/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 26 963,08 РТС 1 431,13
Hang Seng 26 826,59 FTSE 100 6 927,02
KASE 2 304,76 Brent 51,91
Кредиті кешірілгендер «қара тізімге» алына ма?

Кредиті кешірілгендер «қара тізімге» алына ма?

Ұлттық банк өкілі түсініктеме берді.

09 Қыркүйек 2019 14:49 13793

Кредиті кешірілгендер «қара тізімге» алына ма?

Автор:

Абылай Бейбарыс

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандықтардың борыш жүктемесін жеңілдету туралы жарлығы орындалып, ел мәре-сәре болып жатқан тұста «Кредиті кешірілгендер «қара тізімге» енеді, оларға бұдан былай ешқашан кредит алуға рұқсат берілмейді» деген қауесет тарады. Сол-ақ екен ел дүрлігіп: «Үкімет бізді алдады, құқығымызды шектеді, бұлай жасайтын болса кредитімізді несіне кешірді» деп даурықты. Жалған ақпарат қоғамда әлеуметтік шиеленіс туғызбау үшін Ұлттық банк төрағасының орынбасары Олег Смоляков түсініктеме беріп, халықты сабырға шақырды.

«Кепілсіз тұтынушылық кредитінің бір бөлігі кешірілген азаматтар «қара тізімге» алынбайды. Кешіру акциясы уақытпен шектелмеген. Бұл – мемлекеттік тұрғыда қабылданған бір реттік акция. Оның ешқандай негативті факторы жоқ. Сәйкесінше несиесі кешірілген адамдарға да негативті әсері болмайды. Кредиті кешірілген азаматтар алдағы уақытта кредит ала алмайды деген қате ақпарат», – деді Ұлттық банк төрағасының орынбасары.

Оның сөзінше, еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігінің тізімі бойынша 20 қыркүйекте 507 363 азаматтың екінші деңгейлі банктер мен микрокредиттік ұйымдардағы жалпы құны 105,17406 млрд теңгені құрайтын кепілсіз тұтынушылық кредиті жабылған.

«Өмірдің қиын кезеңіне тап болған 263 525 азаматтың 3 млн теңгеге дейінгі кепілсіз тұтынушылық кредиті толық өтелді», – деді Олег Смоляков.

Ұлттық банк өкілінің мәлімдеуінше, мемлекеттік қолдау кепілсіз тұтынушылық кредиті бар борышкерлердің 98,4%-ын қамтыған.

«Үкіметтің қаулысы бойынша 3 млн теңгеге дейінгі қарызы бар барлық борышкердің 300 мың теңгесі жабылады. Атап көрсетерлігі бұл жерде белгіленген тәртіп бар. Бірінші жылдық пайыздық мөлшерлемесі жоғары, екінші, негізгі қарызы көп, үшінші микрокредиттік ұйымдардан алынған қарыз өтеледі», – деді Олег Смоляков.

Естеріңізге салайық, президент Қасым-Жомарт Тоқаев биыл 26 маусымда «Қазақстан Республикасы азаматтарының борыш жүктемесін азайту шаралары туралы» жарлыққа қол қойды. Соған сәйкес, 2019 жылдың 1 маусымына дейін екінші деңгейлі банктерден 3 млн теңгеге жетпейтін қарыз алған тұрмысы төмен, көпбалалы, асыраушысынан айрылған, мүгедек баласы бар отбасылардың; бала кезінен мүгедектердің; мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушылардың; 29 жасқа толмаған жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың, кәмелет жасқа дейін ата-анасынан айырылғандардың 300 мың теңгесі қайтарылатын болды. Бұдан бөлек мерзімі кешіктірілген тұтынушылық несиенің айыппұлы мен өсімпұлын кешіру мәселесі күн тәртібіне қойылды. Нәтижесінде 1 миллионнан астам адамның айыппұлы мен өсімпұлы есептен шығарылды. Айыппұл мен өсімпұлдың жалпы сомасы 30 млрд теңгені құрады.  Іс барысында қарызы қайтарылмайтын топ анықталды. Бұл топқа қарызы 90 күннен астам уақыт өтелмеген және коллекторларға тапсырылған азаматтар енді. Үкімет олардың кредитін кешірмейді. 

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Елімізде мүлде кредит алмаған қанша адам бар екені белгілі болды.

22 Ақпан 2020 15:48 2305

7 млн 500 мың қазақстандық кредит төлеп отыр

Президенттің пәрменімен былтыр жалпы қарызы 3 млн теңгеден аспайтын әлеуметтік аз қамтылған топ өкілдерінің 300 мың теңгеге дейінгі несиесі кешіріліп, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтарға қарыз беруге шектеу қойылса да, қазақстандықтар қарыз қақпанынан құтыла алмай отыр.

Бірінші несие бюросының дерегінше, еліміздегі экономикалық белсенді 9 млн 230 мың адамның 7 млн 500 мыңының несиесі бар. Борышкерлер екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарына 26 трлн теңге қарыз. Айтпақшы елімізде мүлде қарыз алмаған 1,7 млн адам бар екен. Олар осы күнге дейін несие рәсімдемегенмен, екінші деңгейлі банктер мен қаржы ұйымдарының болашақ клиенті саналады.

Бірінші несие бюросының атқарушы директоры Әсем Нұрғалиеваның мәлімдеуінше, 26 трлн теңгені құрайтын несие портфелінің 7,4 трлн теңгесі немесе 25%-ы бөлшек несиеге тиесілі.

«Борышкерлердің 80%-ы орта есеппен алғанда 316 мың теңге көлемінде кепілзатсыз несие рәсімдеді. Қарыз алушылардың азғантай тобының ғана кепілзатсыз несиесінің көлемі 5-10 млн теңгеден асып отыр. Бөлшек несиені, автонесиелендіруді, ипотекалық қарызды тұтас алып, халық санына бөлетін болсақ, әр қазақстандыққа 1 млн теңге қарыз жүктемесі артылады. Бұл санды орташа жалақыға бөлсек, ел азаматтары қарызға белшеден батып отыр деу қате болады. Себебі ресми мәлімет бойынша, қазақстандықтардың орташа жалақысы 204 теңге. Ал кепілзатсыз несие бойынша қарыз көлемі 316 мың теңге. Соңғы уақытта ел азаматтары қарыз жүктемесін ауырлатпауға, яғни тым көп қарыз алмауға тырысып жатыр. Мысалы былтыр алынған қарыздардың орташа көрсеткіші 170 мың теңгеден асқан жоқ. Атап көрсетерлігі несиенің 56%-ы кепілзатсыз берілді», – деді Әсем Нұрғалиева.

Оның айтуынша, өткен жылы несие портфелі 22%-ға ұлғайған. 580 мың адам алғаш рет несие алған.

«Өткен жылы 55,6 млн несие шарты жасалды. 5,4 трлн теңгенің тұтыну несиесі рәсімделді. 89 млрд теңге ипотеканы несиелеуге жұмсалды. 400 млрд теңге автонесиеге бөлінді. 600 млрд теңге кепілді несие ретінде берілді», – деді атқарушы директор.

Әсем Нұрғалиеваның пікірімен қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов келіспейді. Сарапшының сөзінше, еліміздегі орташа жалақы туралы статистикалық дерек халықтың шынайы кірісін көрсетпейді. Салдарынан халық қарыз қамытын киіп отыр.

«Адамдардың басым бөлігі «шықпа жаным, шықпа» деп күн көріп жүр. Олар статистикалық деректе көрсетілетін орташа жалақыны қолдарына алатын болса, қазіргіден әлдеқайда жақсы өмір сүрер еді. Ресми мәліметтерде орташа айлық 204 мың теңге деп көрсетіледі. Шын мәнінде адамдар 100-110 мың теңге шамасында жалақы алады. Қазақстандықтардың азық-түлікке жұмсайтын ақшасының көлемі күн санап көбейіп жатыр. Айлық жалақының 50%-ы азық-түлікке жұмсалып жатқанын ескерсек, жағдайдың қандай екенін түсіну қиынға соқпайды. Ел азаматтарының арасында күнделікті тамақты келесі айдағы айлығының есебінен қарызға сатып алып жүрген жандар бар. 7 млн 500 мың қазақстандықтың кредит төлеп отырғанының өзі халықтың қарызға бастан-аяқ батқанының нақты әрі айқын көрінісі», – деді сарапшы.

Абылай Бейбарыс

Ипотекалық несиенің салықтық шегеріміне шектеу қойылады

118 айлық есептік көрсеткіштен аспайтын сыйақыдан ғана салық шегерімі жасалады.  

30 Қаңтар 2020 19:15 1538

Ипотекалық несиенің салықтық шегеріміне шектеу қойылады

Былтыр мемлекеттік кірістер комитеті 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап жеке тұлғалардың екінші деңгейлі банктерден немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын қаржы ұйымдарынан алған ипотекалық несиесінің ай сайынғы төлемінің сыйақысынан салық шегерімі жасалатынын жариялады. Биыл бұл операцияның 2021 жылдың 1 қаңтарына ауыстырылғаны және салық шегеріміне шектеу қойылатыны белгілі болды.

Бұқара білетіндей, бүгінгі таңда «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-дан

алынған ипотекалық несиенің ғана сыйақысы шегеріледі. Салық шегеріміне қол жеткізу үшін жұмыс орнының есеп бөліміне 3 құжат өткізу қажет. Бірінші, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкімен» жасалған ипотекалық тұрғын үй қарызы туралы шарт, екінші, сыйақы көрсетілген ипотекалық тұрғын үй қарызын өтеу кестесі, үшінші, қарыз бойынша сыйақының төленгенін растайтын түбіртек.

2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап ел аумағында қаржылық қызмет көрсететін барлық банктер ипотекалық несиенің ай сайынғы төлемінің сыйақысын қайтаруға міндетті болады. Алайда олар ипотекалық несиенің 118 айлық есептік көрсеткішінің сыйақысынан аспайтын мөлшердегі қаражатқа ғана салық шегерімін жасайды. Әзірше 2021 жылы бір айлық есептік көрсеткіш қанша болатыны белгісіз. Сондықтан нақты қанша теңгеден салық шегерімі жасалатын тап басып айту қиын. Бір анығы екінші деңгейлі банктер 2021 жылы бір айлық есептік көрсеткішті 118 айлық есептік көрсеткішке көбейткенде шыққан ақшаға ғана салық шегерімін жасайды.

Бұл жерде мәселе салық шегеріміне қойылған шектеуден туып отыр. 118 айлық есептік көрсеткіш қалай, неге, не үшін белгіленді? Бұл бастама салық кодексіне қандай мақсатпен енгізілді?

«Бірінші несие бюросы» ЖШС мәліметінше, 2019 жылдың басында елде 247,7 мың ипотекалық келісімшарт болған. Мұндай несиелердің портфелі 1,4 трлн теңгені құраған. Есептеулер ипотекалық несиенің орташа мөлшері 5,25 млн теңгеден 5,65 млн теңгеге дейін құбылатынын және ретроспективті талдау барысында төмендеу үрдісі бар екенін көрсеткен. Яғни тұрғын үй заемының орташа мөлшері жылдан жылға тұрақты түрде төмендеп келеді.

Ипотекалық несиелердің мөлшері эволюциялық жолмен азайып жатыр, оған сырттан ықпал етіп, қандай да бір шектеу қоюдың қажеті жоқ.

Абылай Бейбарыс

 

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: