DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 324,92 Brent 36,55
Алматы кәсіпкерлерінің жартысына жуығы – әйелдер

Алматы кәсіпкерлерінің жартысына жуығы – әйелдер

Әйелдердің басым бөлігі шағын және орта бизнесте.

20 Ақпан 2020 17:54 2819

Алматы кәсіпкерлерінің жартысына жуығы – әйелдер

Автор:

Шұға Наурызбай

Алматыда Women in Business әйелдер кәсіпкерлігінің екінші форумы өтті. Биылғы форумға  300-ден аса іскер ханым, сарапшылар және кәсіпкерлікке қатысты  басқа да сала өкілдері қатысты. Форумда әйелдер кәсіпкерлігі және бизнестің түйіткілдері, сондай-ақ жалпы әлеуметтік мәселелер талқыланды.

Форум қала әкімі Бақытжан Сағынтавтың алғы сөзімен ашылды. Әкім әйелдер кәсіпкерлігін дамыту бағытында жүзеге асырылып жатқан жобалар жайында сөз қозғады.

 «Атамекен» ҚР ҰКП Іскер әйелдер кеңесінің төрайымы Лаззат Рамазанова өз баяндамасында Қазақстан халқының 52 % нәзік жандылар құрап отырғанын назарға салды. Қыз-келіншектердің басым бөлігінің бизнеске бет бұру қарқыны оң екенін, оны статистиканың өзі көрсетіп отырғанын атады.

 «Алматы бизнесінің 45%-ын іскер ханымдар басқаруда. Оның ішінде 174,5 мың шағын және орта кәсіпкерлік субъектінің 78 мыңға жуығы іскер ханымдардың басшылығында. Ел бойынша бұл көрсеткіш 43%-ы құрап отыр, яғни 1,2 млн бизнес-субъектінің 536 мыңы деген сөз. 2017-2019 жылдар аралығында «Атамекен» ҚР ҰКП-нің «Бастау-Бизнес» жобасына қатысқандардың  55% қыз-келіншектер (30,5 мың), ал «Еңбек» бағдарламасы бойынша  - 51% (40,7 мың). Өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіштер екі есеге өскен. Еліміздің 17 өңірінде әйелдерге арнайы оқыту семинарларын ұйымдастырдық. Жалпы байқағанымыз,  бизнеске деген құлшыныс қарқынды, қыз-келіншектер жеке кәсіпті кішігірім істен бастағанды жөн санайды», – деді Лаззат Рамазанова.

Жылжымайтын мүлік

Форумға қатысқан «Қазақстанның тұрғын үй жинақ банкі» АҚ басқарма төрайымы Ләззат Ибрагимова әйел еркіндігі экономикадан бастау алатынын атап өтті. Білімді, жеке баспанасы мен жиналған қоры бар әйел өзіне ешқашан да немқұрайлы қарауға, тіпті тұрмыстық қысымның жасалуына, сондай-ақ басқа да әлеуметтік түйіткілдерге жол бермейтінін атады.   

«Қазіргі уақытта білім беру саласында, медицина, сауда және қаржы салаларында әйелдер саны басым. Мемлекеттік қолдау тетіктерінің барлығы өңдеу өнеркәсібін дамытуға бағытталған. Сондықтан да әйелдердің өнеркәсіп және құрылыс сынды салаларға тартылуы өте маңызды.  Осылайша қыз-келіншектерге экономикалық тұрғыдан қолдау болары сөзсіз деп ойлаймын», – деді Ләззат Ибрагимова.

Басқарма төрайымының айтуынша,  баспаналы болумен қатар, әйелдердің бизнес иесі болуы шарт. Өткен жылы Қазақстанда жылжымайтын мүлікті сатып алу-сату бойынша 320 мың мәміле жасалған. Бұл ретте Алматы қаласының үлесі Нұр-Сұлтан қаласына қарағанда басым. Ал бұл Алматының инвестициялық тартымдылығын танытатын көрсеткіштің бірі.

«Мұндай қарқын тұрғын үйге сұранысты арттыра түседі. Егер гендерлік дамудағы нарықтық несие беруге зер салар болсақ, барлық банктің айтары бір – несие алушылар арасында әйелдер борышты тез өтейді. Біздің банк баспанаға қаражат жинауға үйретеді. Қазір банкте 1,5 млн салымшы бар. Олардың орташа жасы шамамен 34 жастағылар. Бұл жаста әйелдер балалары мен өз болашағына аса мән беретін жас. Банк салымшысының портретіне қарар болсақ, әйелдердің жасы шектелмейді. 30% - 30 жасқа дейінгі, ал 30% -   50 жастан асқан әйелдер. Онымен қоса  әйелдер ең бейілді клиенттер қатарында», – деп сөзін аяқтады Ләззат Ибрагимова.

Несие беру

«Қазақстан Халық банкі» АҚ басқарма төрайымы Үміт Шаяхметова шағын және орта бизнеске арналған Halyk Bank портфелін тұтынушылардың басым бөлігі әйелдер еншісінде екенін айтты.

«Алматы қаласы бойынша  тұтынушылардың 53% әйелдер, ал Алматы облысында 60%. Жеке кәсіпкерлердің несие портфелінің құрылымындағы шағын бизнесте де әйелдер саны басым. Ал орта бизнесте көбіне  ер адамдар. Бұл қыз-келіншектердің қомақты сомадан гөрі аз қаражатқа көңіл аударатынын айқындатады. Егер қарыз алу сомасына қарар болсақ, орта бизнесте бұл сома қомақты. Несие алушылар арасында әйелдерде жауапкершілік басым екеніне менде қосыламын. Бәлкім бұл осы салалардың үлесі мен оған жұмсалар соманың аз болуына да байланысты шығар», - деп түсіндірді Үміт Шаяхметова.

Басқарма төрайымының айтуынша, ер кісілер көп жағдайда капитал салымы қомақты салаларды қалайды. Мысалы, өңдеу өнеркәсібі мен химия өнеркәсібі, машина жасау саласы және т.б. Ал әйелдер  - бөлшек сауда, білім беру, жеңіл өнеркәсіп және креативті экономика салаларын таңдайды.

«Банк  әйелдер кәсіпкерлігін қолдауда, қазір 5% мөлшерлемеде 3 млрд теңгеден астам қаражат бөлінді. Бұл бастаманы осыдан бір жыл бұрын іске қостық. Сондай-ақ 30 жасқа дейінгі жастарға бизнес ашуға жеті жылдық мерзімге бір миллиард теңге бөлдік.  Аңғарғанымыз, жастар арасында жігіттер басым. Олар көбіне IT-саласына көңіл бөлуде. Ал бұл банк ретінде бізге  өте тартымды болып отыр», - деп Үміт Шаяхметова  мәліметпен бөлісті.

Сондай-ақ Әйелдер кәсіпкерлігінің екінші форумында бизнес-ортаны дамыту, әйелдер бизнесі мен оқытуды қолдайтын қолжетімді қаржы бағдарламалары, жеңіл өнеркәсіпті дамыту және қаланың креативті индустриясы, экономикалық саясат және т.б. тақырыптар талқыланды. 

Шұға Наурызбай

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«Әйелдер ипотекасының» өзге ипотекадан артықшылығы неде?

90 жылдары отбасын асырау үшін ала дорбамен жүк тасыған әйелдер қауымы экономикаға серпін берген болатын.

21 Қараша 2019 10:51 6674

«Әйелдер ипотекасының» өзге ипотекадан артықшылығы неде?

Қазір ұлттық экономика қанша тырысса да, Елбасы белгілеген 5 пайыздан артық өсімге қол жеткізе алмай жатыр. Ал онсыз еліміздің ғасыр ортасына қарай дамыған отыз елді қуып жетпеуі ықтимал. Сондықтан Үкімет ел дамуының «гендерлік драйверін» қайтадан іске қоспақ. Бұл істе серіктес ретінде Азия даму банкі (АДБ) таңдалды.

Жаңа құрал «әйелдер ипотекасы» деп аталады. Ол ел тарихында тұңғыш рет гендерлік бюджеттеу тетігін іске қосады.

Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленовтің айтуынша, жоба қазірден ендірілуде. Оның аясында қазақстандықтардың тек нәзік бөлігіне жеңілдікті кредиттер беріледі. «Бұл ерлерді кемсіту емес пе?» деген сұраққа бас экономист бас шайқады.  

«Гендерлік бюджеттеу дегенге оң көзқараспен қарауымыз керек. Азия даму банкі осы бағытта біздің «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкімен» бұрын-соңды болмаған жобаға қол қойды. Қызықты жоба «Әйелдер ипотекасы» деп аталады. Ставкасы 12%-дан аспайды деп күтіліп отырған жеңілдікті несие тек қана әйелдерге ұсынылады. Мұндай жобалар қазір бүкіл әлемде ілгерлетілуде. Бұл біз үшін де өзекті. Сол себепті оны ары қарай дамытамыз», – деді Руслан Дәленов.    

Айта кету керек, осыған қажетті қаражатты қарыз түрінде алу мақсатында заем туралы келісім Р.Дәленов пен АДБ президенті Такехико Накаоның кездесуі кезінде бекітілді. Оған сәйкес, «Тұрғын үй қаржыландыруындағы гендерлік теңдікке жәрдемдесу» жобасы аясында осы халықаралық қаржы институты ТҚЖБ-ға 38 миллиард теңге немесе 100 миллион доллар көлемінде кредит береді.

Қазақстандық нәзік болмыс иелеріне 4 мыңдай несие таратылады.

Мұның экономикаға серпін беруге қандай қатысы бар? Несиелер тек нақты табысы бар әйелдерге ұсынылады, бұл оларды қол қусырып отырмай, жұмысқа орналасуға, төл бизнесін ашуға итермелейді.

«Азиялық елдерде, соның ішінде Қазақстанда әйел-ана ошақ иесі екені мәлім. Демек, ол ең алдымен балалары үшін отбасыда жайлы жағдай қалыптастыруға күш салады. Әйелдердің әлеуеті зор. Тек оны жарқырата ашу үшін ынталандырулар керек», – дейді Такехико Накао.

Айтқандай, алушының табыс деңгейі одан қанша көлемде бастапқы жарна сұралатынына тікелей ықпал етпек. Мысалға, 200 мың теңгеден аз табыс табатын әйелдерге жеңілдік жасалып, тек 15% жарна енгізуге мүмкіндік беріледі. Егер жалақысы одан жоғары болса, бастапқы жарна көлемі 20%-ға дейін өседі.

Бұл ипотекамен бастапқы нарықтағы құрылыс компаниялары салған жаңа баспананы да, сондай-ақ қосарлама нарықтан бұрыннан қолданыстағы тұрғын үйді қолдан сатып алуға да рұқсат етіледі. Тек пәтер құны 30 миллион теңгеден аспауы керек. 

Дегенмен, экономистер 12 пайыздық ставканы қымбат санап отыр. Өз кезегінде ТҚЖБ бұл мөлшерлеме банктің өзіндегі ең жоғарғы 8,5%-дан да жоғары екенін алға тартады. «Тұрғынүйқұрылысжинақбанкінің» орталық бөлімшесінің директоры Жансұлтан Матаев ақырғы қарыз алушы үшін пайыздық ставка комбанктердегі ипотекадан арзанырақ болатынына назар аудартады. Егер табысы жетпесе, әйел азамат гарантты не қосымша несиегерді тартуына болады екен.

Бірақ, шынында, «Әйелдер ипотекасы» мембанктің ипотекасынан да тиімді болуы мүмкін. Нақтылай кетсек, ТҚЖБ ұзақ жыл жинағысы келмейтін, пәтерді дәл қазір сатып алуға ниетті клиенттеріне 8,5% мөлшерлемемен несие ұсынады. Бірақ оны алу үшін біріншіден, пәтер құнының тең жартысын, 50%-ын бірден осы банкке енгізуіңіз қажет. Алайда оныңыз бастапқы жарна емес, қарызыңызды қайтаратыныңызды кепілдендіретін сома ғана! Тиісінше, депозит болып табылады және оған ТҚЖБ мардымсыз сыйақы төлейді. Нәтижесінде, мысалы, 30 миллион теңгеге ипотека алсаңыз, ТҚЖБ-ның 8,5% пайыздық ставкасы сол бүкіл сомаға есептеледі. Яғни, одан осы мөлшерлемемен 30 млн теңге кредит алған болып шығасыз.

«Әйелдер ипотекасы» әйелдерден депозитті талап етпейді, 15-20 пайыз бастапқы жарнасын енгізсе болды. Қалған сомаға 12 пайыздай сыйақы есептеледі.

Өзге комбанктерде ипотека 17–33 пайыз аралығында құбылады. 

ТҚЖБ басқарма төрағасы Ләззат Ибрагимова Қазақстанда 9,1 миллион әйел тұрып жатқанын айтады. Олардың 4,4 миллионы жұмыс істейді. Тең жартысы отбасыларын өз бетінше асырап жүр. 

«Әйелдер сол бұрынғыдай, орташа алғанда ерлер табысының үштен екісі көлемінде ғана жалақы алады. Табысының неғұрлым төмен болуына байланысты оларға қолжетімді несиеге баспана сатып алу да соғұрлым қиын. Осыған орай біз Азия даму банкімен бірлесіп, қазақстандық әйелдерді қолдауға, олар үшін тұрғын үй несиесіне қолжетімділікті кеңейтуге шештік. Мұндай гендерлік жоба Азияда алғаш рет қолға алынып отыр», – дейді Ләззат Ибрагимова. 

Қазіргі кезде ТҚЖБ салымшыларының 60 мыңнан астамы – әйелдер. Олардың 64%-дайы еліміздің екі ірі қаласы Нұр-Сұлтан мен Алматыдан тысқары тұрып жатыр. Салдарынан, олардың тіпті ТҚЖБ-ның өзінен де несие ала қоюы неғайбыл. Гарант таппаса, табысы жөнінен талапқа сәйкес келмеуі мүмкін.

Жаңа ипотеканы іске асырудан мемлекеттік осы банкке не пайда? Азия даму банкі ТҚЖБ-ға 620 мың доллар немесе 235,6 миллион теңге қаржы береді. Оны «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» операциялық мүмкіндіктерін күшейтуге, төмен және орташа табысы бар әйелдерді кең қамту үшін деп тапқан өз шараларына шығындай алады.

Жанат Ардақ

Әйелдер кәсіпкерлігін қолдаудың жаңа формалары қажет – Тимур Құлыбаев

Нұр-Сұлтан қаласында «Атамекен» ҚР ҰКП Іскер әйелдер кеңесінің мерейтойлы V конгресі өтті. 

29 Тамыз 2019 09:39 2310

Әйелдер кәсіпкерлігін қолдаудың жаңа формалары қажет – Тимур Құлыбаев

ҰКП Төралқа Төрағасы Тимур Құлыбаевтың Конгресс делегаттарына жеткізілген үндеуінде бес жыл ішінде Кеңес барлық өңірлер бойынша іскер әйелдердің әлеуетін шоғырландыруға қол жеткізе алғаны айтылды. Өнімді бизнес-бастамалардың үлкен тізбегі жүзеге асырылды.

«Қазақстан халық банкі және оның жетекшісі Үміт Шаяхметова әйелдер кәсіпкерлігін жылдық 5-7%-бен жеңілдікпен несиелеу бойынша бірінші болып бастама көтерді. Осы шараға 3 млрд теңге бөлініп, 340-тан астам бизнес-жоба жүзеге асты. «Атамекен» басшысы аталған бастама бизнес арасында ары қарай қолдау табатынына сенім білдірді.

«Екінші деңгейлі банктер және микроқаржы ұйымдары қызметтерінде арнайы механизм әзірлеу маңызды. Бұл шара бизнес-идеяны жүзеге асыруға қаржы бөлуде Өңірлік Іскер әйелдер кеңестерінің пікірін ескеруге мүмкіндік береді. Кеңестер әйелдер кәсіпкерлігін дамыту және ілгерілету мәселелерінде білікті сараптамалық қоғамдастық рөлін атқаруы тиіс», – делінген Тимур Құлыбаевтың үндеуінде.

 Кеңес міндеттерінің бірі – әйел кәсіпкерлерді оқыту және біліктілігін арттыру.

«Әйелдер кәсіпкерлігі бойынша жеке оқу бағдарламасын әзірлеу және «Әйелдер бизнесіне арналған 100 идея» арнайы оқу құралын шығару қажет. Бұл мүмкіндіктер кәсіп бастағысы келетін, бірақ қажетті тәжірибесі мен білімі жоқ жандарға тамаша ынталандыру болады», – деп жазылған үндеуде.

 Осы бағытта тиімді құралдардың бірі ретінде әйелдер бизнесінің мамандандырылған көрмелерін атауға болады. Бұл практика әлемнің көптеген елдерінде қолданылады.

«Іскер әйелдер кеңесінің тәжірибесі пайдалы болатын тағы бір бағыт – қолөнер және үй жағдайындағы қызметтің басқа формаларының дамуына атсалысу, маркетинг негіздері және онлайн-саудаға оқыту болмақ.  Әлеуметтік кәсіпкерлікті қолдау және дамыту, соның ішінде әртүрлі елді мекендердегі әйелдер мен балаларға қолайлы өмір инфрақұрылымы стандарттарын әзірлеу де өте маңызды», –деді «Атамекен» басшысы.

Биыл Азия даму банкінің техникалық қолдауымен ауылдық жерлердегі әйелдерді қаржылық сауаттылыққа оқыту бойынша жоба іске асты. 300-ден астам қыз-келіншек курсқа қатысты, қатысушылардың жобаларына Өңірлік кәсіпкерлер палаталары сүйемелдеу көрсетеді.

Тимур Құлыбаев әйелдердің технологиялық, инновациялық және ғылыми салаларда белсенділік таныта алатынына сенімді, ол үшін  STEM саласындағы стартаптарды қолдау керек. Бұдан бөлек Кеңес халықаралық даму институттарының қаражатын белсенді тарту, жас және кәсіпті енді қолға алған кәсіпкерлерге «тәлімгерлік» институтын дамыту, «іскер бизнес ханымдар» өңірлік тізілімдерін жүргізу және іскерлік байланысты дамытуға ықпалдасуы қажет.

 Іс-шара соңында Қарарға қол қойылды, онда мемлекеттік органдарға, халықаралық даму институттары мен қаржылық ұйымдарға, бизнес-қоғамдастық пен бұқаралық ақпарат құралдарына әйелдер кәсіпкерлігін қолдаудың кешенді шараларын қалыптастыру бойынша нақты ұсыныстар мен ұсынымдар белгіленді.

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: