/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Қай бағдарлама бюджетке қымбатқа түсіп жатыр

Қай бағдарлама бюджетке қымбатқа түсіп жатыр

Барлық бағдарлама ішінде ең арзаны – тілдерді дамыту.

14:11 02 Желтоқсан 2019 5855

Қай бағдарлама бюджетке қымбатқа түсіп жатыр

Автор:

Жанат Ардақ

Фото: sputniknews.kz

Елбасы тапсырмасы бойынша бірнеше жылдан бері елімізде мембағдарламалар санын азайту бойынша жұмыс жүргізілуде. Мәселен, 2014 жылы Қазақстанда 45-тен астам мемлекеттік даму бағдарламасы жұмыс жасаған. Оның ішінде 32-сі экономиканың әртүрлі секторларына тікелей қатысты болған. Қалғаны коррупциямен, терроризммен күрес секілді экономикалық емес бағдарламалар.

Алайда осы қаптаған даму құжаттарын оңтайландыру бағытындағы жұмыстардың қорытындысы жұртшылыққа жария етілмеді. Осыған орай қоғам белсендісі Анель Өтегенова еліміздің бас экономисіне осыған қатысты ақпарат беруді сұрап, жүгінді. 

Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленовтың айтуынша, қазіргі уақытта мемлекетімізде 15 мембағдарлама ғана қалған. Атап айтқанда, олардың арасында мыналар бар:

1. 2015–2019 жылдарға арналған «Нұрлы жол» инфрақұрылымдық даму бағдарламасы;

2. «Нұрлы жер» мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасы;

3. «Бизнестің жол картасы-2020» бизнесті қолдау мен дамытудың мембағдарламасы;

4. Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017–2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

5. Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017–2021 жылдарға арналған «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы;

6. Индустриялық-инновациялық дамудың 2020–2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

7. Қазақстанда білім беруді және ғылымды дамытудың 2016–2019 жылдарға арналған мембағдарламасы;

8. Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2016–2019 жылдарға арналған «Денсаулық» мембағдарламасы

9. Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мембағдарламасы;

10. Қазақстанда тілдерді дамыту мен қолданудың 2011–2019 жылдарға арналған мембағдарламасы;

11. «Цифрлық Қазақстан» мембағдарламасы;

12. 2019–2025 жылдарға арналған туристік саланы дамыту мембағдарламасы;

13. Діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі 2018–2022 жылдарға арналған мембағдарлама;

14. «Қазақстанның ұлттық экспорттық стратегиясы» бағдарламасы

15. «Ұлттық инвестициялық стратегия» инвестициялар тарту бағдарламасы.

Осыған қарағанда, мембағдарламалар тізімі өзектілендірілген. Себебі, «Электронды Үкімет» порталында елімізде жүзеге асырылып жатқан бағдарламалардың мүлдем басқа тізімі ілініп тұр. Дегенмен, ондағы «Қазақстан және Қытай халық республикасының үкіметтері арасындағы 2015–2020 жылдарға арналған шекара маңындағы ынтымақтастық бағдарламасы», «Қазақстанның 30 корпоративтік көшбасшысы» бағдарламасы бүгінде әрекетсіз қалғаны байқалады.

Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов өзі атаған 15 бағдарламаны қаржыландыруға жалпы сомасы 16,9 триллион теңге қарастырылғанын хабарлады.

«Оның ішінде, «Нұрлы жол» мембағдарламасын жүзеге асыруға 2015–2019 жылдары ең көп сомасы – 4,5 триллион теңге жұмсалады. Оның 1,6 триллионы – Ұлттық қордан, 1,3 триллионы – республикалық бюджеттен, 225,7 млрд теңгесі БЖЗҚ-дан алынады, 811,7 млрд теңгесі шетелден қарыз. Қалғаны – жеке инвестиция. «Нұрлы жер» мембағдарламасына 1,6 триллион теңге бағытталады. Оның ішінде 1 трлн 171,7 млрд теңге – республикалық бюджеттен бөлінсе, қалған 504,2 млрд теңге – бюджеттен тыс қаражат көздері», – деді Руслан Дәленов.

«Бизнестің жол картасы–2020» мембағдарламасын орындау үшін 261,4 млрд теңге қаражат талап етіледі. Оның 131,4 миллиарды – орталық бюджеттен, 90 миллиарды – жергілікті бюджеттен, тағы 40 миллиарды Ұлттық қордан шығады.

Агроөнеркәсіпті кешенді дамыту мембағдарламасын қаржыландыруға барлығы 2,8 триллион теңге жоспарланған. Соның басым бөлігін, 1 триллион 740,1 млрд теңгесін – республикалық бюджет, 768 млрд теңгесін – жергілікті бюджет, 266,1 млрд-ын өзге қаржы көздері береді.

«Еңбек» мембағдарламасына 510,6 млрд теңге көзделуде. Тарата айтсақ, 374,7 миллиардын – РБ, 135,8 миллиардын – ЖБ табуға тиіс.

Индустриялық-инновациялық даму мембағдарламасына алдағы бес жылда 878,3 млрд теңге шығындалмақ.

Білім беруді және ғылымды дамыту мембағдарламасы аясында Білім және ғылым министрі 1,9 триллион теңгені игермек. Оның 1 трлн 273,2 млрд теңгесін РБ, тағы 595,1 млрд теңгесін ЖБ бөледі. 

Елжан Біртанов басқаратын министрлік 2016 жылдан бері «Денсаулық» мембағдарламасы аясында 944,9 млрд теңгені, соның ішінде республикалық бюджеттің 550,5 миллиардын, Ұлттық қор және МӘМС аясындағы 320,4 млрд теңгені, сондай-ақ жергілікті бюджеттің 74,1 миллиардын жұмсауда.

Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мембағдарламасы мемлекетке 1,7 триллион теңгеге түспек: РБ – 769,4 млрд теңге, Ұлттық қордан – 588,4 млрд теңге, ЖБ – 290,8 млрд теңге, бюджеттен тыс қаржы көздерінен – 91,7 млрд теңге.

Туристік саланы дамыту мембағдарламасын қаржыландыруға биылдан бастап, бес жыл ішінде 1,4 триллион теңге жоспарланған. Оның 268,1 миллиарды – республикалық бюджет, 172,2 миллиарды – жергілікті әкімдіктердің бюджеті, 360,6 миллиарды – өзге қаржы көздері, 584,7 млрд – инвестиция.

Діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл мембағдарламасы аясында негізінен, үкіметтік емес ұйымдар, құзырлы құрылымдар 270,1 миллиард теңге иеленеді. Оның 209,4 миллиард теңгесі – республикалық, ал 60,7 млрд теңгесі – жергілікті бюджеттен алынады.

«Цифрлық Қазақстан» мембағдарламасы бизнесті шығындату сыртында, 141 миллиардқа бюджет қалтасын да қағады.

Тілдерді дамыту мен қолданудың 2011–2019 жылдарға арналған мембағдарламасы – ең арзаны, оған небары 36,1 млрд теңге беріледі.

«Қазақстанның ұлттық экспорттық стратегиясы» және «Ұлттық инвестициялық стратегия» бағдарламаларына мемлекеттік қаржыландыру қарастырылмаған.  

Осылайша, 15 бағдарламаның 13-і – тікелей экономикаға қатысты.

Жанат Ардақ

«Дипломмен – ауылға!» қыздар көп барады – вице-министр

2009 жылдан бері мемлекеттік бағдарламаға 60 мыңнан астам адам қатысқан.

28 Шілде 2019 14:27 2094

«Дипломмен – ауылға!» қыздар көп барады – вице-министр

2009 жылдың 1 шілдесінде Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен «Дипломмен – ауылға!» мемлекеттік бағдарламасы бастау алған болатын. Бағдарламаны қолға алудағы басты мақсат – ауылдың кадрлық әлеуетін жақсарту. Яғни, ауылды әлеуметтік сала мен агроөнеркәсіп кешеніне қажетті мамандармен қамту. Биыл бағдарламаның қолға алынғанына 10 жыл толып отыр.

Ұлттық экономика вице-министрі Ермек Алпысовтың айтуынша, «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы қолға алынғалы бері жобаға 60 мыңнан астам адам қатысқан. Оның 71,2 пайызы немесе 42 745 адам білім саласын таңдаған. Одан кейін денсаулық сақтау саласына қызығушылық жоғары. Бұл саланы таңдаған мамандар саны – 12 705 адам немесе бағдарлама қатысушыларының 21,2 пайызы. Үздік үштікті агроөнеркәсіп кешені түйіндеп тұр – 1 665 адам немесе 2,8 пайыз. Одан кейінгі орындарда мәдениет (1 604 адам немесе 2,7 пайыз), спорт (863 адам немесе 1,4 пайыз) және әлеуметтік қамту (483 адам немесе 0,8 пайыз) салалары тұр.     

«2009 жылдан бері бағдарламаға қатысқан 60 мыңнан астам маманға 7,4 млрд теңге көлемінде мемлекеттік қолдау көрсетілді. Яғни, оларға осыншама көлемде көтермеақы берілді. Сондай-ақ 27,5 мыңнан астам маман баспанаға қол жеткізу үшін 70,6 млрд теңге көлемінде бюджеттік несие алды», – деген болатын Strategy2050.kz сайтына берген сұхбатында Ермек Алпысов.

Вице-министрдің айтуынша, мемлекеттік бағдарлама ауылға жұмыс істеуге баратын мамандар санын айтарлықтай көбейткен. Мәселен, жоба қолға алынғанға дейін ауылға жыл сайын шамамен 3 мың маман келсе, «Дипломмен – ауылға!» басталғалы бері аталған көрсеткіш 6 мыңға дейін ұлғайған.

Атап өтерлігі, «Дипломмен – ауылға!» баратындардың дені, яғни 74 пайызы әйелдер екен. Сонымен қатар бағдарлама қатысушыларының 70 пайызы жас мамандар екенін де еске сала кеткен жөн. Вице-министрдің сөзінше, жоба қатысушыларының шамамен 95 пайызы ауылда біржола тұрақтап, жұмысын жалғастырып жатыр.

«Жоба қатысушылары бетпе-бет келетін негізгі қиындық – бюджеттен бөлінетін қаражаттың жеткіліксіздігі. Қазіргі уақытта бюджеттен бөлінетін қаржы өңірлердің мамандарға деген қажеттілігінің 70-75 пайызын ғана өтеп отыр. Сол себепті әлеуметтік қолдау шараларын алу үшін қатысушылар арасында кезек қалыптасуда», – дейді Ермек Алпысов.

Еске сала кетейік, «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасына білім, әлеуметтік қамту, денсаулық сақтау, ветеринария, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіп кешені мамандықтарын игерген жоғары оқу орындарының түлектері қатыса алады. Қатысушыларға 100 айлық есептік көрсеткіш көлемінде, яғни 252 500 теңге көтермеақы беріледі.Сонымен қатар баспана алу үшін бюджеттік кредитке қол жеткізуге мүмкіндік бар. Кредиттің көлемі 1500 айлық есептік көрсеткіштен, яғни 3 787 500 теңгеден аспауы керек. Жоба қатысушыларына қойылатын бір ғана талап бар. Жоғары оқу орнын тәмамдағаны туралы диплом ғана болса жеткілікті. Жобасы қатысушылары ауылда кем дегенде үш жыл жұмыс істеуге міндетті.  

Фархат Әміренов

«Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы 4 мақсатының үшеуін орындай алмауы мүмкін

Рахым Ошақбаев осындай пікір білдірді.

27 Мамыр 2019 17:18 6197

«Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы 4 мақсатының үшеуін орындай алмауы мүмкін

Фото: ortcom.kz

«2010 жылы Елбасының бастамасымен қолға алынған «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасына аймақтардағы кәсіпкерлікті дамыту міндеті жүктелді. Аталмыш мемлекеттік бағдарлама шағын және орта бизнесті ілгерілету арқылы ұлттық экономикаға серпін беруге тиіс еді. Уақыт өте келе елімізде басқа бюджеттік бағдарламалар пайда болды. Оның ішінде «Еңбек» нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы бар», – деді Рахым Ошақбаев «Шағын және орта бизнестің дамуы Президент назарында» деген тақырыппен елорда да өткен жиында.

Оның ойынша алғашқы бесжылдықта мемлекеттік бағдарлама мақсатына жеткен жоқ. Бір бағдарламаның нәтижесін көрмей жатып, екінші бағдарламаны іске қосу мәселе шешудің тиімді тәсілі емес.

«Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасының 3 редакциясы бар. Бағдарламаның өткен бесжылдығын сараптайтын болсақ, нысаналы индикаторлардың екеуі ғана орындалды. Өңдеу өнеркәсібі саласындағы ішкі жалпы өнім көрсеткіші 12,5%-ға жетуге тиіс еді, алайда керісінше жағдай орын алып, көрсеткіш 10%-ға төмендеді. Шикізаттық емес экспорттың 40%-ға жетеді деген көлемі, 30%-дан 25%-ға қысқарды», – деді Рахым Ошақбаев.

Оның пікірінше, келесі жылы аяқталатын «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы алға қойған 4 мақсатының үшеуін орындай алмауы мүмкін.  

«Қазір осындай қауіп төніп тұр. Салдарынан аталмыш бағдарламаның шикілігі бар немесе ол тиісінше жүзеге асырылмайды деген қорытынды шығаруға тура келеді», – деді «Талап» қолданбалы зерттеу орталығының директоры.

Айта кетейік, «Бизнестің жол картасы -2020» мемлекеттік бағдарламасы 2025 жылға дейін ұзартылғалы жатыр. Оған жыл сайын 30 млрд теңге бөлінеді деген болжам бар. Айтпақшы, бағдарламаға құйылған қаржы мемлекетке салық түрінде 224 млрд теңге болып оралуға тиіс.

Жаңа бағдарлама аясында 3 трлн теңгенің өнімі өндіріліп, 22 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылуы мүмкін.

Қанат Махамбет

Ұқсас материалдар