/img/tv.svg
RU KZ
DOW J 29 354,08 РТС 1 637,75 Hang Seng 29 002,59 FTSE 100 7 674,56 KASE 2 375,60 Алтын 1 557,30
Ауа райы:
-6Нур-Султан
-7Алматы
DOW J 29 354,08 РТС 1 637,75
Hang Seng 29 002,59 FTSE 100 7 674,56
KASE 2 375,60 Алтын 1 557,30
Абылай Мырзахметов: Халықтың табысын көтеру керек

Абылай Мырзахметов: Халықтың табысын көтеру керек

Бізге ел түсінбейтін, жүзеге аспайтын реформалар қажет емес.

06 Шілде 2019 09:54 2428

Абылай Мырзахметов: Халықтың табысын көтеру керек

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы кәсіпкерлердің ахуалын билікке жеткізумен ғана айналыспайды. Ел ішіндегі шетін мәселелердің барлығын назарда ұстауға және оның оң шешілуіне ықпал етуге тырысады.

Жасыратыны жоқ, билік пен халық арасында түсініспеушілік туып жатады. Сіз бен біз өмір сүріп отырған қоғамда тұрмысы төмен адамдардың, отбасын асырауға шамалары жетпей, белшелерінен тұтынушылық кредитке батып отырған азаматтардың бар екені рас. Олардың биліктен өмір сүру сапасын жақсартуды талап етуі де заңдылық. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев та ашық айтты.

Өздеріңіз көріп, біліп отырғандай, еліміздегі кейбір атқарушы билік пен  халық арасында алшақтық бар. Мысалға ауылдарды алайық. Тұрғындардың айтуынша, жергілікті әкімдік қызметкерлері жер туралы ешқандай ақпарат бермейді. Салдарынан жер өңделмей, игерілмей жатады. Қазір субсидия алуға ауылдан онлайн өтініш беруге болады. Өте ыңғайлы, тіпті тамаша. Бірақ ауылдардың басым бөлігінде интернет жоқ немесе өте нашар. Сонда ауыл шаруашылығы министрлігі мен ақпарат және коммуникация министрлігінің арасында байланыс жоқ па? Бір үкіметте отырып, бір-бірімен елдің жағдайын бөлісе алмай ма? Шаруалар интернет жоқ ауылдан қалай онлайын өтініш береді? Мен осыны түсінбеймін. Бұл жүйенің қолданысқа енгізілгеніне 6 ай уақыт өтті. Алайда ауылдағы ағайын әлі күнге дейін субсидия алған жоқ. Біз осыны айтып, сәуір айынан бастап дабыл қақтық. Бірақ күні бүгінге дейін ештеңе шешілген жоқ.

Соңғы кезде мені «Болашақ» бағдарламасымен шет мемлекеттерден білім алып келген жастардың жайы ойландырады. Олар ауылға, ауданға  барғылары келмейді. Неге «Болашақтың» түлегі мансаптық жолын аудан әкімінің орынбасары қызметінен бастамайды, неге елдің арасында жүріп, ауылдың иісін сезінбейді? Мұны Елбасы бір емес, бірнеше рет айтты. Бізге ел түсінбейтін, жүзеге аспайтын реформалардың қажеті қанша?

Елімізде соңғы 5-6 жылда «ботанизм» көбейіп кетті. Яғни қоғамға бейімделмеген тұлғалар түрлі бастамаларға жетекші болып отыр.

Қазір атқарушы билік өкілдері әлеуметтік желіге әуес болып алды. Атқарған істерінің барлығын әлеуметтік желі арқылы көрсетіп отыруға тырысады. Бұл халықпен кері байланыс үшін таптырмас тәсіл. Бірақ мұнда жүйе жоқ. Мысалы әлеуметтік желі қолданушысы нашар жолдың суретін салса, барады да бірден сол жерді жөндейді. Осы екі аралықта бұған дейін атқарылып жатқан іс назардан тыс қалады.

Мысалы Нұр-Сұлтан қаласының қазіргі әкімі Алтай Көлгінов. Ол кісіні Орал қаласының әкімі болып жүрген кезде білдім. Сауатты, халыққа жақын жігіт. Нұр-Сұлтан қаласына әкім болып келгенде бір күнде жиырма ма, әлде қанша, әйтеуір бірнеше нысанға барды деп айтты. Мен сонда бір күнде осыншама нысанды араласа, қандай жүйелі шешім қабылдады екен деп ойладым. Жақсы, жылу электр станциясын көріп қайтты. Содан тариф төмендеді ме, ондағы жұмысшылардың айлығы өсті ме, көмірдің бағасын төмендеттік пе? Бұл істі алдын ала ақпарат жинап, сараптап алғаннан кейін де атқаруға болады ғой. БАҚ өкілдері әкім бір күнде 20 нысанды аралады деп ақпарат таратты. Бұдан кімге, қандай пайда келді? Ойлану керек. Меніңше, асықпаған жөн. Әуелі мәселені зерттеп алған абзал. Мәселенің түбіне жетуге тырысу керек. Бетін қалқып, көбігін алғаннан, оны әлеуметтік желіге салғаннан мәселе шешілмейді.

Мысалы қазір үкіметте мал терісін өңдеу мәселесі қаралып жатыр. Іс барысында бір жарым мыңнан астам мал бордақылау орны бар екені анықталды. Бұдан олардың сапасы стандартқа сай ма деген сауал туды. Терінің қайда, қалай кетіп жатқаны, оның тиісінше игерілмейтіні, шикізат күйінде арзан бағамен экспортталатыны белгілі болды. Бұған дейін теріні экспорттауға тыйым салынды. Енді отандастарымыз мал терісін қайда өткізерлерін білмей жүр. Себебі бізде тері алатын жер жоқтың қасы. Міне, біздегі реформа осындай.

Жеке өз басым билік басындағы азаматтардың сауаты төмен, жауапкершілігі жоқ деген әңгімеден аулақпын. Мықты мамандар көп және олар жұмыс істеп жатыр. Әр реформаны жеке-жеке талдайтын болсақ, пікір таусылмайды. Сондықтан мен әңгіме ауанын сөз басындағы тақырыпқа бұрғым келеді.

Тұтынушылық кредитке көбінесе тұрмысы төмен адамдар жүгінеді. Олар несиені ала салуды әдетке айналдырған. Бұл екінші деңгейлі банктердің оң жамбасына келеді. Себебі олар кәсіпкер, оларға табыс табу керек. Дегенмен Ұлттық банк барлығын жүйелеп, қадағалап отыруы керек.

Бұған дейін алаңға шыққандардың дені әлеуметтік жағдайларына разы емес адамдар. Біз 100 мың теңгеден төмен табыс табатын адамдарды есепке алып, табысын өсіруіміз керек. Келесі аптадан бастап «Атамекен» осы іске кіріседі. Біз 100 мың теңгеден төмен табыс табатын әр адамның әлеуметтік жағдайына ортақтасамыз. Отбасында қанша адам бар, ай сайын қанша кредит төлейді, бір үйде неше адам жұмыс істейді осының барлығын сараптаймыз. Көпбалалы аналарға тұрақты жұмысы жоқ адамдарға қол ұшын созудың тиімді тетіктерін қарастырамыз. 

Жыл сайын колледждерге 107-108 млрд теңге шамасында мемлекеттік тапсырыс беріледі. Ал түлектердің 50%-ы ғана жұмысқа орналасып жатыр. Қалғанына мемлекет бекерден-бекер ақша шығындап отыр. Себебі жұмыс берушімен байланыс жоқ. Мысалы Ақтөбе облысында 5 мыңға жуық бос жұмыс орны бар. Механизатор, бақташы, шаштараз тапшы. Бірақ бұдан колледж бейхабар. Біз осы олқылықтың орнын толтыру үшін үкіметке қаржының барлығын колледждерге бере бермей, кәсіпорындарға ұсынайық дедік. Бұл бастамамыз үкімет тарапынан қолдау тапты. Бұдан былай маман даярлаған кәсіпорынға әр адам үшін 45 мың теңге төленеді. Мамандар 1-6 ай аралығында қалаған мамандығын колледжден емес, тікелей кәсіпорынның өзінен меңгеріп шығады. Жыл соңына дейін біз 1 мың кәсіпорынды қамтуды көздеп отырмыз.

Таяуда Атырауда орын алған жағдайға келетін болсақ, біз өз құқығымызды қорғай алатын, еңбегіміздің тиісінше бағаланғанын талап ете алатын  жағдайға жеттік. Шетелдік компаниялардың барлығы қадағалануы және жергілікті халыққа тиісінше жағдай жасауы керек. Шетелдіктер біздің халықпен санасуға тиіс.

Жазып алған Қанат Махамбет

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы, Абылай Мырзахметов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«Мал экспорттап, дайын ет өнімдерін сатып аламыз»

Еліміздегі ет өңдеуші 15 кәсіпорын 45%-ға ғана жұмыс істеп тұр. 

17 Қаңтар 2020 15:36 516

«Мал экспорттап, дайын ет өнімдерін сатып аламыз»

Жаңа құрылған кеңес өңдеу және аграрлық өнеркәсіп саласындағы табысты кәсіпорындардың тәжірибесін зерттеп, Үкіметке импортты алмастыру жөнінде тиімді ұсыныстар әзірлейді. Бұл туралы «Атамекен» ҚР Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Басқарма Төрағасы Абылай Мырзахметов мәлімдеді.

«Қазір қоғамда, сарапшылар арасында ел экономикасын, отандық кәсіпорындардың деңгейін өсіру жолдары жиі талқылануда. Жұмыспен қамту, жалақыны өсіру мәселесі өзекті болып тұр. Мұғалімдер, дәрігерлер сияқты бюджет саласында жұмыс істейтін мамандардың жалақысы көтерілуде. Бұл, әрине, жақсы жаңалық. Дегенмен барлық жұмыс істейтін адамның 20%-ы ғана бюджет саласында еңбек етуде. Ал қалғаны өндіріс саласында үлкенді-кішілі кәсіпорындарда жұмыс істейді. Біздің мақсатымыз – өндірісте жұмыс істейтін азаматтардың әл-ауқатын жақсарту. Ол үшін өндірістегі кәсіпкерге тапсырыс керек. Кейбір экономист-сарапшылар қазіргі заманда жаһандану үдерісі белең алып келе жатқанын алға тартады. Алайда соңғы жылдары АҚШ президенті Дональд Трамптың жүргізіп отырған экономикалық саясатына байланысты «трампономика» деген термин пайда болды. Трамп сайлауалды бағдарламасында АҚШ экономикасын барынша қорғаймын деген еді. Қазір олар протекциялық саясат жүргізіп, өндірісті өз елдеріне қайтарып жатыр. Америка билігі өздерінің өндірісшілерін барынша қолдап қорғауда. Бізге де отандық тауар өндірушілерге деген көзқарасты түбегейлі өзгерту керек. «Атамекен» басшылығы екі жылдан бері осы мәселені көтеріп жүр», – деді ол.

Сондай-ақ ҰКП Басқарма Төрағасы дайын өнім өндіруді қолға алу қажеттігіне айырықша тоқталды.

«Шикізат саласы бәрімізге түсінікті. Ал бізге қазір өңдеу саласын дамыту керек. Шикізаттық емес сектордың үлесі ішкі жалпы өнімде 11% ғана. Қазір біздің өндірісшілер өз мүмкіндігінің 45-55%-ын ғана пайдалануда. Яғни, сұраныстың аздығынан олар өндірісін, технологияларын жаңартып, жұмысшылардың жалақысын өсіре алмай отыр. Сол себепті біз Үкіметпен кездесіп, пікір алмасып тұратын боламыз. Өткен жылы желтоқсан айында Премьер-Министр Асқар Маминнің шешімімен әрі төрағалығымен импорт алмасу жөніндегі ведомствоаралық комиссия құрылды. Қазір жұмыс жүріп жатыр. Нәтижесінде, Импортты алмастыру жөніндегі кеңес құрдық. Өзі бастамашы болғаннан кейін, осы кеңестің төрағасы ретінде «Alageum Electric» Компаниялар тобы бақылау кеңесінің төрағасы Сайдулла Қожабаевты ұсындым», – деді ол.

Сайдулла Қожабаев өз кезегінде Кеңеске белсенді кәсіпкерлер кіретінін айтты.

«Кеңес кәсіпкерлерге импортты алмастыру бойынша инвестициялық жобалар құруға және іске асыруға көмек береді. Ұлттық палата бизнеспен бірлесе отырып негізгі талаптарды әзірлейді. Шикізаттың болуын, Қазақстан нарығында, сондай-ақ реттелетін сатып алуларда сұраныстың болуын және өндірістік технологияның қолжетімділігін назарға ала отырып, 362 әлеуетті тауарлар тобы әзірленді. Сонымен қатар, экспорттық әлеуеті ретінде ЕАЭО нарығындағы сұранысты қамтамасыз ету жолдары қарастырылады. «Атамекен» ҰКП салалар бойынша тауар импорты жайында жақсы талдама жасаған. Біз де осы қызметті пайдаланып тұрамыз. Мысалы, елімізге 589 млн теңгеге азық-түлік өнімдері импортталады. Жеңіл өнеркәсіп тауарларын 412 млн теңгеге әкелеміз. Ағаш өңдеуді алсақ, импорт көлемі 145 млрд теңге. Өкінішке қарай, біздегі импорт 97% болып тұр», – деді ол.

Айта кету керек, 2016 жылдан бастап өңдеу өнеркәсібі тауарларының импорт көлемі 36%-ға өсіп, 2018 жылдың қорытындысы бойынша шамамен 30 млрд АҚШ долларын құраған. Статистика комитетінің мәліметтері бойынша, тауар нарығында 2018 жылы құс етінің импорт көлемі – 50%-ға артқан, ет консервілері – 32%, шұжық – 40%, көкөніс консервілері – 72%, өсімдік майы – 30%, кептірілген нан және печенье – 39%, макарон – 15%, қант – 55%, кондитерлік өнімдер – 49%, ашытқы импорты – 57%-ға артқан. Жеңіл өнеркәсіп тауарларының басым бөлігінің импорттық үлесі 90%-дан асады.

Абылай Мырзахметов елімізге декларацияның дұрыс еместігінен тарифтік төлемдерді төмендетумен әкелінетін тауарларға тоқталды.

«Контрафакты жабу керек. Халыққа арзан көлік керек екенін түсінеміз. Сол себепті, Үкімет автокөлік несиелеу бағдарламасын қабылдауда. Әрине, отандық өндірісшілерге қолдау көрсеткен кезде, халық зардап шекпеуі керек. Бұл бағдарламаға қандай да бір кәсіпорын кірсе, ол мойнына жауапкершілік алады. Мемлекеттің қаржысы қайда кетіп жатқанын, бір жылдан кейін, екі жылдан кейін қандай нәтижеге жететінімізді қоғам біліп отыруы керек. Ол көліктер арзанырақ, жаңарақ, қауіпсізірек болғанын халық көруі тиіс», – деді ол.

«Атамекен» ҚР Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Басқарма Төрағасы импорт-экспорт мәселесіндегі кейбір түйткілдерге де тоқталып өтті.

«Өткен жылы елімізден 156 мың ірі қара мал экспортқа кетті. 260 мың ұсақ мал жөнелттік. Экспортқа тірі мал шығардық. Оның 80%-ы Өзбекстанға кетті. Еліміздегі ет өңдеуші 15 кәсіпорын 45%-ға ғана жұмыс істеп тұрғанда, біз Өзбекстанның шикізат шылауына айналып отырмыз. Мал өсіруге арналған субсидияларды сол үшін бердік пе? Ал Өзбекстаннан шұжық, ет консервілері тәрізді дайын ет өнімдерін сатып аламыз. Оғаш жағдай, солай емес пе? Зерттей келе, Өзбекстан 150-200 теңге көбірек төлейтінін анықтадық. Олай болса, мал өсірушілерді ынталандыру керек. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігімен келістік. Импортты алмастырудағы басты көрсеткіш – жоғары сапа мен төмен баға», – деді Абылай Мырзахметов.

Нұржан Көшкін

«Атамекен» Ұлттық банкпен келіссөз жүргізеді

Тимур Құлыбаев тиімді диалог үшін үкіметке алғыс айтты. 

24 Қазан 2019 13:53 2421

«Атамекен» Ұлттық банкпен келіссөз жүргізеді

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы төралқа төрағасы Тимур Құлыбаев ұлттық кәсіпкерлер палатасының VI съезінде бизнес субьектілерінің құқығы мен мүддесі палатаның басты назарында болатынын мәлімдеді.

«Бүгінгі съезде күн тәртібіне қойылған мәселелер мен бизнестің барлық ұсынысы ескеріледі. «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы сын-ескертпелерді назарға алады. Қорытынды жасалып, нақты шешім қабылданады», – деді  Тимур Құлыбаев.

Төралқа төрағасы үкімет бизнес-қоғамдастығы көтеріп жүрген мәселелерді жақсы білетінін атап өтті.

«Экономика министрлігі, салалық министрліктер бізбен тығыз байланыс орнатқан. Осыған орай үкіметке тиімді диалог үшін алғыс айтамын. Біз туындаған мәселелерді тиісінше шешіп отырмыз»,– деді Тимур Құлыбаев.

Оның сөзінше, қаржыландыру мәселесі күні бүгінге дейін өзекті болып тұр.

«Ұлттық банкпен қаржыландырудың тиімділігін арттыруға қатысты келіссөз жүргіземіз. Экономиканың шынайы секторын қолдау қажет. Біз тұтыну несиесіне жүгінетін азаматтардың көбейіп кеткенін біліп отырмыз. Жалақының өспегенінен де хабардармыз. Инфляциялық таргеттеу туралы сөз қозғағанда жоғарыдағы мәселе назардан тыс қалмауы керек. Алдағы уақытта бұл тақырыпқа үкімет, Ұлттық банкпен бірлесіп қайта ораламыз деп үміттенеміз», – деді Тимур Құлыбаев.

Естеріңізге салайық, бүгін бас шаһарда үкімет басшысы Асқар Маминнің қатысуымен «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының VI съезі өтті.

Съезде бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға жататын «Атамекен» ҰКП қызметінің қорытындысына қатысты жыл сайынғы есепті бекіту, «Атамекен» ҰКП төралқасы жекелеген мүшелерінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату және сайлау, «Атамекен» ҰКП жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу, «Атамекен» ҰКП-ның үш жылдық кезеңге арналған индикативті ортамерзімді бюджетінің кейбір мәселері, сонымен қатар «Атамекен» ҰКП ревизиялық комиссиясының жылдық есебін бекіту және ревизиялық комиссия туралы ережеге өзгерту мәселелері қарастырылды.

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: