/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Қазақстанда ақша айырбастау тәртібі өзгерді

Қазақстанда ақша айырбастау тәртібі өзгерді

Енді 500 мың теңгеден төмен сома ауыстырсаңыз аты-жөніңіз арнайы реестр дәптеріне тіркеледі.

14 Қаңтар 2020 17:01 7641

Қазақстанда ақша айырбастау тәртібі өзгерді

Автор:

Құралай Құдайберген

Фото: caravan.kz

Ұлттық банк ақша айырбастау бекеттерінің жаңа ережелерін бекітті. Соған сәйкес жұмыс істеу уақыты мен ақша айырбастау тәртібі өзгерді.

Қазақстандықтардың аты-жөндері тіркеледі

Еліміздің ақшай айырбастау бекеттерінде 500 мың теңгеден жоғары және төмен сома айырбастаған азаматтардың аты-жөндері мен ЖСН-дері арнайы реестрлер дәптеріне тіркеледі. Қолма-қол ақша айналысы департаментінің директоры Жомарт Қажымұратовтың сөзінше мәліметтерді тіркеу жеңілдетілген әдіспен жүзеге асады.

«Егер айырбастау сомасы 500 мың теңгеден төмен болса, клиент тек жеке куәлігін ғана көрсетеді. Бұл көптеген елдерде қолданылып келе жатқан халықаралық тәжірибе. Осы орайда аталған процессті автоматандыруға болатынын ескерткім келеді. Қазіргі кезде нарықта электронды жеке куәліктің чипін оқитын сан түрді құралдар бар. Бұл кәсіпкердің қалауына байланысты. Ондай бағдарламалық құралдардың бағасы 10-16 мың теңгенің төңірегінде. Ал 500 мың теңгеден жоғары ақша айырбастауға байланысты бұрынғы ережелер қалады»,– деді Қолма-қол ақша айналысы департаментінің директоры.

Естеріңізге сала кетсек, бұған дейін 500 мың теңгеден жоғары ақша айырбастаған жағдайда бірыңғай реестрге: жеке куәліктегі мәліметтер (құжаттың түрі, берілген күні, нөмірі, жарамдылық мерзімі), ЖСН және клиенттің заңды мекен-жайы тіркелетін.

Айырбастау бекеттерінде 100 млн теңгеден жоғары сома болуы керек

Әр бекеттің ең төменгі жарғылық капиталы 100 млн теңгеден төмен болмауы тиіс. Бұл Нұр-Сұлтан, республикалық маңызы бар қалалар мен облыс орталықтарына қойылған талап. Ал ауылдар мен шағын қалалардың ақша айырбастау бекеттері кассаларында немесе шоттарында 50 млн теңгеден жоғары қаржы болуы керек.  Жомарт Қажымұратовтың сөзінше бастапқыда барлық аймақтарға бірдей талап қою көзделген.

«Алайда ұзақ талқылаулардан кейін бұл тәртіп өзгертілді. Банктерге тиесілі емес барлық ақша айырбастау бекеттеріне ең төменгі жарғылық капитал 100 млн теңге сомасын бекіту жоспарланған. Алайда ауылдар мен елді мекендерге бұл талап 50 млн теңгеге төмендетілді. Сонымен қатар бұл талаптардың күшіне енетін уақыты да шегерілді. Бастапқыда  бұл шарттар 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс істейді деп жоспарланған. Кейін республикалық маңызы бар қалалардың айырбастау бекеттері 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап, ал әкімшілік орталықтар мен облыстық маңызы бар қалалар 2020 жылдың 1 шілдесінен бастап, ал елді мекендер мен шағын қалалар 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап аталған жарғылық капиталдармен қамтылауы тиіс деп шештік»,– деді Жомарт Қажымұратов.

Талап бойынша бұл сома айырбастау бекетінің шотында, кассасында немесе алтын құймасы түрінде болуы керек.

«Бұл шаралар айырбастау бекеттеріне үзіліссіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді»,–деді Ұлттық банкте.

1 ақпаннан бастап бекеттердің жұмыс істеу уақыты өзгереді

Жаңа ережелер бойынша 1 ақпаннан бастап айырбастау бекеттері 9:00-ден 20:00 аралығында жұмыс істейді. Жомарт Қажымұратовтың айтуынша бұл клиенттер мен айырбастау орталықтарының  қауіпсіздігі үшін жасалып отыр. Сонымен қатар ол аталған ержелер кешкі уақытта валюта бағамын қымбаттатуға жол бермейтінін айтады.

«Қазақстаннан сыртқа немесе керісінше мемлекеттік шекараны кесіп өтетіндерге ыңғайлы болу үшін әуежай, темір жол вокзалдары, көлік бекеттеріндегі айырбастау орталықтары тәулік бойы жұмыс істейді. Ал бірінші дәрежелі сауда орталықтарындағы айырбастау бекеттері 9:00-ден 22:00-ге дейін қызмет көрсетеді»,– деді Жомарт Қажымұратов.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ұлттық банк жыртылған долларларға қатысты түсінік берді

Ұлттық банкке «тауарлық сипатын» жоғалтқан доллар, еуро, рубль, юаньдарды қайда апаруға болатыны туралы сауалдар жиі түсе бастаған.

08 Маусым 2019 15:32 4203

Ұлттық банк жыртылған долларларға қатысты түсінік берді

Қазіргі кезде бизнесмендер мен қарапайым қазақстандықтарда 18 миллиардтан астам доллар бар деп есептеледі.

Алайда кейінгі кезде әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде таралып жатқан қауесеттерге сеніп, кейбір азаматтар жинақтарын банктерге апарудан қорқып, үйлерінде немесе құпия қоймашаларда тығып ұстайтынды шығарған. Сарапшылардың айтуынша, бұл ұрыларды ынталандыру сыртында, банкноттардың бүлінуіне де соқтырады. Ондай шетелдік валютаны айырбастау бекеттері кері алмай жатқан көрінеді.

Осының салдарындай, ұлттық банкке «тауарлық сипатын» жоғалтқан доллар, еуро, рубль, юаньдарды қайда апаруға болатынын сұраған сауалдар түсе бастапты. 

«Менде мыжылған және жыртылған шетел валютасының банкноттары бар. Оларды мен қай жерде айырбастай аламын?»,– деп сұрайды олардың бірі.

Бұған ресми жауап берген қаржылық реттеуші ұлттық банк басқармасының  қаулысымен қазіргі кезде шетел валютасы «айналысқа жарамды», «айналысқа жарамсыз» және «төлемге жарамайтын» деп үш түрге бөлетінін еске салады.

Соның ішінде тек мынадай бүліну белгілері бар шетелдік банкноттар ғана Қазақстанда жарамды деп саналады: біріншіден, мыжылған және ласталған банкноттар; екіншіден, жыртық бұрыштары немесе бір бөлігі (көлемі 1-2 шаршы сантиметрден аспайтын мөлшерде) желімделген банкноттар; үшіншіден, енінің не ұзындығының төрттен бір бөлігінен аспайтын көлемде жыртық бөлігі (қақ бөлінбесе) қайта желімделген банкноттар. Төртіншіден, ұсақ майлы және басқа дақтары, жазбалар және мөртабандардың таңбасы бар (егер олар банкноттардың түпнұсқалығын айқындауға кедергі жасамаған және айналысқа жарамды заңды төлем құралының негізгі белгілерінің бірін едәуір дәрежеде (50 пайыздан астам) жаппаса); бесіншіден, диаметрі 0,5 миллиметрден аспайтын тесіктері бар банкноттар айналысқа жарамды заңды төлем құралдары болып танылады.

Бірақ жарамды екен деп ондай валюта иесі онысын өзге жеке тұлғаларға күштеп өткізе алмайды. Ұлттық банк мұндай бүлінген доллар және басқаларын кімдер қабылдайтынын да түсіндіре кетті: «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» заңының 17-бабының 2-тармағына сәйкес, Қазақстанда шетел валютасын сатып алуды шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыруға құқығы бар уәкілетті банктердің айырбастау пункттері, сондай-ақ уәкілетті ұйымдардың айырбастау пункттері жүргізеді.

«Осылайша, егер банкноттар айналысқа жарамды болып табылса, оларды ауыстыру үшін екінші деңгейдегі банктердің немесе уәкілетті ұйымдардың айырбастау пункттеріне өтініш жасауыңызға болады», – деді қаржылық реттеуші,

Әйткенмен, бұл айырбастау пункттері де шетелдік валютаны қабылдаудан бас тартуы мүмкін. Олардың қандай жағдайда бас тарта алатынын да ведомство айта кетті.

Мынадай бүлінулері бар болса олар айналысқа жарамсыз болып танылады:

1) қидақ-қидақ қылып бөлшектеліп жыртылған және қайта желімделген;

2) бастапқы түсін жоғалтқан немесе оңып кеткен;

3) отқа жанған немесе күйік шалған;

4) тұтасымен немесе едәуір дәрежеде (50 пайыздан астамына) бояу, сия, май төгілген;

5) химиялық реактивтердің, оның ішінде ультракүлгін сәуле түсінгенде қағаздың жалтырауына әкеп соғатын реактивтердің әсеріне ұшыраған;

6) қасақана сипаттағы едәуір бүлінуі (негізгі суреттері, атап айтқанда адамдардың суреттері өзгерген, қорғаныш жібі жойылған, едәуір жазбалардың болуы, оның ішінде ультракүлгін сәуле түсіргенде көрінетін);

7) баспадан кеткен анық ақауы бар банкнот (сутамғы белгілердің немесе қорғаныш жіптің болмауы немесе дұрыс орналаспауы, бейнелердің басылмауы немесе майлануы);

8) геометриялық өлшемдердің азаюы жағына және сол сияқты ұлғаюы жағына қарай 3 (үш) миллиметерден көп өзгеруі.

Бұдан бөлек, мәселен, АҚШ не Еуропаның эмитент, яғни банкнотты шығарушы банкі айналыстан шығарып тастаған банкноттар да Қазақстанда «төлем жасауға қабілетсіз» ретінде танылады.

Әрине, егер айырбастау пункті осы белгілері бар шетелдік валютаңызды қабылдаудан бас тартса, қапаланбаңыз. Ұлттық банк «төлем жасауға болмайтын, сондай-ақ айналысқа жарамсыз банкноттарды сатып алуды және ауыстыруды екінші деңгейдегі банктер мен «Қазпошта» ғана жүзеге асыратынын» еске салады.

Бірақ ондай банкноттарды алғаны үшін комиссия ұстайды екен.

Бақыт Көмекбайұлы

Бір жыл ішінде Қазақстанда 400-ге жуық айырбастау пункті жабылған

Олардың саны әсіресе Алматы, Атырау және Ақмола облыстарында азайған.

04 Сәуір 2019 10:58 2268

Бір жыл ішінде Қазақстанда 400-ге жуық айырбастау пункті жабылған

Елімізде айырбас пунктерінің саны қысқарып жатыр. 2018 жылдың ақпанынан бастап 2019 жылдың ақпаны аралығында елде 390 айырбас пункті жабылған. Биылғы жылдың тек екі айының өзінде айырбас пунктерінің саны 176-ға азайған. Жыл басынан бері банктер 117 айырбас пунктін, өкілетті органдар 55-ін, «Қазпошта» 4-ін жапқан.

Ұлттық банк мәліметі бойынша, 2019 жылдың 1 наурызында 2528 айырбас пункті болған, оның 1567-сі банктерге, 738-і өкілетті ұйымдарға және 223-і «Қазпоштаға» тиесілі болған.

Айырбас пунктерін, әсіресе, банктер көптеп жабуда, бір жыл ішінде оның саны 279-ға қысқарған. Ал жекеменшік айырбас пунктерінің саны 111-ге қысқарған. Тап осы уақыт ішінде «Қазпошта» еліміз бойынша айырбас пунктерін ашу арқылы валюталық операциялар нарығында үлесті жаулап алуда. 2018 жылдың ақпаны мен 2019 жылдың ақпаны арасында олардың саны 23-ке көбейген.

Басқаларға қарағанда бір жыл ішінде айырбас пунктері Атырау облысында көп жабылған. Қаладағы 84 айырбас пункті өз жұмысын тоқтатқан. Екінші орында Алматы тұр. Алматыда олардың саны 76-ға, ал Ақмола облысында 52-ге қысқарған. Алматы облысында бір жыл ішінде 48 пункт, Нұр-Сұлтанда 31-і жабылған.

Бұдан бұрын сарапшылар айырбас пунктерінің жабылуына Ұлттық банк тарапынан көбейіп келе жатқан ірі ойыншылармен бәсекелестіктің жоғары болуы, сондай-ақ шығынға әкелетін валюта нарығындағы құбылмалық себепші деген болатын.

Жантөре Қасым

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: