/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 РТС 1 155,49
Hang Seng 24 275,22 FTSE 100 5 842,66
KASE 2 260,65 Өнеркәсібі 1 484,00
Арыс кәсіпкерлерінің қулығы анықталды

Арыс кәсіпкерлерінің қулығы анықталды

18 миллионға да өтпеген тойхана үшін қалай 75 млн алуға болады? Арыстағы жарылыста зардап шеккен 62 бизнесмен неге қамқорлықтан тыс қалды? 

12 Наурыз 2020 11:31 8926

Арыс кәсіпкерлерінің қулығы анықталды

Автор:

Жанат Ардақ

Осы және басқа мәселелер жайында «Менің Атамекенім» ҚБ атқарушы директоры Ляззат Шыңғысбаева айтып берді. 

– Арыстағы жарылыс кесірінен бизнесіне нұқсан келген жергілікті кәсіпкерлерге жалпы қанша көлемде ақшалай жәрдем жасалды деген сауал елді қызықтырып отыр?
– Арыс қаласы кәсіпкерлеріне көрсетілген көмектің жалпы сомасы 3 млрд 159,6 миллион теңгені құрады. Бұл ретте 403 бизнес нысаны өтемақы алды.

– Есепшоттарыңызда жатқан, игерілмей қалған қаржы бар ма?

– Қазіргі кезде бекітілген келісімшарттар негізінде барлық сома игерілді. Бірақ есепшотта әзірге аударылмаған қаржы бар. Миллионға дейінгі сомалар бірден төленді. Ал шығын сомасы жүз миллионға дейін жуықтағандарын бірнеше бөлікке бөліп төледік.

Осы орайда мына жайтты түсіндіре кетейін. Бұл көмек кәсіпкерлерге өз бизнесін қалпына келтіру үшін берілді. Сондықтан айталық, алғашқы 25 млн теңге бөлінсе, бизнесмен оған құрылыс материалдарын сатып алып, құрылыс немесе жөндеу жұмысын бастауы шарт. Бұл сома игерілген соң, жасалған жұмысты, мәселен, жөнделген қабырғаны фотоға түсіріп, бізге жолдайды. Қаржы алғандар осылай фотоесеп тапсырды. Содан кейін екінші транш аударылады. Ол да кәсіпкерлік нысанын іске қосуға жұмсалады. Тиісінше, қалған сомасы қолына тиеді. «Мейрамханамды қайта салмаймын, Арыстағы қоймалар қайта жарылса, тағы қиналып жүремін бе?» дегендер болды.

– Ондай талап қоюдың не қажеті бар? Дәмхана-мейрамханасын мемлекет бүлдіргенде, олардан сұрамады ғой?

– Онда қала іші жартылай қираған ғимараттарға толады. Ол еріккен жастар немесе үйсіз-күйсіз жандар жиналатын орынға айналады, адамдарға қауіп төндіреді, құлап қалуы мүмкін. Ал қалпына келсе, бұл қоғамның қауіпсіздігі. Сондай-ақ салықтық база да ұлғаяды. Сол себепті барлық бизнес нысаны жөнделіп, әсем кейіпке келуі, қайтадан жұмыс жасай бастауы керек деген міндет-мақсат қойылды.  

– Inbusiness.kz көтергендей, көмектен неге ондаған кәсіпкер қағылды?

– Былтырғы қазан айының соңында жиналған қайырымдылық қаражаты тек 403 нысанға ғана жететінін, ал 62 нысан одан тыс қалатынын түсіндік. Біз оның әрқайсысы бойынша түсініктеме бере аламыз. Бірінің құжаты дұрыс болмаған, кейбірі шығынның бағаланған сомасына келіспей жүргенде, кезектің соңына түсіп, демеуқаржы бітіп қалды. Мысалы, кәсіпкер Анатолий Рунков құжаттарын 2019 жылдың қараша айының ортасында тапсырған. Жарылыс 24 маусымда болғанын білесіз. Штаб 1 шілдеде жұмысын бастады. Жалпы, Арысты бір ай ішінде қалпына келтіру туралы нұсқау берілді. Қатардағы адам болса бір сәрі, кәсіпкердің мұндай шабандығы, немқұрайлығы жарамайды.

– Есепшоттарыңызда аударылмаған ақша бар деп қалдыңыз. Ол кімге арналған ақша?

– Ол кәсіпкер Малышевке тиесілі соманың соңғы траншы. Арыста Малышев пен оның анасының меншігінде 3 нысан: екі мейрамхана және үлкен құрылыс дүкені бар. Біз бұған дейін оларға жалпы сомасы 130 млн теңгеден астам қаражат төледік.

Кейінгі кездері телеарналар мен журналистерді шақырып, ақшамызды бермей жатыр деп шу көтере бастады. 2 нысан үшін олар өтемақыны толық көлемде алды. Үшіншісі – «Жастар» тойханасы. Оған келген шығынды бағалау ұйымы 73 млн теңге деп бағалады. Біз оны 3 бөлікке бөлдік. Оның екі бөлігі – 50 млн теңгені аудардық. Өйткені алғашқы транш қолына тиісімен кәсіпкер цемент, құрылыс материалдарын сатып алғанын көрсетіп, фотосурет жіберіп, екінші траншқа өтініш берді. Онысы қазан айында төленді.

Мен қараша айында Арысқа бардым. «Жастар» тойханасы кәсіпкерлер палатасы филиалының артында орналасқан. Терезеден қарасам, тойхана орнында жоқ. «Тойхана қайда?» деп дереу сұрау салдым, Малышев ауыр техника алғызып, нысанды қиратып тастаған. Орнына кейін сарай тұрғызбақшы. Бұлай болмайды. Бізде құжат бойынша өтемақы тойхананы қалпына келтіруге бөлінген. Ақау актісінде қатты зақым келген шатырын жөндеу жұмыстарының құны көрсетілген, құжатта сүруге жіберу туралы сөз жоқ. 

Кәсіпкерді шақырып, мән-жайын сұрадық. «Бұзылған шатырды алып тастап жатқанда, қабырғалары өздігінен жайрап қалды», – дейді. Шынында, қабырғалардың әдейі қиратылғанын өзгелер терезеден көрген.

Өзіміз анықтағанымыздай, жарылысқа дейін «Жастар» тойханасы мейрамхана ретінде жұмыс жасамай, бос тұрған екен. Оны Малышев мырза 18 милн теңгеге де сата алмапты. Әскери қоймадағы жарылыстан кейін, оның шығыны 73 млн теңгеге дейін шарықтады. Сондықтан біз бизнесменге шарт қойдық, егер ол қайтадан тойхана қабырғаларын тұрғызып, шатырын орнатса, қалған 23 млн теңгедей қаражатты төлейміз.

Малышев пен оның анасы желтоқсан айынан бері тоқтаусыз қоңырау шалумен болды, жүзден астам рет мазалаған шығар, біз әлгі талапта табандадық. Бүгінде олар қабырғаларын тұрғызыпты, енді шатырын салумен айналысуда.

– Қалған ақшаны мүлдем өтемақы алмағандарға беру керек шығар?

– Біз басқаға бере алмаймыз. Әр кәсіпкермен келісімшартқа отырдық. Бұл соған тиесілі қаражат.

– Неге 18 миллионға да өтпеген нысан шығыны 73 миллионға бағаланған?

– Бағалауды Түркістан облысы әкімдігінің құрылыс басқармасы шақырған бағалау ұйымдары жүргізді. Біз шығын сомасы күмән тудыратындардың құжаттарын тәуелсіз сарапшымызға жібердік. «Жастар» тойханасы әу баста 90 млн теңгеден астамға бағаланыпты. Біз тартқан сарапшы ақау актісі негізінде қайта есептей келе, 73 миллионнан аспауы керектігін көрсетті. Бастапқы бағалау компаниясы осы соманы құптады.   

– Өтемақы ала алмай, еңсесі түскен 62 кәсіпкердің жағдайы не болады? Қандай кеңес бере аласыз?

– Біз арыстық кәсіпкерлерге көмек көрсету қорытындысы бойынша өткен жылғы қараша айы басында есеп жолдадық. Есеп Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеевке, «Атамекен» палатасына және сол арқылы Премьер-Министр кеңсесіне жеткізілді. Онда бизнесмендердің белгілі бір тобына қаржы жетпей қалғаны және олардың өтемақы күтіп отырғаны туралы айтылды. Бұл ақпарат назарға алынды. Оның негізінде қандай шара қабылданатынын білмеймін. Мен Үкімет мүшесі емеспін. Егер бюджеттен қаржы бөлінсе, оған да біздің қатысымыз болмайды, себебі біз мемлекеттік ұйым емеспіз.

«Менің Атамекенім» ірі, орта және шағын бизнес жинап берген қайырымдылық қаражаты аясында өз миссиясын атқарды, жұмыс қорытындысы бойынша есеп берді.   

Жақында Арыс қаласына барғанда, қаражат тимеген кәсіпкерлермен сөйлестім. Жиналған қаржы төленіп болғанын түсіндірдім. Шет қалғандар мәселесін шешудің басқа жолын ұсындық. «Келіңіздер, арнайы хат жазайық, 62 нысанның өтемақы ала алмай қалғанын және үміттенетінін баяндайық, мәселенің шешілуін жылдамдату мүмкіндігін қарастыруды сұрайық» дедім. Ол хат ұшақпен бүгін елордаға жетеді. Мен сол хатпен «Атамекен» ұлттық палатасының басқарма төрағасы Абылай Мырзахметовке кіремін. Кейін хат Үкіметке жіберілетін болар.

Босқа дүрбелең туғызудың қажеті жоқ. Қайырымдылыққа ризашылық білдіре білетін халықпыз. Ең бастысы, қарапайым азаматтар да, бизнес те Арыс қаласын қалпына келтіруге бір кісідей жұмылды. Бірліктің шапағаты тиді. Ескі қала орнына жаңа шаһар бой көтерді. Саман үйлер мен ескі ғимараттар орнын жаңалары басты. Қазақстандықтар қиындықта ынтымағын ырысқа айналдыра алатынын паш етті. Оның нәтижесі көз қуантады. Арысқа барған сайын сүйсіне қараймын. Менің ойымша, дәл Арысқа көрсетілгендей көмек ел тарихында болған емес.

– Әңгімеңізге рахмет!

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Арыстан тағы шу шықты

Наразы азаматтар көшеге шықпақшы. 

04 Наурыз 2020 12:02 29219

Арыстан тағы шу шықты

Өткен жылы жарылыстан зардап шеккен Арысты қалпына келтіру науқанының у-дуы басылды. Қарбаласта елеусіз қалған қаншама былық пен түйткіл енді әшкере болып жатыр. Президент жанындағы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі, құқық қорғаушы Айгүл Орынбек Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаевқа жүгінді.

«Арыстағы жарылыста зардап шеккен 80-ге жуық кәсіпкерге келтірілген шығынның өтемақысы сол бойы төленбеген. Арыс тұрғындарының айтуынша, «Менің атамекенім» қоры тиісті қаражатты аудармай отыр. Егер мәселені шешіп, алдын алмасақ, олар көтеріліске шығатынын маған жеткізді. Олардың арыздары менде бар», – дейді Айгүл Орынбек.

Өртенген қойма, бейбіт күнде қаланы бомбалаған снаряд-миналар Қарулы күштерге тиесілі болғанымен, Қорғаныс ведомствосының басшысы бизнесмендерге еш көмектесе алмайтынын жеткізді.

«Қорғаныс министрлігінің қызметі жоспарлы кезеңге бөлінген республикалық бюджет қаражатын мақсатты жұмсау есебінен іске асырылады. Осыған орай, министрлік Арыстағы жарылыстан келтірілген шығынды өтеу талаптарын қанағаттандыра алмайды. Бұл ретте шағымда көрсетілген жайт азаматтық-құқықтық қатынастарға жатады, демек оларды қарау Қорғаныс министрлігінің құзыретіне кірмейді және сот шешімімен шешіледі», – дейді өз жауабында Нұрлан Ермекбаев.

Сегіз айдан бері сергелдеңге түскен экс-кәсіпкердің бірі Мұхамеджан Сапарханов. Оның кезінде өркендеген, төрі қонақтан арылмайтын дәмханасы қазіргі кезде толық тоқыраған, терезелері шағылып, төбесі ортасына түскен. Ғимарат күрделі жөндеуге зәру. Журналистермен әңгімеде бизнесмен өзіне келген шығынды 50 млн теңгеге бағалайтынын жеткізді. Бағалау комиссиясы бұл құнды екі есе төмендетіпті. Алайда сол 25 млн теңгенің өзі қолына тимеген. Егер өтемақы алса, өз ісін бастауына сеп болар еді. Әзірге мойнындағы үш несиесін қалай жабарын білмей, торығып жүр.

Кәсіпкерлер жергілікті шенеуніктер кеңсесінің табалдырығын тоздырған. Одан қалды, өткен-кеткендер білсін деп қираған ғимараттарға плакаттар ілген. Көмек қолын созар ешкім табылмапты. Бизнесмендер төлем төлеумен айналысқан «Менің Атамекенім» қорына өкпелі. 

Бірақ қордағылар өздеріне айып жуытпайды.

«Біз бар болғаны қаржылық оператормыз. 3 млрд 97 млн теңге тегіс 403 нысан өтемақысына кетті. 62 нысанға жетпей қалды. Қалай төлемақы төлейміз, есепшотта қаржы жоқ. Кімге және қайда ақша аударылғаны туралы Премьер-министр кеңсесіне, қайырымдылық жасаған компанияларға есебімізде көрсеттік», – деп ақталады «КТК»-ға берген сұхбатында «Менің Атамекенім» қоғамдық қорының директоры Ләззат Шыңғысбаева.

Кәсіпкерлер бұған күмән келтіреді. Өтемақысыз қалған кәсіпкердің бірі Анатолий Рунков тізімдегі мекенжайларды аралап қайтқанын айтады.

«Байтұрсынов көшесіндегі дәмханаға өтемақы төленді дейді. Мен өзім сол көшеде тұрамын. Қайдағы дәмхана екенін білмеймін. Ол жерде барлығы жеке үйлер», – дейді Анатолий Рунков.  

Жергілікті кәсіпкерлер палатасының есебінше, қалған кәсіпкерлердің мемлекет күйреткен нысандарына өтемақы жасау үшін 400 миллиондай қаражат қажет. Бірақ қыруар қаржыны қайдан алатынын білмейді. Сондықтан сазға отырған бизнесмендер «өмірде жоқ» нысандарға өтемақы кетіп қалса, прокуратура органдары анықтап, құстыртып, зардап шеккендерге тартып әпереді деп үміттенеді.

Айтқандай, қираған бірқатар жеке үй де сол бойы қалпына келтірілмеген екен. «Адам құқықтарын қорғау» ұйымының директоры Ершат Искандаров өздеріне Арыс қаласының Байжанов көшесіндегі жеке үйде тұратын Қалыболат Қыдырбекұлы шағымданғанын жеткізді.

«Ол өз шағымында былтырғы 24 маусымда болған жарылыстан кейін оның үйін ешкім дұрыстап тексермегенін мәлім етті. Ол жарылыс кезінде қалай болған болса, əлі күнге дейін сол күйдегі үйде тұрып жатыр. Ешкім бармаған, ешкім хабарласпаған. Ешкім жөндеу жұмыстарын бастамаған», – дейді  Ершат Искандаров.

Бірақ облыс басшылығы бұл күйіне үй иесінің өзін кінәлайды.

«Батыс Қазақстан облысының арнайы сарапшылары әзірлеген ақау актісіне сәйкес Байжанов көшесіндегі сол тұрғын үйге жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс болатын. Алайда тұрғын иесі жай ғана жөндеу жұмыстарымен келіспей, құрылысшыларды тұрғын үйіне кіргізбей, олардан жаңа үй соғып беруді талап етті. Осыған байланысты тұрғын үйге жөндеу жұмыстарын жүргізу мүмкіндігі болмаған», – дейді Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев өз блогында.

Жергілікті шенеуніктер Арыстағы «Жұлдыз» көшесіндегі үйде тұратын А.Мамырбаеваның үйін «толық жөндедік» деп есеп беріпті. Шынында үй иесі баспанасының дұрыс жөнделмегенін, жөндеуші «Қуаныш-2030» ЖШС өкілдері де осыны растап отырғанын жеткізді. Себебі бөлінген ақша құрылысты аяқтауға аздық етіпті.

«Құрылысшылар да «ол үй дұрыс жөнделмеді, онда әлі істеу керек жұмыстар көп, бірақ әкім бізге ақша аудармай отыр» деп өз жауаптарын берді. Мұны компания мойындап отырса, неге сіздер «барлығы жөнделді» деп тексермей, жоғарыға жалған ақпарат бересіздер. Тез арада шешпейтін болсаңыздар, біз Президент әкімшілігіне шағымданатын боламыз», – дейді Ершат Искандаров.

Өз кезегінде, экономикалық тергеу қызметі тағы бір былықтың бетін ашты. Нұр-Сұлтан қаласы бойынша экономикалық тергеулер департаментінің бірінші тергеу басқармасының басшысы Болат Қамитов Арыс пен Отар әскери бөлімдеріндегі қару-жарақты утилизациялау барысында металл сынықтарын сатудан түскен 1,7 млрд теңге ұрланғанын хабарлады.

«Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің «Қазтехнология» АҚ-ында 1 млрд 700 млн теңгеден астам қаржы ұрлау фактісі әшкереленді. Бұл іс бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізілуде. Бұл ең резонансты істердің бірі», – деді Болат Қамитов.

Жанат Ардақ

Жүз мың теңгенің жыры: Арыстықтар өтемақысын әлі алмаған

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Естайұлы, өткен айда ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен өткен кеңейтілген Үкімет отырысында әрбір арыстық шілде айынан қалмай 100 мың теңгеден өтемақы алатынын хабарлаған еді.

13 Тамыз 2019 14:59 1003

Жүз мың теңгенің жыры: Арыстықтар өтемақысын әлі алмаған

Тамыз айы келсе де, жергілікті тұрғындар 100 мың теңгеден алмаған. Алайда өтемақыны алуға қажетті құжаттарын өткізгенін айтады. Ал, тамыз айының басында Арыс қаласының әкімі 100 мың теңгені жергілікті халық 12-інен бастап алатынын мәлімдеген.

«Барлығына банк карточкасы дайындалып, 17 секторға көше-көшені аралап таратып береміз. 5 тамыздан бастап таратып береміз. 12 тамызға таяу барлық отбасына бір уақытта ақшалары түседі. Бірде-бір отбасыға қазір берген жоқпыз. Барлығын орталықтандырылған түрде бір уақытта береміз», – деген болатын Арыс қаласының әкімі Мұрат Қыдырбек.

Арада көп өтпей 12 тамыз да келді. Түркістан облысы әкімінің баспасөз қызметі «Арыстықтарға берілетін 100 мың теңгенің қашан аударылатыны белгілі болды» деген тақырыпта ақпарат таратты. Әкімдік баспасөз қызметінің жерден жеті қоян тапқандай, тақырыпты неге бұлай қойғаны бізге қызық болып тұр. Себебі Арыс қаласы әкімінің сөзіне сенсек, 100 мың теңгелік өтемақының 12 тамыз берілетіні халыққа апта бұрын аян болып қойған еді. 

Алайда тақырыбы сүйіншілеп тұрған осы ақпаратты оқи келе, Мұрат Қыдырбектің сөзі негізсіз болғанын байқайсың. Бүгін Өмірзақ Шөкеевтің төрағалығымен өткен аппарат жиынында «төтенше жағдайдан зардап шеккен арыстықтарға бір реттік өтемақы төлеу мақсатында 57 мыңнан астам тұрғынның мекенжайы анықталған. 18 жастан асқан азаматтардың төлем карточкалары түгел дайындалып, 5 тамыздан бастап таратыла бастаған. Бүгінге дейін азаматтардың 85 пайызы өз төлем карточкаларын алған. Қалған тұрғындар 9 және 15- секторларда орналасқан мектеп пен балабақшадан барып алуға болады. Карточкалар толығымен таратылып болған соң, тиісті қаржы аударылады», – деген мәлімет айтылыпты. 

Бұл мәліметте «карточкалар толығымен таратылып болған соң, тиісті қаржы аударылады» деген соңғы сөйлем барлық жағдайды айқындап беріп тұр. Демек арыстықтар әлі күнге бір тиын да өтемақы алмаған. Карточкалардың қалған 15 пайызы нақты қай уақытта таратылып бітері белгісіз. Бұл облыс әкімі Өмірзақ Шөкеевтің шілдеде Қасым-Жомарт Кемелұлы алдында айтқан сөзі сиырқұйымшықталып кеткенін аңғартпай ма?

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: