/img/Group 538png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Трамп, Путин, Си

Трамп, Путин, Си

Жаңа зерттеу Трамптың әлемдегі ең сенімсіз, ең қауіпті Президент екенін анықтап берді.

15:11 10 Қаңтар 2020 3188

Трамп, Путин, Си

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Әлемде қай лидерге көбірек сенесіз? Бұл сауалға жауап бере келіп, планета тұрғындарының айтарлықтай бөлігі АҚШ президенті Дональд Трампқа иланбайтындарын айтқан. Оның рейтингі ресейлік және қытайлық әріптестері – Владимир Путин мен Си Цзиньпинмен салыстырғанда әлдеқайда төмен болып шықты.

Жаңа сауалнаманы Американың әйгілі Pew зерттеу орталығы сәрсенбі күні жариялады. Ол жоғарыдағы сұрақты жер шарының 33 мемлекетінде 37 мыңға жуық адамға қойған. Солардың 64 пайызы Трамптың «дұрыс шаруа атқарып жатқанына» күмәндатындарын жеткізді. Ал, Путинді респонденттердің 57 пайызы, Сиді 43 пайызы қолдамайтыны анықталып отыр.

Жер жүзі тұрғындарының 29 пайызы Трампқа, 33 пайызы Путинге, 46 пайызы Германия канцлері Ангела Меркельге, 41 пайызы Франция Президенті Эмманюэль Макронға сенеді.

Зерттеу былтыр мамыр- қазан айлары арасында жүргізілген. Яғни, Америка Президентіне қарсы импичмент процесі мен АҚШ -Иран шиеленісі респонденттердің жауабына әсер етуі мүмкін емес. Дегенмен, халықаралық қауымдастық Трампқа сенімсіздік білдіргенімен, оның елі – АҚШ-ты сауалнамаға қатысушылардың басым бөлігі - 54 пайызы жағымды, қолайлы ел деп атаған. Салыстырып көрсек, қазір әлемде Құрама Штаттарды ұнатпайтындар саны 38 пайызға жетер-жетпес.

Зерттеулерге қарағанда, Ақ үй басшысына деген сенім ол басшылыққа келісімен күрт төмендеді. Pew орталығы 2017 жылдың маусымында жариялаған сауалнама нәтижесіне жүгінсек, Барак Обама билігінің соңғы айларында Трампты дүниежүзі тұрғындарының 64 пайызы қолдаған екен. Алайда, президенттік өкілеттігі басталғаннан кейін Трамптың рейтингі 22 пайызға құлдырады. Сонымен қатар, оны беделі төмендегенде, әлемде Құрама Штаттарды жақтаушылар қатары 64 пайыздан 49 пайызға дейін азайған.

Еуропа Трампқа сенбейді

Трамптың беделі неліктен төмен деген сауалға келсек, оның бірқатар сыртқы саяси бастамалары халықаралық аренада қолдау таппады. Респонденттердің 50 пайыздан астамы Трамптың өз елін Иранмен арадағы ядролық келісімнен шығаруын және Америка қабылдайтын иммигранттар санын шектеуін құптамай отыр. Сонымен қатар, сауалнамаға қатысушылардың 60 пайызы Трамптың Париж климаттық келісімінен шығуын, Мексикамен арадағы шекараға қабырға тұрғызуын және импорттық тауарларға тарифті көтеруін мақұлдамай отыр.

АҚШ Президентін, әсіресе, Еуропа елдері қолдамайды. Керісінше, Израиль мен Филиппин аралдарының тұрғындары Трампқа көбірек сенетіндерін айтқан. Бұл екі мемлекетте респонденттердің 70 пайыздан астамы Трампқа үлкен сенім артып отыр. Ал, германиялықтардың 85 пайызы, швециялықтардың 81 пайызы, франциялықтардың 78 пайызы, британдықтардың 67 пайызы Құрама Штаттар лидеріне сенбейді.

Трамптың рейтингі, әсіресе, Мексикада төмен. Бұл мемлекет тұрғындарының 89 пайызы солтүстіктегі көршісінің басшысына мүлде сенбейді. Ал, Түркияда респонденттердің 84 пайызы Трампты қолдамаса, украиналықтардың 44 пайызы, ресейліктердің 20 пайызы ғана оған сенетінін айтқан.

Әлемге ең қауіпті Президент

Pew Research Center-дің зерттеу қорытындысы жақында Германияның DPA жаңалықтар агенттігі жүргізген сауалнама нәтижесімен сәйкес келіп отыр. Германиялық респонденттердің 41 пайызы Трампты «әлемдік бейбітшілікке төнген ең зор қауіп» деп атаған. Дүниежүзіне қатерлі лидерлер қатарында екінші орында Солтүстік Корея жетекшісі Ким Чен Ын 17 пайызбен Трамптан кейінгі екінші орында, ал үшінші сатыда 8 пайызбен Президент Путин мен Аятолла Әли Хаменей тұрса, Қытай басшысы Си «үлкен қауіп» ретінде 7 пайызбен төртінші орыннан көрінген.

Құрама Штаттардың өз ішінде де Трамптың рейтингі 50 пайыздан төмен болып тұр. Таяуда Real Clear Politics агенттігі ұлттық сауалнама жүргізіп, Президентті америкалықтардың 45,1 пайызы қолдайтынын, 52,6 пайызы оған қарсы екенін анықтап берді.

Арыс Әділбекұлы

Сауда соғысында кімдер ұтты?

АҚШ пен Қытай экономикалық майданда бейбітшілікке бір қадам жасады. 

17 Қаңтар 2020 10:12 3155

Сауда соғысында кімдер ұтты?

Сәрсенбі күн Америка Құрама Штаттары мен Қытай бастапқы сауда келісімін жасасты. Соның нәтижесінде тарифтер доғарылып, Бейжің Американың тауарлары мен қызмет түрлерін сатып алады. Осылайша, әлемнің екі алып экономикалық державасы арасында 18 айға созылған жанжал жеңілдеп отыр.

«Фаза-1» деген құжатқа президент Дональд Трамп пен Қытай вице-президенті Лю Хи Ақ үйде қол қойды. Оған сәйкес, азиялық ел АҚШ-тан 200 млрд доллардың ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алуы керек. Ал Вашингтон Қытайдың құны 160 млрд доллардан астам тауарларына жарияланған импорттық тарифті алып тастауы керек.

Тараптарды сауда соғысында бейбітшілікке бір табан жақындатқан пәтуаның негізгі элементтері төмендегідей:

АҚШ экспорты: Қытай  биыл және келесі жылы АҚШ-тың қызметтерін, фабрикалық тауарлары мен энергетикалық және ауылшаруашылығы өнімдерін 200 миллиард долларға сатып алуға келісті. Осы жерде айта кететін бір жайт – Бейжің Құрама Штаттардан жылына 40 млрд доллардың агроөнімдерін импорттайын деп отыр. Бұл – амбициялық мақсат. Бұрын Қытай Америкадан жылына тек 26 млрд долларға ауыл өнімдерін сатып алушы еді.

Тарифтер: Осы уағдаластыққа сәйкес, АҚШ Қытайдың құны 160 млрд долларлық импортына жарияланған тарифті доғарады. Сонымен қатар, президент Дональд Трамп әкімшілігі Қытайдан келетін 110 млрд доллардың тауарларына тарифті жартылай төмендетіп, 7,5 пайызға дейін түсірді. Дегенмен, Америка Қытайдан әкелінетін 360 млрд доллардың немесе барлық импорттың үштен екі бөлігіне енгізілген кедендік баж салығын көтерілген күйінде сақтап отыр. Бұндай цифрлар мен Қытайға, саудаға деген осынша агрессивтік тәсілді Трамп билікке келгенге дейін көзге елестету мүмкін емес еді.  Ал, Бейжің АҚШ-қа жариялаған тарифтерін не істеуі мүмкін? Бұл сауалға әзірге анық жауап жоқ.

Технология талап  етілмейді: Жаңа келісімге сәйкес, Қытай Американың және өзге мемлекеттердің компанияларынан өз нарығына кіргені үшін технология талап етуді тоқтатуға уәде берді. Кез келген технология бизнес үшін беріліп, ол шетелдіктерден мәжбүрлеу тәсілімен алынбауы керек.

Интеллектуалдық мүлік: Екіжақты пәтуа Қытайда сауда құпияларын ұрлады деп айыпталғандарға қарсы қылмыстық іс қозғау тетіктерін жеңілдетеді. Сол тетіктердің біріне сай, Қытай үкіметі шенеуніктерінің әкімшілік және реттеу процедураларын қолданып, шетелдік компаниялардың коммерциялық құпияларын әшкерелеуге және сол жасырын ақпаратты қытайлық бәсекелестерге табыстауына тыйым салынады.

Сонымен қатар, бұл келісім Қытайдан пираттық тауарларды сатумен айналысатын веб-сайттарды жоюға мүмкіндік беретін әдістер жасақтауды талап етіп отыр.

Ұтқандар: ТРАМП пен СИ

Кейбір сарапшылардың пікірінше, бұл келісімнен пайда сондай үлкен емес, бірақ Трамп осының өзін алға тартып, 2020 жылы өтетін сайлау қарсаңында оны үлкен жетістік ретінде көрсетіп, ұпай жинауға тырысуы мүмкін.

Соңғы сауалнама қорытындыларына қарағанда, америкалықтардың көбі Ақ үй басшысының «Қытай саудасы әділетсіз» деген уәжімен келісіп отыр. Дегенмен, жалпы алғанда, олар еркін сауданы да жақтап, тарифке қарсылық білдіріп келеді.

Президент Си Цзиньпин болса, Американың талабына бас имедім деп мақтана алады. Алайда Қытай жеңісті мерекелеуі керек деген сөз емес. АҚШ-тың Федералдық резерв жүйесінің есебінше, Қытай экономикасы сауда соғысынан 0,25 %-ға зардап шеккен, себебі оның АҚШ-қа жіберетін тауарлары өз көлемінің төрттен үш бөлігін жоғалтты.

Ұтылғандар: америкалық компаниялар, тұтынушылар, фермерлер, зауыт-фабрикалар

Қытайдың 360 млрд долларлық, ал АҚШ-тың 100 млрд долларлық тауарларына тариф сақталып қалды. Бұдан америкалық компаниялар мен тұтынушылар 40 млрд долларға шығындалған.  

Конгресстің Бюджеттік басқармасының дерегінше, тарифтермен байланысты белгісіздіктер мен шығындардан АҚШ-тың экономикалық өсімі 0,3 %-ға қысқарса, үй шаруашылықтарының кірісі 2018 жылдан бері орта есеппен 580 долларға кеміген.

Америкалық фермерлерге келсек, Қытайға өнім өткізе алмағандықтан, олардың арасында банкротқа ұшырағандары көбейіп отыр. Сондықтан бұл саланы құтқаруға федералдық үкімет 28 млрд доллар көмек бөлді.

Зауыт-фабрикалар болса, Қытайдың кек қайтару әрекеттерінен және импорттық тарифтердің өсуінен, талай жұмыс орнын жоғалтқан. Болжамдарға қарағанда, америкалық фирмалар жоғары кедендік салықтан қауіптеніп, Қытайдан құрал-жабдық алуды доғаруы мүмкін. Алайда оларды өзге елдерден тасымалдау тым қымбатқа түсуі мүмкін.

Ұтқандар: Тайван, Вьетнам, Мексика

Экономистердің есебінше, АҚШ-Қытай сауда соғысы ғалам экономикасының өсімін 0,5 %-ға төмендетті. Бірақ бұл тайталастан ұтқан мемлекеттер де бар. Nomura агенттігінің дерегінше, солардың бірі – Вьетнам. Ал, Біріккен Ұлттар Ұйымының зерттеуі анықтап бергендей, Вьетнаммен бірге Мексика мен Тайвань тауарларына да Америкадан тапсырыс ұлғайған.

АҚШ Орталық банкінің мәлімдеуінше, Құрама Штаттардан сұраныс артқандықтан, Мексиканың экономикалық өсімі 0,2 %-ға көтерілді.

Арыс Әділбекұлы

Трамп импичментке ұшыраған үшінші президент атануы мүмкін

Сәрсенбі күні Конгрестің Өкілдер палатасы презиндентке ресми түрде екі айып тағу мәселесін дауысқа салады.   

17 Желтоқсан 2019 16:38 3589

Трамп импичментке ұшыраған үшінші президент атануы мүмкін

Республикалық президент Дональд Трамп АҚШ тарихында импичментке ұшыраған үшінші президент атануы мүмкін. Бұл мәселе бойынша  Конгресстің демократтар бақылауындағы Өкілдер палатасы осы аптада дауыс береді.

Трампқа екі айып тағылып отыр. Олардың бірі - Ақ үй басшысының 2020 жылы өтетін президенттік сайлаудағы негізгі қарсыласы – демократ Джо Байденді тергеуді талап етіп, Украинаға қысым жасауы жайында. Демрократтардың ойынша, осы ісімен-ақ Трамп билікті асыра пайдаланды.

Екіншіден, президент бұл мәселені тергеу барысында Конгреске кедергі жасады деп айыпталып отыр.

Трамп болса, өзіне тағылған кінәларды түгелдей жоққа шығарып, саяси майдандағы қарсыластары – демократтарды президентті биліктен құлату үшін оған негізсіз жала жапты деп мәлімдеді.

Өкілдер палатасы импичмент бойынша сәрсенбі күні дауыс береді деген болжам бар. Сол отырыста Трампқа тағылған айыптарды мақұлдау және істі республикалықтар бақылауындағы Сенатқа жіберіп, тергеу жүргізіп әрі қарай президентті отставкаға кетіру проблемалары таразыға салынады.

Айта кету керек, демократтар Өкілдер палатасында республикалықтардан 36 орынды артық иеленіп отыр. Сондықтан Трамптың қарсыластары импичменттік дауыс беру процедурасында жеңіске жетуі ықтимал.

Сенатта «шанс» шамалы

Сенатқа келсек, мұндағы 100 мандаттың 53-і республикалықтардың қолында. Демек оларда Трапты тергеуге жол бермейтін мүмкіндік бар. Президентті қызметінен аластату үшін сенаторлардың үштен екі бөлігінің қолдауы қажет.

Әйтеуір, сот процесін бастау үшін Сенаттағы Демократиялық партия жетекшісі Чак Шумер Ақ үйдің уақытша штаб басшысы Мик Малваниді, Трамптың бұрынғы ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джон Болтонды, Малванидің көмекшісі Роберт Блэрді, бюджет мәселелері бойынша қызметкер Майкл Даффиді куәгер ретінде сұрақ-жауапқа шақырды.

Шумер Сенаттағы республикалық көпшіліктің лидері Митч Макконнелге хат жолдап, импичмент аясында Трампты сотқа тарту мәселесін көтерді. «Әділ тергеу жөнінде қандайда бір пәтуаға келеміз деп үміттенемін», - дейді Шумер дүйсенбі күні жергілікті ақпарат құралдарына берген сұхбатында.

Палатадағы демократтар тағы төрт адамнан жауап алғысы келеді. Алайда олар тергеуге бармаған. Ал, осы палатаның сот комитеті Трампқа қарсы екі айыпты бекіту үшін жұма күні дауыс берді және де жексенбінің кешінде президентке қатысты іс туралы толық баяндама жарияланды.

Ақ үйдің баспасөз хатшысы Стефани Гришам дүйсенбі күні «Твиттер» арқылы мәлімдегендей, әділдік іздеген Шумердің «түн ортасында» жарияланған 658 беттік баяндамаға қатысты түсініктемесі «күлкілі».  Гришамның сөзінше, мұның бәрінің көзбояушылық екенін халық көріп отыр.

Макконнелдің өкілі болса, Шумердің хатына әлі жауап берген жоқ. Дегенмен, оның айтуынша, Сенаттағы республикалық көпшіліктің жетекшісі Макконнел «процесстің қыр-сырын талқылау үшін таяуда Шумермен кездесуді» жоспарлап отыр.

Жолдан тайғандар

Америка тарихында жолдан тайған бірнеше президент болды. Бірақ олардың ешқайсы импичмент нәтижесінде қызметтерімен қош айтысқан жоқ.

Ричард Никсон 1974 жылы биліктен аластатылмай тұрып, отставкаға өз өтінішімен кетті. Эндрю Джонсон мен Билл Клинтон сәйкесінше 1868 және 1998 жылдары Өкілдер палатасында жауапқа тартылғанымен, Сенатта сотталмады.

Осы жолы Өкілдер палатасындағы жасамыс демократтар кез-келген импичменттік дауыс беру процедурасында жеңіске жететіндеріне сенімді.

Конгресте өткен тыңдалымда демократтар Трампты АҚШ Конституциясы мен ұлттық қауіпсіздігін және президенттік сайлаудың әділдігін қатерге душар етті деп айыптады. Олардың сөзінше, биыл шілдеде Ақ үй басшысы Украина президентімен болған телефон әңгімесінде Владимир Зеленскийге Украина газ компаниясының басшылығында болған Джо Байден мен оның ұлы Хантер Байденді тергеу туралы қысым жасаған.  Демократтар осындай істерімен елге қауіп төндірген Трампқа қарсы импичмент өте қажет процедура деп есептейді.

Республикалықтар Трампты қорғаштап, демократтарды партизандық әрекетке барды деп айыптап отыр. Сонымен қатар, олардың ойынша, президент қарсыластарының бүгінгі шабуылы 2016 жылы демократ Хиллари Клинтонды жеңіліске ұшыратқан сайлаудың қорытындысын жоюға бағытталған.  Ал, Трамптың өзі бұл импичментті түгелдей жалған процесс деп есептейді.

«ТРАРНСКРИПТТЕРДІ ОҚЫҢДАР! Импичмент өтірігі – Америка тарихындағы ұлы алаяқтық!», - деді АҚШ президенті дүйсенбі күні «Твиттерде» қалдырған жазбасында.

Трампқа сенсек, Байдендер Украинада коррупцияға барды, сондықтан олар сол елде жауапқа тартылуы керек. Алайда Ақ үйдің қожайыны бұған қатысты ешқандай дәлел келтірген жоқ. Бұрынғы вице-президент Джо Байден болса, өзге елде заң бұзғанын жоққа шығарып келеді.

Арыс Әділбекұлы