/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 20 984,32 Hang Seng 23 076,46
FTSE 100 5 429,34 РТС 987,75
KASE 2 212,62 Brent 24,62
Қазақстан қазіргі дағдарыстан қашан айығып шығады

Қазақстан қазіргі дағдарыстан қашан айығып шығады

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасалған апталық шолуы. 

27 Наурыз 2020 13:06 2235

Қазақстан қазіргі дағдарыстан қашан айығып шығады

Автор:

Гүлмира Қамзиева

camonitor.kz : «Қазақстан қазіргі дағдарыстан қанша уақытта айығып шыға алады?» деп жазады басылым. Бұл сұрақты газет тілшілері экономист маман Айман Тұрсынқанға қойған. Сарапшы бұл дағдарыстан мемлекет кем дегенде 7 жылдан кейін шығады, деп болжап отыр. Басылымның хабарлауынша, Қазақстанда енгізілген карантинді сынаушы кейбір сарапшылар, асығыс түрде іске асырылған кей шаралардың артық болғанын айтып жатыр. Себебі бұл енгізілген шаралар экономика мен халықтың жағдайына айтарлықтай кесірін тигізеді. Экономист Айман Тұрсынқанның пікірінше, 2-3 айлық карантин Қазақстанның жалпы ішкі өнім көлемін екі есе азайтады.

«Менің болжамым бойынша, біз шамамен 80-100 млрд АҚШ доллары көлемінде шығын көреміз. Орта және шағын бизнестің 60 пайызы жабылып қалады. Нәтижесінде штатта жұмыс істеген азаматтардың 25 пайызы жұмыссыз қалады. Сол себептен үкімет адамдарды жұмыспен қамту үшін мықты бағдарлама әзірлеуге тиіс. Бұл істі жүзеге асыру кем дегенде 10 триллион теңге керек болады»,  – дейді экономист.

liter.kz: «Алматыдағы көгершіндердің неден қырылғаны белгілі болды» деп жазады бысылым. Мамандардың пайымдауынша, 28 панфиловшы саябағындағы көгершіндер уланып қалды деген болжам бар. Бұл туралы әлеуметтік желіде Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне қарасты Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің баспасөз хатшысы Сәкен Ділдахмет мәлім еткен. Ол Алматыдағы 28 панфиловшы саябағында жансыз жатқан әрі әлсіреп құлаған көгершіндерге қатысты фото мен видео материалдар келіп түскенін хабарлаған болатын.

Сондай-ақ оқиғаның мән-жайын анықтау үшін Алматы облысы бойынша Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі инспекциясының мамандары жауапты мемлекеттік органдармен бірлесіп, комиссия құрғанын мәлімдеген.

«Комиссия бұдан бұрын мұз айдыны болған 100 шаршы метрлік жерде 30 шақты көгершін өлгенін анықтады. Алдын ала жасалған болжам бойынша, көгершіндер уланып қалған»,– деп жазды баспасөз хатшысы

caravan.kz: «Бәрін істей аламын: көзі көрмейтін қыз сайт жетілдіріп, психолог болып жұмыс істеп, қыз туған», деп хабарлайды республикалық басылым. Бұл мақалада мүмкіндігі шектеулі қыз баланың қиындықтан қорықпай жұмыс істеп, қарапайым адам бақытын сезінген Елена туралы айтылған. «Көп жағдайда біз «жұмыс жоқ» дегенді жиі естиміз. Мұндай әңгімені аяқ-қолы сау адамдар айтады, ал мүмкіндігі шектеулі жандар не істеуі керек?», – деп басталады газеттегі сұхбат. Тілші сұрақтарына 35 жасар Елена Пронская жауап берген. Ол осыдан 15 жыл бұрын көз жанарынан айырылған.

Елена бар үмітін Волгоградтағы дәрігерлерге артып барған, алайда олар көмектесе алмаған. Сол себептен ол көп уақыт бойы ресейлік офтальмологтардың отадан кейін: «Енді еш уақытта көре алмайсыз, дәрігерлерге кеш келгенсіз», – деп айтқанын ұмыта алмай жүрген. 

«Әдетте адам бір мүмкіндігінен, яғни көру, есту немесе жүру мүмкіндігінен айырылғанда есеңгіреп қалады. Мен де есеңгіреп қалдым. Не істерімді білмей, бірнеше жыл үйде отырып қалдым. Алайда бір нәрсемен шұғылданамын деген ынтам жеңіп, мені қорқыныштан құтқарды»,– дейді Елена Пронская.

Алғашында Елена соқырлар қоғамына барып жұмыс істеген. Бұл жерде түрлі шаралар мен кештер ұйымдастырып, Елена ашыла бастаған. Көп ұзамай ол сайт жетілдіріп, ақша таба бастаған, соңынан психологқа айналған. Арасында қызын туып, ана атанған.

«Ешқашан мойымау керек», – деп өзіме ұрандатып жүремін. Әрине, өзгелерді кінәлі ету оңай, ал өз бақытыңды, өз жолыңды іздеу оңай емес», – дейді Елена.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Коронавирус болмаған күннің өзінде ойдан шығару керек болар еді

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды? Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы. 

20 Наурыз 2020 13:17 1372

Коронавирус болмаған күннің өзінде ойдан шығару керек болар еді

time.kz: «Есті жинау керек» деп жазады газеті. Мұндай ойды танымал экономист Рахман Алшанов айтқан. Экономистің пікірінше, короновирус болмағанда оны ойдан шығару керек еді. Әлем бойынша, қалыптасып отырған жағдайға байланысты пікірін білдірген танымал экономист Қазақстан өзінің экономикалық саясатын өзгерту керек дегенді айтады. Бұл іске осы ойдағы азаматтарды тартып, үкімет құрамын өзгерту қажет. 

«Біздегі экономикалық блок мүлдем іске жарамсыз. Бар үмітті Болашақ түлектеріне арта бермей, тәжірибелі адамдарды жасына қарамай іске тарту керек. Эксперимент жасағанды қою керек, өзге тәжірибені көшіруді де доғару қажет. Ес жинайтын уақыт келді!», – дейді Рахман Алшанов. 

Экономистің пікірінше, бір-екі айда жағдай реттеле бастайды. Мұнайдың бағасы өседі. ОПЕК+ мүше мемлекеттер өзара келісімге келеді. Себебі Путин конституциялық реформа жүргізуі керек, Трамп президенттік сайлауға қатысуы керек. Мұндай жағдайда жылдам шешім қабылдау қажет.

camonitor.kz «Қазақстандықтарды асыранды адамға айналдыру кімге керек?» деген сауалға жауап іздегенбасылым. Қазіргі Қазақстанды әлеуметтік мемлекеттер қатарына жатқызуға болмайды. Алайда соған қарамастан, мемлекеттің асырауында болғысы келетіндердің қатары күн өткен сайын өсіп келеді және бұл ұлттық сипатқа айналғандай. Осыған байланысты газет тілшілері мұның себебін іздеп, мәселенің мәнін білуге тырысқан, сарапшылардың пікірін білген.

Саясаттанушы Данил Бектұрғанов бұл дерттен толығымен айығу мүмкін еместігін айтып отыр. Себебі әлеуметтік асыраудағы адамдар әлемнің барлық елінде бар.

«Әлеуметтік асырандыларды мүлдем жойып тастау мүмкін емес, себебі аз қамтылған отбасылар, зейнеткерлер әрдайым болған және бола береді. Сол себепті мемлекеттің міндеті – шын мәнінде көмекке мұқтаж азаматтар мен мемлекет есебінен өмір сүріп, арнайы өтемақы, жәрдемақы алғысы келетіндердің ара-жігін ажырата білу керек», - дейді саясаттанушы.

«Қазақстанда астыртын жасалған келісім бар, яғни ниеттестік білдірем, есесіне маған әлеуметтік көмек бересіңдер деген. «Мен газет оқымаймын, митингке шықпаймын, кімге дауыс бер десең беремін, есесіне маған көмек бересіңдер...» Мұндай келісім көп жағдайда қазақтар мен орыстар арасында болады. Ал, мәселен дүнгендерді алатын болсақ, олардың мұндай көмек алуы қиынға соғады. Біздің елде диаспора өкілдері мемлекеттен бұрын өздеріне сенеді», - деп санайды «Космические исследования и технологии» журналының бас редакторы Нұрлан Әсалқан.

Сарапшылардың пікірінше, көтерілген мәселені реттеу үшін ниеті дұрыс жетекшілер керек. Өз пайдасынан бұрын халық мүддесін жоғары қоятын тұлғалар қажет.

caravan.kz: «Үшінші әйел алу керек: халал танысу сайттары неге әкеліп соқты» деп жазады басылым. Қазақстан алғашқылардың бірі болып 1998 жылы көп әйел алғандарды қылмыстық жазаға тартудан бас тартқанымен, көп әйел алуды заңдастырмады. Басылымның хабарлауынша, осы уақыт аралығында көптеген бала заңсыз дүниеге келіп үлгерді. Қазіргі кезде олар соттан әділдік іздеп жүр.

Заңгерлердің айтуынша, мұндай мәселені шешу барысында ешкім отбасылық құқыққа мән бермейді. Мақала авторының дерегіне сүйенсек, күн өткен сайын мұндай жандардың саны өсіп келеді. Бұрындары көп әйелі бар ер азаматтардың саны аз болған болса, қазіргі кезде қоғам исламға бет бұрып, көп әйел алушылар саны көбейіп келеді. Әсіресе, мұндай азаматтардың саны батыс пен оңтүстікте көп. Интернетте халал танысу сайттары көбейген. 

«Оның себебі әйел затының көптігінде және ажырасқан балалы әйелдердің көп болуында. Қазіргі заман сұлтандары бұрынғы некеде дүниеге келген балаларды қамқорлығыма аламын, жеке үй салып беремін және жағдайыңды жасаймын деп уәде береді. Алайда бұл уәделері көп жағдайда орындалмай жатады. Некеге отырып алып, отағасы жағдайдың қиындығын айтып, екінші әйелін барлығына ортақ үйге әкеледі немесе еркек әйелді балаларымен тастап кетеді. Мұндай жағдай көп кездесіп жатады. Ол туралы «Казах.ру» сайтынан оқуға болады», – деп жазады мақала авторы.

zakon.kz: «Ташкент пен Алматы әлемдегі ең арзан қалалар тізіміне енді» деп жазды интернет-портал. Басылымның мәліметі бойынша, The Economist Intelligence Unit «Әлемдегі өмір құны 2020» атты зерттеуін жариялады. Әлемнің әр қалаларындағы көлік, тұрғын үй, азық-түлік, киім және байланыс құнын анықтайтын зерттеу нәтижесінде Алматы мен Өзбекстан астанасы Ташкент шаһарлары ең арзан қалалар тізіміне енген.
«Тізімнің алғашқы қатарында, яғни қымбат қалалар қатарында Гонконг және Сингапур қалалары тұр. Үстіміздегі жылы бұл тізім Жапонияның Осака қаласымен толықты», - деп жазады басылым.

Гүлмира Қамзиева

Қазақстандағы рушылдық пен білім саласындағы дағдарыс

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды? Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасалған апталық шолуы. 

13 Наурыз 2020 12:40 1119

Қазақстандағы рушылдық пен білім саласындағы дағдарыс

Фото: sputniknews.kz

camonitor.kz: «Білім саласын дағдарыстан шығару үшін саяси ерік керек», деп жазады басылым. Мақала авторының хабарлауынша, жуырда осы саланың үздік мамандары мен сала жетекшілері арнайы бас қосып, мәселені талқылаған. Бір қарағанда өте жақсы ұйымдастырылған шара болғанымен, бұл жерге қатардағы мектеп ұстаздары шақырылмаған.

Мақала авторы Кенже Тәтиляның пікірінше, орта білім беру саласындағы мәселені қатардағы ұстаздар жақсы біледі. Сондықтан саладағы кемшіліктерді айту үшін ұстаздар қауымының пікірін оқырман назарына ұсынған.

«Педагогика саласының ардагері болғандықтан, Қазақстандағы білім саласында болып жатқан жағдайға алаңдаймын. Мектеп деген не? Бұл балаларға базалық білім беретін, өмірге үйрететін, ойлау мен шешім қабылдай білуді үйрететін жер. Сонымен қатар білім мен тәрбие бір-бірімен байланысты ұғым, себебі бала – таза ақ парақ секілді, не жазсаң, соны аласың. Қазіргі кезде біз өмірге бейімделмеген, ауылда жұмыс істегісі келмейтін, істей алмайтын ұрпақты тәрбиелеп отырмыз. Жоғары оқу орындарының жалған дипломдарын алып, заңгер, экономист болып мемлекеттік ұйымдар мен құқық қорғау органдарына барады. Дұрыс сөйлей алмайды, жаза алмайды, пікірін ортаға сала алмайды, шешім қабылдай алмайды. Жақсы дәрігер мен ұстаздар саны да аз. Ал қазіргі заман адамы жан-жақты болуға тиіс. Сондықтан оларды мектептен еңбекке баулу керек. Енді жағдай төмендей береді», – деп жазады ұстаз. 

Сол себепті мақала авторы орта білім саласындағы жағдайды ретке келтіретін уақыт жетті, енді саяси жігер көрсетіп, мәселені реттеу керек дегенді айтып отыр. Оның пікірінше, бұл оңай шаруа емес, алайда осы арқылы Қазақстан білім сапасы жақсы дамыған мемлекеттер қатарына қосыла алады. Себебі Қазақстан – дарынды адамдардың мекені.

platon.asia: Аталмыш басылым қазақи саяси рушылдық мәселесін көтерді. Басылым мақаласында қазақстандық қоғамның күллі әлеуметтік жүйесі трайбализмге батып қалған деп жазылған. Мемлекет тәуелсіздік алмай тұрғанда трайбализм деңгейі мұндай болған емес, қазіргі кезде ол күллі елді жайлап кеткен. Сол себепті де қазіргі режим руластардың қолдауы арқасында билікті «ұстап» отыр. Трайбализм жайында, әсіресе жоғарғы жақта айтқан әбестік болып саналады. Себебі билік элитасында руға бөліну жоқ деген парадигма бар. Ал, шын мәнінде, трайбалистік ресурс билік элитасының үйлесімді саяси өмірінің бөлігіне айналған.
«Ешкім бізде ортағасырлық трайбализм сақталған демейді. Алайда оның кейбір елесін кадрлық трайбализм барысында көріп қаламыз. Яғни бастықтың руластары кадр таңдау барысында айрықша құқықтарға ие болып, «жақсы» қызметке отыруы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда қазіргі заман қазақтарының рушылдығы саясаттың сыртында да бар, яғни саяси билік өз ағалары мен руластарын ресурстармен қамтамасыз етеді. Сол себепті трайбализм орта ғасырдағыдай шектеулі ресурсты бөлісудің негізі болып отыр. Бұл қорларды игеру барысында «өзгелерден» бұрын «өз руластарына» сенген жөн»,  – деп жазылған мақалада.

time.kz: Он жыл бұрын су астында қалған Қызылағаштың бүгінгі жағдайы қандай? Осы сұраққа жауап алу үшін басылым тілшілері Алматы облысында орналасқан ауылға барған, оқиға куәгерлерімен сұхбаттасқан.

Басылым тілшілерінің хабарлауынша, 10 жыл бұрын қирап жатқан Қызылағаштың келбеті мүлдем өзгерген. Жинақы түрде салынған үйлер бір сызықта тұр, бәрі бірдей.Үйлердің бірдей болғаны соншалық, алғашқы кезде жергілікті тұрғындар қателесіп, бір-бірінің үйіне кіріп кетіп жүрген. Ол кезде ауыл тұрғындарына күллі Қазақстан көмектескен болатын.
«Апаттан кейін бірнеше күн өткен соң, Қызылағашқа алғаш келген едім. Белгілі болғандай: наурыздың 12-іне қараған түні Қызылағаш ауылының маңындағы бөгетті су бұзып кетті. Миллиондаған текше метр су төменге лықсып, мұз бен тас, лай мен балшық араласқан лас су ауылды жайпап өтті. Үйлердің бәрі бір сәтте су астында қалды... Қайтыс болған 26 жасар қыздың денесі бір ай өткен соң ғана табылды. Іздеу шаралары нәтижесінде 22 ер азамат, 23 әйел және 10 ұл мен 5 қыздың мәйіті табылған болатын», – деп жазады басылым тілшісі.

Қазіргі кезде 12 наурыз күні болған оқиғаны арнайы салынған мемориал еске түсіреді. Онда талдың түбінде бала құшақтап отырған әйелдің бейнесі бар. Ескерткіштің бұл орынға салынуы да тегін емес. Дәл осы жерде Машаевтардың үйі болған екен. Алапат тасқын дәл осы жерді басып өтіп, үй тып-типыл болып, бір отбасы түгел дерлік қайтыс болды. Гүлбаршын Машаева мен оның үш баласы және ата-анасы қаза тапты, тек 16 жасар қызы сумен ағып барып, ауладағы қара ағашқа жабысып аман қалған. Тасқыннан кейін, осы маңнан Гүлбаршынның жансыз денесі табылды, ол бір жарым жасар сәбиін құшақтап жатыр екен...

Fergana.agency: «Онкологиялық ауруға шалдыққан Қазақстан оқушысы Израилде жасалатын отаға керек ақшаны нан пісіріп тауып жатыр», деп жазды басылым. 14 жасар Карина Мингалеева Алматыда тұрады. Ол он жылдан бері рак ауруымен күресіп келеді, оған дәрігерлер ота жасап, сүйек майын ауыстырған. Алайда дерттің жазылар түрі жоқ. Сол себепті келесі отаға ақша табу үшін жасөспірім ата-анасына көмектесуді көздеген.

Ата-анасына көмектесу үшін ол тәтті нан пісіріп ақша табуды мақсат еткен. Басылымның хабарлауынша, жаңа бизнестің жарнамасын әлеуметтік желілерге салған, сөйтіп Каринаның ісі алға жылжи бастаған.

«Піспенанның бір порциясы 1,3 доллар тұрады. Қызға жаны ашыған жандар піспенанды сатып алуда. Бірнеше айдың ішінде 13 миллион теңге ($33 мың) жинап үлгерген. Енді израилдық емханалардан тексеруден өту үшін $1200 керек екен. Артық қалған қаржыны Карина өзге ауруларға беруді көздеп отыр», – деп жазады басылым.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: