/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Дәрігер атану үшін диплом жеткіліксіз болады

Дәрігер атану үшін диплом жеткіліксіз болады

Адам өміріне жауапты мамандық иелері кәсіби сертификат алуға міндеттелмек.  

19:13 04 Желтоқсан 2019 3873

Дәрігер атану үшін диплом жеткіліксіз болады

Автор:

Есімжан Нақтыбайұлы

Алдағы екі жылдың ішінде еңбек нарығындағы жұмысшылардың 60%-ы жаңа талап бойынша іріктелетін болады. Сол үшін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Білім және ғылым министрлігіне «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп жыл аяғына дейін кәсіби стандарттарды белгілеу жүктелген болатын. Премьер-министр Асқар Маминнің қатысуымен осы тұрғыда атқарылған жұмыстардың қорытындысы шығарылды.

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы кәсіби стандарттарды дайындау барысында елдегі жұмыспен қамту орталықтарына жұмыс іздеп барған адамдар арасында сауалнама жүргізіпті. Жүгінушілердің 59%-ы қолында университеттің немесе колледждің дипломы бар екенін айтқан. Яғни, диплом қазір маманның жұмысқа орналасуына кепіл бола алмай тұр. Ал Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетовтің сөзіне қарағанда, қолданыстағы білім бағдарламаларының тек 32%-ы ғана жұмыс берушілердің көңілінен шығып отыр. Жоғары оқу орындарының рейтингін түзу барысында 2018 жылы диплом алған түлектердің 74%-ы жұмыс тапқаны анықталған. 

Енді аталмыш маман даярлау саясатына жұмыс берушілер жанама түрде араласпақшы. Ол үшін әр мамандық бойынша кәсіби стандарт бекітіліп, білім беру бағадарламалары сол стандартқа сай бейімделеді.

«Еңбек» кодексі бойынша 2016 жылдан бері «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы  кәсіби стандарттарды бекітіп келеді.  Жыл соңына дейін 480 кәсіби стандарт бекітілуге тиіс болатын. «Атамекен» палатасына әзірге 319 стандарт өткіздік. Бұл 480 стандарт жұмыс істеп жүрген қазақстандықтардың 60%-ын қамтиды. Нақты айтсақ, 2500 мамандық бойынша жұмыс істейтін 6,5 млн адам деген сөз. Кәсіби стандарттарды дайындамай тұрып, Білім және ғылым министрлігі ұлттық біліктілік шектерін бекіткен болатын. Мысалы, бұрын дәнекерлеушілер 6 санатқа бөлінсе, енді 8 шек бойынша біліктілігін анықтайды. Сегізінші шек ең білікті дәнекерлеушіге беріледі», – дейді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңселік жоба жетекшісі Ерасыл Жұманбаев.

Кәсіби стандарт тек жоғары оқу орнын бітірген мамандардан ғана талап етіледі деген сөз емес. Кәсіби-техникалық колледжден диплом алғандар мен жұмысшылар санатының барлық өкілі осы стандарттар бойынша іріктелетін болады.

«Атамекен» палатасы еліміз бойынша 30 сертификаттау орталығын аттестациялады. Келесі жылы сертификаттау бойынша әдістемелік жоба іске асады. Яғни, саланы реттейтін заң жобасын дайындаймыз. Ең әуелі 480 кәсіби стандартты қамтитын 9 сала бойынша сертификаттау әдістемесі бекітіледі. Шартты түрде айтсақ, қызметкер әр үш жыл сайын сертификаттау орталығы арқылы біліктілік сынынан өтіп отырады. Егер сәтті өтсе, біліктілік шегінің келесі сатысына көтеріледі. Нәтижесі нашар болса, қайта оқытуға жіберілуі мүмкін. Сертификаттау қызметі ақысыз болмайтыны түсінікті. Келесі жылы қабылданатын заң жобасында қызметкерді сертификаттау ісін жұмыс беруші есебінен жүзеге асыруға басымдық берілген. Десе де бұл мәселенің басы әзірге ашық», – дейді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің өкілі.

Оның айтуынша, кәсіби стандарттар бірінші кезекте «Еңбек» кодексінде айқындалған «реттелетін мамандық» иелерінен талап етілмек.

«Әсіресе6 өрт сөндіруші, дәрігер, ұшқыш сияқты адам өміріне тікелей жауапты кәсіп иелерін міндетті түрде сертификаттаудан өткізуге басымдық береміз. Бүгінгі жиында Үкімет басшысы Асқар Мамин сертификаттау жүйесін жеделдетіп енгізуді тапсырды. Кәсіби стандарт деген ұғымды жұмыс берушілердің болашақ мамандарға қоятын талабы деп түсіну қажет. Барлық стандарт солардың талабы бойынша дайындалды. Мысалы, журналистердің кәсіби стандартын Журналистер қауымдастығы ұсынды. Енді Білім және ғылым министрлігі дуальді оқыту мен халықаралық тәжірибелерді енгізе отырып, сол стандарт бойынша білім беру бағдарламасын ұсынады. Болашақ журналистер университет пен колледжде сол бағдарлама бойынша білім алатын болады», – дейді Ерасыл Жұманбаев.

Кәсіби стандарттар толық бекітіліп, соған негізделген бағдарламалар бекітілігеннен кейін ғана мамандарды біліктілік шектері бойынша іріктеу жүзеге асырылады.

Есімжан Нақтыбайұлы

Жұмысынан қуылған дәрігер басшылықпен соттаспақ

Түркістан облысы, Келес аудандық «Абай» ауруханасына қарасты мамандандырылған емхананың дәрігері енді өзге ауруханада қабылдау бөлімінің меңгерушісі қызметіне қабылданды.​  

03 Шілде 2020 19:44 963

Жұмысынан қуылған дәрігер басшылықпен соттаспақ

Түркістан облысындағы хирург-дәрігер Қайрат Сейдуалиев емханада медицинаық қолғаптардың сапасы сын көтермейтінін айтып, оны видеоға түсіріп, әлеуметтік желіге жүктеген болатын. Онда медицина маманы қолғапты қолына кимей жатып, жыртылып қала беретінін байқауға болады. Видео желіде қызу талқыға түсіп, ақ халаттыларға неліктен жағдай жасалмай отырғанын айтқан қолданушылар ашуға булықты. Көп ұзамай дәрігер жұмыстан босатылды. Кейін ол желіге жұмыстан заңсыз босатылғанын айтып, жұртшылықтан қолдау сұрады. Тіпті Президентке дейін барамын деген маман шындықтың түбіне жету үшін бәріне дайын екенін айтты.

Ал Түркістан облыстық қоғамдық денсаулық сақтау басқармасындағылар хирург-дәрігердің бұған дейін қызметіне немқұрайлы қарағаны үшін жаза алғанын, өзі жұмыс істеп отырған медициналық мекемеге қатысты кереғар пікірлерді әлеуметтік желілерге жариялап, пандемия кезінде халық арасында медицинаға деген дұрыс емес көзқарастарын қалыптастыруға ықпал еткені үшін жұмыстан босату туралы ұсыныс жасалғанын мәлімдеді. Алайда Қайрат Сейдуәлиев өзіне тағылған айыппен келіспеді.​

Бүгін, 3 шілде күні жұмыстан босап қалған маманның Сарыағаш аудандық орталық ауруханасының қабылдау бөлімінің меңгерушісі қызметіне кіріскені белгілі болды. ​

«Хирург-дәрігері Қайрат Сейдуалиев бүгіннен бастап Сарыағаш аудандық орталық ауруханасының қабылдау бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды. Дәрігер аталған аурухана басшылығының ұсынысымен жұмысқа қабылданған... Қазіргідей қиын жағдайда медициналық қызметкерлер ауадай қажет. Бүкіл елдің еңсесін түсірген пандемиямен қиын күресте аянбай еңбек етіп жүрген дәрігерлер эмоцияға беріліп, қателік жасауы мүмкін. Кадр тапшылығын болдырмау мақсатында әрбір медицина қызметкері мемлекет үшін аса маңызды» деп атап өтті қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы.​

Шындық үшін шырылдаймын деп жұмысынан айырылып, кейін қызметі өскен дәрігер бұрынғы жұмыс орнындағы аурухананың бас дәрігері мен оның орынбасарының жұмыстан кетуін талап етіп отыр. Ал бұл қызметке отбасын асырау үшін амалдың жоқтығынан келісіпті. Базынасын айтқан ақ халатты Facebook парақшасында видео үндеу жүктеді.​

«Жұмысқа орналасқаным рас. Бірақ, уақытша орналастым. Соттың шешімі шығып, Нұр-Сұлтан қаласына барып, Президенттің шешімі шығам дегенше уақытша орналастым. Бұл жерде мен ұзақ уақыт жұмыс істемеймін, өзімнің әділетсіз алынған орныма соттың шешімімен, сіздердің көмектеріңізбен Құдай қаласа баруға ниеттімін. Түркістан облысы қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы «Абай» Келес аудандық ауруханасының бас дәрігері мен оның орынбасарына және маған әділетсіздік істеген мамандарға ешқандай шара берілген жоқ. Мен сол шара қолданылу үшін соңына дейін барамын. Сіздердің көмектеріңіз керек құрметті қазақ елі, көмек беріңіздер. Қазір енді мені бұлардың барлығы кінәлі етіп тұр ғой. Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы менің әділетсіз орныма қайтып баруым үшін көмек беруіңізді сұранамын», – деді ол. ​

Жансая Тәуекелқызы

Биыл ҰБТ тапсыру ерекше болмақ

Ерекшеліктер санитарлық талаптарды күшейтуге байланысты.  

20 Мамыр 2020 19:47 7795

Биыл ҰБТ тапсыру ерекше болмақ

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов журналистермен өткен онлайн брифингте мектептер мәселесіне тоқтала келіп, ақылы олимпиадалар мен жарыстар өткізуге қатысты пікірін білдірді. Оның айтуынша, адамдарда құқықтық мәдениеттің болуы маңызды.

«Егер баланы ақылы олимпиадаға қатысуға мәжбүрлесе, тиісті құзырлы органдарға шағымдану керек. Бізде «құқымыз бұзылып жатса, басқа біреу келіп бізді қорғайды» деген түсінік қалыптасып кеткен. Құқықтық мәдениеттің болуы маңызды. Министрліктің ұстанымы мынадай: біріншіден, ақылы сайыстарды қолдамаймыз. Екіншіден, мектеп қабырғасында ақылы олимпиадалар өткізуге болмайды. Бұл мәселе бойынша біраз алға жылжыдық. Алайда осындай 20 мың ұйым бар. Бес саусақ бірдей емес. Егер қандайда бір мәселе туындаса, шағымдану қажет. Басқа амалы жоқ», – деп түсіндірді.

Асхат Аймағамбетов өз сөзінде БАҚ өкілдерін Ұлттық бірыңғай тестілеу мәселесінен науқан жасамауға шақырды. Бас ұстаздың айтуынша, талапкер оқуға түсу үшін ҰБТ-ны бес мәрте тапсыра алады. Бала ақылы бөлімге түссе де, грантқа ауысуға мүмкіндігі бар.

«Ұлттық бірыңғай тестілеу 16 жылдан бері өткізіліп келе жатқан рәсім. 16 жылда бұған дағдыланатын кез келді. ҰБТ-ны жазда ту етіп ұстап, үлкен мәселе етіп көтеруді түсінбеймін. Әлбетте, бұған 100 мыңнан астам адам қатысады. Дегенмен бұған науқан ретінде емес, оқуға түсу емтиханы ретінде ғана қарау керек. Қазір бұл емтиханды бір емес, төрт рет тапсыруға мүмкіндік бар. Талапкер оны да тапсыра алмаса, тамыз айында ақылы оқуға түсуге бақ сынап көруіне болады. Жылына бірнеше мың адам оқуға ақылы негізде түсіп, босаған грантқа ауысып жатыр. 50 балдан жинап грант алған талапкер де болды», – деп айтып өтті Асхат Аймағамбетов.

Министр Ұлттық бірыңғай тестілеу өткізген кезде еліміздегі өңірлердің сынақ нәтижелеріне мақтанып, жарысуына қатысты пікірін де білдірді.

«ҰБТ бойынша өңіраралық рейтинг жоқ. Бұрын өңірлер жарысатын, бірақ алдыңғы жылы бұны алып тастадық. Бірте-бірте бұл туралы мүлде сөз қозғамайтын боламыз. Әр облыста ҰБТ-ға қатысушылар саны әр түрлі әрі бұған білім беру сапасының көрсеткіші ретінде қарай алмаймыз. Ұлттық бірыңғай тестілеуді үлкен проблема емес, жылда өтетін стандартты нәрсе, күнделікті өмірде болатын қалыпты жағдай ретінде қабылдауымыз керек», – деді министр.

БҒМ басшысының айтуынаша, биыл ҰБТ тапсыруда бірқатар ерекшеліктер қарастырылған. Ол ерекшеліктер негізінен санитарлық-гигиеналық талаптарды күшейтуге байланысты болмақ.

«Ұлттық бірыңғай тестілеу биыл маусым айының соңы, тамыздың басында уақытылы өтеді деп ойлаймын. Қазір дайындық жүріп жатыр. Толығырақ келесі аптада белгілі болады. Жалпы ең бастысы, санитарлық-гигиеналық талаптарды күшейтеміз. Ғимаратқа кіруден бастап әлеуметтік қашықтық сақталады. Әуежайдағыдай бөгеу ленталары тартылады. Аудиторияларда бір уақытта тест тапсыратындар саны бұрынғымен салыстырғанда 2-3 есе аз болады деп жоспарлануда. Бетперде кию міндеттеледі. Ауаны залалсыздандыру жүйесін орнату мәселесі де қарастырылып жатыр», – деп айтып өтті Асхат Аймағамбетов.

Қазіргі кезде Ұлттық бірыңғай тестілеу аясында тұлғаны автоматты түрде тану жүйесін орнату мәселесі шешіліп жатқанын министр тілге тиек етті.

«Биыл 131 мың оқушы құжат тапсырды. Бұл – абсолюттік рекорд. Құжат тапсыру толықтай электронды жүргізілді. Көпшілігі сайт арқылы құжат өткізді. ҰБТ-ны 144 тестілеу орталығында өткізу жоспарда бар. COVID-19 жоқ шалғай елдімекендерде де санитарлық шаралар міндетті түрде сақталады. Биыл тұлғаны сәйкестендіру жүйесін орнату мәселесі шешілуде. Бұл жүйені сынақтан өткіздік. Тұлғаны сәйкестендіру адамның бет-жүзін тану арқылы автоматты түрде орындалатын болады деп жоспарлап отырмыз. Сонымен қатар, дене температурасын өлшеу, емтиханды жазу және басқа да көптеген мәселе қарастырылуда. Айта кетейін, 95 мың мектеп оқушысы қыс кезінде өздерін сынау үшін алдын ала тест тапсырып көрді. Олар жаппай тестілеу қалай өтетінін біледі», – деп мәлім етті БҒМ басшысы.

Сондай-ақ министрдің сөзінше, биыл академиялық адалдыққа ерекше көңіл бөлінбек. Мәселен, егер емтиханға кірерде талапкерден телефон немесе басқа да рұқсат етілмеген зат табылса, пайдаланып, пайдаланбағанына қарамастан ҰБТ-ға жіберілмейді.

Нұржан Көшкін