«Төтенше жағдай режимі: бизнес және мемлекет»

«Төтенше жағдай режимі: бизнес және мемлекет»

Кәсіпкерлерге қандай салықтық жеңілдіктер болады? 

03 Сәуір 2020 10:15 2419

«Төтенше жағдай режимі: бизнес және мемлекет»

Автор:

Қанат Махамбет

​«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы мен Atamekеn Business телеарнасының телемарафоны жалғасып жатыр. Бүгін «төтенше жағдай тәртібіндегі билік және мемлекет» деген тақырып аясында кәсіпкерлерге жасалып жатқан салықтық жеңілдік талқы таразысына салынды. 

Құрылыс материалдарымен жабдықтау ісімен айналысатын шымкенттік кәсіпкер Айбек Әбілов онлайын байланысқа шығып, қандай қиындықпен бетпе-бет келіп отырғанын айтты. 

Түркістан қаласының құрылысына атсалысып жатқан кәсіпкер алдын-ала жасалған келісімдердің міндеттемесін орындай алмаған. Бұған төтенше жағдайға байланысты жүк көліктерінің қозғалысына енгізілген шектеу кедергі келтірген. 

«Қазақстандық қамту үлесін толтыру үшін отандық тауар өндірушілердің өнімдерін алуымыз керек. Карантинге байланысты олар жұмыстарын тоқтатқан. Салдарынан тапсырыс берушілерді құрылыс материалдарымен жабдықтаудан мәселе туды. Жүк тасымалдайтын автокөліктердің тапшылығы мен олардың қозғалысына қойылған шектеу де қалыпты жұмыс жағдайына өзгеріс енгізді», – деді Айбек Әбілов.

Бұдан кейін ол банктегі есепшоттарының бұғатталғанын баяндады.  

«Біз ақпан, наурыз айларында көштік. Бұрынғы мекенжайымыздан таба алмаған салық органдарының өкілдері кеше банктегі есепшотымызды бұғаттап тастады. Олар бізге қолданатын шаралары жайлы ескерту жолдағандарын айтады. Бірақ бізге ескерту хат келген жоқ. Салық органдары тарапынан мекенжайды ауыстыру туралы талап қойылып отыр. Талапты орындайық десек, әділет органдары мен халыққа қызмет көрсету орталықтары бізге белгісіз себептермен онлайн өтінішімізді қабылдамай жатыр», – деді кәсіпкер. 

Бұл мәселеге тікелей эфирде Шымкент қалалық кәсіпкерлер палатасының директоры Нұрлан Қабыштаев жауап берді.

«31 наурыздан бастап Шымкент қаласында шектеу шаралары қолға алынды. Осы шара шеңберінде 1 сәуір күні түске дейін жүк көліктерінің қозғалысына қатысты түрлі түсініспеушілік орын алды. Түстен кейін мәселе оң шешілді. Қазір бас санитарлық дәрігердің жаңа қаулысы бойынша төтенше жағдайға байланысты құрылған жедел штаб жүк тасымалдау көліктерінің қозғалысына кедергі келтірмеуді қамтамасыз етіп отыр», – деді ол. 

Өз кезегінде мемлекеттік кірістер комитетінің департамент директорының міндетін атқарушы Заңғар Шындәли шымкенттік кәсіпкердің мәселесін тікелей эфирден соң бақылауға алатынын айтты.

Телемарафонға қосылған атыраулық кәсіпкер Ербол Қайранбаев бірде-бір қызметкерін ақысыз еңбек демалысына жібермегенін және жібермейтінін мәлімдеді. Бұдан кейін ол алдағы 2 айда жалақы төлеу қоры таусылатынын тілге тиек етіп, үкіметке кәсіпкерлерді тығырықтан шығарудың механизмін ұсынды. 

«Мемлекеттен көмек ретінде беріліп жатқан 42 500 теңгемен бір ай өмір сүру қиын. Сондықтан біз жұмысшыларымызды ақысыз еңбек демалысына жіберген жоқпыз. Қорымыз әрі кетсе мамыр айына дейін жетеді. Карантин ары қарай жалғасса, жұмысты жалғастыру мүмкіндігінен айырыламыз. Менде 5 нақты ұсыныс бар. Бірінші, жыл соңына дейін қосымша құн салығын 12%-дан 6%-ға төмендету, екінші, ұжымдық табыс салығын 20%-дан 10%-ға қысқарту, үшінші, барлық шағын және орта бизнес өкілдерін мүлік салығын төлемеуге рұқсат беру, төртінші, шетелден енгізілетін шикізатты салықтан босату, бесінші, екінші деңгейлі банктердің несие беруге қатысты шешімдерін Алматыда емес, жергілікті жерде қабылдау керек. Әр облыстағы банк филиалында несиеге арнайы лимиті бар қаржы қоры болуы керек», – деді Ербол Қайранбаев. 

Кезегі келгенде тікелей эфирге шыққан Атырау облыстық кәсіпкерлер палатасының директоры Абдолла Ыдырысов бизнес субъектілерінен 250 шағым келіп түскенін, оның 35%-ы салық саласына байланысты болғанын баяндады. 

«Айыппұлдар мен өсімпұлдарды алып тастау, несие төлеу мерзімін шегеру сынды сұрақтар өзекті болып тұр. Осыған қатысты мемлекет тарапынан қолдау бар. Біз қабылданған шараларды кәсіпкерлерге түсіндіріп жатырмыз», – деді Атырау облыстық кәсіпкерлер палатасының директоры.

Бұдан кейін мемлекеттік кірістер комитетінің департамент директорының міндетін атқарушы Заңғар Шындәли атыраулық кәсіпкердің ұсыныстарына қатысты пікір білдірді. 

«Шағын және орта бизнес өкілдерінің барлық төлем түрлері 2020 жылдың 1 маусымына дейін шегерілген. Салықтың басқа түрлеріне қатысты жеңілдіктерге қатысты сұрақтарды Ұлттық экономика министрлігіне жолдаған дұрыс болатын шығар. Себебі салық саясатын осы министрлік белгілейді», – деді Заңғар Шындәли. 

Телемарафонға қосылған Қазақстан құрылысшылар одағының өкілі, кәсіпкер Серікжан Мергенбаев еліміздегі 700 мың құрылысшының 80%-ы жалақы төленбейтін еңбек демалысына жіберілгенін жариялады. Қалған 20% қысқартылған еңбек кестесімен жұмыс істеуге мәжбүр болып отырғанын мәлімдеді. 

«Қаржы және ұлттық экономика министрліктерінен ұжымдық табыс салығы мен қосымша құн салығынан босату мерзімін 1 қазанға дейін созуды сұраймыз. Бұл мәселе бойынша елімізді тұтас қамту мүмкін болмаса, карантинге жабылған ірі мегаполистердегі құрылыс компанияларына жеңілдік жасалса дұрыс болады деп санаймыз», – деді  Серікжан Мергенбаев. 

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Орал кәсіпкерлері мейрамханаларды ашуды сұрады

25 мамыр күні мейрамханалар жұмысының қайта басталатынына сеніп келген кәсіп иелері жағдайларының нашарлап кеткеніне наразы. 

27 Мамыр 2020 17:35 613

Орал кәсіпкерлері мейрамханаларды ашуды сұрады

Фото: Мария Матвиенко

Оралдағы жиырмаға жуық мейрамхана иесі қаладағы банкет залдарының бірінде жергілікті әкімдік өкілдерімен кездесіп, өздеріне жұмыс істеуге рұқсат берулерін сұрады. Оған Батыс Қазақстан облысындағы карантин режимінің 15 маусымға дейін созылғаны себеп болып отыр.

Бұған дейін 25 мамыр күні мейрамханалар жұмысының қайта басталатынына сеніп келген кәсіп иелері жағдайларының нашарлап кеткеніне наразы. Олар осымен үшінші ай несиелерін төлеп отыр, оның үстіне, қазір кәсіпкерлерден жұмыссыз қалған қызметкерлеріне ең төменгі жалақы төлеуін талап етуде.  

«Біз, басқаны айтпағанда, кейбір клиенттеріміздің карантинге дейін банкет өткізу үшін алдын ала төлеген ақшаларын қайтара алмай отырмыз. Олар сотқа беретіндерін айтып, қорқытып та жатыр. Егер мейрамханаларды ашқан жағдайда залалсыздандыру бойынша барлық талапты орындап, тепловизорлар алып, келушілердің дене қызуын тексеріп отыруға дайынбыз. Отырыстарды да тек күндіз өткізіп, үстелдерді бір-бірінен алшақ қойып, ғимаратты санитарлық жағынан жиі тазартып отырар едік», – дейді Жеміс Сәрсенғалиева.

«Кафе-мейрамханаларды жапқанмен, халық той-садақаларын бәрібір коттедж жалдап немесе аулаларына палатка құрып өткізіп жатыр. Олар өтетін жерге аспаздар мен даяшыларды жалдап алған жағдайларды да білеміз. Олардың санитарлық кітапшасының бар-жоғын, бұл шараларда санитарлық талаптардың сақталып жатқанын кім тексеріп жатыр?», – дейді Майса Кенжалиева.

Кәсіпкерлер қоғамдық тамақтандыру, көңіл көтеру орындары ашылмаған жағдайда мемлекет тарапынан қолдау көрсетулерін сұрап отыр. Белгілі болғандай, коронавирусқа байланысты карантин олардың қай-қайсына да оңай тиіп отырған жоқ. Жеке мейрамханасы барлардың айына бірнеше мың теңгеден төлейтін несиелері бар, жалға алып жұмыс жасайтындар төлей алмағандықтан, аренда ақысынан бас тартқан, жалдамалы қызметкерлердің бірқатары 42 500 теңге жәрдемақыны да ала алмаған. «Біз қай кезде де қайырымдылықпен айналысып, көпшілікке көмек қолымызды созып келдік. Қазір өзіміз көмекке зәріміз» деген ресторан бизнесімен айналысушылар қалалық әкімдікке ұжымдық хат жолдады.

«Бұл жерде мәселе адам денсаулығына байланысты болып тұр. Мұндай нысандарды жабу – амалсыздан қолға алынып отырған шара. Сол себепті, ұжымдық хатты арнайы құрылған Жедел штаб қарайтын болады. Санитарлық дәрігерлер рұқсат берген жағдайда, қандай да бір мүмкіндік туысымен мейрамханалар мен банкет залдары дереу ашылады», – деп мәлімдеді Орал қаласы әкімдігінің  кәсіпкерлік бөлімінің бас маманы Әлібек Сұрамысов.

Құралай Қуатова

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Оған Үкімет резервінен шұғыл түрде қаражат бөлінетін болды. 

26 Мамыр 2020 11:59 652

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Қазіргі кезде еліміз COVID-19 пандемиясына қарсы төрт вакцина-кандидатты әзірлеп жатыр. Оның ішінен ең тиімдісі таңдап алынады.

БҒМ-ге қарасты Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты SARS-CoV-2 вирусының қазақстандықтар бойынан алынған жергілікті штаммымен биологиялық қауіпсіздіктің 3-ші деңгейіндегі лабораторияда жұмыс жүргізіп жатыр. Жақында олардың жетістіктерімен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев танысты.

Институттың бас директоры Күнсұлу Закарьяның айтуынша, вакцина жасау жұмыстары тәулік бойғы режимде іске асырылуда. Бұл істе ҒЗИ ғалымдарына Ұлттық биотехнологиялар орталығы көмекке келіп, бірлесе әрекет етуде. Жалпы алғанда, төрт кандидаттық вакцина дайын болуы тиіс, оның екеуі бағдарлы-векторлы, тағы екеуі вирустың S-ақуызы фрагменттері негізіндегі субдербес  вакцина болмақ. «Клиникаға дейінгі» және «клиникадан кейінгі», яғни зертханалық жануарларға жасалатын сынақтан бастап, ерікті сырқаттарға сынақтардың бәрі аяқталғаннан кейін вакциналардың тек ең тиімдісі әрі қауіпсізі ғана өндіріске қойылуы тиіс.

Осы дәрі-дәрмекті өндіріске қоюға қажетті биофамацевтикалық зауыттың құрылысын Үкімет қазірден қолға алып отыр. Кәсіпорын Жамбыл облысының Қордай ауданында орналасқан Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты жанынан бой көтереді деп жоспарлануда. Жаңа зауыт халықаралық GMP стандарттарына сәйкес келетін вакцина шығару үшін керек. Сонда оның өнімін шет мемлекеттер де сатып ала алатын болады. Егер жоғары тиімділігі дәлелденсе, отандық COVID-19 вакцинасын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы миллиондаған долларға сатып ала бастауы да ғажап емес.

Осы орайда Білім және ғылым министрлігі «Қазақстан Үкіметінің резервінен қаражат бөлу туралы» Үкімет қаулысының жобасын жариялады.

«Жамбыл облысының әкімдігіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және БҒМ Ғылым комитетінің «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны аумағында «өндірістік практиканың талаптары мен стандарттарына» (GMP) сәйкес келетін, иммунобиологиялық препараттар шығаратын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінен қаражат бөлінсін», – делінген құжатта.

Зауыттың жобалық құжаттамасына және құрылысының бірінші кезеңіне Үкімет резервінен 685,8 миллион теңге бөлінгелі тұр.

Кәсіпорын құрылысының жедел әрі тоқтаусыз жүруін қадағалау Жамбыл облысының әкімі Бердібек Сапарбаевқа жүктелетін болды. Таяуда Бердібек Машбекұлы өз орынбасарын, Қордай ауданының әкімін, сонымен қатар облыстық, аудандық әкімдіктердің аппараттары мен жергілікті БАҚ өкілдерін ертіп, ол жаққа үлкен делегациямен барды, дайындықты тексеріп қайтты. Әкімқаралардың болашақ стратегиялық зауыт алаңына барыс-келісі енді тек жиілемек.

Ал жаңа қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев бөлінген қаражатты әлдекімдер талан-таражға салмай, мақсатына пайдаланылуын қамтамасыз етуге жауапты болып белгіленді.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов шағын түсініктеме беріп, вакцина зауытының қажеттілігін сөз етті.

«Отандық иммунобиологиялық препараттарды жеткілікті мөлшерде шығару және осындай препараттардың шетелдік импортына тәуелділікті жою аса маңызды. Осы арқылы қауіпті биологиялық факторлардың ықпалынан халықтың қорғалуын қамтамасыз етеміз, соған жағдайлар жасалады. Еліміз пандемиялық вирустарға қарсы вакциналардың тұрақты стратегиялық қорына ие болады. Қазақстанның биологиялық қауіпсіздігі артады. 685 миллион 864 мың теңге біздің Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты территориясында иммунобиологиялық препараттар, соның ішінде COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы вакцина жасайтын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін бөлініп отыр», – деді ведомство басшысы.

Қазақстандық вакцина шетелдік баламаларынан арзан әрі тиімдірек болуы тиіс деген талап қойылған көрінеді.

Аталған институт ғалымдары жалғыз коронавирус қана емес, өзге де адам және мал індеттерімен күреске сүбелі үлес қосып келеді. Ол жыл сайын қауіпті және аса қауіпті инфекцияларға қарсы 27 миллион доза әртүрлі вакцина жеткізеді. Мысалы, ҒЗИ нодулярлық дерматитке қарсы шетелдік баламаларынан үш есе арзан вакцина жасап шыққан. Оны ендіру арқасында бюджет 2 миллиардтай теңге үнемдеген екен.

Отандық осы ғылыми мекеме елге бұдан да зор пайда әкелуге қауқарлы. Бірақ өз өнімдерін өнеркәсіптік ауқымда шығаруға мүмкіндік беретін зауыты жоқ. Сондықтан Үкімет отандық төл иммунобиологиялық препараттар өндіретін жеке биофамацевтикалық кәсіпорын салуға бел буды.

Жоба бойынша оның қуаты жылына әртүрлі вакцинаның 60 миллион дозасын өндіруге жетуі тиіс. Зауытты тұрғызып, жабдықтау 3,5 миллиард теңгені қажет етпек. Кәсіпорынды іске қосып, ісін жолға қою үшін барлығы бар көрінеді: жоғары білікті кадрлар даярланған, Қазақстан микроағзалардың бірегей жиынтығын жинап үлгерді, заңмен қорғалған зияткерлік меншік пен өнертабыстарға ие. Енді тек COVID-19 індетіне адамға қауіпсіз сипатта қарсы тұра алатын пәрменді, отандық вакцинаның таңдап алынуын күту қалады.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: