/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Отандық банктер шетелдік банктермен бәсекелесе ала ма?

Отандық банктер шетелдік банктермен бәсекелесе ала ма?

Биыл ел аумағында шетел банктерінің бөлімшелері ашылады.  

16 Қаңтар 2020 18:54 3378

Отандық банктер шетелдік банктермен бәсекелесе ала ма?

Автор:

Абылай Бейбарыс

Былтыр шілде айында «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» заң қабылданды. Аталмыш құжат қаржы нарығының қауіпсіздігін қамтамасыз етуді көздеді.

Естеріңізде болса, 2015 жылы Қазақстан бүкіләлемдік сауда жүйесін түзіп отырған Дүниежүзілік сау­да ұйымының (ДСҰ) толыққанды мүшесі атанды. Бұл үшін ел билігі 1996 жылдың қаңтарынан бастап 19 жыл үздіксіз келіссөз жүргізді.

Өздеріңіз білетіндей, 2016 жылдан бері Қазақстан ДСҰ талабы бойынша әлем елдерімен еркін сауда айналымын құрып отыр. Халықаралық ұйымның талабына сәйкес, биыл 16 желтоқсаннан бастап ел аумағында шетел банктері бөлімше ашып, қазақстандықтарға қызмет көрсете бастайды. Бұдан Қазақстанның қаржы нарығына қауіп төнуі мүмкін бе, отандық банктер шетелдік банктермен бәсекелесе ала ма, несиенің пайыздық мөлшерлемесі төмендейме, шетелдік банктердің бөлімшелері Қазақстан азаматтарынан депозитке ақша қабылдай ма? Бұл туралы сарапшылар не дейді?

Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы кеңесінің төрағасы Елена Бахмутованың мәлімдеуінше, шетелдік банктер біздің елде еншілес ұйымын емес, бөлімшесін ашу құқығына ие болып отыр. Сәйкесінше олар тәуекелдерді қабылдау кезінде негізгі банктің капиталын пайдаланады.

«Шетелдік ойыншылар квазимемлекеттік сектор субъектілерінен өздеріне қаржы тартып, ірі инфрақұрылымдық жобаларды несиелендіре алады. Мысалы, Шығыс Еуропа мемлекеттерінің басым бөлігінде қаржылық операцияларды шетелдік банктер жүзеге асырып отыр. Бұдан олардың қаржы нарығына ешқандай қауіп төнген жоқ. Керісінше, қаржы нарығында бәсекелестік пайда болып, қызмет көрсету сапасы артты. Болашақта бізде де осылай болады. Шетелдік банктер Қазақстанның қаржы нарығына қауіп төндіреді деген әңгіме негізсіз. Шетелдік банк бөлімшелерінің ел аумағындағы барлық қаржылық операциялары Ұлттық банктің қадағалауында болады. Шетелдік банктер Қазақтанға келіп заңсыз қаржылық операция жасайды деу қисынсыз»,  – деді Елена Бахмутова.

Оның сөзінше, отандық, шетелдік банктерге бірдей мүмкіндік беріледі.

«Үкімет шетелдік банктерді еліміздің қаржы нарығына енгізуге қадам жасардың алдында отандық банктердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға күш жұмсады. Ең әуелі банктердің саны қысқарды. Одан кейін бірнеше банк біріктірілді. Отандық банктер заман талабына сай қызмет көрсетсе, шетелдік банктермен бір деңгейде болады. Отандық банктер Қазақстанның қаржы нарығын жақсы біледі. Оларға осы артықшылықты пайдалану және технологиялық трансформацияға басымдық беру қажет. Ерекше атап көрсетерлігі, шетелдік банктер Қазақстандағы қаржылық операцияларын теңгемен жүргізуге міндеттелген. Бұған қоса шетелдік банктердің бөлімшелері Қазақтанға келе сала оңды-солды ақша шашпайды. Ең әуелі нарықты зерттейді. Бұған едәуір уақыт кетеді. Осы аралықта отандық банктер әрекет етіп қалуы тиіс», – деді Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы кеңесінің төрағасы.

Елена Бахмутованың сөзінше, шетелдік банктер несие нарығында «жарылыс» жасай алмайды.

«Шетелдік банктерге Қазақстандағы несиенің пайыздық мөлшерлемесін төмендету тиімсіз. Себебі кез келген банк пайыздық мөлшерлемеден пайда көреді», – деді сарапшы.

Шетелдік банктердің бөлімшелері Қазақстан азаматтарынан депозитке ақша қабылдайды. Депозитке салынатын қаржы қомақты болуға тиіс.

Бұл туралы Елена Бахмутова: «Жеке тұлғалар Қазақстандағы шетелдік банктердің бөлімшелеріне 120 мың доллардан кем ақша сала алмайды. Яғни шетелдік банктердің бөлімшелері депозит бойынша еліміздің қалталы азаматтарына ғана қызмет көрсетеді», – деді.

Экономист Мақсат Халықтың пікірінше, шетелдік банктердің бөлімшелері Қазақстанға қатты қызығып отырған жоқ. Олар біздің нарықтың аясы тар екенін жақсы біледі.

«Ұлттық банк бізге келетін шетел банктеріне ерекше талап қойып отыр. Соның бірі бірі шетелдік қаржы ұйымының 20 млрд доллардан астам капиталы болуы керек. Бұл біздің елге шетелдің ірі банктері ғана келеді деген сөз. Қазақстанның қаржы нарығына шетелдік банктер келсе, ипотекалық несиенің пайызы төмендейді деп ойлау дұрыс емес. Себебі шетелдік банктердің бөлімшесі Ұлттық банктің ережесімен жұмыс істейді. Бізде Ұлттық банктің пайыздық мөлшерлемесі 9,25%», – деді экономист.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«Егер өтініш жіберілмесе, өсімпұл есептеліп кетеді» – банк қызметкері

ШОБ несиелік демалыс алуы үшін өтініш жазуы қажет.  

30 Наурыз 2020 20:33 5135

«Егер өтініш жіберілмесе, өсімпұл есептеліп кетеді» – банк қызметкері

Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметтің төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияның отырысында дағдарысқа қарсы қолға алынатын шаралардың бірі ретінде шағын және орта бизнес (ШОБ) үшін несиелік демалыс беру керектігін алға тартқан еді.

Президент үндеуінде «банктерден толық түсіністік пен азаматтық ынтымақтастық» күтетінін айтып, несиелер мерзімін кейінге қалдыру банктерге қойылған талап емес, ұсыныс екенін білдірді.

Осы орайда редакциямызға Мемлекет басшысының ұсынысын банктер жете орындамай жатқанын айтып, кәсіпкерлер шағымдануда. Жамбыл облысынан телефон соққан шағын кәсіп иесі Олжас Қ. несие төлемдерінің мерзімін кейінге жылжытуға өтініш бергеніне қарамастан, төлем мерзімін өткізіп алғандар қатарына кіргенін айтты.

«Несиені мерзімінен кешіктірмей төлеп тұрушы едім, осы төтенше жағдайға байланысты табысымнан айырылдым. Сол себепті банкке барып, кредит төлемдерінің мерзімін кейінге қалтыруға өтініш бердім. Алайда, бүгін маған банкінен хабарласып, несие төлеу мерзімін өткізіп алғанымды айтты», – деді Жамбылдық кәсіпкер.

Бұл мәселенің шешімін білу үшін «Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамына хабарласып, банк қызметкерінің түсініктемесін сұрадық.

«ШОБ несиелік демалыс алуы үшін өтініш жазуы қажет. Өтініш міндетті түрде қарастырылады. Ары қарай төлем мерзімін өткізіп алған болып саналмайды. Банк сайтының басты бетінде «заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге қарыздары бойынша төлемді кейінге қалдыру» деген сілтеме бар. Соны басқан кезде өтініштің формасын көресіз. Сол жерде форманы толтырып, қай почтаға жіберу керектігі жазылған. Алдымен өтінішті толтырып, принтерден шығарып, мөр басып, сканерден өткізіп, көрсетілген электронды поштаға жөнелтіп жіберсеңіз ешқандай мәселе туындамауы керек. Банкте ШОБ субъектілері үшін негізгі борыш пен сыйақыны төлеуді 90 күнге дейінгі мерзімге кейінге қалдыру және берешекті өтеу кестесін қайта қарастыру мүмкіндігі ұсынылған. Өтініштер 15 сәуірге дейін қабылданып, одан кейін қарастырылады. Егер өтініш жіберілмесе, өсімпұл есептеліп кетеді. Клиентіміз өтініші қабылданғанына сенімді болмаса, тағы бір мәрте жіберсе артық етпейді», – деп түсіндірді банк кеңесшісі.

Редакцияға хабарласқан кәсіпкерлердің көпшілігі елде болып жатқан жағдайға байланысты, табыс көзінен мүлдем айырылған. Қазір олар банкке несие төлеу мерзімін кейінге қалдыру туралы өтініш жазып, оң жауабын тағатсыздана күтуде.

Дегенмен, қаладағы банк бөлімшелері қызметін тоқтатқаннан кейін, бар ақшасын ала алмай, мемлекет көмегіне жүгінгелі жүргендер де кездеседі. Мысалы, Jusan банкінің атауы Цесна болған кезден бері келе жатқан клиенті елордалық кәсіпкер Инара К. осындай ойы бар екенін жасырмады.

«Банктің қашықтан қызмет көрсету жүйесі қосылғанын білген жоқпын. Банк бөлімшелері қызметін тоқтатып, клиентімнің аударған ақшасын ала алмай отырмын. Үйде азық-түлік алуға, басқа банктегі несиемді өтеуіме қаражат керек. Төтенше жағдайға байланысты банктен қашықтан қызмет көрсету жүйесін онлайн қосып беруін сұрап едім, ешқандай көмек көрсете алмайтынын айтты. Егер банктер ашылмаса, мемлекеттің беретін 42500 теңгесін сұрауға тура келетін сияқты», – дейді банк клиенті.

Аталмыш банкке хабарласып мән-жайды сұрап едік, кеңесшінің жауабы қысқа болды – «көмектесе алмаймыз».

Еске сала кетсек, Мемлекет басшысы «Біріншіден, төтенше жағдай қолданысы кезеңінде бұған дейін қабылданған айыппұлдар мен өсімпұлдарды есептеуге тыйыммен қатар халықтың барлық займдары бойынша негізгі қарыз бен сыйақы сомасын төлеуін тоқтата тұру қажет», – деген еді.

Нұржан Көшкін

Карантин банктерге қалай әсер етеді?

Кейбір банктер уақытша жабылады. 

18 Наурыз 2020 17:34 1510

Карантин банктерге қалай әсер етеді?

Қаржылық құрылымдар Президент енгізген төтенше жағдайдың және мемлекеттік комиссия жариялаған карантиннің қыспағына қатар түсті.

Halyk Bank карантин тәртібінде және ТЖ-да жұмыс істеу үшін өзінің барлық ресурсын жұмылдырып жатқанын хабарлады. Бұл ретте банк қашықтықтан басқару сервистеріне жүгінуде екен.

«Банк картасына жалақының, зейнетақының, жәрдемақының түсуі, қолма-қол ақшаны банкомат арқылы шешіп алу, төлем және аударым операцияларының орындалуы, банк қызметтері – барлық маңызды сервистердің үздіксіз жұмысына кепілдік береміз», – деді Халық банкі. 

Оның банкоматтарының ең ірі желісі де карантин ішінде, яғни Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында қалып қойды. Банк олардың да қалыпты тәртіпте жұмыс істейтініне сендірді.

Оның бөлімшелері де жұмысын жалғастырмақ. Карантин кезеңінде барлығы санитарлық тазалықтан жиі өткізіліп тұратыны, қызметкерлер қорғаныс заттарымен қамтамасыз етілгені айтылды. Дегенмен, қаржы институты клиенттерін қызметтерді қашықтан тұтынуға шақырады.

«Адамдардың көп шоғырланған жеріне, соның ішінде банк бөлімшелеріне аз бару үшін онлайн сервистер мүмкіндігін пайдалануға шақырамыз. Мұнда сіз комиссиясыз түрлі төлемдерді өтей аласыз, кез келген картаға, шотқа аударым орындай аласыз, кредиттерді алу, депозитертерді ашу және өзге де көптеген сервистерге қол жеткізе аласыз. Біз Қазақстан халқы ынтымақтастығы мен өзара жауапкершілігінің арқасында елге төнген қиын жағдайды бірігіп жеңетініне кәміл сенеміз», – деді оның қызметкерлері.

Ал Jýsan Bank-тің бірқатар бөлімшесі жабылды.

«Карантиннің енгізілуіне байланысты Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында сауда, ойын-сауық орталықтарының жұмыс режимі шектелді. Осыған байланысты банктің 4 бөлімінің қызметі тоқтатылды. Олардың арасында елордадағы «Mega Silk Way», «Хан Шатыр», ал Алматыда – «Mega Center Alma-Ata» және «Mega Park»-тегі бөлімдер бар. Төтенше жағдайдың жариялануына қарамастан, бүкіл Қазақстан бойынша банк филиалдары қалыпты режимде жұмыс істеп тұр» – деп мәлім етті  Jýsan Bank-тің мамандары.

Олар банктің Шымкенттегі бөлімін тонау үшін шабуыл жасалғанын растады.Қолдан жасалған жарылғыш зат муляжымен қорқытпақ болған қарақшыны банктің қауіпсіздік қызметінің қызметкері Смайыл Әжіқұлов тойтарған. Ол сыйақымен марапатталмақ.

Еуразиялық банк те карантин пен ТЖ кезінде стандартты тәртіпте жұмыс істейтінін жеткізді. Банк дерегінше, оның 17 филиалында, 114 бөлімшесінде және 10 мыңнан астам банкоматында ақша аударылымдары, карта жұмысы және басқа да қызметтер көрсетілуде. Ақшасын шешіп аламын деушілерге де еш кедергі жоқ. Сондай-ақ күшейтілген дезинфекциялау шаралары қолға алыныпты.  

Каспи банктің елордалық бөлімшелерінде бүгін адам қарасы қалың. Жұрт карантин қарсаңындағы соңғы күнде кредиттерін төлеп қалуға тырысуда. Бұған қоса, доллар сатып алып жатқандар да жетерлік. Өйткені Нұр-Сұлтанда айырбастау пунктерінде валюта саудаға шығарылмай жатыр.

Өз кезегінде банк қызметкерлері клиент төлем төлеу мерзімін өткізіп алса, айыппұл мен өсімпұл салынбайтынын түсіндіруде. Мұның сыртында, банк басшылығы жұмысынан айырылып қалған және уақытша қаржылық қиындыққа кезіккен қарыз алушыға екі ай «каникул» беріпті.

Бірақ Каспи банк менеджерлері карантин кезеңінде бөлімшелердің қалай жұмыс жасайтынын білмейтінін мойындады.

Capital Bank Kazakhstan Алматы мен Нұр-Сұлтандағы филиалдары 18-20 наурыз күндері тек қашықтан қызмет көрсетуге көшетіні жөнінде хабардар етті. Сондықтан банктің осы ғимараттары аталған кезеңде жабық болады. 

AsiaCredit Bank өз филиалдары мен бөлімшелерінің жұмыс кестесі уақытша өзгеретінін, жұмыс күндері тек таңғы 10:00-нан түскі 13:00-ге дейін ғана ашық болатынын, сенбі мен жексенбі жабылатынын айтты. Карантинге байланысты оның қос мегаполистегі филиалдары 18 және 20 наурыз аралығында дистанциялы жұмыс режиміне ауыспақ.

АТФ банкі 21 наурыздан 25 наурызға дейін Наурыз мейрамына орай демалыс жариялапты. Бұл күндері Алматы мен бас қаладағы екі бөлімшесі жұмыс жасамақ.

Карантинге байланысты банктерге өз ғимараттарын, банкоматтардың пернетақта-клавиатураларын, терминалдардың сенсорлы экранын және басқа да клиенттер жанасатын тұстарды мұқият әрі жиі дезинфекциялау жүктелген. Дегенмен, мамандар оларға жалаң саусақ тигізбеуге, тиген жағдайда қолды мұқият антисептикалық құралмен өңдеуге кеңес береді.

Банктердің барлық филиалдары санитайзерлермен жабдықталуы шарт.

Карантин жағдайында жақын жерде қандай банк пен банкоматтардың орналасқанын да жақсы білгеніңіз жөн. Себебі біріншіден, босқа шабылмайсыз. Екіншіден, көшедегі әскерилер мен басқа да құзырлы қызметкерлерге қайда бара жатқаныңыздың егжей-тегжейін сұрастыру құқығы берілмек. Демек, бұрын бар деген банкомат жоқ болып немесе банк бөлімшесі жабық болып шығып, жоспарлы ісіңізді жүзеге асыра алмай сенделсеңіз, күдік туғызуыңыз мүмкін.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: