/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 22 850,91
KASE 2 214,78 Мыс 4 976,95
Қымбат төлқұжат: Үкімет балаларға жеңілдік жасамайтын болды

Қымбат төлқұжат: Үкімет балаларға жеңілдік жасамайтын болды

Наурыздағы мерекелік каникул қалта қағуда.    

08 Наурыз 2020 15:37 2683

Қымбат төлқұжат: Үкімет балаларға жеңілдік жасамайтын болды

Автор:

Жанат Ардақ

8 наурыз – халықаралық әйелдер күні және 22 наурыз – ұлыстың ұлы күніне орай ағымдағы айда қазақстандықтар 13 күн демалмақ. Сондықтан бұл айда да азаматтар саяхатқа көп шығады. Биылғы жылы Қытайдан тараған індет салдарынан сыртқы туризм 35 пайызға құлдыраған. Шетелдің жайлы жағажайында отбасымен тыныққысы келетін отандастардың алдынан басқа да кедергілер шығады.

«Қазіргі кезде тек ересектерге ғана емес, барлық балаларға да жеке-жеке паспорт алу керек. Ол үшін 8 АЕК немесе 21 мың 208 теңге мемлекеттік баж салығын төлеуің қажет. Бір бала үшін де осынша шығын шығару қымбаттау. Ал отбасыда бірнеше бала болса ше? Демек, мемлекет балаларға қамқорлық  көрсетіп, кәмелетке жасы толмағандар үшін жеңілдік жасауы, мемлекеттік баж салығын азайтуы керек», – дейді қоғам белсендісі Жанатбек Омаров.

Бұл мәселе әлеуметтік желілерде де пікірталас туғызуда.

«Билік төлқұжатты қымбатсынсаң шетелге шықпа дейді. Бірақ бала үшін 20 мың сұрағаны шектен шығу. Ол шетелдік жолдамаға ие болған балалар үйінің түлегі немесе шетелде емделу үшін бара жатқан бала болуы мүмкін», – дейді экономист Жанна Бәзілжанова.

Халықтың шағымына жауап берген Ұлттық экономика министрі өз бетінше барлық балаларға жеңілдік жасай алмайтынын білдірді.

«Мемлекеттік баж салықтары мен алымдар мемлекеттің сол қызметті көрсету шығынын өтеуі тиіс. Бүгінде Қазақстан азаматының паспортын беру үшін 8 АЕК баж алынады. 2018 жылға дейін баж ставкасы одан екі есе аз, 4 АЕК болды. Алайда Ішкі істер министрлігі 4 АЕК паспорт жасау шығындарын жаппайтынын мәлімдеді. Осыған байланысты ІІМ паспорт беру үшін мемлекеттік бажды 8 АЕК-ке дейін көтеруге бастамашы болды. Жалпы, Қазақстан паспорты ел ішінде көрсетуге міндетті емес құжатқа жатады, ендеше оны әр азамат өз қалауынша рәсімдейді», – дейді ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов.  

Оның айтуынша, баж салығы мөлшерлемесін төмендету үшін салалық уәкілетті меморган, яғни ІІМ оны азайтудың орындылығын көрсетіп, тиісті есептемелерді ұсынуы тиіс. Егер халықтың қысымымен Ішкі істер министрлігі балаларға паспорт беру үшін мемлекеттік баж көлемін азайтуды негіздеп ұсынса, министр Руслан Дәленов ол бастаманы қарап көруге дайын екенін жеткізді.

Бірақ салалық меморган оған бармайтынға ұқсайды. ІІМ «паспорт әзірлеу шығындары ересек не балаға, яғни адам жасына байланысты емес екенін», барлығына тариф бірдейлігін ескертті.

«Бұл ретте Салық кодексінің 622-бабына сәйкес, «Алтын алқамен» және «Күміс алқамен» марапатталған көпбалалы аналар, мүгедектер, мүмкіндігі шектеулі баланы асыраушы ата-ананың бірі, жетім балалар онсыз да паспорт пен жеке куәлік алу кезінде мемлекеттік баж салығын төлеуден босатылған», – деп түсіндірді Ішкі істер министрлігі.

Алайда басқа да қиындыққа кезіккен ата-аналар бар.

«Біз Air Astana әуекомпаниясынан Дубайға билет сатып алдық. Ұшаққа отырайық деп тіркелуге келсек, авиакомпания қызметкері бізге отырғызу талондарын беруден бас тартты. Өзіңізбен бірге балалардың туу туралы куәлігі де болуға тиіс дейді. Авиакомпания өз ережесінде сондай талап жазылғанын айтады. Күйеуіміз екеуіміз балаларды алып, демалуға ниеттенгенбіз. Бәріміздің фамилиямыз бірдей. Әртүрлі болса бір сәрі. Қолымызда балалардың паспорттары бар», – дейді Наталья Мартынова.

Ол дереу көші-қон қызметіне хабарласып, кеңес сұраған. Ондағылар туу туралы куәлік алып жүрсін деген заң жоқ екенін, паспорттық бақылауға көтерілсе, шекарадан өтетіндерін айтыпты. Алайда отырғызу талонынсыз әуежайдың екінші қабатына өткізбейтіні мәлім.

«Әуекомпания Қазақстан заңына бағынуы, соны басшылыққа алуы керек емес пе! Қазақстан заңнамасы бойынша баламен шетелге шығу үшін оның паспортын көрсетсе, жеткілікті. Ал жолаушыны шекарадан әрі шығару-шығармауды авиакомпаниялар емес, шекарашылар анықтауы тиіс қой», – деп реніш білдіреді Наталья Мартынова.

Осы оқиғадан кейін ол бірнеше министрлікке шағымданған.

Әйтсе де Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Эйр Астана әрекетінен заңсыздық таппапты. Өйткені дәл осы министрлік 2015 жылғы 30 сәуірде бекіткен «Жолаушыларды, багажды және жүктерді әуе көлігімен тасымалдау қағидаларына» сәйкес, «кәмелетке толмаған балаларды тасымалдау кезінде әуе компаниясы баланың туу туралы куәлігін, сондай-ақ кәмелетке толмаған жолаушының туыстығын және оны тасымалдауға заңды құқығын растайтын құжаттарды ұсынуды талап ете алады». Яғни, ата-анадан осы құжатты сұрау-сұрамауды авиакомпания өзі шешеді.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ирак түрмесінен келген балалардың ең кішісі екі жаста

Қауіпті аймақтан балаларды алып қайту операциясы сәтті өтті.  

28 Қараша 2019 20:14 1715

Ирак түрмесінен келген балалардың ең кішісі екі жаста

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтің тапсырмасымен Ирак түрмесінде анасымен жатқан 14 қазақстандық бала 27 қараша күні елге қайтарылды.

ҚР сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаев елге оралған балалалар туыстарына берілетінін айтты.

«Террористік әрекеттерге қатысты айыпталып, қамауға алынған әйелдер Ирак сотында сотталып, жазаларын өтеуде. Қазіргі уақытта балалардың жағдайы қанағаттанарлық. Құжаттары әзірленіп, оңалту шаралары аяқталғаннан кейін өз туыстарымен қауышатын болады», – деді министрінің орынбасары.

Ирак елінен балаларды алып қайту операциясына қатысқан, ҚР сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі Станислав Василенко акцияның қалай өткенін айтып берді.

«Бұл гуманитарлық акцияны іске асыруға 7-8 ай уақыт кетті. Біздің балалар Иракта лас түрмелерде жатты. Біреуінің әке-шешесі әскери әрекеттер кезінде қаза туып, жетім қалған. Он төрт баланың он екісі төрт отбасынан шыққан. Екі баланы ата-анасы Қазақстаннан апарған. Он екі бала Иракта дүниеге келген. Барлығы сегіз қыз, алты ұл. Ең үлкені – 12 жасар ұл, ал кішісі – әлі 2 жасқа да толмаған қыз бала. Туғанына бір жыл он ай ғана болды. Бағдатта тыныш емес. Қарсылық жиындары, қақтығыстар болып жатыр. Әр көше қиылысында полицияның бақылау-өткізу бекеттері орналасқан», – деді ерекше тапсырмалар жөніндегі елші.

«Қамаудағы әйелдер өмір бойына сотталды. Ирак заңы бойынша, өмір бойына сотталғандар 25 жыл қамауда отырады. Қамау мерзімі біткен кезде әйелдер Қазақстанға қайтады», – деп Станислав Василенко сөзін толықтырды.

ҚР білім және ғылым министрінің балалар құқығын қорғау жөніндегі кеңесшісі Раиса Шер елге оралған балалардың қазіргі жағдайы туралы өз ойын ортаға салды.

«Бүгін балалар өздерін жақсы сезіне бастады. Асыр салып ойнап жүр. Балалардың төртеуі оқушы. Олардың психологиялық жағдайын тексергеннен кейін, әр балаға арналған жеке жоспар құрылады. Карантиннен тездетіп шығарып, туыстарына беру қарастырылуда. Балалар орналасқан жер өте жақсы жағдайда», – деді ол.

«Ирак соғыстан кейінгі қауіпті аймақ. Балаларды бір күн ішінде алып қайттық. Қазір Иракта басқа қазақстандық бала жоқ. Егер табылып жатса, алып қайтуға бар күшімізді саламыз. Балаларды құтқаруға 57 млн теңге жұмсалды. Шығын негізінен ұшақ жалдауға кетті. Жусан операциясы арқылы 400 бала елге оралған болатын, бұдан басқа әр түрлі жолдармен шетелден барлығы 500-ге жуық бала қайтарылды», – деді Ержан Ашықбаев.

ҚР сыртқы істер министрлігінде өткен брифингке Ирактан қайтқан бір баланың әжесі келіп, өз оқиғасын айтып берді.

«Мен Алматы қаласының тұрғынымын. Қызым шет тілі маманы, араб тілін жақсы біледі. Түркияға жұмыс істеуге кеткен еді. Басында жиі хабарласып тұрдық. Бір уақытта байланысқа шықпай қойды. Соңынан хабарласып, бір адам балаларымен қосып Сирияға әкетіп бара жатқанын айтты. Қызым екі баласымен хабарсыз кетті. Қайда екенін білмеймін. Бір немеремді Ресейлік телеарнадан көріп қалып, хабарластым. Немеремді қайтарғаны үшін сыртқы істер министрлігіне, үкіметке алғысым шексіз», – деді немересін тапқан әже.

Нұржан Көшкін

 

Жөргек пен жаялыққа бір айда 1 миллион доллардан артық ақша жұмсалады

Осыдан соң ата-аналардың шығыны шаш етектен демей көріңіз.  

02 Маусым 2017 17:08 6887

Жөргек пен жаялыққа бір айда 1 миллион доллардан артық ақша жұмсалады

Балаларға арналған тауарлар  бизнесмендер үшін алтын арқау болғалы қашан. Біріншіден, бұл сұраныстың тұрақтылығы, өйткені жыл сайын Қазақстанда шамамен 250 мың бала дүниеге келеді. Балалар тез өседі, сондықтан көптеген затты қайтадан сатып алуға тура келеді. Екіншіден, нарықтың бұл түріне дағдарыс қатты әсер ете қоймайды, өйткені балаға ақша аямайсың. Ата-аналар өзі кимесе де, балаларына әпереді. Үшіншіден, нарықтың көлемі қомақты, өйткені баланы тәрбиелеп, асырап-бағу да үлкен ақшаны қажет етеді.

Балалардың бір рет қолданатын жөргегінің өзі арзан емес, бір қорабы 1300-1500 теңге тұрады. Фирмасы мен сапасына, өлшеміне қарай бір қаптаманың бағасы 900 теңгеден 8000 теңгеге дейін барады. ҚР Ұлттық экономика министрлігінің статистика комитетінің мәліметі бойынша, осы жылдың қаңтары мен наурызы аралығында елімізге 3330,7 мың долларға  519,9 тонна бір реттік жөргек пен жаялық әкелінген. Яғни бұл қазақстандықтар жөргек пен жаялыққа бір айда 1 млн доллардан артық ақша жұмсайды деген сөз.  Жаялық пен жөргекті ғана алып қоймайсың оған қосымша крем, сулық алу керек болады. Жаңа туған нәрестелерге арналған косметиканың жиынтығы жаялық бағасынан бірнеше есеге асып түседі.   

Қоспалар еттен қымбат

Балалар тағамы – бұл бөлек әңгіме. Былтырғы жылмен салыстырғанда жаңа туған нәрестелерге арналған құрғақ сүт қоспасы екі есе қымбаттаған. Қазір олардың бағасы 1500 теңге мен 5000 теңге аралығында.  Салыстырып қарайтын болсақ, базардағы 1 келі еттің бағасы 1200-1500 теңге. Балалар тағамы негізінен  импорттық тауар, олардың көбісі Ресейден әкелінеді. 2017 жылдың алғашқы үш айында елімізге 2 млн 018 мың долларға 525,5 тонна балалар тағамы әкелінген.

Ересек балаларға арналған түрлі сүт сусындары да көрші елдерден келеді. Мысалы, жоғарыда келтірілген ресми статистикаға сәйкес, осы жылдың алғашқы үш айында 2146,3 тонна майлылығы 3% пакеттегі сүт пен кілегей, 1451,3 тонна (2 млн 336,1 мың доллар) майлылығы  6% сүт әкелінген. Сонымен бірге 1082,5 тонна (1 млн 563 мың доллар) дәмдеуіш қоспа қосылмаған басқа сүт өнімдері, 3531,5 тонна (3 млн 873,5 мың долларға) дәмдеуіш қоспа қосылған сүт өнімдері, 638,9 тонна (1 млн 006,0 мың доллар) йогурт әкелінген.

Балаларға сүттен басқа витамин мен тәттілер де алу керек. Бұған қоса ата-аналар балаларына теледидар мен интернетте жарнамаланып жатқан әр түрлі тамақтарды әпергісі келеді. Елімізге бір жыл ішінде әкелінетін шырын, жеміс, кәмпит, балмұздақ, сағыз, чипстар мен кондитерлік өнімдердің жалпы құнын есептейтін болсақ, онда шығатын сома бір автокөліктің құнынан асып кетеді екен.

Балалар киімі

Бұдан да жақсы ақша табуға болады. Ақшаңа зат таппайтын тапшылық заманы артта қалғалы қашан. Ата-аналар балалар киімін үйіп-төгіп алады. Бүгінгі таңда тауарлар ассортиментінің әр түрлілігі сонша дүкен сөрелері көздің жауын алып, бәрін сатып әпергің келеді. Осы арада үлкендер балалардың тез өсіп кететінін естен шығарып алады. Ал өндірушілер осыны өз пайдасы үшін қолданады.

«Біздің тауарларымыздың 30-40%-ы – балалар мен жасөспірімдер ассортименті. Олар – футболка, жеңіл күртешелер», – деді Sophia Linsky отандық брендтің негізін қалаушы Игорь Ильинский.

Балалар киіміне деген сұраныс үлкен болса да, біздің нарықта отандық өндіршілердің заттары өте аз.

«Бөлшек саудадағы балалар киімінің тек 2% ғана жергілікті кәсіпкерлердің өнімі. Қалғаны – импорт. Оның өзі сертификатталмаған және декларацияланбаған. Балалар киімінің техникалық  тәртіпке сәйкестігін ешкім тексермейді», – деді жеңіл өнеркәсіп қауымдастығының президенті Любовь Худова.  

Осы жылдың қаңтар-наурыз айында ер балалар мен қыз балаларға 20 млн долларға киім әкелінген.  Осы тауар көлемінің тек  2%-ын есептейтін болсақ, 400 мың доллар құралатындығына көз жеткізуге болады.

Аттракциондар өзін-өзі ақтап тұр

Балалар тауарының тағы бір маңызды сегменті – түрлі ойыншықтар мен ойын-сауық. Бұл тауарлар аса қажет болмаса да, ата-аналар балалары үшін ештеңені аямайды. Қазақстанға келетін ойыншықтардың 80%-ы шетелден әкелінеді.

Статистика комитетінің мәліметіне сүйенетін болсақ, осы жылдың қаңтар-ақпан айында елімізге 16,4 тонна қуыршақ (240 мың доллар), 13,7 тонна электронды пойыз (66,7 мың доллар), 44,2 тонна конструктор (1 мон 202,7 мың доллар), 230,2 тонна ойыншық-жануарлар (2 млн 041,1 мың доллар), 1,8 тонна ойыншық музыкалық аспаптар (21,8 мың доллар), 0,7 тонна ағаш ойыншықтар (7,5 мың доллар), 113,6 тонна жиынтық ойыншықтар ( 671,0 мың доллар), 17,9 тонна робот пен қозғалтқышы бар машина ( 182,6 мың доллар), 3,6 тонна пистолет (70,5 мың доллар), 8,2 тонна үрленген доп (147,9 мың доллар), 7,2 тонна роликті коньки (57,6 мың доллар) әкелінген.  

Елімізге бұдан басқа 17,9 тонна алтыбақан мен әткөншек, 282,6 мың долларға аттракцион әкелінген.

Балалар – интернет желісінің және әр түрлі техникалық құрылғылардың белсенді қолданушылары. 2017 жылдың соңғы тек үш айының өзінде елімізге 251,3 мың доллардың 1,6 тонна әр түрлі видеоойындары әкелінген екен.

Ата-анасы әпереді, қызығын бала көреді

Қазіргі таңда барлық ірі сауда орталықтарының басты «орны» – балаларға арналған ойын-сауық алаңы болып тұр. Ата-аналар сауда жасауға келгенде балалар да бір нәрсемен айналысуы керек қой. Олардың уақытын қызықты өткізудің тиімді тәсілі – ойын бөлмесі.

Мысалы, Алматыда балаларға арналған ойын-сауық орындары MEGA Alma-Ata СОО (HAPPYLON Magic Park), MEGA Park СО (HAPPYLON), Asia Park  СО (LUNAPARK), Esentai mall СК (Super Rollers роллик тебетін орын, KidsArt балалар шығармашылығы студиясы, NEXT ойын-сауық орталығы), «Апорт» СО ( Funky Town ойын-сауық саябағы, Hawaii аква саябақ), Maxima (Party Room, сәбилер алаңы,  балалар ойын алаңы), Domillion СО ( PROFILAND мамандықтардың интерактивті қаласы),  «Ритц-Палас» СОО-да (балалар алаңы) орналасқан.

Сауда орталықтары бұл орындарды жалға беру үшін көбінесе шағын және орта бизнес кәсіпкерлерін тартады. Аттракциондарды жеткізушілер – осы кәсіпкерлер.  Аттракциондардан басқа ойын-сауық бағдарламаларын, байқаулар мен концерттер ұсынылады.

«Жалға алушыларға «Ритц-Палас» СО аумағымен шектесіп жатқан жерлердің 1000 шаршы метрін  балалар алаңын құру үшін жалға береміз. Бұл жерге күніне 100 шақты адам келеді. Аттракционның бағасы – 200 теңге, ойнау уақыты 3 минуттан 10 минутқа дейін. Кей кезде аттракциондарға науқан болып, 1000 теңгеге барлық аттракционда ойнауға мүмкіндік туады», – деп топшылады «Ритц» ЖШС-нің жалға беру жөніндегі менеджері Болат Сағит.  

Соңғы уақытта Астана мен Алматыда мұндай алаңдар көптеп ашылуда. Соған қарағанда шыққан  шығын өзін ақтайтын сияқты.

Балаларға арналған интернет

Бүгінгі күні балаларға арналған тауарлар мен қызмет көрсетудің көптеген түрі интернет арқылы ұсынылады. Қазіргі таңда дүкендегі бағаға қарағанда 5-15%  төмен баға ұсынатын дүкендер желіде жетіп артылады. Көптеген танымал отбасылық дүкендер өздерінің интернет-сайттарын ашып алған. Мысалы, Астана мен Алматы да сауда орындары бар «Ути-пути» киім дүкендер желісі балалардың киімін on-line тәртіпте де сатады. MARWIN және KENGA сияқты ірі ойыншық дүкендерінің желісі тауарларын интернет арқылы сатып, клиенттермен WhatsАpp бойынша тілдеседі.

Брендті тұтынушы баланың жасы қаншалықты кіші болса, жарнаманың мақсаты да соншалықты үлкен жасқа арналады. Ал балалар өскен кезде жарнаманың негізі соларға бағытталатын болады. Мысалы, конструкторды жарнамалаған кезде бұл тауар ойлау қабілетін дамытады деп жазбайды. Одан гөрі ойыншықты «Бэтмобиль», «Аралға саяхат» деп жарнамалаған тиімдірек. Интернет желісінде балаларды әр түрлі үйірмелерге және ғылыми шоуларға шақыруға, сондай-ақ арнайы мобильдік қосымшаларды жүктеуге ұсыныстар көптеп кездеседі.

Ең бастысы – баланы қызықтырып, назарын аудару. Ал қалғаны баланың қолындағы шаруа, өйткені балалар ата-аналарына ойыншықты қалай алғызу керек екенін жақсы біледі.

Гүлназ Ермағанбетова, Римма Ивахникова 

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: