/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 29 404,07 Hang Seng 27 972,17
KASE 2 332,74 РТС 1 543,30
FTSE 100 7 431,22 Бидай 544,40
Сүт экспортына тыйым салынуы мүмкін

Сүт экспортына тыйым салынуы мүмкін

Еуразия экономикалық одағына мүше мемлекеттерге жаңа техникалық талап енгізіледі. 

14 Қараша 2019 18:36 2280

Сүт экспортына тыйым салынуы мүмкін

2020 жылдан бастап Еуразия экономикалық одағына мүше мемлекеттерде өндірілетін және саудаланатын сүттің сапасына жаңа техникалық талап қойылады. Бұл техникалық регламентке сай келмейтін сүт пен сүт өнімдерінің экспортына тыйым салынады деген сөз.

Жасыратын несі бар, жаңа талап еліміздің сүт өндірушілеріне қауіп төндіріп тұр. Себебі бізде сүттің 80%-ын жеке шаруалар өндіреді. Ал олар сүттің сапасына бас ауыртпайды.

Статистикалық дерекке сүйенсек, елімізде жыл сайын 5,5 млн тонна сүт өндіріледі. Оның 4 млн тоннасы жеке қосалқы шаруашылықтарға, 1,5 млн тоннасы біріккен шаруа қожалықтарына, яғни сүт кооперативтеріне тиесілі.

Кооператив дегеннен шығады, ұмытпасаңыздар, агроөнеркәсіп кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында сүт кооперативін дамытуға басымдық берілген. Құжатқа сәйкес, үкімет ауыл тұрғындарын бір кооперативке біріктіріп, жергілікті жерлерде кемі 100 сиырдан сүт қабылдайтын бекет ашуды көздеді. Әу баста бұл бастама ерекше қарқынға ие болды. Тіпті 5 жылда 1 мың сүт кооперативі құрылады деп жар салынды. Бұл аз десеңіз сүт кооперативтері 350 мың адамның басын біріктіреді деп сүйінші сұралды.

Жоспар бойынша сүт кооперативтері сүт зауыттарын шикізатпен қамтамасыз етуге тиіс болды. Осылайша жабайы саудаға шектеу қойып, отандық маркамен шығатын сүт және сүт өнімдерінің саны мен сапасын арттыру жоспарланды. Ал «ҚазАгро» xолдингі сүт кооперативтерін субсидиямен жарылқайтын болды. Бірақ, иә, бірақ, мұның соңы сиырқұйымшақтанып кетті.

Сүт өндірумен айналысатын жеке шаруа қожалығының иесі Берік Айболатовтың айтуынша, Еуразия экономикалық одағына мүше мемлекеттерде өндірілетін сүттің сапасына ерекше талап қойылған кезде  оның кәсібі тығырыққа тіреледі.

«Техникалық талап бойнша, сүттің құрамындағы антибиотик пен бактерия және соматикалық талшық тексеріледі екен. Мұндай сынаманы үй жағдайында алу мүмкін емес. Ал зертхана күн сайын әр сынамаға ақша сұрайды. Сонда табысымызды күн сайын зерттханаға беріп отырамыз ба?

Сапасы сын көтермейтін сүт нарыққа шығарылмайды. Біз бәсекеге қабілетсіз болып қаламыз. Өндірген өніміміз өтпейтін болады. Ақырында банкротқа ұшыраймыз», – деді жеке шаруа қожалығының иесі.

Естеріңізде болса, биыл қыркүйек айында «Зенченко и К» серіктестігі

Ресей нарығына өнім шығаруын тоқтатты. Бұған Ресей ауыл шаруашылығы бақылау басқармасының тыйымы себеп болды.

«Зенченко и К» сүт зауытының директоры Георгий Целыхтың сөзінше, 2019 жылдың қыркүйегіне дейін солтүстіктегі көршіміз сүт пен сүт өнімдерінің сапасына 15 түрлі шектеу қойған.

Айта кетейік, отандық сүт өндіруші Ресей нарығына осыдан 3 жыл бұрын шыққан.

«Қорған, Омбы қалаларындағы дүкен сөрелеріне қойылған сүт, қаймақ, қатық сынды өнімдерімізді жергілікті тұрығндар сүйсініп жеді. Біз мұны тауар саудасынан түскен табыстан білдік. Ресей ауыл шаруашылығын бақылау басқармасы біздің өнімдерде санитарлық талап сақталмаған дегенді желеу етіп, бізді өз нарығынан аластатты. Яғни жосықсыз бәсекелестікке жол берді», – деді Георгий Целых.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Алматы облысындағы ірі тауарлы-сүт фермасының құрылтайшысы Президенттен көмек сұрауда

Сүт өңдеуші кәсіпорын «ҚазАгроҚаржы» бизнесті жүргізуге мүмкіндік бермей отыр деп айыптады. 

28 Мамыр 2019 10:29 1152

Алматы облысындағы ірі тауарлы-сүт фермасының құрылтайшысы Президенттен көмек сұрауда

Алматыда баспасөз жиынын өткізген «МедеуКоммерц» ЖШС-ның өкілі Виктория Меленцева еліміздің бас прокурорынан «ҚазАгроҚаржы» АҚ-ға қатысты Қылмыстық кодекстің 2-бабы, 3-тармағы бойынша (рейдерлік) қылмыстық іс қозғауды өтінді.

Виктория Меленцеваның айтуынша, «ҚазАгроҚаржы», «МедеуКоммерцке» қарасты тауарлы-сүт фермасын заңсыз тартып алуға әрекеттеніп жатыр.

«2012 жылы «ҚазАгроҚаржы» мен «МедеуКоммерц» тауарлы-сүт фермасы бойынша құны 2,326 млрд теңге болатын инвестжобаны қаржыландырмақ болып келісімшартқа қол қойған. Бұл қаржының 2,002 млрд теңгесін – «ҚазАгроҚаржы», ал 354 млн теңгесін «МедеуКоммерц» салған. Арадағы лизинг келісімшарты бойынша «ҚазАгроҚаржы» шетелден 780 ірі қара мал сатып алып беруді өз міндетіне алған. Алғашқы 200 бас ірі қара мал 2013 жылдың қазан айында жеткізілді. Сол кезде «ҚазАгроҚаржы» 12 айға жеңілдікпен несие төлеу мерзімін белгілепті. «МедеуКоммерц» өкілдерінің «200 бас ірі қара малмен жұмысты бастау бізге ауыр тиеді» деген өтініштеріне қаржы ұйымы «қалған 580 мал басы жеткізілгенше несие төлеудегі жеңілдік мерзімі ұзартылады» деп жауап берген. Алайда ірі қара мал сатып алу жөніндегі келесі келісімшартқа 2014 жылдың 29 қазанында қол қойылған. Ал 2015 жылдың басынан бастап «ҚазАгроҚаржы» жеңілдікпен несие төлеу мерзімі аяқталуына байланысты несиені төлеу туралы ескертулер жібере бастаған», – дейді «МедеуКоммерц» ЖШС-ның өкілі Виктория Меленцева.

Оның айтуы бойынша, 2015 жылдың ортасынан бастап «МедеуКоммерцтің» мүлкі және банктегі есепшоты бұғатталып, 50 млн теңге айналымнан алынып тасталған. Бұл фактор «МедеуКоммерцтің» экономикалық-қаржылық жағдайына кері әсер етті. Ал келісімшарт мерзімін ұзарту туралы «МедеуКоммерц» ЖШС-ы өтініші ескерілмеді.

«Одан бергі уақытта «ҚазАгроҚаржы» АҚ басшылары ауысты. Олардың ұстанымы – акционерлік қоғам қаржы институты, олар бірінші кезекте арадағы келісімшарттағы іс-әрекетке емес, салған қаржының қайтарымына басымдық береді. Егер ЖШС-ы қарызды қайтара алмайтын жағдайда болса, акционерлік қоғам сотқа жүгінеді», – дейді «МедеуКоммерц» өкілі.

Одан әрі Меленцева ханым, «МедеуКоммерц» иелегіндегі тауарлы-сүт фермасының ғимаратын өздерінің баланстарына қайтарып алуға кірісіп кеткенін айтып өтті. Оны қаржы институты 1,907 млрд теңгеге бағалапты.

«Біз мұндай бағаға келіспейміз. «МедеуКоммерц» тауарлы-сүт фермасының жобасына 2 млрд теңге жұмсады. Екі тараптың өкілдері көрсеткен сомадағы айырмашылықты ескерген сот үшінші тәуелсіз бағалаушыларға тапсырыс берді. Олар жобаның құнын 2,747 млрд деп тапты. Бірақ олар өзінің ішкі түйсіктеріне ғана сүйеніп, өздері белгілеген соманы заңды деп тапты», – дейді Меленцева ханым.

Виктория Меленцева ханым, осы тұста сот орындаушылардың «Медеу Коммерцтен» фермадағы мал басының аман сақталуына кепілхат талап етіп жатқанын тілге тиек етіп өтті.

Баспасөз жиынына қатысқан «МедеуКоммерц» ЖШС директорының кеңесшісі Арман Ахметов ЖШС-на қарасты тауарлы-сүт фермасы тәулігіне 11 тонна сүт өңдеп келгенін айтты. Оның 3 тоннасы тауарлы сүт фермасында өңделіп, «Fresh House» сауда үйлері желісінде сатылған. Мемлекеттік бағдарлама бойынша ашылған серіктестік 200 адамды жұмыспен қамтамасыз етіп отырған.

«2018 жылдың күзінен бастап біз сүтті тек шикізат күйінде шығарамыз. Бұрын тәулігіне 11 тонна шығарсақ, қазір ол 3 тоннаға дейін азайып кетті. Штат 200 адамнан 40 адамға дейін қысқарды. Мал басы 900-ден 700-ге дейін азайып кетті», – дейді Арман Ахметов.

Сондай-ақ спикерлер «ҚазАгроҚаржы» өкілдерін осы жиынға шақырғанын, олардың келмегенін айтып кетті.

«Ауыл шаруашылығы секторы мәз емес. Біз өз тарапымыздан тауарлы-сүт фермасын сақтап қалу үшін келісімнің барлық түрін тыңдауға дайынбыз. Тіпті «Тауарлы-сүт фермасын өз иеліктеріңізге алыңыздар. Біз оны сіздерден жалға алып, жұмысымызды жалғастыра беруге де дайынбыз. Бірақ олар бұл ұсынысымызды да қаперге алмай отыр», – дейді Виктория Меленцева.

Жиын соңында, спикерлер еліміздің Бас прокуроры Ғизат Нұрдәулетовке, ҚР ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаров пен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мырзаның атына ашық хат жазғанын айтты.

Біз өз кезегінде «ҚазАгроҚаржы» АҚ-ның баспасөз бөліміне хабарластық. Олар жақын күнде осы мәселеге қатысты жауап беретіндерін жеткізді.

Рауан Ілиясов

Сүт және сүт өнімдерін өндірушілер қағажу көріп жүр

Екінші деңгейлі банктер кәсіптің осы түрімен айналысатындардан ат-тондарын ала қашады.

26 Қазан 2018 07:15 1528

Сүт және сүт өнімдерін өндірушілер қағажу көріп жүр

– Қазақстанда сүт және сүт өнімдерін өндірушілерге қандай қолдау көрсетіліп жатыр?

Елімізде тауарлы-сүт фермалары, фермерлік шаруа қожалықтары сонымен қатар қосалқы шаруашылығы бар жеке кәсіпкерлер сүт және сүт өнімдерін өндіру ісімен айналысады. Бұлардың арасында тауарлы-сүт фермалары мен фермерлік шаруа қожалықтары сұранысқа сай қызмет көрсетуге тырысып жатыр. Естеріңізде болса, 2014 жылы мемлекеттік бағдарлама аясында тауарлы-сүт фермалары қаржыландырыла бастады. Негізгі мақсат 2028 жылға дейін Қазақстанда 80 мыңнан астам отбасылық ферма құру болды. Оларға алдағы 10 жылда ірі қара мал, қой және жылқы шаруашылығымен айналысу міндеті жүктеліп, ірі қара малды 15 миллионға, қой санын 30 миллионға жеткізу жоспары құрылды. Іс барысында жобаға қатысушыларға жан-жақты қолдау көрсетілді. Фермерлік шаруашылықтарға мал, техника және жабдық сатып алуға 15 жылға 4 пайызбен  несие ұсынылды.

– Қолдау шаралары нақты нәтиже берді ме?

Министрліктің сүт импортының үлесін азайту бағытында атқарған жұмысы отандық сүт өндірісінің көлемін 3 есе ұлғайтты. Тауарлы-сүт фермалары 1,1 млн тонна, ал фермерлік шаруа қожалықтары 350 мың тонна сүт өндіруге қол жеткізді. Жыл соңына дейін сүт өндірісінің қазіргі көлемі 15%-ға артады деген болжам бар.

– Қазақстан сүт және сүт өнімдерінің экспортымен айналыса ма?

– Әрине, біз Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан сияқты көрші елдерге сүт өнімдерін жеткізіп отырмыз. Соңғы 7 айда 100 мың тоннадан астам сүт өнімі сыртқы нарыққа жөнелтілді. Министрлік сүт және сүт өнімдері өндірісінде импорт алмастыруға басымдық бере отырып, экспорттың әлеуетін арттыруды көздейді. Бұл үшін отандық өндірушілер бәсекеге қабілетті болуға тиіс. Ресей, Украина, Беларусь елінің өндірушілері біздің нарықты басып алғысы келеді. ЕАЭО құрамында болғандықтан біз оларға ешқандай шектеу қоя алмаймыз. Министрлік сүт және сүт өнімдерін өндірушілерге бөлетін грантты бекерден бекер жаңа технология алуға бағыттап отырған жоқ. Технологиясы заман талабына сай өндіруші ғана сапалы өнім өндіреді. Айта кетейін, егер фермерлік шаруа қожалығының иесі кәсібін кеңейтіп, тауарлы-сүт фермасын салатын немесе жаңа жабдық алатын болса, мемлекет шығынның 25%-ын қайтарып береді. Бұл шара ауыл шаруашылығына қатысты барлық бағытты қамтиды. Ауыл шаруашылығы техникасын алғандарға да, ауыл шаруашылығына қатысты құрылыс жүргізгендерге де мемлекеттік қолдау көрсетіледі.

– Сүт және сүт өнімдерін өндіру тиімді кәсіп пе?

– Бірден айтайын, бұл іс өзін-өзі бірден ақтамайды. Кәсіпке салған ақша 8-9 жылдан кейін ғана кіріс кіргізеді. Сондықтан екінші деңгейлі банктер дәл осы кәсіппен айналысатын кәсіпкерлерге несие бергісі келмейді. Олқылықтың орнын толтыру мақсатында министрлік сүт және сүт өнімдерінің өндірісін дамытуға арналған 10 жылдық бағдарламаны жүзеге асыратын болды. Ұзақмерзімді бағдарлама аясында тауарлы-сүт фермаларының құрылысына 12 жылға жеңілдетілген несие беріледі. Фермерге 16%-бен ұсынылған несиенің 10%-ын мемлекет субсидиялайды. Бұл – фермер қарызды 16% емес,  6% өсімақымен өтейді деген сөз. Бұған қоса 12 жылға берілген несиені алғашқы 3 жылда қайтармауға болады.

Сұхбаттасқан Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: