DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 279,31 Brent 36,55
Карантин бизнес пен алматылықтарға қандай қиындық әкелді?

Карантин бизнес пен алматылықтарға қандай қиындық әкелді?

Індетке тосқауыл қойған блок-посттар өзге түйткілдерді туындатуда. 

24 Наурыз 2020 13:34 7234

Карантин бизнес пен алматылықтарға қандай қиындық әкелді?

Автор:

Жанат Ардақ

Әлеуметтік желіні пайдаланушылар Алматы әкімінің батыл әрі шешімді қимылына ризашылық білдіріп жатыр. Мәселен, коронавирус анықталған тұрғын үй кешендері мен аудандар оқшауланып, тұрғындарына сыртқа шығуына тыйым салынған. Нұр-Сұлтанда ондай батыл әрекеттер байқалмайды. Халық, соның ішінде балалар көшеде өріп жүр. 

Арнайы мемлекеттік комиссия өз шешімімен 19 наурыздан бастап қос мегаполисті бірдей карантинге жапқаны мәлім. Тиісінше, Алматы қаласы бірден қатаң шараларға кірісіп, шаһарға кіруге және сыртқа шығуға тосқауыл қойды. Ал елордадан халық 22 наурызға дейін өзге өңірлерге тарап жатты. Мысалы, көптеген ата-ана қауіпті аймақтан аулақтату үшін балаларын ауылдағы ата-әжелеріне апарып тастаған. Оның үстіне астанада карантин аумағына қала маңы ауылдары мен кенттері де енгізілді. Салдарынан, індеттің жайылу аумағы кеңейген.

Осы орайда сарапшылар шектеу шаралары босаңдау болғандықтан және кештеу енгізілгендіктен Нұр-Сұлтан қаласында карантиннің қандай түйткілдер әкелгенін бағамдау әзірге ерте екеніне назар аудартады. Сондықтан оны Алматы мысалында көруге болатындай.

Мегаполисте Алматы облысынан жарты миллион (500 мыңдай) адам қатынап жұмыс істейтіні анықталды. Олардың барлығы қазіргі кезде жұмыс орнынан тыс қалған.

«Біздің кәсіпорын жұмыскерлерінің 90 пайызы қала маңында тұрады. Біразы уақытша демалысқа шығарылды. Бірақ өз еркімен жұмысын жалғастырғандары үйлеріне оралса, блок-пост сыртында қалатын болды. Сондықтан біз қаптатып матрас сатып алдық. Бүгінде олар кәсіпорын ғимараты ішінде жерде, матраста ұйықтауға мәжбүр. Карантин жойылғанша, осылай жұмыс істейді», – дейді компания жетекшісі Василий Стоянов.

Қалаға кіруге тыйым салынуы көптеген компаниялардың бас ауруына айналды. Мысалы, еліміздегі темірбетон бұйымдарын және көпір конструкцияларын шығаратын аса ірі зауыт «LCI-MK» күйзеліске кезіккен екен. Бұл өзге өңірлерге де кесірін тигізуі ықтимал.

«Біз келісімшарт бойынша Қазақстанның көптеген стратегиялық маңызды нысандарына өнім жеткізуге тиіспіз. Олардың арасында «Мерке–Бурылбайтал», «Үшарал–Достық», «Қалбатау–Майқапшағай», «Талдықорған–Қалбатау–Өскемен», «Қарабұтақ–Рудный–Қостанай» және басқа да республикалық маңызды автожолдар бар. Зауытымыз қала маңына жақын аймақта, қаланың Түрксіб ауданында орналасқан. 373 жұмысшының 250-і – қаламаңы тұрғыны. Өндірісті тоқтату жеткізілімдер бойынша келісімшарттардың бұзылуына соқтырады. Бұл зауытты орасан зор шығынға отырғызады, айыппұл санкцияларына, келісімшарттардың жойылуына, сондай-ақ стратегиялық маңызды құрылыстардың дағдаруына ұшыратпақ. Демек, жұмысшыларды жалақысын сақтаусыз таратуға тура келеді. Бұған жол бермеу үшін қаламаңы аймақтарының және Алматы облысының тұрғындары саналатын жұмысшыларымызға арнайы өткізу рұқсат қағазын беруді сұраймыз», – дейді кәсіпорын бас директоры М.Раушанов. 

Әйткенмен, қала әкімі Бақытжан Сағынтаев шаһарға өзгелердің кіруіне ешқандай рұқсат қағаз берілмейтінін кесіп айтты.

«Қала ішінде көліктің және адамдардың қозғалысы шектелмейді. Ал Алматыға кіруге және одан шығуға жол берілмейді. Соның ішінде қалада жұмыс істейтін қаламаңы және облыс тұрғындарының Алматыға кіріп-шығуына тыйым салынған. Жекелеген адамдарға қалаға кіруіне мүмкіндік беретіндей ешқандай арнайы рұқсат қағаздар жоқ. Тек бірінші кезекте қажетті тауарларды, азық-түліктерді, дәрі-дәрмек, медициналық өнімдер, қорғаныш пен гигиена заттарын әкелетіндер үшін «жасыл дәліз» орнатылды», – дейді әкім Бақытжан Сағынтаев.

Қос мегаполисте енгізілген карантиннің мерзімі шектелмеген, яғни оның қашан аяқталатыны белгісіз. Осыған байланысты бірқатар сарапшылар карантин тым ұзаққа созылса, қала ішінде мародерлік әрекеттер, тонау-қарақшылық қылмыстары белең алуы мүмкін екенін ескертуде. Демек, қалалар ішінде қауіпсіздік шараларын күшейту қажет.

«Біз күзет фирмасымыз. Карантин енгізілсе де, жұмысымызды тоқтата алмаймыз. Өйткені мектептер, балабақшалар, шіркеу және басқа да әлеуметтік нысандардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеміз. Бірақ фирма қызметкерлерінің үлкен бөлігі Алматы облысының тұрғындары», – деп қамығады «Мирас Секьюрити» жетекшісі.

Телевизиялық өнім өндірумен айналысатын «Той Думан» ЖШС да осы мәселеге маңдай соғыпты: оның қызметкерлерінің көбі Алматы облысында және қаламаңында тұрады. Олар уақытша қашықтан жұмыс істеуге көшірілген, әйтсе де жұмыстың мұндай тәртібін ұзақ уақыт бойы сақтау мүмкін емес көрінеді.

Алматылық Роман Никитин оғаш жағдайға тап болған. Ол қаламаңында жұмыс жасайды, алайда блокпост үйінің дәл іргесіне орнатылыпты. Енді оның жұмыс орны тоспаның ар жағында, 200 метр жерде қалған. Қолсозым жердегі жұмысына бара алмайды.

Иван Петенков Шымкенттен Алматыға көшуге ұйғарады. Содан карантин қарсаңында әйелі Натальяны және қызы Маргаританы алып, барлық жүктерін жүк көлігіне тиеп, Алатау жаққа аттанған.

«Алматы карантинге жабылды. Достық даңғылындағы жаңа баспанасы қызым Наталья атына тіркелген, яғни ол толыққанды қала тұрғыны. Немерем де осындағы мектепке тіркелді. Шымкенттегі тұрақты тіркеуден шықты. Алайда Audi жеке көлігімен де, заттары артылған Газеллмен де Алматыға кіре алмай тұр. Кері қайтайын десе, Шымкентте тұратын жері жоқ. Карантин мерзімі аяқтағанша өзге жерде өмір сүруге қаражаттары жетпейді. Баспанаға жұмсаған», – дейді Наталья Сапрыкина. Ол да әкімдіктен туғанына Алматыға кіруіне рұқсат сұрайды.

Ал қала тұрғыны Қали Жалын қала билігінен тосын шақыру алыпты.

«18 наурызда Алматының Наурызбай ауданының военкоматы қоңыраулатты: ұлымның кезекті медициналық тексеруден өтуге дереу келуін талап етті. Ұлым – колледж студенті. Колледж барлық шәкірттерді қашықтан оқуға ауыстырды. Яғни, үйден шықпайды. Карантин уақытында жігіттерді шұғыл жинаудың қаншалықты қажеті бар? Оның үстіне колледжде оқыса. Осыны түсіндірейін деп 1308, 1406 нөмірлеріне қоңырау шалсам, үнемі бос болмай шығады», – дейді ол.

Қаладағы блок-посттарда патрульдік полиция полктары, СОБР арнайы жасақтары, «Гранит» полктары, Қорғаныс министрлігінің бөлімшелері, Ұлттық ұлан жұмылдырылған екен. Осы арқылы жаһанды жайлаған індеттің қалада таралу тізбегін бұзып, тоқтату міндеті қойылған. Алматыда үй карантині және тұрғындардың өз бетінше оқшаулануы тетіктері де қолданылуда. Егер Алматы COVID-19 пандемиясын тез жеңсе, шаһар үлгісі өзге өңірлерге өнеге болуы мүмкін.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Англия тұрғындарының айтарлықтай бөлігі коронавирусты мұсылмандар, еврейлер, қытайлар әдейі таратты деген қаскүнемдік теорияларына сенетін болып шықты. 

25 Мамыр 2020 15:16 258

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Қазір планета үлкен дағдарыстың бел ортасында. Денсаулық сақтау саласы да,  экономика да, психология да дағдарыста. Респираторлық ауруға шалдықтыратын коронавирус пандемиясын тоқтату жолындағы күрес жер шарында миллиондаған адамның өміріне төңкеріс әкелді. Оның салдары әркім үшін әртүрлі. Ал, бұның бәрінің нақты себебі не, ертеңіміз қалай болады? Осынау сауалдарға жауап іздеген адамдардың арасында түрі конспирологиялық теорияларға сенетіндер көбейіп келеді.  

Жақында Оксфорд университетінің психологтары Англияда ауқымды социологиялық зерттеу жүргізді. Оның нәтижесіне сүйенсек, мұндағы тұрғындардың жартысына жуығы COVID-19 жайындағы қаскүнемдік теорияларына сенетіндерін айтып, 20 пайызға таяуы қауіпті вирустың тарауына еврейлер мен мұсылмандар кінәлі деп жауап берген. 

Сауалнамаға 2500-ден астам адам қатысып, солардың 50 пайыздайы «коронавирус - Қытайдың Батысты жою үшін ойлап тапқан биологиялық қаруы» деген идеяны белгілі бір дәрежеде қолдайтындарын айтқан. Респонденттердің бестен бір бөлігі болса, COVID-19-ды еврейлер экономиканы күйретіп, қаржылық пайда көру үшін ойлап тапты деген пікірде.

Сауалнамаға тартылғандардың 20 пайыздайы «Мұсылмандар бұл вирусты Батыстың құндылықтарына шабуыл ретінде таратып отыр» деген оймен ішінара келісетін болып шықты.

Зерттеуде көрсетілген өзге бір дерекке қарағанда, Англияда ересек тұрғындардың шамамен 59 пайызы жергілікті үкімет вирус туралы халықты шатастыратын ақпарат таратты деп есептейді. Тағы 62 пайызы «ковидті» адамдар өз қолымен жасады дегенге сенеді екен.

Ғалымдардың айтуынша, COVID-19 туралы қаскүнемдік теориясына иланатындардың көпшілігі - карантин мен әлеуметтік алшақтық ежелерін сақтауға құлықсыз жандар және де олар осындай жауапсыздығымен «аурудың тарауына ықпал етіп» отыр.

«Қаскүнемдік теориясына илану сенімсіздіктің өзге формаларымен де байланысты. Бұндай ілімдерге әуестік карантин принциптерін орындауға құлықсыздықпен, келешекте диагностикалық тест пен вакцинациядан өтпеу ниетімен де астасып жатыр. Сонымен қатар, қаскүнемдік теориясы параноямен, вакцинацияны қастандық деп көрсететін жалпы сеніммен, климаттың өзгеруін де астыртын саясат деп қабылдайтын менталитетпен, мекемелер мен мамандықтарға сенбеумен де байланысты», - дейді британдық университет ғалымдары.

Сенгіш канадалықтар, Гейтс және «Совет азаматтары»

Мамырдың 5-8-і күндері Оттавадағы Карлтон журналистика мектебі де сауалнамаға 2 мыңдай адам тартып, жергілікті тұрғындардың коронавирусқа қатысты конспирологиялық теориялар туралы ойларын анықтауға тырысты. Сұрақ-жауапқа қатысқан канадалықтардың 50 пайызға жуығы мұндай теорияларға сенетіндерін айтқан. Және де олардың 26 пайызы COVID-19 инфекциясы қытайлық зертханада биологиялық қару ретінде жасалды десе, 11 пайызы жұмбақ ауруды сондай қауіпті емес деп атап, оның 5G желісінің денсаулыққа зиянын жасыру үшін таратылғанына күмән келтірмеген.

Yahoo News және YouGov  жүргізген зерттеу нәтижесіне жүгінсек, Құрама Штаттарда республикалық партия жақтастарының 40 пайызы Билл Гейтс COVID-19-ға қарсы вакцинаны болашақта жер шарында миллиардтаған адамға микрочип салып, олардың қозғалысын бақылау үшін қолданбақ деген пікірде.

Солтүстік Осетияда «Совет азаматтары» деген қозғалыс 1991 жылы Кеңес одағының халқы «СССР» мемлекетін сақтап қалуға дауыс берді және сол ел әлі бар деп есептейді. Және де бұл ұйым Ресей Федерациясын АҚШ-тың Делавар штатында тіркелген жекеменшік оффшорлық компания деп атап, оның КСРО территориясын басып алғанын алға тартып отыр.

«Совет азаматтарының» қаскүнемдік теориясына қарағанда, коронавирус – фейк, оны Билл Гейт, Джордж Сорос тәрізді алып тұлғалар әлемді бақылауға алу үшін АҚШ-тың биологиялық қаруы ретінде жасап, дүниеге таратып отыр.

Теориия қай уақытта қаскүнемдік теориясына айналады?

Шын мәнінде бұл сауалға жауап беру қиын. Өйткені, қаскүнемдік теориясына қатысты ғалымдар арасында консенсус жоқ. Бірақ, Германияның Йоханнес Гутенберг университетінің әлеуметтік және құқық психологы Роланд Имхофф үшін «қаскүнемдік теориясы – қоғамның есебінен пайдаға кенелгісі келетін бірнеше тұлғаның құпия жоспарымен байланысты оқиға туралы болжам».

Имхоффтың ойынша, кейде қаскүнемдік теориясын қандайда бір оқиғаны ақтап алу үшін қолданатындар бар. Мәселен, 20-ғасырдың басында Ресей патшалығының құпия қызметі еврейлердің әлемдік үстемдікке ұмтылысын баяндайтын «Сионист данышпандарының протоколы» деген мәтін жазса керек. Кейні бұл антисемиттік  құжатты Адольф Гитлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холокосты ақтап алу үшін пайдаланған.

Арыс Әділбекұлы

Қытайда 100 миллионнан астам адам карантинге қайта жабылды

Қауіпті инфекцияның жаңа ошағы Ресеймен шекаралас аймақтан табылып отыр.

19 Мамыр 2020 17:23 340

Қытайда 100 миллионнан астам адам карантинге қайта жабылды

Қытайдың солтүстік-шығысында 108 миллиондай адам қайтадан карантинге оралып жатыр. Себебі аймақта инфекция ошақтары тағы да табыла бастаған. Мұны мамырдың 18-інде «Блумберг» хабарлады. Америкалық агенттіктің дерегінше, бүкіл елде экономика қайта ашылып жатқанда, Цзилинь провинциясының қалаларында пойыздар мен автобустар тоқтап, мектептерде сабақ доғарылып, ондаған мың адам карантинге жабылды. Қатаң шектеу шаралары «эпидемия артта қалды» деп, арқаны кеңге салған халықтың көңілін су сепкендей басқан.

«Адамдар қайтадан сақтана бастады. Далада ойнайтын балалар да маска тағуға міндеттелді.  Дәрігерлер вирустан қорғайтын киімді қайта киді. Өкінішті. Себебі мұның бәрі қашан аяқталатынын білмейсің», – дейді Ляонинь провинциясының Шэньян қаласының тұрғыны Фань Пай «Блумбергке» берген сұхбатында.

Цзилинь провинциясының Шулан қаласының үкіметі WeChat әлеуметтік желісі арқылы мәлімдегендей, ол өз аймағында вирустың тарауын тоқтату үшін өте қатаң шара қолдануға әзір. Бұнда дауасы жоқ ауру табылған тұрғын үй кешендері жабылып, әр отбасынан бір адамға ғана ең қажетті тауарларды сатып алу үшін екі күнде бір мәрте үйден екі сағатқа шығуға уақыт берілмек.

Цзилинь қаласының өзінде де әлеуметтік алшақтау мен карантин күшейтіліп жатыр. Жалпы алғанда, ақпан-наурыз айларында - эпидемия өршіген шақта, Цзилинь провинциясында тек 127, Хубэйде 68 мың адамнан коронавирус табылды. Осындай айырмашылыққа қарамастан, бүкіл Қытайда карантиндік шектеулер бірдей күшейтілді.

Қазір Цзилиньде тура сол кездегідей ахуал. Тауар жеткізу компаниялары тоқтап, дәріханаларда лихорадкаға қарсы препараттарды сатуға тыйым салынған. Себебі бұл дәріні адамдар коронавирустың симптомын жасыру үшін ішуі мүмкін.

«Блумбергтің» өзге бір дерегінше, коронавирус жұқтыру оқиғалары тіркелмеген аудандарда да жергілікті халық қайта оралған карантинге өкпелі. 

«Жұрттың бәрінен қайта маза кетті. Бүкіл елдегі жағдай қалпына келіп жатқанда, Цзилинь провинциясы ең қатты зардап шеккен ауданға айналады деп еш ойламаппын»,– дейді Ван Юемей.

«Қытай өткен жылдың соңында Уханьда басталған эпидемияға тым кешігіп жауап берді», – деп әлемде үлкен сынға ұшырады. Сондай сындарға енді жол бермеу үшін президент Си Цзиньпин әкімшілігі солтүстік-шығыста коронавирустың тез тарауын тоқтатуға ерте қамданды деген болжам бар. Орталық үкіметтің Уханьдағы эпидемиямен күреске жауапты өкілі – вице-премьер Сунь Чунлань 13 мамырда Цзилиньге барды. Содан кейін Шулань қаласының жоғары лауазымды компартия өкілі өзге бес кадрмен бірге отставкаға жіберілген.

Кейбір бақылаушының ойынша, осы аптада Бейжіңде жыл сайын өтетін саяси кездесу басталады. Соның қарсаңында Қытайда инфекцияны тоқтатуға қысым күшейе түспек. Ол съезд наурызда ашылуы керек еді. Бірақ эпидемияға байланысты сессияны кейінге қалдыруға тура келді. Алқалы жиынға елдің түкпір-түкпірінен мыңдаған делегат жиналып, үкіметтің күн тәртібінде тұрған жоспарларын мақұлдауға тиіс және орталықтағы басшылық сол кездесу кезінде елде тұрақтылық пен тыныштық орнағанына мүдделі.

Жергілікті дәрігерлер эпидемияның жаңа ошағының қайдан пайда болғанын әзірге нақты білмейді. Дегенмен, болжамдарға қарағанда, қауіпті инфекцияны бұл аймаққа Ресейден оралғандар жеткізуі мүмкін. Айта кетсе, РФ бүгінде Еуропада COVID-19 эпидемиясы ең қатты өршіген елдердің бірі атанып отыр.

«Вирус жұқтыруы мүмкін шетелден оралғандарды карантин орталықтарына орналастыруға жауапты тұлғалар жақсы жұмыс істеуі керек. Өзге мемлекеттерден инфекция тасушылар мен жергілікті індет ошақтары эпидемияны тоқтату жолындағы күреске салмақты еселеп түсіріп отыр», –дейді Қытай Ұлттық денсаулық сақтау комиссиясының өкілі Ван Бинь жексенбі күні өткен брифингте.

Жаңа табылған індет ошақтары Қытайдың көп бөлігінің вирус алдында осалдығын ескертетіндей. Айта кетсек, бұл мемлекетте эпидемияның бірінші толқыны негізінен Хубэй провинциясымен шарпығаны белгілі.

«Қытайлықтардың көбі бүгінде COVID-19 инфекциясын жұқтыруға бейім. Себебі олардың иммунитеті бұл аурумен күреске жеткіліксіз. Еліміз үлкен проблемаға тап болып отыр. Біздегі жағдай өзге мемлекеттердегі ахуалдан жақсы емес», – дейді CNN телекомпаниясына берген сұқбатында Қытайдың бас эпидемиологы Чжун Наньшань.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: