/img/tv1.svg
RU KZ
Жұмысшыларын жалақысыз қалдырған заңды тұлғаларға айыппұл салынды

Жұмысшыларын жалақысыз қалдырған заңды тұлғаларға айыппұл салынды

Жамбыл облысында соңғы екі айда 2991 жұмыскердің алдында 248,7 млн теңгенің жалақы қарызы анықталған.  

10:58 01 Наурыз 2020 1457

Жұмысшыларын жалақысыз қалдырған заңды тұлғаларға айыппұл салынды

Автор:

Әсел Мұратбекқызы

Қабылданған іс-шаралардың нәтижесінде 2807 жұмыскердің еңбек құқықтары қорғалып, 221,4 млн теңге жалақы қарызы қайтарылыпты. Бұл туралы өңірдегі еңбек инспекциясы басқармасының басшысы Қайрат Досаев айтты.

«Бүгінде орын алған жалақы қарызының 1103 жұмыскер алдындағы 98 млн теңгесі жеке кәсіпорындарға, 150,2 млн теңгесі мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындарға тиесілі. Бұл жалпы жалақы қарызының 60,4 %-ін құрайды», – деді ол.

Қызығы, Жамбыл облысында жалақыларын ала алмай жүрген педагогтар да бар екен. Мәселен, Мойынқұм ауданындағы 1279 мұғалімнің еңбекақы алашағы 120,9 млн теңгеге, 34 тәрбиешінің «Мөлдір» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорнынан алашағы 8,6 миллион теңге жеткен. Десе де, бұл кәсіпорын қазіргі таңда жалақы қарызының 3,7 миллион теңгесін жауып үлгерген.

«Мұндай қарыз Т.Рысқұлов ауданындағы – 14, Жуалыдағы – 2 балабақшада, Қордай ауданы әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы кәсіпорынында да анықталды. Осыған жол берген лауазым иелері мен заңды тұлғаларға басқарма тарапынан 1 206 205 теңге айыппұл салынды», – деді Қ.Досаев.

Ал «Қазсушар» РМК Жамбыл облыстық филиалының 70 жұмыскер алдындағы жалақы қарызы 3,8 млн теңгені құрағанымен, кәсіпорын бүгінгі таңда біраз жұмысшыларын ақысыз еңбек демалысына жіберіпті. Жұмыста қалғандарының өзі жарты айлыққа жұмыс істеп жатқан көрінеді. Бұл деректі растаған филиал өкілі проблеманың таяу күндері шешілетіндігін айтады.

Айта кетейік, былтыр өңірдегі 10 385 кәсіпорын 76,7 мың жұмыскердің жалақысын орта есеппен 36,7 мың теңгеден 48,6 мың теңгеге көтерген болатын. 95 ірі кәсіпорынның 92-і (97%) 43,4 мыңнан астам жұмысшысының жалақысын арттырған. Жеке сектордағы 33 ірі кәсіпорынның 28-і 13591 жұмыскердің  жалақысын көтерген. Бұдан бөлек, 42 орта, 10251 шағын кәсіпорындар да өз жұмысшыларының жалақысын талапқа сай жоғарылатқан.

Әсел Мұратбекқызы

Биыл тұмауға қарсы егу шаралары неге ерте басталды?

23 Қыркүйек 2020 21:09 2591

Ал ел ішінде «Тұмауға қарсы екпе дегені – короновирусқа қарсы вакцина екен, осылайша еріксіз сынама жүргізбек болып жатыр» деген дақпырт тарап, онсыз да үрейі ұшқан жұрттың тынышы қашырып жүр.  

Жыл сайын елімізде тұмауға қарсы екпе науқаны 1 қазаннан басталатын. Маусымдық жедел респираторлы инфекциялардың алдын алуды 15 қыркүйектен бастап кетудің бір ғана себебі бар екенін көпшілік жақсы біледі. Әйтсе де, халық арасында таралған түрлі алып-қашпа әңгіме жұртты әрі-сәрі күйге түсіріп тұр.

Індетке шалдығып, бір қатерді басынан өткергендер коронавирус пен тұмаудың ұқсас белгілері барына көздері жеткен. Сондықтан, жедел респираторлы инфекциялардың алдын алып, иммунитетті сақтаудың аса маңызды екенін түсініп отыр. Дәрігерлер мен вирусолог мамандар да осыны айтып, ескертіп жатыр. Алайда, тұмаудың түрлі штамы болатыны секілді, екпенің де түрлері көп.

Екпе алғанда қайсысын салғызған жөн? Еліміз бойынша тұмауға қарсы вакцинаның қай түрі егілуде? Ол COVID-19 вирусынан қорғай ма? Дүдәмәл ойға беріліп, екпе салғызуға батыл шешім қабылдай алмай отырғандардың көкейіндегі көп сұраққа Жамбыл облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Әсет Қалиев жауап берді.  

«Біз бірнәрсені ұмытпауымыз керек. Екпе талай жылдан бері көптеген әлеуметтік мәні бар түрлі жұқпалы аурулардың таралуына тосқауыл болып келді. Жұқпалы аурулардың елдің әлеуметтік-экономикалық ахуалына тигізер әсері көп. Еңбекке деген қабілеттілік төмендейді, өнімділік азаяды. Мұны, әсіресе, жұмыс берушілер жақсы түсінуі тиіс. Әйтсе де, пандемия жағдайында көпшіліктің көңілінде үрейдің болуы да заңдылық. Бірақ, жел сөзге ерік бермей, ресми ақпараттарға ғана құлақ асқан жөн. Жедел респираторлы вирустық инфекциялар таралып, тұмауратқан тұрғындар коронавирус жұқтырса, аса қауіпті. Сол үшін тұмауға қарсы вакцинация жасау керек», – деді Әсет Әскербекұлы.

Тұмаудың түрлі шта мы болатыны белгілі. Соған қарай екпенің де түр-түрі бар. Дәл қазір соның қандай түрін салғызған жөн? Бұл мәселені облыстың Бас дәрігері былай түсіндірді:

«Жылда тұмау таралатын маусымда еліміздің вирусолог мамандары алдын ала талдау жүргізеді. Жедел репираторлы вирустық инфекциялардың қай түрі ауыр соғуы мүмкін екенін саралайды. Соған қарай вакцинаға тапсырыс беріледі. Биыл да елімізде құрамында тұмаудың бірнеше штаммына қарсы препараттары бар Ресейде өндірілген «ГРИППОЛ» екпесі егілуде. Бұл вакцина алдыңғы жылдары да салынған. Екпеден кейін кейбір адамдарда ине салған орны қызарып, дене қызуы көтерілуі мүмкін. Бірақ одан қорықпау керек. Ол қалыпты жағдай».

Тұмауға қарсы екпе алу-алмау әркімнің өз еркінде. Дәргіеолердің сөзінше, екпе алған жан тұмауратпайтынына сенімді болады. Әрі екпенің бағасы қолжетімді. Қазақстандық азамат таңдау құқы бойынша тіркелген емханасына барып,  800-1500 теңге аралығында ақысын төлеп, вакцина салғыза алады. Әлеуметтік желіде жазылып жатқан «тұмауға қарсы екпенің бағасы 5000 теңгеден кем емес» деген сөз де – алып-қашпа әңгіме көрінеді. Жамбыл облыстық денсаулық сақтау басқармасы мұндай қауесеттің таралуына ненің негіз болғанын саралауға уәде берді.

Әсел Мұратбекқызы

Қатты қалдықтар полигонының 65-і қоршаусыз жатыр

29 Тамыз 2020 09:36 988

Жамбыл облысы аумағында 163 полигон бар. Оларда 3 миллион тоннаға жуық қатты тұрмыстық қалдық жинақталған.

Бұл – өңірдегі Табиғат қорғау бағдарламаларын зерттеу бөлімінің басшысы Нағима Темірбекованың берген мәліметі.

«Биылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша тағы 21,6 мың тонна қалдық жиналса, оның небәрі 11,9 пайызы ғана сұрыпталды. Еліміздің экологиялық кодексіне сәйкес 2016 жылдан бастап құрамында сынабы бар шамдар мен құрылғыларды, металл сынықтарын, қалдық майлар мен сұйықтықтарды, батареяларды, электрондық қалдықтарды полигондарға көмуге тыйым салынады. Ал былтырдан бастап пластмасса, макулатура, картон және қағаз, шыны қалдықтарын көмуге тыйым салу туралы заң күшіне енді. 2021 жылдан бастап құрылыс және тамақ қалдықтарын көмуге жол берілмейді», – дейді ол.

Еліміз бойынша жыл сайын 5 миллион тоннадан астам қатты тұрмыстық қалдық шығады екен. Алайда, олардың ел бойынша қайта өңдеу үлесі тек – 15 пайыз. Десе де сала маманы айтқан нормаларды енгізу қалдықтарды өңдеу саласында шағын және орта бизнесті ынталандыруға және дамытуға мүмкіндік бермеді деген үміт бар. Бірақ Жамбыл облысындағы аудандардың көпшілігінде бөлек жинау жүйесі әлі күнге дамымай отыр. Қалдықтар жүйесіз жиналғанымен қоймай, түрлері бойынша сұрыптау да жүргізілмейді.

Нағима Темірбекованың сөзіне қарағанда, аймақта қалдықтарды бөлек жинауға контейнерлердің үш түрі орнатылған. Торлы контейнерлер пластмасса және пластикалық қалдықтарды жинауға арналса (659 дана), жабық контейнерлер пайдаланылған шамдарды (құрамында сынап бар), химиялық қоректендіру көздері мен батареяларды жинауға арналған (106 дана), сондай-ақ қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер (3249 дана) бар. Енді тұрғындарды қалдықтарды бөлек жинауға үйрету және оған жағдай жасау қажет.

«Айналамыздың тұрмыстық қалдықтармен ретсіз ластануы жайлы бүгінде әлеуметтік желілерде, бұқаралық ақпарат құралдарында көптеп талқыланатынына қарамастан, әлі өзекті күйінде. Бұған бірден-бір себеп тұрғындарда экологиялық мәдениеттің жетіспеуі деп ойлаймын. Бүгінде қоқыстар мен тұрмыстық қалдықтардың ретсіздігі елдік деңгейде қарастырылуда. Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі түйткілді мәселе бойынша мониторинг жүргізу үшін елімізде арнайы жедел желіні (+7 775 952 49 00) іске қосты. Бұл желіге Қазақстанның кез келген тұрғыны өз қаласында немесе ауылында аузы-мұрнынан шығып жатқан үйінділер туралы, оның ішінде фото, видео растайтын ақпарат жібере алады. Өтініштер одан әрі шаралар қабылдау үшін елдің облыстары бойынша топтарға бөлінеді», – деді жауапты маман.

Жамбыл облысы аумағындағы заңсыз күл-қоқыс пен тұрмыстық қалдықтардың көбейіп кеткендігі жөніндегі мәселе әкімінің кезекті мәжілісінде де қаралғаны есімізде. Онда контейнерлерді тазалап, босатып отыратын тиісті ұйымдардың жұмысы сын тезіне алынған. Олар қоқыс үйінділерін күніне екі рет тазартып отыруы тиістігі де айтылған. Бір ғана Тараз қаласында осы іспен айналысатын 8 кәсіпорын бар екен. Олар 150 мыңнан астам абонентке қызмет көрсетеді. Ал облыс бойынша мұндай 23 кәсіпорын жұмыс істейді. Бірақ 3,5 мыңнан астам контейнер жетіспеушілігі орын алуда. Бұл бағытта Тараз қаласы әкімдігі тарапынан 700 контейнер алуға өтініш берілсе, қазірге дейін 200-і ғана келіпті. Арнайы техникалардың жетіспеушілігі де бар.

«Жасыл ел-Тараз» мекемесінің көлік жүргізушісі Ерлан Құрмановтың сөзінше, арнайы техниканың сыйымдылығы сексен контейнерге арналған. Бірақ қоқыстың көптігіне байланысты одан көп салынады. Себебі, техника аз.

«Біз өзімізге тиесілі нысандарды екі мезгіл тазартып үлгеруге тиіспіз. Тұрғындардың көпшілігі «сендер тазалап кеткеннен кейін де қоқыс шашылып қалады» деп ренжиді. Өздерінің күл-қоқысты жүйесіз төгетінін ескермейді. Контейнерлердің өзі арнасынан асып жатады», – дейді ол.

Мамандардың пікірінше айналамыздың күл-қоқысқа толуына кездейсоқ қоқыс орындарының пайда болуы да кері әсерін тигізуде. Қазір қалада да, далада да түрлі құрылыс қарқын алған. Олардан қаншама құрылыс қалдықтары қалады. Арнайы полигондар болмағандықтан, олардың барлығы қала немесе елдімекендердің сыртында тау болып үйліп қала береді. Сондықтан 2018 жылы тұрмыстық қатты қалдықтарды жинаудың ыңғайлы және экологиялық тиімді тәсілдерін қолданысқа енгізу үшін Энергетика министрлігі мен «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ жерді қашықтықтан зондтаудың ғарыштық түсірілімі қызметін көрсету жөнінде келісім жасаған екен. Ресми ақпаратқа сүйенсек, биыл Тараз қаласына жақын орналасқан аудандар аумағында 168 кездейсоқ қоқыс орны анықталыпты. Шұғыл әрекеттің нәтижесінде оның 97-сі жойылған.

Айта кетерлігі, бүгінде ел Үкіметі Таразды қоқыс өртейтін зауыт құрылысы басталатын 6 қаланың тізіміне енгізген. Халықаралық жасыл технологиялар мен инвестициялық жобалар орталығының мамандары жергілікті қатты қалдықтар мен олардың морфологиялық құрамын өлшеп, геологиялық зерттеулер жүргізіп те үлгерді. Жоба бойынша зауыт 50 мың тонна қоқысты өртеп, бір уақытта 3 МВт электр қуатын өндіреді. Инвестиция көлемі шамамен 5 миллиард теңгені құрайды. Жергілікті билік полигонның жанынан бес гектар жер бөліп, инфрақұрылым тартуды көздеп отыр.

Қысқасы, әзірге елімізде қоқысты өңдеу ісі енді-енді дамып келеді. Экология, геология және табиғи ресурстар министрі М.Мырзағалиевтің мына пікірі де осыған саяды: «Бізде орта есеппен еліміз бойынша қалдықтарды өңдеу үлесі өте төмен, небәрі 15 пайыз. Ал Еуропа елдерінде бұл көрсеткіш 2 есе көп – орта есеппен 30 пайыз. Жасыл экономика тұжырымдамасына сәйкес, біз бұл көрсеткішті 2030 жылға қарай 40 пайызға жеткізуіміз керек».

Әсел Мұратбекқызы