/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 21 921,63 Hang Seng 23 076,46
FTSE 100 5 451,92 РТС 988,72
KASE 2 212,62 Brent 24,96
Бизнес қор биржасына сенбейді

Бизнес қор биржасына сенбейді

 ШОБ-тың күші өз арбасын сүйреуге әрең жетеді.

14 Ақпан 2018 16:36 1676

Бизнес қор биржасына сенбейді

Автор:

Гүлбаршын Сабаева

Алматыда ұлтттық экономика министрлігінің тапсырысымен дайындалған инвестициялық тартымдылыққа, қаржыландыруға және оның қайтарымына қатысты сараптамалық талдама таныстырылды.

«Tengri Partners» компаниясының басқарушы серіктесі Әнуар Үшбаев ауыл шаруашылығы, азық-түлік және жеңіл өнеркәсіп салаларындағы жағдайды жіпке тізіп, саралап берді.

«2017 жылы капиталдың шет елге жылыстауы тренд болды және ел азаматтарының кәсіпкерлікке бет бұрудағы белсенділігінің төмендегені  байқалды», – деді Әнуар Үшбаев.

Оның айтуынша, экономиканың импортқа тәуелділік деңгейінде айтарлықтай өзгеріс болған жоқ. Қор биржаларын қаржыландыру платформасына айналдыру ісі әлі күнге дейін қарқын ала алмай отыр.

Әнуар Үшбаевтың сөзінен банктердің бизнестің барлық сегменті үшін қолжетімді емес екенін ұқтық.

«Ресми статистикада айтылған деректер барлық сегмент бойынша сараптама жасауға кедергі келтіреді. Мемлекеттің нақты экономикалық, импорттық және экспорттық әлеуетін білу үшін бізге жан-жақты зерттеу жасау керек», – деді «Tengri Partners» компаниясының басқарушы серіктесі.

Ал Қазақстан қор биржасы АҚ-ның бизнесті дамыту департаментінің басқарушы директоры Қайрат Тұрмаханбетовтың пікірінше, шағын компанияларды қор биржасына тартудың оңтайлы әрі тиімді түрлері көп. Бұл үшін қаржы да жеткілікті. Бірақ ШОБ өкілдері биржа арқылы капиталын көбейтуге құлық танытпайды.

«Банктер стратегиялық  емес жобаларға жоламайды, себебі тәуекелден сақтанады. Олардың несие беру туралы өтінімдерді қарайтын мамандары да шектеулі. Ал ШОБ пен шағын компаниялар биржалық немесе инвестициялық мүмкіндікті терең түсінбейді. Осының салдарынан басым көпшілігі табысын ашық жариялап, биржада жұмыс істеуден қорқады», – деп мәселені төтесінен қайырды Қайрат Тұрмаханбетов.

Кәсіпкер Тимур Жәркенов KASE өкілінің «компаниялардың  басым көпшілігі табысын ашық жариялаудан қорқады» деген пікірімен  келісе отырып, мұның себебі бар екенін айтты.

«Қор биржасын қаржыландыру платформасына айналдырған тиімді, әрине. Бірақ біздегі жағдай ондай өркениетті деңгейге жеткен жоқ. Қор биржасы  бизнеспен интеграциялануға дайын болса да, бизнес қор биржасына сенбейді. Себебі барынан айырылып қалудан қорқады. ШОБ-тың басым көпшілігінің қаржысы қор биржасының платформасына шығаруға емес, өз арбасын өзі сүйреуге әрең жетеді», – деді кәсіпкер.

«Tengri Partners» компаниясының басқарушы серіктесі Әнуар Үшбаевтың   баяндамасында  айтылған «дефолт арқылы банкрот деп тану керек»  деген тақырып экономист-сарапшы Мұрат Темірхановтың баяндамасында жалғасын тапты.

«Жердің құқықтық мәртебесін анықтамай, экономикалық сектордың әлеуетін көтере алмаймыз деген сөзім біраз адамдарға жақпауы мүмкін. Мен бұл мәселенің  саяси емес, экономикалық сипатына назар аударып тұрмын», – деген сарапшы қазба байлықтан жұрдай Норвегия жерді шетелдіктерге жалға беру арқылы тығырықтан шыққанын айтты.

«Олар жерді жалға беруді заңдастыратын тетіктерді алдын ала ойластырды. Тіпті қанша жерді, қанша уақытқа беретінін нақтылап алды. Арада 10 жыл уақыт өткенде экономика қалыпқа түсті. Жекелеген кәсіпорындары банкрот деп танымай тұрып, осындай механизмді ойластырған дұры шығарар», – деді Мұрат Темірханов.

Гүлбаршын Сабаева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Кәсіпкерлердің экономикадағы үлесін 50%-ға жеткізуге 25 жыл қажет

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды бизнесмен деуге болмайды.

15 Наурыз 2020 14:01 916

Кәсіпкерлердің экономикадағы үлесін 50%-ға жеткізуге 25 жыл қажет

Елімізде 1 млн 600 мың микро және шағын бизнес субьектісі тіркелген. Оның 1 млн 308 мыңы экономикалық белсенді, яғни табыс тауып, салық төлейді.

Былтыр ресми мәлімделгендей, қазір шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі 28,5%-ды құрап отыр. Үкімет 2025 жылға дейін бұл көрсеткішті 35%-ға, 2050 жылға қарай 50%-ға жеткізбекші. Осы мақсатта «Бизнестің жол картасы – 2025» бизнесті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Оған экономиканың шикізаттық емес секторындағы өңірлік кәсіпкерліктің тұрақты және теңгерімді өсуін қамтамасыз ету, жұмыс орындарын сақтау және тұрақты жұмыс істейтін жаңа жұмыс орындарын ашу міндеті жүктелді. Бағдарлама

аясында алдағы 5 жылда шағын  және орта бизнесті дамытуға 421 млрд теңге бөлінеді.

Ауызша айтқанда барлығы жақсы, іс жүзінде қалай болады, оны уақыт көрсетеді. Бұлай деуге осыған дейін қолданыста болған «Бизнестің жол картасы – 2020» мемлекеттік бағдарламасына айтылған сын-пікір дәлел.

Осы турасында «Талап» қолданбалы зерттеу орталығының директоры Рахым Ошақбаев: «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы ұлттық экономика мен шағын және орта бизнестің әлеуетін арттыра алмады. Мемлекеттік бағдарламаның нысаналы индикаторлары тиісінше жүзеге асырылмады. Өңдеу өнеркәсібі мен шикізаттық емес экспорттың көрсеткіші көбейген жоқ. Республикалық бюджеттен мемлекеттік бағдарламаға 247,1 млрд теңге бөлінді. Алайда еліміздің жалпы ішкі өнімінің көрсеткіші жақсармады. Бұл – шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі болжанғандай өскен жоқ деген сөз», – деді.

Айта кетейік, қолданыстағы «Бизнестің жол картасы-2025» мемлекеттік бағдарламасы бұған дейінгі бағдарламаның жалғасы саналады.

2018 жылы шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі - 26%, 2019  жылы - 28,5% болды. Бір жылдағы өсім - 2,5%. Алдағы 5 жылда үкімет бұл көрсеткішті 35%-ға жеткізбекші. Сонда 5 жылдағы өсім көрсетіші 6,5%-ды құрайды. Бұл жыл сайынғы өсім 1,3% деген сөз. Яғни 2018-2019 жылдармен салыстырғанда, шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесінің даму  қарқыны баялайды.

Қызықтың көкесі 2025 жылдан кейін басталатын сияқты. Себебі үкімет 2050 жылға дейін шағын және орта бизнестің экономикадағы 35% үлесін 50%-ға жеткізудің қамына кіріседі. Яғни 35% бен 50% арасындағы 15%-ға қол жеткізу үшін 25 жыл жұмсайды. Осылай болса, шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі 2025-2050 жылдар аралығында әр жыл сайын 1,6%-ға ғана ұлғайып отырады.

Мемлекеттік бағдарламаға мәжіліс депутаты Айқын Қоңыров та күмәнмен қарайды. Оның пікірінше, статистикада сәйкессіздік көп. Әдемі сандардың соңында үнемі жалған ақпарат тұрады.

«Ресми дерек бойынша, елімізде бизнестің тасы өрге домалап тұр.

Бірақ экономикада түбегейлі құрылымдық өзгеріс жоқ. Бұл қалай? – деді депутат.

Мәжілісменнің пікірінше, жалпыға ортақ дамудың оң көрінісі тек статистикалық мәліметтерге ғана негізделген

«Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды жеке кәсіпкер ретінде қайта тіркеу туралы статистикалық мәліметтерді жинау арқылы біз кімді алдамақпыз? Біз өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың кім екенін жақсы білеміз. Бұлар кездейсоқ жағдайда ғана ақша тауып жүрген қазақстандықтар. Шын мәнінде, олардың көпшілігі кедейлік шегінде өмір сүреді. Оларды кәсіпкер деп атау мазақ қылғанмен бірдей, – дейді Айқын Қоңыров.

Нақты есептеулерге көз жүгіртсек, жағдай өте аянышты. Қайта өңдеудегі ШОБ-тың үлесі ары кеткенде ішкі жалпы өнімнің 5-6%-ын құрайды. «Бизнестің жол картасы-2025» бағдарламасындағы бұл көрсеткіш алдағы 5 жылда 35%-ға жеткізілетіні айтылады. Бұл межені әзірше арман күйінде қалдырған дұрыс. Себебі бұған қағаз жүзінде ғана қол жеткізілуі мүмкін.

«Біз кәсіпкерлікті дамыту саласындағы мемлекеттік саясаттың міндеті ШОБ үлесін және статистикалық кәсіпкерлер санының механикалық өсуіне дейін төмендетілмеуі керек деп санаймыз. Бұл бизнестің өркендеуіне еліктеу ғана. Тапсырма түбегейлі өзгеше болуы керек. Яғни қоғамдағы тұрақтылық факторы ретінде орта таптың тірегіне айналатын бәсекеге қабілетті кәсіпорын қалыптастыру қажет, – деді депутат.

Мемлекеттік қолдаусыз, мысалы, «Даму» қоры болмаса, шағын және орта бизнес үшін өмір сүрудың өзі қиын болатынын ашық мойындау керек. Бұл жерде бәсекелестік туралы сөз қозғаудың өзі артық.

«Бизнестің жол картасы-2025» бағдарламасы бұрынғы бағдарламамен бірдей құралдарды ұсынады. Бұл кәсіпкерліктің нақты дамуы үшін емес, алдағы кәсіпорындарды қолдау үшін ғана қажет» – деді Айқын Қоңыров.

Әрине, ШОБ-ты қолдау, жұмыс орындарын сақтау және сол арқылы мыңдаған отбасыларды қамтамасыз ету маңызды. Бірақ шын мәнінде дамып келе жатқан кәсіпорындарды дамыту одан да маңыздырақ.

«Бюджет кәсіпкерлерге бұрынғыдай көлемде қолдау көрсете алмаса, мыңдаған кәсіпорын жұмысын қысқартады, – деді халық қалаулысы.

Оның ойынша, мәселені шешу үшін бизнесті қолдау институттарының қызметін қайта қарау керек.

Абылай Бейбарыс

KASE индексінің мәні 3,3%-ға кеміді

Репо операцияларының нарығы ғана оң нәтиже көрсетті.  

13 Наурыз 2020 19:56 1022

KASE индексінің мәні 3,3%-ға кеміді

Ақпан айында Қазақстан қор биржасындағы (KASE) сауда-саттықтың жиынтық көлемі 10 млрд 252,9 млн теңгені құрады. Бұл қаңтар айымен салыстырғанда 12,2 %-ға немесе 1 млрд 115,2 млн теңгеге көп көрсеткіш.

Дегенмен өткен айдың қорытындысында KASE индексінің мәні 3,3%-ға кеміді. Ал акция нарығының капитализациясы 0,02 %-ға қысқарып, 17,1 трлн теңгеге азайды. 

Өткен айда биржаның ресми тізіміне 72 эмитенттің 272 корпоративті облигациясы орналастырылды. Олардың табыстылық индексінің мәні 10,72% -ды көрсетті.

Ақпанда қор биржасының бастапқы нарығына құны 30,6 млрд теңгені құрайтын корпоративті облигациялар шығарылды. Нәтижесінде «Баспана ипотекалық компаниясы» АҚ облигациялары 29,2 млрд теңге тартты. Мұндағы орташа табыстылық жылына10,7%-ды құрады.

«ҚазАгроФинанс» АҚ 4,9 жылда өтеу шартымен жылына 13% үстемемен 1 млрд теңге тартты, ал «ТехноЛизинг» ЖШС KASE-ге жылына 16% үстемемен облигация орналастырып, 405,2 млн теңгеге ие болды.

Корпоративті облигациялардың бастапқы нарығында инвесторлардың көшін екінші деңгейлі банктер бастады. Олардың үлесі – 43,4%-ды құрады.

Осы жерде брокер-дилерлердің қатынасы – 5%, басқа институционалды инвесторлардың үлесі – 36,9%, заңды тұлғалардың әрекеті – 14,7%, жеке тұлғалардың белсенділігі – 0,1%, ал резидент еместердің үлесі – 1,1% болды.

Облигациялардың қайталама нарығындағы сауда көлемі 75,4%-ға кеміді. Бұл жерде де екінші деңгейлі банктер топ бастап, қатысу үлесінің 30,4%-ын иеленді. Ал брокер-дилерлер – 16,1%, басқа институционалды инвесторлар – 25,8%, заңды тұлғалар – 22,5%, жеке тұлғалар – 5,2%, резидент еместер – 5,9%-ды құрады.

Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығындағы сауда-саттық ақпан айында 47,7%-ға азайды. Бастапқы нарықтағы сауда көлемі 89,3 млрд, қайталама нарықтағы сауда көлемі 166,5 млн теңгеге пара-пар болды. Сегіз компания инвестициялық қорлардың бағалы қағаздарын сатты. Олар есептік кезеңде сауда көлемін 402,9 млн теңгеге жеткізді.

KASE басқарма төрағасының орынбасары Андрей Цалюктің сөзінше, 1 наурызда қор биржасының орталық депозитариінде жеке тұлғалардың 118 773 есепшоты бар екені анықталды. Өткен жылдың сәйкес кезеңінде орталық депозитариде 116 824 есепшот болған.

Есептік кезеңде шетел валютасы нарығындағы сауда көлемі азайып, 797 млрд 8 млн теңгені құраған. Бұдан бір ай бұрын бұл көрсеткіш 107,4 млрд теңгеге артық болған.

Есептік кезеңде репо операцияларының нарығы оң нәтиже көрсетті. Бұл сегменттегі сауда көлемі 8 032,3 млрд теңгені құрап, бір ай бұрынғы нәтижеден 28,7%-ға артық болды.

Айта кетейік, KASE Орталық Азия аймағындағы жетекші қор биржасы саналады. Ол бағалы қағаздармен сауда-саттық жасау көлемі бойынша ТМД қор биржаларының арасында екінші, ал FEAS қор биржаларының арасында нарықтық капиталдандыру деңгейі бойынша алтыншы орынға орналасқан. KASE – әмбебап сауда-саттық алаңы ретінде танылған. Себебі мұнда репо нарығының құралдары, шетел валюталары, мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар, халықаралық қаржы институттарының облигацияларына қатысты қаржылық операциялар атқарылады.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: