/img/tv1.svg
RU KZ
«Біз ұрпақты азаптап, мучить етіп жатырмыз» - Бекболат Тілеухан

«Біз ұрпақты азаптап, мучить етіп жатырмыз» - Бекболат Тілеухан

Білім жүйесі құрдымға беттеп барады. 

17:06 21 Қазан 2019 5234

«Біз ұрпақты азаптап, мучить етіп жатырмыз» - Бекболат Тілеухан

Автор:

Қанат Махамбет

Бұған дейін білім саласындағы сорақылық талай рет айтылып, көрсетілсе де,  «мәу» деген министрлік болмапты. Мәжілісте өткен үкімет сағатында депутат Бекболат Тілеухан осылай деді.

«Біз ұрпақты азаптап, мучить етіп жатырмыз. Бала азапқа ұшырап жатыр. Есепті баланың өзі емес, әке-шешесі шығара алмай отыратын білім жүйесі барып тұрған қаскөй жүйе. Сорақылыққа жауап беретін ешкім болған жоқ. Министрлік мұны баспаға айтады, баспа мемлекеттік стандарттан көреді. Мемлекеттік стандарт оқулық орталығына сілтейді. Оқулық орталығы авторлық топқа жабады. Қысқасы қайсының құйрығын ұстарыңды білмейсің. Ақыр соңында извините за выражение «Жол екіге айырылса, қаңғыбас ит көтінен шаншылады» деген сияқты шоңқиясыз да қаласыз», – деді депутат.

Оның сөзінше, 2007 жылдан бері білім беру мекемелеріне триллионға жуық қаржыға пәндік модификацияға қатысты кабинеттер жасақталған. Бірақ бұл жерде істейтін маман табылмаған.

«Ананың барлығы мелшиіп, ақша ұстап тұрғанын көргенде адамның іші удай ашиды», – деді Бекболат Тілеухан.

Бұдан кейін ол «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы акционерлік қоғамының қызметін тілге тиек етті.

«Педагогтарды қайта даярлайтын ұлттық орталықтың кадрларын толығымен айырбастау керек. Акционерлік қоғамды бәсекеге қабілетті ортаға беру керек.  Әйтеуір, сол жерде қаптаған кәрі-құртаң мен кемпір-сампырдың жүргенін көремін. Жастар қайда, «Болашақпен» оқығандар неге жоқ?», – деп қынжылды халық қалаулысы.

Сөз арасында ол 12 жылдық білім жүйесіне деген көзқарасын білдірді.

«Кеңес кезінде 10 жыл оқыдық. Ешкімнен кем болған жоқпыз. Ленин 7 жыл гимназияда, Абай 4 жыл Ахмет Риза медресесінде оқыды. Ломоносов 11 жасында мектепке барды. Бұлардың ешқайсысы ешкімнен кем болған жоқ. Тоғыз жарым жасында мектепке барған Ақселеу Сейдімбектен асқан қазақта ғалым бар ма, жоқ па, біле бермеймін. Бүгінгі білім жүйесі құрдымға беттеп бара жатыр. Бұл – пропасть. Құрдымға қарай кетіп бара жатырмыз. Қай жағынан келсек те сын көтермейді. Жалпы жүйені, оқулық шығару жүйесін, мұғалім даярлау жүйесін, бәрін түбегейлі қайта қарау керек. Мына түрімізбен шегіне берсек, ұрпақ миақы болады», – деді Бекболат Тілеухан.

Осыдан соң халық қалаулысы білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетовке қандай жағдайда депутаттық мандатын тапсыруға айтты. 

«Асхат, жақсы жігітсің, азаматсың! Енді, осы мәселелерге қажыр-қайратпен кірісейікші. Тап осы мәселе шешілетін болса, депутаттық мандатымды беріп, көмекші әрі хатшы болып баруға дайынмын», – деді Бекболат Тілеухан.

Қанат Махамбет

Халықтың үнін естімеу тиімді емес – Асхат Аймағамбетов

Білім және ғылым министрі халық алдында есеп берді.  

04 Маусым 2020 19:08 4191

Халықтың үнін естімеу тиімді емес – Асхат Аймағамбетов

Халыққа есеп беру кездесуінде Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов білім саласының барлық деңгейіне тоқталып, жетістіктері мен кемшіліктерін ашып айтты. Өткен жылы «Педагог мәртебесі туралы» заң қабылданғанын және 2020-2025 жылдарға арналған білім мен ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы бекітілгенін еске салып, тарихи маңызы бар заң педагогтерді міндетіне жатпайтын функциялар мен қызметтерден босатуға және материалдық-моралдік жағынын ынталандыруға бағытталғанын айтты.

«Педагог өзінің тікелей функциясымен ғана айналысуға тиіс. Бұрынғы есеп беру үшін тексерушілер тарапынан сұралатын құжаттардың барлығын қайта қарадық. Барлық шектеу толықтай алынды деп айтуға болады», – деп атап айтты бас ұстаз.

Республика бойынша мектепке дейінгі білім беру ұйымдарына баратын 3-6 жас аралығындағы балалар 98,5%-ға қамтылған. Асхат Аймағамбетовтің сөзінше, Алматы, Нұр-Сұлтан тәрізді ірі қалаларда көші-қон үрдісінің көп болуына байланысты бұл мәселеде қиындықтар бар көрінеді. Дегенмен осы және басқа да мәселелер оң шешімін табатынын министр тілге тиек етті.

«Бұрын баланы балабақшаға орналастыру білім беру бөлімдері арқылы жүзеге асатын. Жақында сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу үшін баланы кезекке қою, жолдама беру үдерістерін цифрландырдық. Қазір бұл қызметті электронды үкімет порталында алуға болады. Балалардың қауіпсіздігі өте маңызды. Бүгінгі күні мектепке дейінгі мекемелердің 89%-ында бейнебақылау жүйесі орнатылды. Мектепке дейінгі білім берудің жаңа бағдарламасымен жұмыс істеп, оның мазмұнын, стандарттарын, әдістерін қайта қарастыра бастадық. Жалпы мектепке дейінгі мекеме педагогінің жалақысын жыл сайын 25%-ға көтеріп жатырмыз. Жаңа аттестациялау жүйесінен өткен педагогтер жалақысына 30-50% үстемеақы алады», – деп айтып өтті министр.

Орта білім жүйесінде білім алушылардың 96%-ы жаңартылға бағдарлама бойынша оқытылып, 156 мың мұғалім жалақысына қосымша 30-50% үстемеақы ала бастаған. Сонымен қатар, білім министрі баяндамасында оқулық сапасына да ерекше тоқталды.

«Министрлік оқулық сапасын кешенді түрде қадағалайды. Бағдарлама мен кітаптарды әзірлеу, сынақтан өткізу, сараптама жасау және сарапшылар мен авторлардың әзірлігі қамтылады. Содан кейін ғана баспаханаға жіберіледі. Осының барлығы мемлекеттік органдар, ұлттық білім беру академиясы және баспаханалардың жауапкершілігіне жатады. Бірқатар нормативтік-құқықтық актіні қабылдадық. Бізде оқулыққа қосымша құрал ретінде қарау үрдісі қалыптасқан. Бұнымен мен келіспеймін. Оқулық – негізгі білім көзі, басты материал. Егер оқулық сапасыз болса, баланың алған білімі де сапасыз болады. Сол себепті, оқулық сапасы білім министрлігінің күн тәртібінде тұрған басты мәселе», – деді Асхат Аймағамбетов.

Мұғалімді жұмысқа алудың жаңа тәртібі бекітіледі. Қабылданатын нормалар білім беру саласындағы сыбайлас жемқорлыққа тосқауыл болмақ.

«Жұмысқа орналасу үшін пара сұрау – жүйелі проблемалардың бірі. Жасыруға болмайды, бұндай проблема бар. Дегенмен статистикаға қарасақ, қазіргі уақытта осындай мәселелер азайып келе жатыр. Мектеп басшылығын жұмысқа алу үшін жаңа жүйе қалыптастырып жатырмыз. Сондықтан, жаңа жүйе бойынша қамқоршылық кеңесі, облыстық басқарма және басқа да құзырлы органдар қатысатын ашық жүйе дайындадық. Менің ойымша, бұл мәселе осылайша шешіледі. Сонымен қатар, бүгінгі күнгі мұғалімдерді жұмысқа алу рәсімі ашық емес. Мұғалімнің қызметке орналасуының нормалары, әдістемелері жоқ. Сондықтан мұғалімдерді конкурс бойынша қабылдау және жалпы мұғалімді жұмысқа алу тәртібін бекіту жөніндегі жұмысты бастадық. Ол үшін «Білім туралы» заңға өзгеріс енгізу қажет болады. Бұл өте маңызды мәселе. Заңбұзушылықты болдырмау біздің парызымыз», – екенін ескертті БҒМ басшысы.

Министр ауыл, қала, өңірлер арасындағы білім сапасының алшақтығын қысқартуға байланысты пікір білдірді. Асхат Аймағамбетовтің айтуынша, ауылды жерде бала аз болғандықтан сағат пен жалақы да аз. Жалақысы аз жерге мұғалім де баруға ынталы емес. Мәселені шешудің бір жолы ретінде министр ауылдағы мұғалімдердің жалақы алу жүйесін өзгерту қажет екенін айтты. Тағы бір шешім – бірнеше жақын пәндерді оқытатын мұғалімдерді даярлау екені айтылды.

Тағы бір жаңашылық ретінде мектеп асханаларына видео бақылау орнатылмақ. Камералар арқылы тамақ әзірлеу процесі бақылауға алынады.

«Қаржы министрлігімен мемлекеттек сатып алу порталын пайдалану мәселесін шештік. Мектептегі тамақтану жөніндегі мемлекеттік сатып алулар электронды түрде жүзеге асады. Бұл маңызды қадам. Осы нормативке тағам қалай әзірленіп жатқанын бейнебақылаудың құқықтық негіздері енгізілді. Мектеп асханаларында қолма-қол емес түрде ақы төлеу мүмкіндігін беру де міндеттеледі. Қала мектептерінде техникалық мүмкіндік бар», – деп айтып өтті министр.

Соңғы жылдары елімізде ата-анасыз қалған балаларға арналған мекемелер мен олардағы тәрбиеленушілер саны азайып келе жатқаны мәлім болды. Білім және ғылым министрінің халықпен кездесуіндегі есебінде елдегі балалар үйлері жүйесінің саны 140-тан 101-ге дейін, яғни 28%-ға кемігені көрнекті түрде көрсетілді.

«Жоспарлы жұмыс нәтижесінде соңғы 10 жылда балалар үйлерінің тәрбиеленушілері саны 70%-ға, 14 мыңнан 4 мыңға дейін азайды. Ал соңғы 4 жылда осындай балалар саны саны 42%-ға азайды. Балалар үйлері жүйесі үштен бірге кеміді. Сонымен қатар, балалар үйлерін балаларға қолдау көрсету орталықтарына айналдырамыз. Бұл жұмысқа азаматтық қоғам да белсенді түрде атсалысты. Атқарып жатқан қызметі үшін оларға алғысымды білдіремін әрі болашақта да үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс істеуді жалғастыра береміз», – деді Асхат Аймағамбетов.

Елімізде 300 мыңнан астам студент алғашқы техникалық және кәсіби білімін тегін алып жатыр. Дуальді білімге ерекше көңіл бөлінуде. Студенттердің стипендиясы да көтерілген. Білім министрі техникалық және кәсіби білім беру саласында бірқатар норма қабылданғанын алға тарып,  білім алушыларға академиялық еркіндік беру маңызды екенін айтты. Сондай-ақ, колледждерге қабылдау тәртібі де өзгерген. Бұдан былай құжатты оқу орнына бармай-ақ, электронды үкімет порталы арқылы тапсыруға болады.

Еліміздегі 131 жоғары оқу орнында 586,6 мың адам білім алуда. Грант көлемі 340-420 мыңнан 1 млн теңгеге дейін өседі.

«Жыл сайын мемлекеттік тапсырыс ұлғайып келеді. Биыл 53 мыңнан астам грант болады. Жоғары оқу орындарында грант бағасы 10 жылдам астам өзгерген жоқ. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша грант бағасы өседі. Сонымен қатар, мемлекеттік ЖОО-ларға жалақыны көтеруді міндеттеп отырмыз. Гранттардың ұлғаюына байланысты, профессор-оқытушылардың жалақысы да көбейеді деп ойлаймын», – деді ведомство басшысы.

Жоғарғы оқу орындарына штаттан тыс қызметкерлер санын арттыруға рұқсат берілді. Бұл практикалық өндірісте тәжірибесі бар мамандарды ЖОО-ларда жұмыс істеуге көптеп тартуға мүмкіндік бермек.

Қазақстан ғылымын цифрландыру үшін «Қазақстан ғылымы» бірыңғай ақпараттық жүйесі әзірленуде.

«Ғылымды қаржыландыру екі есеге дейін ұлғайды. Ғылымға ЖІӨ-нің 1%-ын жұмсау қарастырылуда. 2021-2023 жылдарға ғылымның басым бағыттары айқындалды. Шағын гранттар, шұғыл гранттар және коллоборацияға гранттар бөлінеді. Жас ғалымдардың жобалары бойынша байқаулар өткізілуде. Ғылымды цифрландыру да маңызды. Бүгінгі күні «Қазақстан ғылымы» бірыңғай ақпараттық жүйесі жасалып жатыр. Ғылыми дәйексөздің қазақстандық индексі, отандық ғалымдар базасы болады. Бұған қаржы бар. Жас ғалымдар кеңесі және басқа ғалымдар осы жұмысты бізбен бірге бастауда», – деп мәлім етті Асхат Аймағамбетов.

Докторанттарға диссертациясын қорғау үшін төртінші жыл беріліп, академиялық адалдық мәселесі де күшейтілді. Ғылыммен айналысушылар үшін ғылыми жоба ұсынысы – Research proposal енгізілген. Айта кетсек, бүгінгі күні елімізде 1045 доктор PhD, 4241 ғылым кандидаты 4 827 магистрант бар. Ғылым инфрақұрылымын жақсарту үшін 2020 жылы – 1 млрд, 2021 және 2022 жылдары 4 млрд теңгеден бөлінбек.

«Біреулер Совет үкіметі кезіндегі білім жүйесін енгізуді ұсынады, енді бірі Финляндия еліндегідей заманауи білім жүйесі керек дейді. Осы сынды пікірлер бар екенін білеміз. Дегенмен басқа бір мемлекеттің білім жүйесін ала салмай, біздің елдің, менталитеттің, балаларымыздың ерекшелігін ескеруіміз керек. Кейбір келісетін жерде келісу де өте маңызды. Халықтың үнін естімеу тиімді емес. Бірлесе жұмыс істеуіміз керек. Сондықтан барлық деңгейдегі әріптестеріміз бірге екенімізді сезінуі тиіс», – деп сөзін түйіндеді Білім және ғылым министрі.

Нұржан Көшкін

«Бассыздыққа жол беріп қоя алмаймыз» - министр Аймағамбетов

А4 және одан үлкен көлемдегі кітаптар оқушылар үшін ыңғайсыз.

08 Тамыз 2019 18:07 2217

«Бассыздыққа жол беріп қоя алмаймыз» - министр Аймағамбетов

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов оқулық сапасын арттыруға арналған кеңесте мектеп оқушыларының кітаптары қатеден көз ашпай жатқанын және оқулықтың бағасы қымбат екенін мәлімдеді.  

«Орыс әдебиеті» оқулығын парақтап көрейік. Қарапайым қателер. Физикада да солай. Берілген есептің жауабы дұрыс емес. Мұнда 0,24 деп көрсетілген. Ал есепті дұрыс шешсеңіз 0,27 деген сан шығуы керек. География оқулығы да сондай. Карталар бойынша қате бар. Ағылшын тілі оқулығында аударма мағынасы өзгеріп кеткен. Мәтінді мағынасына қарамай, сөзбе-сөз аударған.

Орыс тілінен қазақшаға аударылатын оқулықтардың да сапасы сын көтермейді. Мұндайға жол берілмеуі керек. Балаларымыз осындай аудармалармен оқуға мәжбүр. Жыл сайын бір қателік қайталанып келеді. Бір басқан шоқты қайта айналып басамыз. Қашан бітеді бұл?», – деді министр. 

Асхат Аймағамбетов оқулықтың бағасына арнайы талдау жүргізгенін тілге тиек ете келіп, өз байламын жариялады. 

«Бізде бастауыш сыныптар базалық оқулық пайдаланады. Негізгі және жоғары сыныптарға арналған балама оқулықтар бар. Екеуінің бағасын салыстырдым. Базалық оқулықтарды басуға белгілі бір баспалар мүмкіндік алып отырған. Сәйкесінше бағасы жоғары болған. Ал баламасы бар оқулықтарды 4-5 баспа шығарған. Бұл жерде мектептер өзіне тиімдісін таңдай алады. Осы бәсеке оқулық бағасына әсер еткен. Яғни базалық оқулықтар баламасы бар оқулықтарға қарағанда қымбат», – деді министр. 

Асхат Аймағамбетов А4 және одан үлкен көлемдегі кітаптар оқушылар үшін ыңғайсыз екеніне де тоқталды. 

«Елестетіп көріңіздер, бірінші сынып оқушысы отыр дейік. Олардың парталары шағын болады. Қасында парталасы отыр. Жаңағы көлемді оқулықтар партаға сыймай, баланы әуреге түсіреді. Бір қарағанда бұл ұсақ-түйек мәселе сияқты. Бірақ баланың білім алуында рөлі орасан. Мұның соңында білім беру сапасы мен тиімділігі тұр. Жалпы, бүгінгі оқулықтардың сапасына көңіл толмайды», – деді ол. 

Сөз арасында министр оқулық шығару жүйесіне өзгеріс енгізілетініне назар аударды.  

«Салада жүйелі мәселелер бар. Оқулық дайындау, оның сапасын сараптау, іріктеу жүйесіне өзгеріс енгіземіз. Оқулық басу барысында барлық баспаларға бұған дейінгі кемшіліктерді ескеруі тиіс. Бассыздыққа жол беріп қоя алмаймыз. Нақты шешім қабылдап, жүйелі жұмыс жүргізетін кез жетті», – деп қорытты ойын Асхат Аймағамбетов.

Қанат Махамбет