Бесінші ең маңызды компонент – бұл холдингте және корпорациядағы орталықтандырылған IT басқару. Осы бес бағыттың әрқайсысын іске асыруда бірыңғай тәсіл, бірыңғай стандарттар мен холдингтің ақпараттық технологиясын пайдаланудың регламентін жасауға ерекше назар аударылады. 

– Сенімділік тұрғысынан алып қарайтын болсақ, «Қазақмыс» кәсіпорындарында жөндеу жұмыстарын жүргізу кестесі қалай жаңғыртылып жатыр?

– Maker  ЖШС корпорацияның техникалық қызметімен бірлесіп, жабдықтардың мониторингін жасайды, осының нәтижесінде проблемалық орындар анықталып, жұмыстың сенімділігін арттыратын құрылымдылық және технологиялық жақсартулар енгізіледі. Келешекте барлық шығарылатын өнімді RFID-таңбасымен таңбалап, мәліметтердің бұлттық жиналуын енгізу жоспарланып отыр. Бұл жабдықтың жұмысы, техникалық қызмет көрсету туралы ақпаратты жинауды ұзартуға мүмкіндік береді де, жабдықтың жұмыс істеу сенімділігін арттырады.

  Корпорацияның еңбек министрлігімен мақұлданған жол картасы бар. Алдағы жылдары әкімшілік қызметкерлердің жартысы жұмыстан кететіні белгілі. Олардың еңбек нарығынан жұмыс табуы үшін қайта оқытасыздар ма? 

– Қарағанды облысы әкімдігімен, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен бірлесіп, 2017 жылдың желтоқсанында компания жұмыскерлерінің ағынын басқару бойынша «Жол картасы - 2017-2025»-ке  қол қойылды. Осыған байланысты компания әкімшілік-басқару қызметкерлерінің белігілі бір санын жұмыстан босатуды жоспарлап отыр.

Жоспарланып отырған шараларды іске асыру барысында жұмыстан босатылған жұмыскерлерді корпорацияның құрылымдық бөлімшелері мен басқа да топ бөлімшелеріндегі бос жұмыс орындарына орналастыру жолы мұқият қарастырылатын болады. Қажет болған жағдайда жұмыскерлерді басқа мамандақтарға қайта даярлаумен айналысамыз.

 «Қазақмыстан» босатылатын әкімшілік-басқару қызметкерлерін немесе инженерлік-техникалық жұмыскерлердің жартысын жұмысқа алу үшін «АрселорМиттал Теміртау» және Қарағанды облысындағы «Қазмырыш» компаниясымен келіссөз жүргізіп жатқан жоқсыздар ма?

–  Қазақстандағы басқа компанияларда бос жұмыс орындары болатын болса, онда оларға келісім бойынша жұмысқа тұрғызамыз. Оның ішінде сіз айтқан компаниялар да бар. Босатылған қызметкерлерді басқа компанияларға мүмкіндігінше жұмысқа алу бойынша бірлесіп әрекет етуге қатысты басқа компанияларға тиісті хат жіберілді. 

Қызметкерлерді жұмыстан босату Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы мен жол картасы талаптарына сәйкес жүргізіледі. Жол картасында әкімдіктердің жұмыстан босатылған жұмыскерлерді жұмыспен қамту орталықтары арқылы жұмысқа тұрғызуға көмектесу шаралары қарастырылған.

Саян Абаев

Тараз химиялық паркі неге тұралап тұр

Жобадан зор үміт күтіп жүрген жергілікті халықтың күдігі күшейе бастағандай.

02 Қыркүйек 2018 00:12 2217

Тараз химиялық паркі неге тұралап тұр

Осыдан алты жыл бұрын Жамбыл облысында «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағы құрылған болатын. Ел президентінің арнайы жарлығына сәйкес, Шу ауданы аумағында әлемдік нарықта сұранысқа ие химиялық өнімдер өндірілуі қажет еді. Арнайы аймақта 16 кәсіпорын бой көтеріп, бұл жоба мол пайдаға кенелтуі керек болатын.

Алайда, ТМД аумағында теңдессіз деп танылған ірі жобаның бүгінде тоқырап тұрғаны жасырын емес.

Жобаны «Біріккен химиялық компания» ЖШС-ы қолға алды. Бастапқы жоспар бойынша мұндағы химиялық зауыттарда бұрын-соңды елімізде мүлдем немесе аз көлемде өндірілген, отандық инновация мен ғылыми-техникалық ізденістердің нәтижесінде қолға алынған, тиімділігі аса жоғары 7 өнім түрі шығарылуы керек болатын. Атап айтқанда, арнайы аймақтағы кәсіпорындарда үнемі импортталып келген каустикалық сода мен хлор, үштекті фосфор, натрийдің құрғақ бутилдық ксантогенаты, майлау-салқындату сұйықтығы және коррозия ингибаторы, пестицидтер мен агрохимиялық өнімдер, тереңдетіліп өңделген табиғи газ өндірісі мен сутегі пероксиді өнімдері алынуы қажет. Сөйтіп, кәсіпорындар жылына шамамен 226 487 тоннаға дейін химиялық өнім өндіріп, 86 миллиард теңгеге дейін табыс табады делінген. Ал ең көп сұранысқа ие глифосат өнімі «Тараз химиялық паркі»-нің бренді болуы тиіс еді.   

Әрине, мұның барлығы елбасының «Үкіметке Жамбыл облысында құны шамамен 2 миллиард доллар тұратын кешенді минералды тыңайтқыштар өндірісін құру жөніндегі жобаны жалғастыруды тапсырамын. Бұл тыңайтқыштар ауыл шаруашылығы үшін қажет. Жоба Жамбыл облысының және бүтіндей оңтүстіктің экономикасын көтеруге мүмкіндік береді» деген тапсырмасы орындалған жағдайда ғана мүмкін болмақ.

Әзірге, экономикалық аймақ орналасқан 505 гектар жерде тек аумақтың  инфрақұрылымын жүргізу мен бірқатар зауыттың негізгі құрылыс жұмыстары ғана жасалып жатыр. 

Парктегі инфрақұрылымдар құрылысы екі кезең бойынша жүзеге асырылуда. Алғашқы кезең 2016 жылдың төртінші тоқсанында аяқталды. Екінші кезең 2018 жылдың төртінші тоқсанында тәмамдалуы қажет.

Ал жоғарыда аталған 16 зауыт әзірге тек жоспар күйінде ғана қалып тұр. Өйткені, жоба құнының қымбаттауы мен дағдарысқа байланысты арнайы аймақта 2020 жылға дейін тек 5 зауыт салынбақшы. Ал өзгесі келер жылдардың еншісінде қалып отыр. Қолға алынған кәсіпорын құрылысы да бір тоқтап, бір қосылып тұрған жайы бар. Әсіресе, газдандыру, аумаққа  теміржол желісін тарту жұмыстары біраз бәсеңдеп қалған болатын.

Жоспар бойынша осы жылдың көктемінде мұнда «Химплюс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің глифосат шығаратын кәсіпорны толық іске қосылуы керек еді. Осылайша, 2018 жылдың көктемінде алғашқы глифосфат өнімі алынуы керек. Ал кәсіпорын 2019 жылы каустикалық сода шығаруы қажет. Зауыт іске қосылып, кем дегенде 300-400 жұмыс орыны ашылуы тиіс еді. Темір жолды күнкөріс көзіне айналдырған жергілікті халық, Тараз химиялық паркінің де игілігін көруі керек болатын.

Ел үкіметінің 2012 жылғы 3 қарашадағы қаулысына сәйкес, 2015 жылы АЭА аумағында тауарлар өндірісінің алғашқы өнімі – натрий цианидін 4 миллиард теңге көлемінде, 2018 жылдың көктемінде глифосат шығару жоспарлаған еді. Алайда бүгінде ол жоспардың жүзеге аспағанын, алғашында 16, кейіннен саны 5-ке қысқарған зауыттарды ескерсек, «Тараз химия паркі» қашанғы тұралап тұрады, елбасы тапсырмасына сай құрылған жоба қашан жанданады деген сауалдың тууы заңды. 

Әсіресе, жаңа жұмыс орындарының ашылуынан зор үміт күтіп жүрген жергілікті халықтың соңғы жылдары күдігі күшейе бастағандай. Бұл күдік осы жылдың ақпан айында «Самрұқ-Қазына» ҰӘҚ» АҚ басқарма басшысы Ахметжан Есімов пен облыс әкімі Асқар Мырзахметовтің «Тараз химиялық паркі» АЭА-на арнайы жұмыс сапарымен барған кезінде біршама сейілгендей болды. Онда «Хим-Плюс» ЖШС басқарма басшысы Мұқаш Үсембаев техникалық глифосат, каустикалық сода және хлор өндіруді жүзеге асыру жобаларымен таныстырып, инвестициялық жобалардың қазіргі жағдайы мен жүзеге асыруда кездесетін қиындықтар талқыланған болатын.

Маржан Кәрімжанқызы