/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Карантин банктерге қалай әсер етеді?

Карантин банктерге қалай әсер етеді?

Кейбір банктер уақытша жабылады. 

18 Наурыз 2020 17:34 1510

Карантин банктерге қалай әсер етеді?

Автор:

Жанат Ардақ

Қаржылық құрылымдар Президент енгізген төтенше жағдайдың және мемлекеттік комиссия жариялаған карантиннің қыспағына қатар түсті.

Halyk Bank карантин тәртібінде және ТЖ-да жұмыс істеу үшін өзінің барлық ресурсын жұмылдырып жатқанын хабарлады. Бұл ретте банк қашықтықтан басқару сервистеріне жүгінуде екен.

«Банк картасына жалақының, зейнетақының, жәрдемақының түсуі, қолма-қол ақшаны банкомат арқылы шешіп алу, төлем және аударым операцияларының орындалуы, банк қызметтері – барлық маңызды сервистердің үздіксіз жұмысына кепілдік береміз», – деді Халық банкі. 

Оның банкоматтарының ең ірі желісі де карантин ішінде, яғни Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында қалып қойды. Банк олардың да қалыпты тәртіпте жұмыс істейтініне сендірді.

Оның бөлімшелері де жұмысын жалғастырмақ. Карантин кезеңінде барлығы санитарлық тазалықтан жиі өткізіліп тұратыны, қызметкерлер қорғаныс заттарымен қамтамасыз етілгені айтылды. Дегенмен, қаржы институты клиенттерін қызметтерді қашықтан тұтынуға шақырады.

«Адамдардың көп шоғырланған жеріне, соның ішінде банк бөлімшелеріне аз бару үшін онлайн сервистер мүмкіндігін пайдалануға шақырамыз. Мұнда сіз комиссиясыз түрлі төлемдерді өтей аласыз, кез келген картаға, шотқа аударым орындай аласыз, кредиттерді алу, депозитертерді ашу және өзге де көптеген сервистерге қол жеткізе аласыз. Біз Қазақстан халқы ынтымақтастығы мен өзара жауапкершілігінің арқасында елге төнген қиын жағдайды бірігіп жеңетініне кәміл сенеміз», – деді оның қызметкерлері.

Ал Jýsan Bank-тің бірқатар бөлімшесі жабылды.

«Карантиннің енгізілуіне байланысты Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында сауда, ойын-сауық орталықтарының жұмыс режимі шектелді. Осыған байланысты банктің 4 бөлімінің қызметі тоқтатылды. Олардың арасында елордадағы «Mega Silk Way», «Хан Шатыр», ал Алматыда – «Mega Center Alma-Ata» және «Mega Park»-тегі бөлімдер бар. Төтенше жағдайдың жариялануына қарамастан, бүкіл Қазақстан бойынша банк филиалдары қалыпты режимде жұмыс істеп тұр» – деп мәлім етті  Jýsan Bank-тің мамандары.

Олар банктің Шымкенттегі бөлімін тонау үшін шабуыл жасалғанын растады.Қолдан жасалған жарылғыш зат муляжымен қорқытпақ болған қарақшыны банктің қауіпсіздік қызметінің қызметкері Смайыл Әжіқұлов тойтарған. Ол сыйақымен марапатталмақ.

Еуразиялық банк те карантин пен ТЖ кезінде стандартты тәртіпте жұмыс істейтінін жеткізді. Банк дерегінше, оның 17 филиалында, 114 бөлімшесінде және 10 мыңнан астам банкоматында ақша аударылымдары, карта жұмысы және басқа да қызметтер көрсетілуде. Ақшасын шешіп аламын деушілерге де еш кедергі жоқ. Сондай-ақ күшейтілген дезинфекциялау шаралары қолға алыныпты.  

Каспи банктің елордалық бөлімшелерінде бүгін адам қарасы қалың. Жұрт карантин қарсаңындағы соңғы күнде кредиттерін төлеп қалуға тырысуда. Бұған қоса, доллар сатып алып жатқандар да жетерлік. Өйткені Нұр-Сұлтанда айырбастау пунктерінде валюта саудаға шығарылмай жатыр.

Өз кезегінде банк қызметкерлері клиент төлем төлеу мерзімін өткізіп алса, айыппұл мен өсімпұл салынбайтынын түсіндіруде. Мұның сыртында, банк басшылығы жұмысынан айырылып қалған және уақытша қаржылық қиындыққа кезіккен қарыз алушыға екі ай «каникул» беріпті.

Бірақ Каспи банк менеджерлері карантин кезеңінде бөлімшелердің қалай жұмыс жасайтынын білмейтінін мойындады.

Capital Bank Kazakhstan Алматы мен Нұр-Сұлтандағы филиалдары 18-20 наурыз күндері тек қашықтан қызмет көрсетуге көшетіні жөнінде хабардар етті. Сондықтан банктің осы ғимараттары аталған кезеңде жабық болады. 

AsiaCredit Bank өз филиалдары мен бөлімшелерінің жұмыс кестесі уақытша өзгеретінін, жұмыс күндері тек таңғы 10:00-нан түскі 13:00-ге дейін ғана ашық болатынын, сенбі мен жексенбі жабылатынын айтты. Карантинге байланысты оның қос мегаполистегі филиалдары 18 және 20 наурыз аралығында дистанциялы жұмыс режиміне ауыспақ.

АТФ банкі 21 наурыздан 25 наурызға дейін Наурыз мейрамына орай демалыс жариялапты. Бұл күндері Алматы мен бас қаладағы екі бөлімшесі жұмыс жасамақ.

Карантинге байланысты банктерге өз ғимараттарын, банкоматтардың пернетақта-клавиатураларын, терминалдардың сенсорлы экранын және басқа да клиенттер жанасатын тұстарды мұқият әрі жиі дезинфекциялау жүктелген. Дегенмен, мамандар оларға жалаң саусақ тигізбеуге, тиген жағдайда қолды мұқият антисептикалық құралмен өңдеуге кеңес береді.

Банктердің барлық филиалдары санитайзерлермен жабдықталуы шарт.

Карантин жағдайында жақын жерде қандай банк пен банкоматтардың орналасқанын да жақсы білгеніңіз жөн. Себебі біріншіден, босқа шабылмайсыз. Екіншіден, көшедегі әскерилер мен басқа да құзырлы қызметкерлерге қайда бара жатқаныңыздың егжей-тегжейін сұрастыру құқығы берілмек. Демек, бұрын бар деген банкомат жоқ болып немесе банк бөлімшесі жабық болып шығып, жоспарлы ісіңізді жүзеге асыра алмай сенделсеңіз, күдік туғызуыңыз мүмкін.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Карантиндегі еңбек нарығы

Жұмыссыздар санының артуымен қатар, Алматыдағы кейбір кәсіпорындарда маман жетіспеушілігі байқалады.  

04 Сәуір 2020 13:34 644

Карантиндегі еңбек нарығы

Пандемия Қазақстанның  еңбек нарығына кері әсер етуде. Карантин уақытында тек Алматы қаласындағы кәсіпорындарда жұмыс күші 266 мың адамға қысқарған. Сонымен қатар жеке кәсіпкерлердің 80%-ы қызметін уақытша тоқтатты. 27 наурызда Алматыда өткен брифингте Әлеуметтік әл-ауқат басқармасы басшысының орынбасары Данияр Әлкебайұлы екі күннің ішінде мегаполисте жұмыссыз ретінде 400-ден астам адам тіркелгенін хабарлады.

Карантин әсіресе сауда және қызмет көрсету секторын тығырыққа тіреді. Алматы нарығының 70%-ын осы сала қамтиды. 2020 жылдың 1 наурызындағы жағдай бойынша мегаполисте жалпы саны 106 мыңнан астам кәсіпкерлік нысан тіркелген. Оның ішінде сауда мен қызмет көрсету саласында 240 мыңнан астам адам еңбек етеді. Алматы кәсіпкерлер палатасының директоры Нариман Әбілшайықовтың айтуынша, карантин енгізілгелі азық-түліктен басқа тауар сататын кәсіпкерлердің басым бөлігі уақытша жұмыссыз қалған.

«Қазіргі кезде тек дүкендер мен дәріханалар жұмысын жалғастыруда. Палата төтенше жағдай кезіндегі кадрлық мәселелерді шешу мақсатында 874 кәсіпорында жұмысшыларды босату мәселесі бойынша онлайн-сауалнама жүргізді. Бұл мекемелердегі 16 869 адамның 25,4%-ы еңбекақысыз демалысқа жіберілген. Ал 1617 адам болашақта жұмыссыз қалуы мүмкін», – дейді Нариман Әбілшайықов.

Таяқтың тағы бір ұшы...

Уақытша және тұрақты жұмыссыздар санының артуымен қатар, Алматы шекарасының жабылауына байланысты мегаполистегі кейбір кәсіпорындарда маман жетіспеушілігі байқалады. Себебі қала карантинге жабылғандықтан өз өңірлеріне кеткендер мен шаһар маңындағы елдімекендерде тұратындар мұнда кіре алмайды.

Еліміздегі ірі сауда желісінің басқарма төрағасы Азамат Османовтың әлеуметтік желідегі пікіріне сүйенсек, Алматыдағы азық-түлік, дәрі саудасы қызметкерлерінің 50%-ы, логистика саласы мамандарының 80%-ы облыста тіркелген және сонда тұрады. Карантин салдарынан олар жұмыс орнына жете алмайды.

«Осыған байланысты карантин аумағына қала маңындағы елдімекендерді қосу қажеттілігі бар. Біз қызметкерлеріміз жұмыс орнынан тысқары қалатынын білгенде тәулік ішінде 1 мыңнан астам адамды хостелге орналастырдық. Алайда бәрібір адам жетпей жатыр», – дейді ол.

Нариман Әбілшайықовтың айтуынша, Алматы қаласы облысқа қарасты бес ауданмен шекаралас. Олардан шаһарға күніне 500 мың адам күнделікті қатынап жұмыс істейтін. Сырттан келетіндердің басым бөлігі бизнес нысандарында, базарларда сауда жасайтындар мен түрлі кәсіпорындарда еңбек ететіндер еді.

«Алматыға қала маңындағы тұрғындардың кіруіне тыйым салынуына байланысты кейбір компанияларда маман  тапшылығы бар. Біз жұмысқа орналастыру мәселесі бойынша 16 компаниямен хабарластық.  Нәтижесінде 254 адам еңбекпен қамтылды», – дейді палата басшысы.

Алматы кәсіпкерлер палатасы жұмыс күшін сақтап қалу мақсатында қала маңында тұратын мамандарға жатақханалар мен хостелдерден орын беріп, қалада тұрақтауына жағдай жасаған. Қазіргі кезде мегаполисте 150-ден астам осындай жатақхана бар. Ірі сауда орындары бұл мүмкіндікті пайдаланып, өз қызметкерлерін орналастырған.  

Карантиннің салдары   

Сарапшылардың пікірінше, карантиннен кейін басқа салалармен қатар еңбек нарығы да үлкен өзгеріске ұшырайды. Бизнесте банкрот болғандар мен жұмыссыздар саны артып, адамдар кәсібін өзгертуі, ал кейбір салаларда, өңірлерде керісінше маман тапшылығы да байқалуы мүмкін.

Экономист экономист Нұржан Зиябековтың айтуынша, карантиннен кейін қысқартулар болып, жұмыс азаяды.

«Көптеген компания иелері қашықтан еңбек ету тиімді екенін түсініп, қызметкерлерін қысқартады. Карантин кезінде қызметінен босатылғандарды кейін қайтып бұрынғы орнына ала қоюы екіталай. Тәжірибесі аз жастар арасында жұмыссыздар саны артады. Сондықтан жұмыс күші арзандауы мүмкін», – дейді ол.

Ал еңбек нарығындағы өзгерістер Алматы сияқты мегаполистерде бірден сезіледі. Оның салдары ел экономикасынан да айқын көрініс табады. Өйткені Алматы Атырау облысымен бірге республикалық бюджеттің доноры.

«Карантиннен кейін нарық қалпына келгенше кемінде үш ай керек. Алайда оның бәрі шектеу қаншаға созылып, жұмыс күшінің қаншалықты кемуіне байланысты. Егер карантин ұзаққа созылса, нарық бірден қалпына келе қоймайды», – дейді экономист.

Әлемдік статистика  

Біріккен Ұлттар Ұйымына қарасты Дүниежүзілік еңбек ұйымының (ДЕҰ) дерегінше COVID-19 пандемиясының кесірінен туындаған экономикалық дағдарыс салдарынан әлемде 24,7 млн адам жұмыссыз қалуы мүмкін. Сондай-ақ қызметінен босағандардың басым бөлігі – жоғары жалақы алатын мамандар. Ұйымның болжамы бойынша әлімде кемінде 2,8 млн адам жұмыссыздар қатарына қосылады.  Бұдан бөлек халықтың айлық кірісі де төмендеуі мүмкін. 2020 жылдың соңында әлем халқының табысы 860 млрд-тан 3,4 трлн долларға дейін қысқаруы ықтимал. Сондай-ақ, кедейлік деңгейі өсіп, 2020 жылы жағдайы төмен адамдар саны 8,8 млн-нан 35 млн адамға жетуі мүмкін. 

Құралай Құдайберген

Шекарадағы шектеу

Саяхатшыларды сабылтып, тұтынушылардың қалтасын қақты.  

02 Сәуір 2020 11:46 258

Шекарадағы шектеу

Ел үкіметі төтенше жағдай кезінде ұлттық қауіпсіздік пен халық денсаулығын сақтау үшін Қазақстан-Ресей және Қазақстан-Қырғызстан мемлекеттік шекараларынан ішкі құжатпен өтуге уақытша шектеу қойды. 

Бұл туралы Сыртқы істер министрлігінің ресми ресурсында: «Covid-19 коронавирусы таралуының бәсеңдеуіне қарай Қазақстан-Ресей, Қазақстан-Қырғызстан мемлекеттік шекараларын өту тәртібі өз қалпына келеді. Қазақстан-Ресей, Қазақстан-Қырғызстан мемлекеттік шекараларын өту кезінде ішкі құжаттардың қолданылуын уақытша шектеуге бағытталған шараларға түсіністікпен қарауға шақырамыз. Қазақстан-Ресей, Қазақстан-Қырғызстан мемлекеттік шекараларын өту тәртібі Қазақстан Республикасы азаматтарында шетел төлқұжаты, Ресей Федерациясы мен Қырғызстан Республикасы азаматтарында шетел төлқұжаты бар болған жағдайда ашық болып қала бермек», – деп хабарланды. 

Өз кезегінде Үкімет басшысы Асқар Мамин қырғызстандық әріптесі Мұхаммедқали Абылғазинмен телефон арқылы тілдесіп, шекарадан өтетін тауарларға кедергі келтірмеу мәселесін пысықтады. Осы турасында Қырғызстан премьер-министрінің баспасөз хатшысы Әділет Сұлтаналиев әлеуметтік желідегі парақшасына:

«Бүгінгі таңда тауар тасымалына ешқандай кедергі келтіріліп жатқан жоқ. Коронавирустың кесірінен Қазақстанмен шекара жабылды, ұн тасымалы тоқтайды деген сөз жалған», – деп жазды. 

Шекарадағы шектеу тауар айналымына тосқауыл болмаса да, айыр қалпақты ағайынның өзін сарсаңға салды. Қазақстан-Ресей шекарасындағы «Сағаршын» өткізу пунктінде 223 қырғыз азаматы не Қазақстанға, не Ресейге өте алмай, екі ортада қалды. Қазір қырғыздар Орынбор облысының шекаралық аймағында жатыр. Олардың үкіметі біздің үкіметке шығып, өз азаматтарын Қырғызстан аумағына транзит арқылы кіргізуге рұқсат алғанға дейін 223 адамға амалдай тұруға тура келеді. Бүгінгі таңда олар қиын жағдайда. Жатар жер, ішер ас тапшы. Адамдар кішкентай балаларымен автокөлікті ұйықтауға және азық-түліктерін үнемдеуге мәжбүр болып отыр. 

Бұған дейін Ресей арқылы елге оралған қазақстандық туристер де жол азабын тартты. Олар біздің дипломаттар келгенше транзиттік аймақта отырды. Бұған Ресей үкіметінің 18 наурыз бен 1 мамыр аралығында ел аумағынан шетелдіктердің шығуына шектеу қоюы себеп болды. 

Бұл туралы Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы төтенше және өкілетті елшісінің кеңесшісі Жанар Колбачаева: «Бұл проблема екі ел үкіметінің қаулыларындағы айырмашылықтан туып жатыр. Мысалы Дария есімді Қазақстан азаматы Шереметьево әуежайына Ресей Федерациясы шетел азаматтарына өз аумағына кіруге шектеу қойған кезде келген. Дария - Қазақстан азаматы, оның жары - Ресей азаматы. Оларды карантин екіге бөлген. Салдарынан Дария халықаралық әуежайдың батыс транзиттік аймағында қалып қойған. Елшілік қызметкерлерінің көмегімен ол Нұр-Сұлтан қаласына ұшып кетті»,– деді.

Оның сөзінше, Внуково, Домодедово әуежайларына келіп қонған қазақстандықтардың жолы болған. Себебі олар Қазақстанға осы әуежайлар арқылы қайтқан. 

«Шереметьевоға түскендер, арнайы ұшақпен кету үшін Внуковоға жетуге тиіс. Бұл үшін Қазақстан дипломаттарының көмегі қажет. Дәл қазір Қазақстан азаматтары Ресей Федерациясына осы жақта тұратын жақын туыстары қайтыс болғанын дәлелдейтін құжаты болса ғана кіре алады. Ресей Федерациясында уақытша тұру құқығы бар Қазақстан азаматтары 18 наурыз бен 1 мамыр аралығында Ресей аумағына кіре алмайды. Ресейде тұрақты тұру құқығы бар қазақстандықтарға ғана федерация аумағына өте алады»,– деді Жанар Колбачаева.

Өткен айдың екінші аптасында Түркменстан жергілікті фермерлердің жеміс-жидек экспортына тосқауыл қойып, ішкі нарықтағы бағаны түсіру үшін Қазақстанмен шекарасын жапты. Салдарынан Ақтау қаласының тұрғындарын қымбатшылық қысты. Олар қызанақ пен қиярдың келісін 1300 теңгеден сатып алуға мәжбүр болды. 

«Түркменстаннан келген жеміс-жидектің қоры таусылды. Жергілікті жылыжайлар шекара жабыла салысымен бағаны көтеріп жіберді», – деді жеміс-жидектің көтерме саудасымен айналысатын компанияның бас директоры Замин Сафаров.

Шекараның жабылуы Маңғыстау облысының тұтынушыларына да кері әсерін тигізді. Жеміс-жидек бағасының өсуіне коронавирус пен теңгенің құнсыздануына да ықпал етті. Карантиннің кесірінен Ираннан, Түркиядан келетін тауар ағыны тоқтады. 

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: