/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 21 921,63 Hang Seng 23 076,46
FTSE 100 5 454,19 РТС 987,29
KASE 2 212,62 Brent 25,22
Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Министр ресейлік ГӨЗ-ге наразы бастамашыл топқа жауап қайырды. 

26 Наурыз 2020 12:57 708

Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Автор:

Жанат Ардақ

Фото: sputniknews.kz

ТЖ, коронавирус және ұлттық валюта девальвациясының үстемеленген соққысының астында қалған бұқара Үкіметке шағымдануда.

Айтқандай, әлемдік экономикадағы қиыншылықтар газға деген сұранысты күрт құлдыратты. Сөйтіп, дүниежүзінде, әсіресе, Еуропада «көгілдір отын» бағасы рекордтық деңгейде арзандады. Еуропалық хабта (Нидерландының TTF-інде) 1 мың текше метрінің бағасы 100 доллардан да төмендеген. Баға 93,5 долларға дейін құлады. Салдарынан, Қазақстан, Ресей және басқа да табиғи газ өндіруші елдер миллиардтап қаражат жоғалтып жатыр.

Covid-19 кесірінен көптеген елде өндіріс тоқтап, өнеркәсіп дағдарды. Бұл газ нарығындағы сұранысқа соққы болды. Сұранысы аз сұйытылған табиғи газ хабтарда қордаланып қалуда. Содан сатушылар жеңілдік беріп, сатып алушыларды өзіне тартудан жарысуда екен.

Энергетика министрлігі Қазақстанның экспорттық бағдарлары біршама әртараптандырылғанын айтады. Клиенттері қатарында Еуропалық одақ, Оңтүстік-Шығыс Азия, Қытай, Орталық Азия елдері бар. Бағдарлар бойындағы құбыр жүйелері өзге елдерден әлдеқайда тартымды сұраныс түсіп жатса, шикізатты қайта бағыттауға мүмкіндік беретін көрінеді.

Бірақ әзірше барлық нарықта баға құлдырап жатыр.

«Қазақстандық экспорт тәулігіне 18,5 миллион текше метр деңгейінде қалады деп тұспалдануда. Жалпы, бұдан бұрын 2020 жылғы наурызда экспорт көлемі тәулігіне 23 млн текше метр болады деп жоспарланған еді. Наурыз айындағы жедел деректерге жүгінсек және газ экспорты 31 наурызға дейін 18,5 млн текше метр көлемінде сақталса, онда Қазақстанның бұл экспорттан ала алмай қалған табысы 28 млн доллар болуы мүмкін», – деп хабарлады Энергетика министрі.

Яғни, бір айдағы «шығыны» 12,5 млрд теңгеге жетпек.

Осы орайда отынның бұл түрінің ішкі нарықта арзандамайтыны қазақстандықтарды ашынтып отыр. Мысалы, Батыс Қазақстан облысында Мейірбек Есболатұлы, Бекнұр Сражанов, Ерболат Мұсағалиев, Ғадылбек Жұбанғалиев бастаған бастамашыл топ өкілдері биліктен «көгілдір отын» құнын арзандатуды талап етті.  

«Дүниежүзілік банктің зерттеулері бойынша БҚО еліміздегі ең кедей үш аумақтың бірі саналады. Ал облысымызда Қарашығанақ газ кен орны шоғырланған. Солай бола тұра, газ өндіретін ең кедей облыстың бірінде тұрғындар тұтынатын газдың бағасы өте қымбат. Осы батыс аймақтағы көршілерімізде газ тарифі бізден екі есеге жуық төмен: мысалы, Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарында 1 текше метр газдың құны – сегіз-ақ теңгенің үстінде. Газ өндіретін біздің облыста 1 текше метр газдың құны – 17 теңгеден жоғары», – дейді Мейірбек Есболатұлы.

Олар Үкіметтің алдына бірнеше мәселе қойды: біріншіден, неге газ өндірілетін кен орнынан қашықтау орналасқан көрші облыстармен салыстырғанда, БҚО-да тұрғындар үшін газдың бағасы екі есеге жоғары? Екіншіден, БҚО-дағы газ тарифы неден құралады? Оның егжей-тегжейлі калькуляциясы қандай? Үшіншіден, Үкімет тұрғындар тұтынатын газ тарифын азайтуға қандай үлес қоса алады? Бұл бағытта қандай да бір шаралар жоспарланған ба? Төртіншіден, Қарашығанақ газын шетелде емес, өзімізде өңдеу, сөйтіп өңдеу-тасымалдау құнын азайту арқылы газ тарифын арзандату үшін БҚО аумағында газ өңдеу зауыты салу жоспарда бар ма?

Бұл сауалдарға Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев жауап берді. Оның мәліметінше, БҚО тұтынушыларына жеткізілетін газдың негізгі көзі – Қарашығанақ кен орны. Алайда оның шикізаты Ресейдегі Орынбор газ өңдеу зауытында өңделеді.

«Ресей Федерациясынан Қазақстан шекарасына жеткенде, Қарашығанақ газының өзіндік құны 17 мың теңгеден асады. Оның 5 мың теңгесі – шикізатты сатып алу, 6 мың теңгесі – қайта өңдеу, қалғаны – тасымалдау шығындары. Министрліктің бұйрығымен 2019 жылдың 1 шілдесінен 2020 жылдың 30 маусымына дейінгі кезеңге тауарлық газға шекті көтерме баға бекітілді және ол 10 мың 541 теңгені құрайды. БҚО тұтынушылары үшін газ бағасын «ҚазТрансГаз» ұлттық операторы субсидиялап отыр. Осылайша, жыл сайын Батыс Қазақстан облысында шамамен 11 миллиардтан астам теңге субсидияға жұмсалады», – дейді министр.

Ол осы облыс үшін аталған отын бағасы шынымен үнемі қымбаттап келгенін растады. БҚО-да газдың көтерме бағасының өзі 2014 жылы 10 мың 961 теңгеден 2015 жылы – 11 мың 266 теңгеге, 2016 жылы – 11 мың 552 теңгеге, 2017 жылы – 11 мың 987 теңгеге, 2018 жылы – 12 мың 61 теңгеге дейін көтерілген.

Нәтижесінде, 2014 жылдан бастап 2019 жылға дейінгі кезеңде мемлекет бір ғана облыста газды жалпы көлемі 40 миллиард теңгеден астам сомаға субсидиялапты. Былтырғы 2019 жылдан бастап БҚО үшін газының көтерме бағасы 12,6%-ға – 12 мың 61 теңгеден 10 мың 541 теңгеге дейін төмендетілді.

Ресейдің өңдеу зауыты өз қызметін арзандатпай отыр. Бұл жағдайда ары қарай арзандату мүмкін болмайтынға ұқсайды.

«Ақтөбе және Атырау облыстарының тауарлық газға деген қажеттілігі өзіміздің ГӨЗ-де өңделетін шикізат, яғни жергілікті жер қойнауын пайдаланушылар есебінен жабылады. Осыған байланысты Ақтөбе облысындағы газдың өзіндік құны салыстырмалы түрде төмен. Тиісінше, Ақтөбе және Атырау облыстарына қайта өңделген газ жеткізілетінін, ал БҚО үшін қайта өңдеу Ресейдің Орынбор ГӨЗ-інде жүзеге асырылатынын ескерсек, БҚО-да газдың өзіндік құны жоғары болып қалуда», – деді еліміздің бас энергетигі Нұрлан Ноғаев.

Тұйықтан төл газ өңдеу зауыты құтқарар ма еді, әйткенмен қазіргі жаппай тапшылық және бюджетті оңтайландыру заманында ондай нысанның қашан ел игілігіне айналары белгісіз.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Төтенше жағдай: Дәурен Абаевтың 1 сәуірдегі ахуал туралы мәліметі

 Коронавируспен күреске 23 млрд теңгеден астам қаржы кеткен. 

01 Сәуір 2020 16:57 718

Төтенше жағдай: Дәурен Абаевтың 1 сәуірдегі ахуал туралы мәліметі

Бүгінге дейін Үкімет резерві коронавируспен күреске 3 траншпен 23 млрд теңгеден астам қаржы бөлген. Ал көмекке мұқтаж тұрғындарға көмек көрсету үшін құрылған Birgemiz қорына халық 13 млрд теңге аударған. Кезекті онлайн-брифингте Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дәурен Абаев осы мәліметтер төңірегінде әңгіме өрбітті.

Дәурен Абаевтың айтуынша, карантиндік шектеулерді тоқтатуға әлі ерте

«Қазір карантинді ұзарту туралы айту ерте. Ешкім 2 апта бұрын эпидемиялық жағдайдың қалай болатынын нақты айта алмайды. Бірақ біз барлығына дайын болуымыз керек. Кеше айтылған барлық шара – жағдай күрделеніп кетсе де, тыныштық пен тұрақтылықты сақтау кепілі. Ол үшін бізде қажетті шарттардың барлығы жасалған. Мемлекет басшысы тапсырмасының нақты жұмыс жоспары және Ұлттық қордан жиналған қаражат бар», – деді министр. 

Ведомство басшысы төтенше жағдай кезінде «Даму» қоры арқылы сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауға  берілген өтініштер қысқа мерзімде қаралатынын жеткізді.

«Қазіргі таңда «Даму» кәсіпкерлікті қолдау қоры жобаларды қараудың оңтайландырылған форматына көшіп жатыр. Шешімдер жеке-жеке емес, бір уақытта қабылданады. Бұл бағыт бойынша 30 сәуірге дейін 3,5 млрд теңгенің 71 жобасы қолдау таппақ. Сондай-ақ, сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау мерзімін 5 күннен бір күнге қысқарту шешімі қаралуда. Қазірдің өзінде 56 млрд теңгенің 250 жобасы мақұлданды. Ал кепілдендіру құралын өзгерту мерзімі 6 сағатқа қысқартылды. Бұл бағытта қор 37 жобаны мақұлдады», – деді Дәурен Абаев. 

Әлеуметтің әлсіз топтары мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар, ресми тіркелген жұмыссыздар несиесін 3 айға шегерту үшін банктерге өтініш жазбаса да болады. Онлайн-брифинг арсында осындай мәлімет те айтылды.

«Қаржы нарығын реттеу және дамыту жөніндегі агенттіктің қаулысы күшіне енгенін тағы да атап өткіміз келеді. Атап айтқанда, жеке тұлғалар үшін банк және микрокредит төлемдерінің мерзімі 3 айға шегерілді. Бұл ретте айыппұл мен өсім болмайды. Бұл шегеру халықтың әлеуметтік осал топтарына, атаулы әлеуметтік көмек алушыларға, ресми тіркелген жұмыссыздарға беріледі. Оған ешқандай тексеру жүргізу, дәлелдеу немесе өтініш  берудің керегі жоқ. Сонымен қатар, осындай көмек төтенше жағдай салдарынан табысынан айрылған кәсіпкерлерге де көрсетіледі», – деді ведомство басшысы кезекті тікелей эфирде. 

Министрдің сөзіне сенсек, Birgemiz қорынан көмек алатын адамдардың тізімі жасалып жатыр. 

«Бүгінде Birgemiz қорына 13 млрд теңге түсті. Қаржылық ашықтықты қамтамасыз ету үшін барлық өңірде қордың өкілдіктері ашылды. Сонымен бірге қордың сайты да іске қосылды. Ол жерде келіп түскен қаражат пен шығындар жарияланады. Тіпті түбіртектерге дейін көрсетіледі. Қазір әр өңірде көмекке мұқтаж адамдардың тізімі жасалып жатыр. Олардың бәрі жақын уақытта қордан көмек алады», – деді министр. 
Тікеле эфир үстінде Дәурен Абаев коронавируспен күреске Үкімет резервінен қанша қаржы жұмсалғанын айтты.  

«Коронавируспен қарсы күреске тікелей бөлінген қаржы туралы көп сауалдар түсіп жатыр. Бұл жерде дағдарысқа қарсы шаралар туралы айтып отырған жоқпын. Коронавируспен күреске  Үкіметтік резрвтен үш рет ақша бөлінді. Бірінші траншпен 29 қаңтарда 1 млрд 609 млн теңге бөлінген. 21 ақпанда коронавируспен күреске  қосымша 428 млн 227 мың теңге бөлінді. Үшінші рет 25 наурыз күні 20 млрд 430 млн 635 мың теңге бөлді. Бұл қаражат дәрі-дәрмек, медициналық бұйымдар мен зертханалық қондырғылар алуға, маска, қолғап, қорғаныс костюмдері мен тест-жүйелерін сатып алуға жұмсалды. Сондай-ақ, шұғыл медицинаны ұлттық үйлестіру орталығына азаматтарды эвакуациялауға, мамандарды жабдықтауға, залалсыздандыру құралдарын алуға берілді», – деп түйіндеді ол. 

Есжан Ботақара

Бас санитарлық дәрігер жаңа қаулымен таныстырады

Айжан Есмағамбетова эпидемиологиялық ахуалға байланысты тың мәлімет берді. 

01 Сәуір 2020 15:32 571

Бас санитарлық дәрігер жаңа қаулымен таныстырады

 

Мемлекеттік бас санитарлық дәрігер Айжан Есмағамбетова еліміздегі коронавирустық жағдайға байланысты жаңадан қабылданған қаулымен таныстырады. Қаулыда коронавирус инфекциясынан қайтыс болғандарды жерлеу тәртібі, медицина қызметкерлерінің коронавирус жұқтыру себебіне байланысты қабылданған шаралар және шетелден келушілерге медициналық бақылау күшейтілгені айтылған.

Бас санитарлық дәрігер жаңа қабылдаған қаулыда медицина қызметкерлерінің инфекциялық қауіпсіздігі жөнінде шаралар қарастырылғанын айтты. Індетке шалдыққандар медицина қызметкерлері Нұр-Сұлтан, Қарағанды, Алматы қалаларында қызмет істейді.

«Өкінішке қарай, бүгінгі күні Нұр-Сұлтан, Қарағанды, Алматы қалаларында медицина қызметкерлері ауруға шалдықты. Қаулыда медицина қызметкерлерінің жұмысының сипаты мен қауіптілігіне байланысты инфекциялық қауіпсіздік шаралары мен жеке қорғаныс құралдарына қойылатын талаптар қарастырылды», – деді бас санитарлық дәрігер.

Айжан Есмағамбетованың мәліметінше, коронавирустен қайтыс болғандарды жерлеу тәртібі бекітілді. Бұдан былай коронавирус індетінен қайтыс болған адаммен қоштасуға 30 минуттан артық уақыт берілмейді.

«Коронавирус инфекциясынан қайтыс болғандарды жерлеу алгоритмін қаулымен бекіттім. Қайтыс болғандардың мәйітін жарып-ашуға, туысқандарына беруге болмайды. Қайтыс болған адаммен қоштасуға 30 минуттан артық уақыт берілмейді. Қоштасу кезінде ең жақын туыстары мен бір діни қызметкер денеден үш метрден астам қашықтықта тұрады. Тәнді жерлеу санитарлық-эпидемиологиялық қызмет пен жергілікті атқарушы органдардың бақылауында, эпидемияға қарсы шараларды сақтай отырып жүргізіледі», – деп түсіндірді бас санитарлық дәрігер.

Айжан Есмағамбетова жаңа қабылдаған қаулысында шетелден келушілер үшін медициналық тексеру шаралары күшейтілетінін айтты. Әуе рейстерімен келетін адамдар зертханалық зерттеулер үшін 3 тәулікке дейін оқшауланады.

«Қаулыға сәйкес, елімізге әуе рейстері арқылы келетін адамдар зертханалық зерттеулер үшін 3 тәулікке дейін оқшауланады. Зертханалық зерттеулер теріс нәтиже көрсеткен жағдайда, 14 тәулікке үй карантиніне алынады. Ал оң нәтиже көрсер болса, ол адамдар инфекциялық стационарға жатқызылады. Бұл нормалар әуе рейстерінің ұшқыштарына, халықаралық тасымалдаушы автокөліктердің жүргізушілеріне және Қазақстан аумағына кіретін теміржолшыларға қатысты емес. Ол адамдар өздерінің негізгі тұрғылықты жерінде бақылауда болады», – деп айтып өтті бас санитарлық дәрігер.

Сонымен қатар, дипломаттар және олардың отбасы мүшелерін коронавирустық инфекцияға міндетті түрде тексеру туралы норма енгізілді.

«ЕАЭО және Өзбекстаннан автожол және теміржол көлігімен келген азаматтар міндетті түрде 14 күндік үй карантиніне алынады. Сыртқы істер министрлігімен келісім бойынша, дипломаттар және олардың отбасы мүшелерін коронавирустық инфекцияға міндетті түрде тексеру туралы норма енгізілді. Тексеру кезде теріс нәтиже көрсетілсе, ол адамдар 13 күнге үй карантинінде болады. Карантин бүгінгі күні тараған індеттің алдын-алудың негізгі шарасы. Үй карантинінде отырған адамдардың денсаулығын бақылау үшін олардың карантин режимін ұстанып отырғанына мониторинг жүргізу үшін денсаулық сақтау министрлігі мобильді қосымша жасады. Ол қосымша арқылы мониторинг жасауға болады», – деді Айжан Есмағамбетова.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: