/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 143,71 Өнеркәсібі 1 484,00
Коронавирус болмаған күннің өзінде ойдан шығару керек болар еді

Коронавирус болмаған күннің өзінде ойдан шығару керек болар еді

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды? Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы. 

20 Наурыз 2020 13:17 1510

Коронавирус болмаған күннің өзінде ойдан шығару керек болар еді

Автор:

Гүлмира Қамзиева

time.kz: «Есті жинау керек» деп жазады газеті. Мұндай ойды танымал экономист Рахман Алшанов айтқан. Экономистің пікірінше, короновирус болмағанда оны ойдан шығару керек еді. Әлем бойынша, қалыптасып отырған жағдайға байланысты пікірін білдірген танымал экономист Қазақстан өзінің экономикалық саясатын өзгерту керек дегенді айтады. Бұл іске осы ойдағы азаматтарды тартып, үкімет құрамын өзгерту қажет. 

«Біздегі экономикалық блок мүлдем іске жарамсыз. Бар үмітті Болашақ түлектеріне арта бермей, тәжірибелі адамдарды жасына қарамай іске тарту керек. Эксперимент жасағанды қою керек, өзге тәжірибені көшіруді де доғару қажет. Ес жинайтын уақыт келді!», – дейді Рахман Алшанов. 

Экономистің пікірінше, бір-екі айда жағдай реттеле бастайды. Мұнайдың бағасы өседі. ОПЕК+ мүше мемлекеттер өзара келісімге келеді. Себебі Путин конституциялық реформа жүргізуі керек, Трамп президенттік сайлауға қатысуы керек. Мұндай жағдайда жылдам шешім қабылдау қажет.

camonitor.kz «Қазақстандықтарды асыранды адамға айналдыру кімге керек?» деген сауалға жауап іздегенбасылым. Қазіргі Қазақстанды әлеуметтік мемлекеттер қатарына жатқызуға болмайды. Алайда соған қарамастан, мемлекеттің асырауында болғысы келетіндердің қатары күн өткен сайын өсіп келеді және бұл ұлттық сипатқа айналғандай. Осыған байланысты газет тілшілері мұның себебін іздеп, мәселенің мәнін білуге тырысқан, сарапшылардың пікірін білген.

Саясаттанушы Данил Бектұрғанов бұл дерттен толығымен айығу мүмкін еместігін айтып отыр. Себебі әлеуметтік асыраудағы адамдар әлемнің барлық елінде бар.

«Әлеуметтік асырандыларды мүлдем жойып тастау мүмкін емес, себебі аз қамтылған отбасылар, зейнеткерлер әрдайым болған және бола береді. Сол себепті мемлекеттің міндеті – шын мәнінде көмекке мұқтаж азаматтар мен мемлекет есебінен өмір сүріп, арнайы өтемақы, жәрдемақы алғысы келетіндердің ара-жігін ажырата білу керек», - дейді саясаттанушы.

«Қазақстанда астыртын жасалған келісім бар, яғни ниеттестік білдірем, есесіне маған әлеуметтік көмек бересіңдер деген. «Мен газет оқымаймын, митингке шықпаймын, кімге дауыс бер десең беремін, есесіне маған көмек бересіңдер...» Мұндай келісім көп жағдайда қазақтар мен орыстар арасында болады. Ал, мәселен дүнгендерді алатын болсақ, олардың мұндай көмек алуы қиынға соғады. Біздің елде диаспора өкілдері мемлекеттен бұрын өздеріне сенеді», - деп санайды «Космические исследования и технологии» журналының бас редакторы Нұрлан Әсалқан.

Сарапшылардың пікірінше, көтерілген мәселені реттеу үшін ниеті дұрыс жетекшілер керек. Өз пайдасынан бұрын халық мүддесін жоғары қоятын тұлғалар қажет.

caravan.kz: «Үшінші әйел алу керек: халал танысу сайттары неге әкеліп соқты» деп жазады басылым. Қазақстан алғашқылардың бірі болып 1998 жылы көп әйел алғандарды қылмыстық жазаға тартудан бас тартқанымен, көп әйел алуды заңдастырмады. Басылымның хабарлауынша, осы уақыт аралығында көптеген бала заңсыз дүниеге келіп үлгерді. Қазіргі кезде олар соттан әділдік іздеп жүр.

Заңгерлердің айтуынша, мұндай мәселені шешу барысында ешкім отбасылық құқыққа мән бермейді. Мақала авторының дерегіне сүйенсек, күн өткен сайын мұндай жандардың саны өсіп келеді. Бұрындары көп әйелі бар ер азаматтардың саны аз болған болса, қазіргі кезде қоғам исламға бет бұрып, көп әйел алушылар саны көбейіп келеді. Әсіресе, мұндай азаматтардың саны батыс пен оңтүстікте көп. Интернетте халал танысу сайттары көбейген. 

«Оның себебі әйел затының көптігінде және ажырасқан балалы әйелдердің көп болуында. Қазіргі заман сұлтандары бұрынғы некеде дүниеге келген балаларды қамқорлығыма аламын, жеке үй салып беремін және жағдайыңды жасаймын деп уәде береді. Алайда бұл уәделері көп жағдайда орындалмай жатады. Некеге отырып алып, отағасы жағдайдың қиындығын айтып, екінші әйелін барлығына ортақ үйге әкеледі немесе еркек әйелді балаларымен тастап кетеді. Мұндай жағдай көп кездесіп жатады. Ол туралы «Казах.ру» сайтынан оқуға болады», – деп жазады мақала авторы.

zakon.kz: «Ташкент пен Алматы әлемдегі ең арзан қалалар тізіміне енді» деп жазды интернет-портал. Басылымның мәліметі бойынша, The Economist Intelligence Unit «Әлемдегі өмір құны 2020» атты зерттеуін жариялады. Әлемнің әр қалаларындағы көлік, тұрғын үй, азық-түлік, киім және байланыс құнын анықтайтын зерттеу нәтижесінде Алматы мен Өзбекстан астанасы Ташкент шаһарлары ең арзан қалалар тізіміне енген.
«Тізімнің алғашқы қатарында, яғни қымбат қалалар қатарында Гонконг және Сингапур қалалары тұр. Үстіміздегі жылы бұл тізім Жапонияның Осака қаласымен толықты», - деп жазады басылым.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Өскеменде 80 жастағы әже ерікті болып жүр

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасалған апталық шолуы. 

10 Сәуір 2020 12:57 428

Өскеменде 80 жастағы әже ерікті болып жүр

Fergana.agency: Басылым Қазақстанда енгізілген төтенше жағдай мен карантин мемлекет азаматтарының кірісіне қалай әсер еткені жайында жазған. Бұл мақалада автор жұмыс берушілер мен жұмыс істеушілердің бүгінгі жағдайы туралы баяндаған. Сонымен қатар бизнес өкілдерінің пікірін ортаға салған. Қоғамда қалыптасып отырған бүгінгі жағдайға әркім әртүрлі қарайды. Біреулер ертеңгі күнге алаңдаушылық білдірсе, екіншілері бұл қиындықтан да шығамыз деп ойлайды. Сондай азаматтардың қатарында Нұрлан есімді жігіт бар. Ол төрт баланың әкесі. Карантинге дейін дөңгелек жөндеу цехында жұмыс істеген. Наурыздың 22-інен бастап үйінде, жұмыссыз отыр.

«Жұмыс жоқ болса, балаларымды асырай алмай қаламын. Әзірге жейтін тамағымыз бар, бірақ ары қарай не болатынын білмеймін, кредитім бар. Әйелім бала қарап, үйде отырады, сол себептен жұмыссыз. Аман қалсақ болды, қалғанын көрерміз. Бұрынғының адамдары да аман шыққан ғой, бізде аман шығамыз, ең бастысы ауырмау керек. Денсаулық ақшадан қымбат болып тұр ғой», – дейді Нұрлан есімді жігіт.
Сонымен қатар, мақалада мемлекет азаматтарға қолдау көрсету үшін береміз деген 42500 теңге туралы жазылған. Бұл көмекті кім ала алатыны және үкіметтің көмек ережелерін күн сайын қалай өзгертіп отырғанын сипатталған.

express-k.kz: «Бізге келушілер көбейіп жатыр». Белсенділер қайыр сұраушылар көбейеді деп алаңдап отыр», деп жазады басылым. Аталмыш газеттің хабарлауынша, әлсіз топқа кіретін есірткіге тәуелді, үйсіз қалғандар мен көпбалалы аналар, абақтыдан шығып келген азаматтар мен АИТВ инфекциясын жұқтырғандың жағдайы мүлдеп нашарлап кеткен. Олардың жағдайы төтенше жағдай мен карантин енгізбеген күннің өзінде қиын болатын.

«Реванш» атты әлеуметтік қордың еректісі Анна Козлованың айтуынша, әлсіз топ өкілдерінің шешілмеген мәселелері өте көп. Мәселен, қашықтан оқу үшін олардың балаларының компьютерлері жоқ, бар болғанның өзінде Интернетке төлейтін ақшалары жоқ. Ол аз болғандай, соңғы күндері жалдамалы пәтер иелері оларды далаға қуып жатыр.

«Олардың баратын жерлері жоқ. Сол себептен қайыр сұраушылар мен үйсіз қалғандар саны көбеюі мүмкін. Оның үстіне олардың балалары бар ғой. Бұл санитарлық-эпидемиологиялық және қылмыстық жағдайға қалай әсер ететінін болжау қиын емес. Сол себептен жедел түрде осындай азаматтарға арналған уақытша орталық ашу керек шығар, ең болмағанда, карантин кезінде»,– дейді Анна Козлова.

time.kz: Өскеменде халыққа көмек көрсетіп жүрген еріктілер арасында  80 жастағы әже бар деп жазады басылым. Әр жастағы, қарапайым азаматтар мұқтаж жандарға қол ұшын созу үшін бірігіп жүр.  «Творим добро» атты қозғалыстың үйлестірушісі Татьяна Беркманың айтуынша, еріктілердің жұмысы көп. Себебі олар алдымен мұқтаж адамдарға керек азық-түлікті алып, оны іріктеуі, сондай-ақ мейірімді жандар берген киімдерді реттеп, оны күтіп отырған адамдарға бөліп апарып беру қажет. Мұндай жұмыстардың көлемі коронавирус індеті шыққалы бері көбейіп кеткен.

«Көбісі түсінбей, еріктіліктің саған пайдасы жоқ, не үшін жасайсын деп сұрайды. Енді біз бірікпесек болмайды ғой. Себебі коронавирусқа дейін жағдайы болғандардың өзі келер күнге қорқынышпен қарап отыр. Бұл жерде енді індеттен бұрын жағдайы нашар болған адамдарды айтудың өзі артық. Олар қайтеді? Бізден көмек сұраушылар көбейіп жатыр», – дейді Татьяна Беркман.

Мұқтаж жандарға көмектесіп жүрген еріктілердің саны бүгінгі таңда 120 адамға жеткен. Бұл айтарлықтай ауқатты емес, бірақ пейлі кең адамдардан тұратын қозғалыс. Еріктілерге ешкім айлық төлемейді, олардың демеушілері де жоқ.

mk-kz.kz: «Туризм Қазақстан қазынасын толтыра ала ма» деп жазады басылым. Мақала авторының пікірінше, туризмді дамыту мәселесі Қазақстанда көп талқыланатын тақырыптардың бірі. Сол себептен бұл тақырып жайында әңгіме де көп, пікірталаста аз емес. Аталмыш мақалада автор туризм саласының дамуына септігін тигізіп отырған және бұл саланың дамуына кедергі келтіріп отырған жайттарды жазған. Оның пікірінше, туризмнің айтарлықтай дамымай отырғанына мемлекеттік шенеуніктер жауапты және өте қонақжай болып саналатын мемлекет халқы кінәлі. Өйткені қонақты құдайындай көретін қазақ өзге елден келген азаматтарға алыстан келген меймандай қарамайды. Барынша оны алдауға тырысады, себебі ол оның жеке басының қонағы болып саналмайды. Сол себептен алдауға, арбауға болады деп ойлайды. Бұл мемлекет азаматтарының туристік мәдениетін көтеру қажет деген сөз.

«2020 жылдың басында үкімет отырысы барысында 2025 жылы жалпы ішкі өнімдегі туризм үлесі 8 %-ға жетуге тиіс деп айтылған болатын. Қазіргі кезде бұл көрсеткіш 1  %-ды құрап отыр. Сол себептен жоғарыда айтылған көрсеткішке жету үшін үкімет Нұр-Сұлтан қаласына келетін туристер санын 1 миллионға, ал елге келушілердің саның 2 миллионға жеткізуді көздеген. Осы мақсатта арнайы қаржы бөлінетіні айтылған болатын.  Алайда қазіргі кезде бөлінуге тиіс ақшаның көлемі айтылмай отыр», –деп жазады мақала авторы.  

Гүлмира Қамзиева

Карантин кезіндегі махаббат

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасалған апталық шолуы. 

03 Сәуір 2020 14:35 571

Карантин кезіндегі махаббат

camonitor.kz: «Қазақтың ұлттық құндылықтар жүйесін өзгерту керек пе? Оны қалай өзгерткен жөн?» , – деп жазады басылым. Сарапшылардың айтуынша, Қазақстан қоғамындағы құндылық жүйесі айтарлықтай қарама-қайшылыққа толы. Ісіміз бен сөзіміз бір-біріне сай келмейді. Әсіресе, мұндай қарама-қайшылықты қазақстандықтардың дінге, тілге, отансүйгіштікке және өзге ұлт өкілдеріне деген көзқарасынан байқауға болады. Демек біз екіжүзділік көрсетеміз және ол біз үшін қалыпты жағдай.

Қазіргі Қазақстан қоғамындағы құндылықтар жүйесін анықтау мақсатында сарапшылар мен ғалымдар арнайы зерттеу жүргізген. Бұл зерттеудің нәтижесінде сарапшылар Қазақстан демократия мен саяси мәдениетті қалыптастыру жолында әлемнің дамыған елдері қатарына қосыламыз деп өзінің бірегей ұлттық, яғни алдыңғы ұрпақ қалдырып кеткен құндылықтарынан айырылып қалмауы керек деген қорытындыға келген.

«Әрине, бұл жерде әңгіме қоғамды артқа тартатын ескі көзқарас жайында емес. Алайда дәл осы ескі көзқарасты біз қазіргі өмірге әкелуге тырысамыз. Сүлеймен Демирель университетінің профессоры Ғалым Жүсіпбектің түсіндіруінше, көп адам ұлттық даму мен рухани жаңғыру процестерін түсінбей, оны өткен ғасырлардағы қазақ құндылығын жаңғырту деп біліп жатады. Профессордың айтуынша, мұндай түсінігі бар адамдарды ғылыми ортадан да табуға болады. Олар тарихқа, этнографияға, фольклорға қатысты сұрақтар туындап жатса, феодалдық немесе атам заманғы деректерге сүйенеді. Ал негізінде мұндай құндылықтарды біз баяғыда ұмытып, тарих қоқысына тастауымыз керек. Мәселен, жалпы адами құндылық жайында әңгіме қозғай келіп, олар әйел затын жылдам сатып жіберуге тиіс затқа теңейді», – деп жазылған мақалада.

Саясаттанушылар, ғалымдар, кино саласының мамандары талқылау барысында өз ойларын ортаға салып пікір білдірген. Кейбір сарапшылар қазақстандық қоғамның екіжүзділігін авторитарлық жүйемен түсіндірсе, екінші тарап қоғамның құндылығына кино, жарнама және телевидение әсер ететінін атап өткен.

«Қорыта келе, Ғалым Жүсіпбек дені дұрыс азаматтық қоғамға бір-бірін құрметтей білетін, эмпатия таныта алатын және заңды жоғары ұстай алатын құндылықтар керек дегенді айтты», – деп жазады басылым.

kursiv.kz: «Қазақстанның жылқы етін экспортқа қалай шығаруға болады...», – деп жазады басылым. Интернет-басылымның хабарлауынша, жылқы шаруашылығы Қазақстанның мал шаруашылығында жылдам дамып келе жатқан сала. Қазіргі кезде бұл  малдың саны 1991 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 1,5 есе артқан. Сол себептен ішкі нарық толығымен қамтылған, енді саланы одан әрі дамыту үшін жылқы етін шетелге шығару керек. Осыдан бір ғасыр  бұрын қазақ жылқысының саны 3,6 миллион бас болған. Алайда өткен ғасырда орын алған ұжымдастыру нәтижесінде бұл көрсеткіш 0,9 млн басқа түсіп кеткен. Ал 1991 жылы республика бойынша жылқы саны 1,7 миллион басқа жетті, алайда 1998 жылы оның саны күрт төмендеп, 1 миллион болып қалды. 2018 жылы жағдай реттеліп, жылқы саны 1, 79 миллионға жетті. Осының нәтижесінде Қазақстан жылқы саны бойынша әлемдегі 8 - орынды иеленді. 

«2019 жылдың қорытындысы бойынша, Ауыл шаруашылығы министрлігі жылқының басы 2,7 миллионға жеткенін хабарлады. Ал наурыз айында мәжілісте өткен үкімет отырысында министр Сапархан Омаров бұл көрсеткіш 2,8 миллионға жеткенін мәлімдеді. Сонымен, соңғы бес жылда жылқы шаруашылығы 45,8%-ға өскен», – деп жазады басылым.

Енді мамандар мен сарапшылардың пікірінше, бұл саланы одан әрі дамыту үшін жылқы өнімін шетелге шығарған абзал.

fergana.news: «Қазақстанда жаңа АЭС салды жақтайтындар да жақтамайтындар да бар. Мемлекет олармен не істеуі керек?» , – деп жазады агенттік. Интернет-басылымның хабарлауынша, соңғы екі жылда атом энергетикасы Орта Азия елдерінде жаңа екпін ала бастады. Ресей мен Өзбекстан 2030 жылға дейін бірігіп АЭС салуға келісті. 2019 жылдың сәуірінде тап осындай ұсынысты Ресей президентң Қасым-Жомарт Тоқаевқа да жасаған болатын. Алайда станция салудың болашағы бұлыңғыр, себебі жергілікті халық қарсы болып отыр. Семей полигоны мен Қазақстан табиғатының радиациясымен ластанғаны халықтың есінен кете қойған жоқ. Алайда атомды бейбіт мақсатта пайдаланудың тиімділігін де естен шығармау керек.

Қазақстанда АЭС салудың тиімділігін түсіну мақсатында британдық және қазақстандық ғалымдар қоғамдық пікірдің ғылыми зерттеуін жүргізген. Зерттеудің сауалдарына Ақтау мен Нұр-Сұлтан қалаларының тұрғындары қатысқан. Зерттеушілер тұрғындар не себептен АЭС құрылысын қолдамайтынын немесе қолдайтынын анықтауға тырысқан. Ғалымдардың жұмыс нәтижесі Post-Communist Economies журналында жарық көрген.

«2016 жылы ғалымдар Нұр-Сұлтан қаласындағы 113 тұрғынға, Ақтаудағы 91 азаматқа өз сауалдарын қойып, әңгімеге тартқан. Нәтижесінде сауалнамаға түскен азаматтардың 60%-ы АЭС құрылысына қарсы болып шыққан. Ал 9%-ы үзілді-кесілді қарсы немесе орташа деңгейде қарсылық білдірген, 31%-ы қолдайтынын жеткізген. Бұл атом энергетикасын дамытуға болады дегенді көрсетеді. Себебі адамдар үзілді-кесілді қарсы болмаса, оларға әсер етуге болады», – деп жазылған мақалада. 

sputniknews.kz: «Карантин кезіндегі махаббат: журналист тікелей эфир барысында сүйіктісіне сөз салды», деп хабарлайды интернет-портал. Жастар карантинға байланысты екі қалада қалған, алайда оларға бір-біріне сезімін білдіру үшін екі арадағы қашықтық әкедергі болмаған.  «Хабар 24» телеарнасының тілшісі Марк Брюшко тікелей эфир арқылы сүйіктісіне сөз салды. Журналист Нұр-Сұлтан қаласында жұмыс істейді. Тікелей эфир барысында ол Жібек Жолы ауылындағы блокпостта болған. Полиция мамандарының блокпостағы жұмыстары жайында  баяндаған. Осы әңгімесі барысында ол өз сүйіктісі Юлия Волкова Қарағандыда екенін айтып:

«Қарағандыда менің сүйікті қызым қалды. Ол да журналист, жұмыс істеп жатыр. Мен оған наурыз айында барып, сөз салып, үйленгім келетіні жайында айтуым керек еді. Алайда қазір бұл жоспарымды қалай іске асыратынымды білмеймін. Біз енді бірнеше апта немесе айдан кейін ғана кездесе аламыз»,– деді жас жігіт. 

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: