/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 21 641,19 Hang Seng 23 139,49
KASE 2 175,54 FTSE 100 5 447,40
РТС 945,68 Brent 22,80
ҚТО тапқан табысының барлығын қайтадан үлеспайдаға жіберді

ҚТО тапқан табысының барлығын қайтадан үлеспайдаға жіберді

«ҚазТрансОйл» АҚ акционерлері 2016 жылдың қорытындысында 60 млрд теңге табыс тапты.

27 Мамыр 2017 08:50 854

ҚТО тапқан табысының барлығын қайтадан үлеспайдаға жіберді

Автор:

Игорь Воротной

Мұндай  шешім Қазақстанның негізгі мұнай-көлік операторы акционерлерінің жылдық жалпы отырысында қабылданды. Бұл туралы «ҚазТрансОйл» АҚ басқармасының төрағасы – бас директор Димаш Досанов мәлім етті.

«Акционерлердің шешімімен 2016 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан қор биржасында компания акцияларын жария түрде орналастыру кезеңіндегі рекодты сома – 59 миллиард 617 миллион 355 мың 345 теңге үлеспайданы төлеуге аударылды», – деп мәлімдеді Димаш Досанов. Оның мәліметіне сенсек, өткен жылдың қорытындысы бойынша компанияның шоғырланған табысы 207,1 млрд теңгені құрады, бұл 2015 жылдың көрсеткішінен 2,8%-ға төмен. Айта кету керек, 2016 жылдың қорытындысы бойынша ҚТО-ның таза табысы 44,5 млрд теңгені құрап, 2015 жылдың деңгейінде қалды.

«Сонымен бірге компанияның 2016 жылы тапқан шоғырланған таза табысы жоспарлы көрсеткіштен 18%-ға жоғары, ол негізгі қызметтен түскен қоғам табысының өсуімен байланысты», – деді «ҚазТранОйлдың» бас директоры. Оның айтуынша, үлеспайданы төлеуге былтырғы таза табыстан 44 млрд 527 млн 918 мың теңге және өткен жылдардың табысынан 15 млрд 089 млн 437 мың 345 теңге бөлінген.

Үлеспайдаға бөлінген бұл сома шынымен де ҚТО үшін рекордты болып табылады, бұған дейінгі рекорд 2012 жылы қараша-желтоқсан айларында өткізілген «Халықтық ІРО» бағдарламасы аясында болған еді. Компания үлеспайдаға 28,8 млрд теңгеден сәл жоғары қаражат жұмсаған болатын. Ол кезде компанияның бір қарапайым акциясының үлеспайдасы 75 теңгені немесе бір қарапайым акция құнының 10,3 %-ын құрады.

2013 жылдың қорытындысы бойынша үлеспайданың жалпы сомасы 41,9 млрд теңгеден асты, яғни бір қарапайым акцияға 109 теңге үлеспайда қосылды. 2014 жылы рекорд жаңартылды – 46,4 млрд теңгеден астам және осыған сәйкес 120,7 теңге. 2015 жылдың қорытындысы бойынша, үлеспайданың жалпы сомасы 51,1 млрд теңгеден асты, ал әр акцияға 133 теңге үлеспайда есептелді.

Үлеспайданың қазіргі сомасы – 59,6 миллиард теңгеден астам қаражат – әр жеке акционерге 155 теңге әкелді, бұл 2015 жылы төленген үлеспайдадан 17%-ға артық. «2016 жылдың қорытындысы бойынша, жылдық үлеспайда  компанияның қарапайым акцияларынан үлеспайда алуға құқығы бар акционерлер тізіміне сәйкес төленеді, төлем 2017 жлдң 27 маусымынан бастап жүргізіле бастайды» – деп нақтылап кетті Димаш Досанов.

Сондай-ақ ол елдегі мұнай айдау мөлшерінің төмендеуінің салдарынан үлеспайда өскенін айтты.

«2016 жылы компания Қазақстанда өндірілген барлық мұнайдың шамамен 47%-ын тасымалдады, қазақстандық МӨЗ-ге өңдеу үшін жеткізілген мұнайдың 97%-ы ҚТО-ның құбырлары арқылы өтеді, – деді «ҚазТрансОйлдың» бас директоры. – Өткен жылы ҚТО компаниялар тобы тасымалдаған мұнай мен мұнай өнімдерінің мөлшері 56,6 млн тоннаны құрады, бұл жоспарланған көрсеткіштен 186 мың тоннаға артық, бірақ 2015 жылдың осы кезеңіндегі көрсеткіштен 4 млн 426 мың тоннаға кем».

Оның сөзінше, мұнай тасымалдау көлемінің төмендеуі, негізінен, елдегі мұнай өндірісінің азаюына байланысты болған. Еске салар болсақ, еліміздің энергетика министрлігінің мәліметі бойынша, 2015 жылы Қазақстандағы мұнай мен газ конденсатының өндірісі 79 млн тоннаны құрады. Ал биылғы жылдың ақпан айында елбасы Нұрсұлтан Назарбаевпен кездесу барысында энергетика министрі Қанат Бозымбаев 2016 жылы жоспар бойынша 75,5 млн тонна мұнай өндіру көзделсе, іс жүзінде 78 млн тонна мұнай өндірілгенін айтты.  Ал биылғы жылдың болжамы әлдеқайда жоғары – ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов жақында үкімет Қашағандағы өндірісті үдету арқылы мұнай өндіру болжамын 79,5 млн тоннадан 81 млн-ға дейін ұлғайтатынын айтқан болатын.

ҚТО да Қашағанға үлкен үміт артып отыр. «ҚазТрансОйл» Қашағанда өндірілген мұнайдың алғашқы партиясын 2016 жылдың қазанында алды, – деп еске салды Димаш Досанов. – 2017 жылдың қаңтар айынан бастап Қашағанның мұнайы барлық шикізаттық сапасы сақталып Атырау-Самара мұнай құбырымен тасымалданып келеді. Бұл мұнай Новороссийск портында 80 мың тонналық жеке танкерлермен түсіріледі. Айта кетсек, netback – күкірті аз сібірлік жеңіл мұнайды тасымалдаудан түсетін пайда Urals-пен салыстырғанда айтарлықтай жоғары, бұл отандық мұнай компаниялары үшін де, жалпы Қазақстан үшін де өте тиімді. 2016 жылдың қорытындысы бойынша компания 117 мың тонна Қашаған мұнайын тасымалдаған, ал 2017 жылы млн тоннаға дейінгі көлем жоспарланып отыр, ал болашақта жылына екі-үш млн тоннаға жетеміз деген үміт бар», – деді ол.

Алайда осы екі-үш млн тоннаға қашан жететінін көлік компаниясының бас директоры нақтыламауды жөн көрді, себебі бұл тікелей мұнай өндіруші компанияларға байланысты.

«Айтқым келгені, біз мұндай көлемді еңсере аламыз», – деді Димаш Досанов. Сонымен қатар ол 2014 жылдың қаңтарынан бастап ҚТО мен «Роснефть» ЖАҚ арасында Прииртышск – Атасу – Алашаңқай бағыты бойынша жылына 7 млн тонна көлемінде Қытайға мұнай тасымалдау қызметін ұсынуға арналған шарт қолданылып келе жатқанын  еске салды. «Аталған бағыт бойынша ресейлік мұнайды тасымалдаудың бұрынғы бағасы ҚҚС-ті есепке алмағанда бір тоннасына 9 доллар 80 центті құраған болатын», – деді ол.

2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап ҚТО мен «Роснефть» ресейлік мұнайды аталған бағыт бойынша тасымалдау көлемін бұрынғы жеті млн тоннаға қосымша үш млн тоннаға арттыру туралы келісті.

«Осы 10 млн тонна мұнайды тасымалдаудың орташа есептелген құны 2017-2018 жылдары бір тоннасына 11,36 долларды құрайды. Ал 2019-2023 жылдар аралығында тоннасына 15 доллармен жеткізіледі, – деп сөзін жалғады «ҚазТрансОйлдың» бас директоры. –  Ресей мұнайының транзитін және Қазақстанда өндірілетін мұнай мөлшерін ұлғайтудың арқасында 2017-2023 жылдар аралығында 1,1 млрд доллар көлемінде табыс табуды көздейміз».

Сөз соңында Димаш Досанов қазіргі кезде ресейлік мұнайды Өзбекстанға тасымалдау мәселесі қызу талқыланып жатқанын айтты. Наурыз айында Қазақстан мен Өзбекстан басшыларының кездесуі өтті, оның барысында ҚТО-ның осы транзитке қатысуы сөз болды.  «ҚазТрансОйл» бірінші кезеңде бір млн тонна мұнай тасымалдаудан бастап, одан әрі бес млн-ға дейін жеткізуге дайын. Техникалық тұрғыдан қарасақ, ҚТО мұндай көлемді еңсере алады, барлығы Ресей мен Өзбекстан арасындағы келісімге байланысты», – деп сөзін түйіндеді ҚТО-ның басқарма басшысы.

Әйгерім Сүлейменова, Игорь Воротной​

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Мұнай өндірушілерге салықтық жеңілдік берілмек

Қызмет көрсетуші компаниялар қарымта шарт ұсынып отыр.  

18 Наурыз 2020 18:37 796

Мұнай өндірушілерге салықтық жеңілдік берілмек

Мұнай бағасының күн санап түсуі өндіруші компаниялардың арқасына аяздай бата бастады. Олар тіпті мемлекеттен салықтық жеңілдіктерді іске қосуды сұрап отыр. Энергетика вице-министрі Әсет Мағауовтың айтуынша, Жер қойнауын пайдалану кодексінде аталмыш жеңілдіктердің бірнеше түрі қарастырылған. Қазіргі ахуал сол мүмкіндіктерді іске қосуға итермелеп отырса керек. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте вице-министр сол жеңілдіктердің ең маңызды дегендерін тізіп шықты.

«Мұнай бағасы төмендеуінің салдарын бәсеңдету мақсатында өндіруші компаниялар үшін заңнамада келесі мүмкіндіктер көзделген.  Бірншіден, ренторлық салықты мұнай бағасына байланысты белгіленеді. Кодекс бойынша, мұнай бағасы 40 доллардан төмендеп кетсе, брендтік салық алынбайды. Эскпорттық кедендік баж салығы да мұнай бағасына байланысты. Кодекс бойынша, мұнай бағасы төмендеген сайын осы салық та төмендейді. Мысалы, бұрын мұнайдың бір баррелі 60 доллар болғанда өндірілген 1 тонна мұнай үшін де 60 доллар салық төленіп келді. Енді 40 доллар болса, кедендік баж да 40 доллар болады. Өз-өзін ақтау көрсеткіші төмен санатқа жататын кен орындары үшін пайдалы қазбаларды өндіру салығының мөлшерлемесін төмендетуге мүмкіндік бар. Ол да кодексте қаралған. Мұнай компаниялары осы нормаға байланысты өздерінің өтініштерін берсе, Ұлттық экономика министрлігі сол ұсыныстар бойынша шешім қабылдауға құжаттар дайындайды», – дедіол.

Алайда бұл жеңілдіктердің барлығын бас-көзсіз ұсына беру тиімсіз деп санайтындар бар. Қазақстанның мұнай сервистік компаниялары одағының төралқа төрағасы Рашид Жақсылықов салықтық жеңілдіктер жұмысшы санын қысқартпауға міндет алған өндірушілерге ғана берілу керек деген ойын айтты. Оның айтуынша, нарықтағы бағаның құлдырауы өндірушілерден бұрын, салаға қызмет көрсетуші компанияларға ауыр тимек.

«Шамамыз келгенше әр жұмыс орнын жоғалтпау үшін мынадай  іс-шараларды жүзеге асыру қажет деп санаймыз. Бірінші, осы кезге дейін қол қойылған келісімшарттардың қаржылай құнын төмендетпеу қажет. 2015 жылы тура осындай жағдай болған кезде операторлар келісімшарт құнын 20 пайызға төмендетіп, бірталай қызмет көрсетуші ұйым банкротқа ұшыраған болатын. Екінші, келісімшарттардың бәрі теңгемен бекітілген. Қаржы нарығында жүріп жатқан инфляциялық жағдайды өздеріңіз білесіздер. Ол да келісімшарттың құнсыздануына әкелуі мүмкін. Сондықтан инфляцияның өзгеруіне байланысты келісімшарттарды өзектендіріп отыру қажет», – деген маман салықтық жеңілдіктерді саралап ұсыну қажет деген ой айтты.

«Үшінші, өндіруші компаниялар мұндай қиын-қыстау кездерде салықтық жеңілдіктер алады. Бұл жеңілдіктерді инвестициялық міндеттемелерін тоқтатпайтын операторларға ғана беру керек. Олар құрылыс және бұрғылау жұмыстарын тоқтатпауға міндеттеме алу керек және бізді соған сендіруі керек. Сол кезде ғана отандық компаниялар жұмыссыз болмайды. Төртінші, Үкіметке жаңа жобаларды іске қосу жұмысын жылдамдату қажет. Мысалы, Қарашығанақ кен қойнауының кеңеюі. Бұл 4 мрлд долларлық жоба. Газ-химия жобаларын іске қосу керек. Бесінші, отандық компанияларға өзінің қызметін экспорттауға көмектесу керек. Мысалы, Ресейдің әр түрлі жобаларында 2000-нан астам қазақстандық азамат қызмет көрсетіп жүр», – деді Рашид Жақсылықов

Қазақстандық қызмет көрсетуші компаниялардың шетелдік қосалқы мердігерлермен терезсі теңескенін жалықпай айтып жүрген маман осы ойының дұрыстығын іс жүзінде сынайтын кез енді келді деп отыр. Ол үшін құны 100 млн доллардан аспайтын тапсырыстың бәрін Үкімет отандық компаниялардың еншісіне бөліп беруі керек.

«Алтыншы, 100 млн долларға шейінгі келісімшарттардың  бәрін Қазақстан компанияларына беру керек. Қазақстан компанияларының бәрі өсіп, жетілді. Қазір ол міндеттемені атқара аламыз. Ал одан жоғары жобаларды біріккен кәсіпорындарға 50/50 принципімен беру керек.  Біздің ойымызша, осындай шараларды қолға алсақ, экономикамыздың әлсіреуіне жол бермейміз», –  деді ол.

Есжан Ботақара

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Экономикалық саясат институтының директоры, экономика ғылымдарының докторы Қайырбек Арыстанбеков доллардың қымбаттап, мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайтынын айтады.   

09 Наурыз 2020 23:23 1899

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Мұнай бағасының теңге бағамын шайқалтып кетуі әдеттегідей елдің көңілін күпті қылып, ертеңіміз не болады деген сауалдың қара бұлтын қоюлатып жіберді. Inbusiness.kz  жұрт ішінде ең көп тараған 7 сауалды іріктеп,  сарапшыларға қойып көрді. 

1. Мұнайдың бір баррелі  20 долларға дейін түседі деп жатыр. Мұндай жағдайда доллардың біздің валютаға шаққандағы реалды бағамы  900 теңгеден асады деген болжамдар айтыла бастады. Біздің мемлекет, соның ішінде Үкімет пен Ұлттық банк мұндай сценариге қаншалықты дайын деп ойлайсыз?

2. Бұл жолы теңге бағамын мемлекеттік тетіктермен реттеу әрекеттері қолға алына ма? Валюта бағамы алдағы 3 айда қандай дәлізде болады деп ойлайсыз? Осы мерзімде теңге бағамын реттеу мемлекет қазынасы үшін қаншаға түседі?

3. 2020 жыл – көптеген мемлекеттік бағдарламаларды түйіндейтін жыл. Индустриялы-инновациялық дамудың жаңа бесжылдығына өтер тұста мұнай бағасының құбылуы Қазақстанның экономикалық даму жоспарын қанша уақытқа тежейді немесе артқа лақтырып тастайды?

4. Атаулы әлеуметтік көмек, педагогтердің айлығын көтеру, 2022 жылға қарай дәрігерлердің орташа еңбекақысын 500 мың теңгеге жеткізу, зейнетақы реформасы, шағын және микробизнесті салықтан босату, МӘМС бойынша қабылданған жоспарлар не болады?

5. Осы аталған әлеуметтік міндеттемелер мен уәделерді орындау үшін қосымша қаржы қажет болса, қай көздерден алынуы мүмкін?  Неден үнемдеу тиімді? Қай жобалар мен бағдарламаларды шегере тұруға болады деп ойлайсыз? LRT  сияқты жобаларды кері қайырып қою орынды емес пе?

6. Бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауын немен түсіндіруге болады? Сіздіңше қанша уақытқа созылуы мүмкін?

7. Бұл дағдарыс мұнайға тәуелді емес секторларға мемлекеттік қолдауды күшейтіп, ұлттық холдинг,  компанияларды жекешелендіруді жылдамдатуы мүмкін бе?

  Қайырбек Арыстанбеков мұнай бағасының төмендегенін қарапайым халық қуана қабылдауы керек деп есептейді. Бұл ойының бірнеше себебі бар көрінеді.

1. «Мұнайдың бір бөшкесі 20 долларға төмендейді, ұлттық валютаның бағамы 900 теңгеге дейін түседі деген болжамдар негізсіз. Менің ойымша, мұнай бағасы қысқа мерзімге ғана 20 долларға түсуі ықтимал. Ал орта мерзімде ондай болмайды деп есептейміз.  Ал Үкімет пен Ұлттық банк ықтималды түрде осындай сценарий болса, оған дайын емес деп ойлаймын. Өйткені мемлекеттің бюджеттік саясаты, мемлекеттің валюталық саясаты, ақша-несие саясаты, барлығы басқа сценариге бағытталған.

2. «Біз мынаны ашық айтып алуымыз керек. Ұлттық банк, яғни, регулятор осыған дейін «Еркін айырбас бағам саясаты жүргізіліп отыр» деп мәлімдеп келді. Шын мәніне келсек, статистика көрсеткендей, регулятор қиын ауытқу болған кезде валюталық интервенция жасағаны байқалып тұр. Өткендегі бір деректер бойынша 85 млн АҚШ доллары интервенцияға жұмсалған. Сондықтан, бізде еркін айырбас саясаты жоқ деуге болады.  Ал жалпы дәліз 380-410 теңгенің ортасында сақталады деп ойлаймын. Таяудағы 3 айда валюта бағамын ұстап тұру үшін мемлекет қазынасынан қанша ақша жұмсалады дегенде біз мынаны түсінуіміз керек. Ұлттық банкте қандай активтер бар? Бірінші, әрине мемлекеттік алтын валюта резеві. Екінші, Ұлттық қордан тиісті валюта активтерін пайдалану көзделген. Яғни, валюта бағамын реттеуге көмектесетін қазынаның екі қайнар көзі бар. Соны пайдалануы мүмкін. Ал тікелей реттеуге келетін болсақ, бұл интервенцияға байланысты. Мысалы 1 доллар 400-420 теңге болып,  күрт төмендеп кетсе, Ұлттық банк жағдайды реттеу үшін валюталық интервенция жасауы ықтимал. Яғни, валюталарды нарыққа сата бастайды. Бұл жерде, әрине қазынаға жүк түседі. Екіншіден, бұл жүк алтын валюта резервіне түседі. Үшіншіден, бұл мұнайдан түсіп жатқан Ұлттық қорға қол салуы өте ықтимал».

3. «Әрине мұнай бағасының бұл жолғы құбылуы осы жоспарларға ықпал етеді. Әлемде индустриялы-инновациялық даму стратегиясы ұлттық валюта бағамына сәйкестендіріледі екен. Өкінішке қарай, бізде ондай сәйкестендіру жоқ. Халықаралық тәжірибеде индустриялы-инновациялық бағдарламаның басты-басты 4 сатысы болады. Бірінші сатысы импортты алмастыруға, екіншісі экспортқа бағытталған.  Дүниежүзінде бағдарламаның бірінші сатысында валюта бағамы өте төмен есеппен алынған. Мысалы, бір доллар 380 теңге емес, 300 доллар болуы керек екен. Мемлекет 1-2 жыл шетелден технологияны алып, ішкі нарықты дамытқасын, экспортқа дайындалады. Осы кезде валюта бағамына өзгеріс енгізілуі керек екен. Яғни, 1 доллар 300 теңге емес, 400 теңге болуға тиіс. Осылайша валюталық бағам саясаты экспортты ынталандыруға бағытталуы керек. Өкінішке қарай, тәуелсіздік жылдары Ұлттық банктің валюта бағамы саясаты мен мемлекеттің индустриялы-иннвалциялық даму стратегиясы арасында осындай сәйкестілік, орындылық, тепе-теңдік сақталмады, еш уақытта болмады. Бұрын болмаған сәйкестік  мынандай жағдайда тіптен болмайды деп ойлаймын».

4. «Бізде бюджеттік шығындар тұрғысынан мемлекеттің 3 функциясы бар. Дәстүрлі функцияға қорғаныс, мемлекеттік аппарат, сот, құқық қорғау органдарына жұмсалатын қаражат көздері жатады. Екінші, әлеуметтік функцияға денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қолдаулар кіреді. Үшінші, заманауи функцияға индустриялы-инновациялық бағдарламаны қаржыландыру, сыртқы қарыздарды өтеу сияқты шығындар кіреді».

5. «Менің ойымша, әлеуметтік шығындарға бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауы түбегейлі әрі дереу ықпал ете қоймайды. Өйткені жаңағы 3 функцияны салыстырсақ, бізде дәстрүлі функция бойынша қыруар қаражат көзделген. Ең алдымен соларды қысқарту керек. Бұл – мемлекеттік аппарат, бұл – құқық қорғау органдары, бұл – қорғаныс саласы. Бұдан басқа да қаражат көп жұмсалып жатқан баптар бар. Соларды қысқарту қажет. Екіншіден, мемлекеттің көлемін қысқарту керек. Мемлекеттің көлемі деген, макроэкономикалық тұрғыдан, елдің аумағы немесе халқының саны емес.  Бұл – Ұлттық банк, Үкімет және жергілікті бюджеттердің барлық шығындарының жиынтығы. Соны қысқарту керек.  Егер осындай жауапты бюджеттік саясат жүргізілсе, манағы айтылған әлеуметтік міндеттер, әлеуметтік нысандарды қаржыландыру мәселесі болмайды».

6. «Мұнай бағасының төмендеуі ең алдымен геосаяси факторлармен түсіндіріледі. Екіншіден, мұнай және мұнайға ұқсас тақтатас сияқты өнімдердің нарыққа көп шығарылуына байланысты. Үшінші себебі – энергияның балама көздерінің үлесі артып отыр. Тағы бір қосымша себеп ретінде ОПЕК пен ірі өндірушілер арасындағы түсініспеушілікті де     айтуға болады. Дегенмен, ОПЕК-тің әлемдік мұнай нарығындағы үлес салмағы біздің есептеуіміз бойынша 36-37 пайыз ғана екен. Қалғаны оған мүше емес елдердің үлесіне тиесілі.

Мұнай бағасының түсуі бізге қалай әсер етеді? Жақсы ма, жаман ба дегенге келетін болсақ, мен айтар едім, бұл бізге жақсы. Мұнай бағасының  түскені бізге өте пайдалы. Егер мұнай бағасы түссе, халық Үкіметке, биліктегі басшыларға экономикалық саясаттың сапасына қатысты талап қоя бастайды. Біздің есептеуіміз бойынша, мұнай бағасы 20 доллар болғанда да  жақсы дамыған мемлекеттер бар. Ондай 2000 жылдардың басында бізде де болған. Мұнай бағасы 20 доллар болғанда біз жақсы дамыдық. Бұл жерде мұнай бағасының төмен болуы Үкіметке қатаң шарттар қояды. Яғни экономикалық саясаттың сапасын арттыруға итермелейді. Сондықтан мұнай бағасының төмендегенін қуанып, қуанышпен қарсы алу керек.

7. «Ұлттық холдингтерді, квазимемлекеттік секторды, меніңше, қазір жекешелендіру онша қолайлы емес. Оларды жекешелендіру үшін нарықта еркін ақша айналымы болуы керек. Жеке секторда ақша өте көп емес. Жекешелендірудің басты – мақсаты мемлекеттік секторды азайту ғана емес, сонымен қатар, бюджетке кірістер енгізуі керек.  Ал біздің кәсіпорындарды сатып алатын нақты жеке сектордың ірі  ойыншылары жоқ. Әйтпесе, шетелден тарту керек. Ал  шетелден көп тартсаңыз, бұл экономикалық қауіпсіздікке тәуекелдер туындатады.  Жалпы жекешелендіру керек. Бірақ қазір оның уақыты емес сияқты.

Дайындаған –Есімжан Нақтыбайұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: