/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Депутат валюта айырбастаудың жаңа ережелерін сынға алды

Депутат валюта айырбастаудың жаңа ережелерін сынға алды

Меруерт Қазбекова жаңа ережелерді қайта қарауды ұсынды. 

22 Қаңтар 2020 16:26 4654

Депутат валюта айырбастаудың жаңа ережелерін сынға алды

Автор:

Нұржан Көшкін

Жаңа ереже бойынша, Нұр-Сұлтан, республикалық маңызы бар қалалар мен облыс орталықтарында әр ақша айырбастау пунктінің ең төменгі жарғылық капиталы 100 млн теңгеден кем болмауға тиіс. Ал ауылдар мен шағын қалалардың ақша айырбастау бекеттері кассаларында немесе шоттарында 50 млн теңгеден жоғары қаржы болуы міндетті.

Осы орайда, Мәжіліс депутаты Меруерт Қазбекова  Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымоваға жолдаған депутаттық сауалында валюта айырбастау ережелерін қайта қарауды ұсынды. Депутаттың айтуынша, жаңа ережедегі олқылықтар кесірінен шағын айырбастау пунктері нарықтан шығып қалуы мүмкін. Сондай-ақ, елде заңсыз валюта биржасы пайда болып, қылмыстың да өршуі ғажап емес.

«Ұлттық банк 2019 жылдың 4 сәуірінде  айырбастау пунктерінің жұмысына жаңа талаптар енгізуді көздейтін Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасын айырбастау операцияларын ұйымдастыру ережесіне өзгерістер енгізді. Атап айтқанда, түзетулер айырбастау пунктерінің ең төменгі жарғылық капиталын ұлғайтты. Нұр-Сұлтандағы, республикалық маңызы бар қалалардағы ақша айырбастау пункттері үшін, 100 млн теңге (бұрынғы ережелерде 30 млн тенге), облыстардың әкімшілік орталықтары, облыстық маңызы бар қалалар үшін 100 млн теңге (алдыңғы ережелерде 20 миллион теңге), ал басқа жерлерде орналасқан әр айырбастау пункттері үшін 50 миллион теңге (бұрын 10 миллион теңге) болды», - деді депутат Меруерт Қазбекова.

Депутат валюта айырбастау пунктерінде 100 млн теңгенің болуы талабы қайдан шыққанын түсіндіруін сұрады.

«Талап бойынша бұл сома айырбастау пунктінің шотында, кассасында теңгедей, шетел валютасында немесе алтын құймасы түрінде болуы керек. Неге жүз миллион? Бұндай қомақы сома қайдан шықты? Оның үстіне, бұл қаражат бизнес иесінде емес, тікелей айырбастау пунктінде болуы керек», - деді ол.

Меруерт Қазбекова Ұлттық банк жарғылық капиталдың ұлғаюы мен кассада қаражаттың болуын бизнесті ірілендіру және төлем кезінде қолма-қол ақшаның аз болуына байланысты клиенттерден бас тартуға жол бермеу ретінде түсіндіргенін айтты.

«Ақша айырбастау пунктіне кенеттен біреу келіп, бірден 300 мың доллар сатып алғысы келеді дейсіз бе? Мұндай талап қою шағын және орта бизнестің айналымынан үлкен қаражатты шығарып қана қоймай, бизнеске және қызметкерлерінің өміріне қауіп төндіретіні анық қой? Бұл айырбастау пунктеріне шабуылдардың көбеюіне себеп болатыны даусыз. Өйткені олардың күзетшілерінде травматикалық қару да бола бермейді. Сонымен қатар қаскөй кез-келген шағын қалада немесе аудан орталығындағы әр ақша айырбастау пунктінде кем дегенде 50 млн теңге болатынын біледі. Қылмыскерлер мұндай еліктіретін жағдайларға қызықпай, шыдап жүре ала ма? Бүгін қаскүнемдер 50 млн емес, 5 мың теңге үшін де адамды соққыға жығып, өлтіріп жатқанын ескеру керек»,– деді Меруерт Қазбекова.

Сонымен қатар, депутат айырбастау пунктерінің жұмыс уақыты өзгертіліп, клиенттің жеке деректерін жазып алу жөнінде де түзетулер қабылданғанын айтты. Оның пікірінше, айырбастау пунктерінің жұмыс уақытын қысқарту нарық үшін белгілі бір қиындықтар туғызады, өйткені кешке операциялардың саны көбейеді әрі қазақстандықтардың барлығының жұмыс уақыты кезінде валюта айырбастауға мүмкіндігі бола бермейді.

«Жұмыс істейтін азаматтар негізінен қажетін жұмыстан кейін сатып алады, қажет болған жағдайда  валютаны да кешқұрым ауыстырады, яғни сағат 18:00-де немесе 19:00-де. Әдетте, ауыстыратын сома жүздеген мың емес, жалақыдан қалған 100-200 доллар. Ұлттық банктің клиенттің жеке деректерін бекітуі жөніндегі талабына келер болсақ,  бұл норма «Жеке деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасы заңының талаптарын бұзады. Сонымен қатар, бұл заңда дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау ерекшеліктері тек заңдармен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен реттелетіндігі айтылған, бірақ ешқандай жағдайда Қазақстан Республикасы Ұлттық банк төрағасының бұйрықтарымен реттелмейді», - деді Меруерт Қазбекова.

Осыған байланысты «Ақ жол» фракциясы бұл талаптар «шағын кәсіпкерлерге қарсы әрі олардың ірі бәсекелестері мен банктерінің мүдделеріне» бағытталған деп санайды.

«Шағын бизнес әр кассирге күзетші қойып, күзет агенттігін жалдай алмайды. Сонымен қатар, осы салада шағын бизнес тек жұмыс орындарын ғана беріп отырған жоқ, олар сол банктермен салыстырғанда клиенттер үшін анағұрлым тиімді валюта бағамын ұсынып, икемді қызмет көрсетуде. Оларды жасанды түрде «қуып шығу» кешке және түнде жұмыс істейтін валютаның заңсыз нарығының қалыптасуына, сондай-ақ  соңғы кездері Өзбекстанда байқалып отырғандай ресми және нарықтық қосарлы бағамының пайда болуына әкеледі. Сіз басқарып отырған агенттіктің құрылуына байланысты, сізден осы мәселені тек банктермен ғана емес, осы саладағы шағын және орта бизнес өкілдерінің де қатысуымен қайта талқылауыңызды сұраймыз», - деп түйіндеді депутат.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ақша айырбастау пунктерінің жарғылық капиталы жете ме?

Былтыр 178  ақша айырбастау пунктінен 140 заңбұзушылық анықталды. 

03 Ақпан 2020 17:49 2956

Ақша айырбастау пунктерінің жарғылық капиталы жете ме?

Ұлттық банктің «ҚР қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру ережелеріне өзгеріс енгізу туралы» қаулысы күшіне енді.

Талап бойынша республикалық маңызы бар қалалар мен облыс орталықтарында орналасқан айырбастау пунктері 1 сәуірге дейін жарғылық капиталын 100 млн, ал ауылдар мен шағын қалаларда орналасқан айырбастау пунктері 1 шілдеге дейін 50 млн теңгеге жеткізуге тиіс. Көрсетілген уақытқа дейін валюта айырбастау пунктері бұған дейінгі жарғылық капиталымен жұмыс істей береді. Кейін жоғарыдағы талапты орындайды. Егер айырбастау пунктерінің шотынан, кассасынан Ұлттық банк белгілеген қаражат табылмаса, онда олардың қызметіне шектеу қойылады.

Осы талапқа мәжіліс депутаты Меруерт Қазбекова қарсы болды. Ол жаңа ереже шағын айырбастау пунктерін нарықтан ысырылуына және елде заңсыз валюта биржасының қалыптасуына түрткі болуы мүмкін екенін айтты.

Халық қалаулысы: «Ұлттық банк 2019 жылдың 4 сәуірінде  айырбастау пунктерінің жұмысына жаңа талап енгізуді көздейтін Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасын айырбастау операцияларын ұйымдастыру ережесіне өзгеріс енгізді. Атап айтқанда, түзетулер айырбастау пунктерінің ең төменгі жарғылық капиталын ұлғайтты. Нұр-Сұлтандағы, республикалық маңызы бар қалалардағы ақша айырбастау пунктері үшін 100 млн, (бұрын 30 млн теңге), облыс орталықтарында орналасқан айырбастау пунктері үшін 100 млн (бұрын 20 млн теңге) және ауылдар мен шағын қалаларда орналасқан айырбастау пунктері үшін 50 млн теңге (бұрын 10 млн теңге) болды. Көрсетілген қаражат айырбастау пунктінің шотында, кассасында теңгедей, шетел валютасында немесе алтын құймасы түрінде болуы керек. Неге 100 млн, неге 50 млн?» – деп қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымоваға депутаттық сауал жолдады.  

Айта кетейік, бастапқыда Ұлттық банк жоғарыдағы талапты 1 қаңтардан бастап енгізбек болған.

Ақша айырбастаудың жаңа тәртібіне сәйкес, айырбастау пунктері таңғы 9:00-дан кешкі 20:00-ге дейін ғана қызмет көрсетеді. Алайда бұл ел азаматтары 20:00-ден кейін ақша айырбастай алмайды деген сөз емес. Мәселенің мән-жайын Ұлттық банктің қолма-қол ақша айналымы департаментінің директоры Жомарт Қажымұратов: «Бұл қадамға айырбастау пунктері мен клиенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бардық. Бұған дейін кешкі, түнгі уақытта айырбастау пунктері валюта бағамын қайта-қайта құбылта беретін. Салдарынан халық дүрлігетін. Енді мұндай болмайды. Түсінікті болу үшін нақтылайын, әуежай, теміржол арқылы Қазақстанға келетін, кететін және мемлекеттік шекара арқылы өткізу пунктіндегі адамдар үшін айырбастау пунктері тәулік бойы жұмыс істейді. Ал ірі сауда орталықтарындағы айырбастау пунктері сағат 9:00-ден 22:00-ге дейін қызмет көрсетеді», – деп түсіндірді.

Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының басқарушы директоры Ләззат Үсенбекованың айтуынша, валюта айырбастау пунктері Қазақстан қор биржасының бағамына сүйенеді. Бұл жерде сауда кешкі сағат 17:00-ге дейін жүреді.

«Бұрын қор биржасының саудасы жабылғаннан кейінгі валюта бағамын айырбастау пунктері белгілейтін. Бұдан былай мұндайға жол берілмейді», – деді басқарушы директор.

Ұлттық банктің қаулысына сәйкес, ақша айырбастау тәртібі де өзгерді. Енді, 500 мың немесе одан көп ақша айырбастаған азаматтардың аты-жөндері мен жеке сәйкестендіру нөмірі арнайы реестрге тіркеледі.

«Айырбасталатын ақша 500 мың теңгеден төмен болса, клиент жеке куәлігін ғана көрсетеді. Бұл көптеген елдерде қолданылып жүрген халықаралық тәжірибе», – деді Ұлттық банктің қолма-қол ақша айналымы департаментінің директоры Жомарт Қажымұратов.

Оның сөзінше, өткен жылдың екінші жартысында 178  валюта айырбастау пункті тексеріліп, 140 заңбұзушылық анықталған. Айырбастау пунктерінің 80%-ы «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңды» белден басқан. Бұған қоса жарғылық капиталды басқа мақсатқа пайдаланған. Заң бойынша жарғылық капитал тек ақша айырбастау үшін ғана қолданылу керек.

Абылай Бейбарыс

Бір жыл ішінде Қазақстанда 400-ге жуық айырбастау пункті жабылған

Олардың саны әсіресе Алматы, Атырау және Ақмола облыстарында азайған.

04 Сәуір 2019 10:58 2268

Бір жыл ішінде Қазақстанда 400-ге жуық айырбастау пункті жабылған

Елімізде айырбас пунктерінің саны қысқарып жатыр. 2018 жылдың ақпанынан бастап 2019 жылдың ақпаны аралығында елде 390 айырбас пункті жабылған. Биылғы жылдың тек екі айының өзінде айырбас пунктерінің саны 176-ға азайған. Жыл басынан бері банктер 117 айырбас пунктін, өкілетті органдар 55-ін, «Қазпошта» 4-ін жапқан.

Ұлттық банк мәліметі бойынша, 2019 жылдың 1 наурызында 2528 айырбас пункті болған, оның 1567-сі банктерге, 738-і өкілетті ұйымдарға және 223-і «Қазпоштаға» тиесілі болған.

Айырбас пунктерін, әсіресе, банктер көптеп жабуда, бір жыл ішінде оның саны 279-ға қысқарған. Ал жекеменшік айырбас пунктерінің саны 111-ге қысқарған. Тап осы уақыт ішінде «Қазпошта» еліміз бойынша айырбас пунктерін ашу арқылы валюталық операциялар нарығында үлесті жаулап алуда. 2018 жылдың ақпаны мен 2019 жылдың ақпаны арасында олардың саны 23-ке көбейген.

Басқаларға қарағанда бір жыл ішінде айырбас пунктері Атырау облысында көп жабылған. Қаладағы 84 айырбас пункті өз жұмысын тоқтатқан. Екінші орында Алматы тұр. Алматыда олардың саны 76-ға, ал Ақмола облысында 52-ге қысқарған. Алматы облысында бір жыл ішінде 48 пункт, Нұр-Сұлтанда 31-і жабылған.

Бұдан бұрын сарапшылар айырбас пунктерінің жабылуына Ұлттық банк тарапынан көбейіп келе жатқан ірі ойыншылармен бәсекелестіктің жоғары болуы, сондай-ақ шығынға әкелетін валюта нарығындағы құбылмалық себепші деген болатын.

Жантөре Қасым

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу:

Ұқсас материалдар