/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 29 238,15 Hang Seng 27 643,95
РТС 1 538,53 KASE 2 340,49
FTSE 100 7 437,55 Мыс 5 743,06
Әлемге вирустық пандемия қаупі төніп тұр

Әлемге вирустық пандемия қаупі төніп тұр

Қытайда жаңа коронавирус жұқтырғандар тез көбейіп жатқандықтан, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы әлемде төтенше жағдай жариялау мәселесін қарастырады.  

22 Қаңтар 2020 12:30 3044

Әлемге вирустық пандемия қаупі төніп тұр

Қытайда бет маскалар саудасы қызып, әуежайлар мен теміржол станцияларында жолаушылардың температурасын тексеру осы күндері «нью нормалға» айналды. Бұның бәріне әлемнің бірнеше еліне жетіп, Ай күнтізбесі бойынша Жаңа жыл мерекесі қарсаңында тіпті өршіген жаңа коронавирус себепші.

Қытай үкіметінің сарапшысы Цзянь Нэньшан дүйсенбі күні мемлекеттік телеарна арқылы мәлімдеме жасап, жұмбақ вирустың адамнан-адамға жұғатынын растағаннан кейін, осы елден де, шет мемлекеттерден де маза кетті.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы коронавирустың Қытайдың өзге аймақтарына ғана емес, алдағы күндері басқа елдерді де шарпуы мүмкін екенін ескертті. Сондықтан бүгін бұл ғаламдық орган пандемияға жол бермеу үшін әлемдік деңгейде төтенше жағдай жариялау мәселесін қарастырады.

Сәрсенбі күнгі мәлімет бойынша, бұл инфекциядан 9 адам жан тәсілім етіп, ал оны жұқтырғандар саны 440-қа жеткені ресми түрде расталып отыр және осы науқастармен байланыста болған 2197 тұрғын оқшауланды.

Осыған байланысты, маска сататын компаниялардың акциялары қымбаттап жатқанымен, Азияда нарығында құнды қағаздар арзандап барады. Өйткені инвесторлар қауіпті вирус туризм мен экономикаға кері әсер етеді деп алаңдап отыр.

2002-2003 жылы Қытайдан әлемнің оннан астам еліне SARS коронавирусы тарап, 800-ге жуық адамның өмірін жалмағаны белгілі. Сондықтан бүгінде бірнеше мемлекет Қытайдан, әсіресе, осы инфекцияның ошағынан айналған Ухань қаласынан жеткендерді скринингтен өткізу шараларын күшейтіп отыр.

Қазір Ухань әуежайының күзетшілері жолаушыларды электрондық термометрге аттандырып жатса, интернетте маскалардың бағасы бірден 10 есеге өскен. Ал, әйгілі Weibo әлеуметтік платформасын қолданушылар өзгелерге қолды жақсылап жуып, үйде шықпауға кеңес беріп отыр.

Алғашында бұл дерт теңіз өнімдері базарында пайда болып, жануарлардан адамға берілді деген болжам айтылып, жергілікті басшылық оның адамнан- адамға жұғатынын дереу растамады.

Вирус АҚШ пен Тайваньға да жетті

Соңғы мәліметке қарағанда, Уханьда жұмбақ вирусқа жүздеген адам шалдыққан. Сонымен қатар осындай диагноз Бейжіңде, Шанхайда, Макаода, оңтүстіктіктегі Гуандун провициясында ондаған адамға қойылып отыр және коронавирус шетел асып, АҚШ, Оңтүстік Корея, Жапония, Таиландта, Тайваньда да табылды.

Ухань муниципиалдық денсаулық сақтау комиссиясының дерегінше, бұл ауруға жергілікті 15 медициналық қызметкер де шалдыққан. Ал, Гуандундағы екі пациент Уханьға бармаған. Бірақ олардың туыстары сол қаладан жақында оралыпты. Осындай оқиғаларға қарап, қытайлық мамандар коронавирустың адамнан-адамға жұғатынын мәлімдеп отыр.

Жапония премьер-министрі Синдзо Абэ денсаулық сақтау министрлігі мен өзге үкімет департаменттеріне «өтінемін, барлық сақтық шараларын қабылдаңыздар» деп нұсқау берді.

Бұл коронавирустар тобына адамды кәдімгі тұмауға шалдықтыратын инфекциялар кіреді. Бірақ олардың түйелерден, жарқанаттардан және басқа да жануарлардан табылғандары SARS (Ауыр әрі өткір респираторлық синдром) немесе MERS, яғни, Таяу Шығыс респираторлық синдромы тәрізді қауіпті вирусқа айналып кетуі мүмкін. Олардың негізгі симптомдары – дененің қалшылдауы, жөтел, кеуденің қысылуы және тыныстың тарылуы.

3 миллиард сапар

Коронавирусқа тез әрі кең тарайтын мүмкіндік туып отыр. Себебі Қытай үкіметінің болжамынша, Ай күнтізбесі бойынша Жаңа жыл мерекесі кезінде адамдар әрі-бері қатынап, елде 3 миллиардай сапар жасалуы ғажап емес. Дегенмен кейбір әлеуметтік желі қолданушылары мейрам күндері вирустан сақтанып, үйден шықпайтындарын жазып жатыр.

Қытай президенті Си Цзинпинь осы ауруға қатысты алғаш рет мәлімдеме жасап, мемлекеттік органдарды вирус жайында дер кезінде мұқият ақпарат таратып, осы проблема бойынша халықаралық ынтымақтастықты тереңдетуге шақырды.

Қытайдың оңтүстігіндегі тұрғындар SARS вирусын жұқтыра бастағанда, ел үкіметі бұл эпидемияның қаупін жасыруға тырысып, сол кезде одан 800-ге жуық адам қайтыс болды. Алайда көп кешікпей, бір жоғары лауазымды дәрігер ол құпияны бәрібір ашып, көпке жариялап жіберді.

Гонконг университеті медицина факультетінің деканы Габриэль Ленгтің сөзінше, осы жолы Қытай басшылығы коронавирус қаупіне әлдеқайда тезірек жауап беріп жатыр.

Қазақстан, Ресей, Солтүстік Корея

Алматы халықаралық әуежайының карантиндік мамандары термальдық сурет камерасымен Қытайдан келген жолаушылардың дене температурасын өлшеуге кірісті. Осындай тексерулер АҚШ, Аустралия және Азияның бірнеше елінің авиациялық порттарында жүргізіліп жатыр. Ал, Солтүстік Корея шетелден турист қабылдауды уақытша доғарып отыр. Айта кетсек, бұл мемлекетке саяхаттайтындардың көбі – қытайлықтар.

Қытайдан жеткендерді скринингтен өткізу жұмыстары  Мәскеудің «Внуково», «Шереметьево» және Екатеринбург пен Иркутск әуежайларында да күшейтіліп жатыр.

«Росспотребнадзор» болса, коронавиурстың Ресейге де жетуі мүмкін екенін жоққа шығармай отыр. Дегенмен «Интерфакстің» хабарлауынша, оның таралу ауқымы кең болмайды деген үміт бар.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Тұрғындар шеруге шыққаннан кейін, Бейжің Нарын облысында ауқымды логистикалық орталық салмайтын болды. 

19 Ақпан 2020 15:24 50

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Қытайлық компания Қырғызстанда 280 млн долларға сауда және логистикалық орталық салу жоспарынан бас тартты. Мұндай шешім жүздеген адам шеруге шығып, Бейжіңге наразылық білдіргеннен кейін қабылданып отыр.

Қырғызстанның Қытаймен шекаралас ауданында орналасқан «Ат-Башы» еркін экономикалық аймағында қоймалар, көлік терминалдарын, қонақүйлер мен өзге де нысандардарды тұрғызу туралы келісімге былтыр президент Си Цзиньпиннің Орталық Азияға сапары кезінде қол қойылды.

Алайда бұл идея жергілікті халыққа ұнамады. Тұрғындар оны алып көршіге жер беру деп қабылдап, жобаны тоқтатуды талап етіп, бірнеше рет митинг ұйымдастырған.

China’s One Lead One компаниясы мен оның қырғыз серіктестері құрылыстың доғарылатынын дүйсенбі күні хабарлады. Өйткені «халықтың бір бөлігі қарсылық білдіріп жатқанда, мұндай ұзақмерзімдік жобаны жүзеге асыру» мүмкін болмаған.

«Олар тәуекелді ескеріп, осындай шешім қабылдап отыр», – дейді Қырғыз Республикасы премьер-министрінің баспасөз өкілі Мұхаммедқали Әбілғазиев.

Былтыр Қырғызстанның Нарын облысының тұрғындары Қытайдың алтын өндіруші компаниясының жұмыскерлерін суды улады, малды қырды деп айыптап, олармен қақтығысты. Сол оқиға кезінде 20 адам жараланып, Бейжің Бішкекті дипломатиялық деңгейде айыптаған еді. Дегенмен, қырғыз үкіметі топырақ пен судан химиялық заттар мен жоғары деңгейдегі радиацияны таппағанын хабарлады.

Салынбай қалған логистикалық орталық дәл осы аймақта бой көтеруі тиіс еді.  «Рейтердің» хабарлауынша, мұндай жанжалдар елдің өзге аймақтарында да болды.

Бірлескен кәсіпорын өкілдерінің сөзінше, логистикалық орталық салынып, іске қосылғанға дейін-ақ 15 мыңдай адамды жұмыспен қамтамасыз етер еді.

Қырғызстанның орталығындағы Нарын аймағы полицейлерінің мәлімдеуінше, бұл құрылысқа қарсы демонстрацияға мың шақты адам қатысты. Өзге бір мәліметтерге қарағанда, орталыққа екі мыңдай кісі жиналды. Бішкектің Ала-Тоо алаңында өткен шеруге кейбіреулер республика туын желбіретіп, атпен барған.

«Біз Қытайға жер бермейміз», – дейді митингке қатысушылардың бірі «Франс-пресс» агенттігіне берген сұхбатында.

Қырғыз үкіметінің атын көрсетпеуді өтінген бір өкілі осы агенттікке айтқандай, халықтың көтерілуіне «логистикалық орталықты салатын қырғыз-қытай бірлескен кәсіпорны құрылысқа қажетті жерді жалға алмай, өздері иеленбек» деген қауесет себепші.

Белсенділердің бірі Аманбол Бабакуловтың айтуынша, демонстранттар шенеуніктерге жобаны 1 наурызға дейін доғармасаңдар, «нақты қадам» жасаймыз деп ескерту жасаған.

Айта кетсек, Қырғызстан да  Бейжіңнің  ғаламдық сауда инфрақұрылымын салуға бағытталған «Бір белдеу, бір жол» атты амбициялық бастамасына тартылған ел.  Кейбір сарапшылардың ойынша, логистикалық орталық құрылысының доғарылуы Азияда, Еуропада, Африкада жүзеге асырылып жатқан осынау инициативаның Қырғыз жерінде уақытша тоқтағанын білдіреді.

Арыс Әділбекұлы

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Қытайдың жабайы табиғатқа тәбеті коронавирустан кейін де жалғасуы мүмкін. 

18 Ақпан 2020 11:50 290

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Соңғы екі аптада Қытай полициясы бүкіл ел аумағында үйлерге, мейрамханаларға, базарларға рейд жүргізіп, 700-ге жуық адамды жабайы жануарларды аулады, жеді, сатты деген күдікпен тұтқындап әкетті.

Науқан барысында 40 мыңдай мақұлық тәркіленді. Олардың қатарында тиіндер, ақ тышқандар, қабан шошқалар және тағы басқа аңдар бар. Кейбір сарапшылар осыған қарап,  Қытайдың жабайы жануарларды тұтыну және оларды медициналық мақсатқа пайдалану тәбетінің бір түнде жоғалып кетпейтінін болжап отыр.

Есектің, бұғының, иттің, қолтырауынның  және өзге де жануарлардың етін заңды түрде сатумен айналысатын саудагерлер «Рейтер» агенттігіне берген сұхбатында айтқандай, олар базарлар ашылысымен үйреншікті бизнестеріне қайта кіріседі.

«Адамдарға жабайы жануарлар мен өсімдіктер ұнайды. Жұрт оларды жеу үшін немесе сыйға тарту үшін сатып алады», – дейді Гонг есімді кәсіпкер. Ол қолтырауын мен бұғының етін қазір үлкен тоңазытқышта сақтап, байбалам басылғасын супермаркеттерге өткізуді жоспарлап отыр.

Ғалымдардың ойынша, жаңа коронавирус адамдарға жарқанаттардан панголин (кішкентай сүтқоректі кесіртке) арқылы жеткен. Құмырсқаны қорек ететін панголиндер Қытайдың дәстүрлі медицинасында жоғары бағаланады. Дегенмен, зерттеушілер бұл нұсқаға әзірге бұлжымас дәлел таппай отыр.

Қауіпті инфекция алғаш рет Ухань қаласындағы теңіз өнімдері базарына барған адамдардан анықталды. Мұнда жарқанаттардың, жыландардың, циветталардың түр-түрі сатылады. Қытай үкіметі жабайы жануарларды тұтыну қоғам денсаулығына қауіпті деген себеппен осындай сауда орындарының бәрін қаңтарда уақытша жапты.

Алайда халықтың мәдениеті мен тарихында тамырын тереңге жайған мұндай тәбетті өзгерту үшін әкімшілік шаралар жеткіліксіз болуы мүмкін.

«Көптеген адамға жануарлар бірге тіршілік ету үшін емес, тек адам үшін жаралғандай көрінеді», – дейді Қытай ғылым академиясының зейнетке шыққан зерттеушісі, зоолог-ғалымы Ван Сон «Рейтерге» берген сұқбатында.

Онлайн дебат

Бүгінге дейін 1800-дей адамның өмірін жалмаған коронавирус интернетте жабайы жануарлар мен өсімдіктерді тағамға және медицинаға пайдалану туралы пікірталастарды тіпті күшейтті.

Көптеген академик мен қоршаған орта жанашырлары және Қытайдың қарапайым тұрғындары халықаралық табиғат қорғау топтарына қосылып, жабайы жануарлар мен өсімдіктер саудасына біржола тыйым салып, оларды сататын базарларды мүлде жабуға шақырып отыр.

Бұл бастаманы Қытай әлеуметтік желісінде, әсіресе,  жастар көбірек қолдай бастаған. «Бір жаман әдетіміз – бәрін жеуден тайынбаймыз. Жабайы жануарларды тұтынатындарды түрмеге жабатын уақыт жетті», – дейді Sun есімді қолданушы Sina сайтында қалдырған жазбасында.

Біржола тыйымды құптамай отырғандар да баршылық. Бірақ олар аздау.  Мұндай позицияны ұстанғандардың ойынша, жабайы жануарларды азық ету – денсаулыққа жақсы. «Жабайы жануарларды жеуден бас тарту – тамақтанудан бас тартуға ұқсас, өйткені арам қатуыңыз мүмкін», – деп жазады Onlooker Pharaoh деген қолданушы Hupu жаңалықтар платформасында.

Үкіметтен қолдау

Қытайда жабайы жануарларды көбейту мен саудалау ісін үкімет қолдап отыр. Себебі мұндай кәсіп – көптеген адамдар үшін табыс көзі. 2016 жылы жарияланған есепке жүгінсек, жабайы жануарлар мен өсімдіктер шаруашылығы экономикаға жылына 20 млрд доллар кіріс әкеледі екен.

«Мемлекеттік орман шаруашылығы бюросы – жабайы жануарлар мен өсімдіктерді қолдайтын негізгі орган. Оның ойынша,  Қытай өзін дамыту мақсатында жабайы табиғат ресурстарын қолдануға құқылы», – дейді the Human Society International ұйымының Қытай саясаты жөніндегі маманы Петер Ли.

Кейбір бақылаушылардың сөзінше, Қытайда жабайы жануарларды асырау мен сату шаруашылықтарының көбі шалғайдағы елдімекендер мен кедей аймақтарда орналасқан. Мұндай кәсіпке жергілікті басшылық экономикаға серпін беретін мүмкіндік ретінде қарайды. Ал, мемлекеттік телеарналар егеуқұйрық тәрізді жануарларды коммерциялық және тұтыну мақсатында ұстау туралы бағдарламаларды ұдайы көрсетіп тұрады.

Аражігін ажырату қиын

Аюдың өтінен бастап, панголиннің терісіне дейінгі жануарлар өнімі Қытайдың дәстүрлі медицинасында әлі күнге дейін қолданылып келеді. Бұл саланы Бейжің «Бір белдеу, бір жол» инициативасы аясында да кеңейтуді көздеп отыр.

Дегенмен, экологиялық қозғалыстардың айтуынша, бұл бизнестің заңдысы мен заңсызының аражігін ажырату қиын. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебінше, әлемде жабайы жануарлар заңсыз саудасының көлемі жылына 23 млрд долларға жетіп қалды. Ал, Қытай бұл жағынан дүниежүзіндегі ең ірі нарыққа айналған.

Лондонда орналасқан тәуелсіз «Экологиялық тергеулер агенттігі» осы аптада жариялаған баяндамаға қарағанда, коронавирус эпидемиясы жабайы жануарларды заңсыз саудалауды тіпті күшейткен. Себебі Қытай мен Лаос трейдерлері мүйізтұмсықтың мүйізінен алынған дәріні дене қызуын басатын препарат ретінде сатып жатыр.  

Өткен аптада «Синьхуа» агенттігі хабарлағандай, Қытайдың жоғары заң шығару органы биыл жабайы жануарларды заңсыз саудалауға қарсы ережелерді қатаңдатуды жоспарлап отыр.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: