/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Министр ресейлік ГӨЗ-ге наразы бастамашыл топқа жауап қайырды. 

12:57 26 Наурыз 2020 3438

Жаһандық газ экспорты Қазақстанға шығын әкелуде

Автор:

Жанат Ардақ

Фото: sputniknews.kz

ТЖ, коронавирус және ұлттық валюта девальвациясының үстемеленген соққысының астында қалған бұқара Үкіметке шағымдануда.

Айтқандай, әлемдік экономикадағы қиыншылықтар газға деген сұранысты күрт құлдыратты. Сөйтіп, дүниежүзінде, әсіресе, Еуропада «көгілдір отын» бағасы рекордтық деңгейде арзандады. Еуропалық хабта (Нидерландының TTF-інде) 1 мың текше метрінің бағасы 100 доллардан да төмендеген. Баға 93,5 долларға дейін құлады. Салдарынан, Қазақстан, Ресей және басқа да табиғи газ өндіруші елдер миллиардтап қаражат жоғалтып жатыр.

Covid-19 кесірінен көптеген елде өндіріс тоқтап, өнеркәсіп дағдарды. Бұл газ нарығындағы сұранысқа соққы болды. Сұранысы аз сұйытылған табиғи газ хабтарда қордаланып қалуда. Содан сатушылар жеңілдік беріп, сатып алушыларды өзіне тартудан жарысуда екен.

Энергетика министрлігі Қазақстанның экспорттық бағдарлары біршама әртараптандырылғанын айтады. Клиенттері қатарында Еуропалық одақ, Оңтүстік-Шығыс Азия, Қытай, Орталық Азия елдері бар. Бағдарлар бойындағы құбыр жүйелері өзге елдерден әлдеқайда тартымды сұраныс түсіп жатса, шикізатты қайта бағыттауға мүмкіндік беретін көрінеді.

Бірақ әзірше барлық нарықта баға құлдырап жатыр.

«Қазақстандық экспорт тәулігіне 18,5 миллион текше метр деңгейінде қалады деп тұспалдануда. Жалпы, бұдан бұрын 2020 жылғы наурызда экспорт көлемі тәулігіне 23 млн текше метр болады деп жоспарланған еді. Наурыз айындағы жедел деректерге жүгінсек және газ экспорты 31 наурызға дейін 18,5 млн текше метр көлемінде сақталса, онда Қазақстанның бұл экспорттан ала алмай қалған табысы 28 млн доллар болуы мүмкін», – деп хабарлады Энергетика министрі.

Яғни, бір айдағы «шығыны» 12,5 млрд теңгеге жетпек.

Осы орайда отынның бұл түрінің ішкі нарықта арзандамайтыны қазақстандықтарды ашынтып отыр. Мысалы, Батыс Қазақстан облысында Мейірбек Есболатұлы, Бекнұр Сражанов, Ерболат Мұсағалиев, Ғадылбек Жұбанғалиев бастаған бастамашыл топ өкілдері биліктен «көгілдір отын» құнын арзандатуды талап етті.  

«Дүниежүзілік банктің зерттеулері бойынша БҚО еліміздегі ең кедей үш аумақтың бірі саналады. Ал облысымызда Қарашығанақ газ кен орны шоғырланған. Солай бола тұра, газ өндіретін ең кедей облыстың бірінде тұрғындар тұтынатын газдың бағасы өте қымбат. Осы батыс аймақтағы көршілерімізде газ тарифі бізден екі есеге жуық төмен: мысалы, Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарында 1 текше метр газдың құны – сегіз-ақ теңгенің үстінде. Газ өндіретін біздің облыста 1 текше метр газдың құны – 17 теңгеден жоғары», – дейді Мейірбек Есболатұлы.

Олар Үкіметтің алдына бірнеше мәселе қойды: біріншіден, неге газ өндірілетін кен орнынан қашықтау орналасқан көрші облыстармен салыстырғанда, БҚО-да тұрғындар үшін газдың бағасы екі есеге жоғары? Екіншіден, БҚО-дағы газ тарифы неден құралады? Оның егжей-тегжейлі калькуляциясы қандай? Үшіншіден, Үкімет тұрғындар тұтынатын газ тарифын азайтуға қандай үлес қоса алады? Бұл бағытта қандай да бір шаралар жоспарланған ба? Төртіншіден, Қарашығанақ газын шетелде емес, өзімізде өңдеу, сөйтіп өңдеу-тасымалдау құнын азайту арқылы газ тарифын арзандату үшін БҚО аумағында газ өңдеу зауыты салу жоспарда бар ма?

Бұл сауалдарға Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев жауап берді. Оның мәліметінше, БҚО тұтынушыларына жеткізілетін газдың негізгі көзі – Қарашығанақ кен орны. Алайда оның шикізаты Ресейдегі Орынбор газ өңдеу зауытында өңделеді.

«Ресей Федерациясынан Қазақстан шекарасына жеткенде, Қарашығанақ газының өзіндік құны 17 мың теңгеден асады. Оның 5 мың теңгесі – шикізатты сатып алу, 6 мың теңгесі – қайта өңдеу, қалғаны – тасымалдау шығындары. Министрліктің бұйрығымен 2019 жылдың 1 шілдесінен 2020 жылдың 30 маусымына дейінгі кезеңге тауарлық газға шекті көтерме баға бекітілді және ол 10 мың 541 теңгені құрайды. БҚО тұтынушылары үшін газ бағасын «ҚазТрансГаз» ұлттық операторы субсидиялап отыр. Осылайша, жыл сайын Батыс Қазақстан облысында шамамен 11 миллиардтан астам теңге субсидияға жұмсалады», – дейді министр.

Ол осы облыс үшін аталған отын бағасы шынымен үнемі қымбаттап келгенін растады. БҚО-да газдың көтерме бағасының өзі 2014 жылы 10 мың 961 теңгеден 2015 жылы – 11 мың 266 теңгеге, 2016 жылы – 11 мың 552 теңгеге, 2017 жылы – 11 мың 987 теңгеге, 2018 жылы – 12 мың 61 теңгеге дейін көтерілген.

Нәтижесінде, 2014 жылдан бастап 2019 жылға дейінгі кезеңде мемлекет бір ғана облыста газды жалпы көлемі 40 миллиард теңгеден астам сомаға субсидиялапты. Былтырғы 2019 жылдан бастап БҚО үшін газының көтерме бағасы 12,6%-ға – 12 мың 61 теңгеден 10 мың 541 теңгеге дейін төмендетілді.

Ресейдің өңдеу зауыты өз қызметін арзандатпай отыр. Бұл жағдайда ары қарай арзандату мүмкін болмайтынға ұқсайды.

«Ақтөбе және Атырау облыстарының тауарлық газға деген қажеттілігі өзіміздің ГӨЗ-де өңделетін шикізат, яғни жергілікті жер қойнауын пайдаланушылар есебінен жабылады. Осыған байланысты Ақтөбе облысындағы газдың өзіндік құны салыстырмалы түрде төмен. Тиісінше, Ақтөбе және Атырау облыстарына қайта өңделген газ жеткізілетінін, ал БҚО үшін қайта өңдеу Ресейдің Орынбор ГӨЗ-інде жүзеге асырылатынын ескерсек, БҚО-да газдың өзіндік құны жоғары болып қалуда», – деді еліміздің бас энергетигі Нұрлан Ноғаев.

Тұйықтан төл газ өңдеу зауыты құтқарар ма еді, әйткенмен қазіргі жаппай тапшылық және бюджетті оңтайландыру заманында ондай нысанның қашан ел игілігіне айналары белгісіз.

Жанат Ардақ

Дәрі-дәрмек тапшылығы мәселелері қалай шешілуде?

Елімізге дәрілік препараттардың 87%-ы сырттан әкелінеді.  

05 Шілде 2020 19:37 17

Дәрі-дәрмек тапшылығы мәселелері қалай шешілуде?

Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингтке Премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов мәлім етті.

Оның сөзінші елімізде дәрі-дәрмек жетіспеушілі екі себепке байланысты болған. Оның бірі халық тарапынан сұраныстың артуы болса, екіншісі әділетсіз бәсекелестік. Яғни,  алыпсатарлар препараттарды көптеп сатып алып кеткен. Бұл ретте вице-премьер дәрі-дәрмек нарығын пайда көзіне айналдырғандар қатаң жазаланатынын кесіп айтты.

«Бүгін ғана Шымкент қаласында осындай пиғылмен жұмыс імтеген бір азамат қолға түсті. Ол заңға сәйкес жазаланады. Сондықтан барша қазақстандықтарға, әсіресе осы дәрі-дәрмектің айналасындағы жағдайды ескере отырып, пайда тауып қалуды көздейтін азаматтарға мұны ескертіп айтқым келеді. Бұл тікелей Президенттің қарауындағы сұрақ. «Кемедегінің жаны бір», сондықтан бір-бірімізді қолдайық», – деді Премьер-министрінің орынбасары.

Ералы Тоғжановтың айтуынша, МӘМС шеңберінде тегін берілетін препараттардың тізбесі бар. Сондай-ақ, ауруханалар да препараттармен толық қамтылған.

«Бүгінгі таңда ауруханаларда КВИ-ды емдеу үшін дәрі-дәрмектермен толықтай қамтамасыз етілген. Қазіргі уақытта мекемелерде 17 700 адамның жатқанын ескере отырып, болашақта кепілдік болу үшін 27 000 науқасқа арналған дәрілік заттармен қамтамасыз етіліп отыр. Аймақтар арасында 4000 науқас үшін 165 мың қаптама шетелде кеңінен қолданылатын жаңа препараттар таратылуда. 2020 жылдың 15 шілдесіне дейін қосымша тағы да дәрілік препараттар жеткізілетін болады. Бүгінгі таңда МӘМС шеңберінде тегін дәрі-дәрмек тізбесі бар. Бұл препараттар тізіміне антибиотиктер, қызуды төмендететін дәрілер де бар. Оларды мобильді топтармен тегін жеткізу қарастырылған», – деген вице-премьер елімізге дәрілердің басым бөлігі сырттан келетінін жеткізді.

Оның сөзінше отандық компаниялар нарықты тек 13%-ға қамтып отыр. Сондықтан препараттар жетіспеушілігін шешу үшін бір қатар шаралар қабылданған. Оның бірі дәрі-дәрмектерді сертификациядан өткізу рәсімдері жеделдетілген түрде жүзеге асыру.

«Халықты толғандыратын мәселелер аз емес. Оның негізгісі – дәрі-дәрмектермен қамтамасыз ету.  Қазақстанда 8 мыңнан аса дәріхана бар. Отандық өндіріс есебінен олардың барлығын қамтамасыз ету деңгейі 13%, қалғанын сырттан, импорт арқылы алып отырмыз. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, қажетті дәрі-дәрмектермен толықтыру үшін мынадай шаралар қабылданады: Бір тәулік ішінде дәрілік заттарды әкелуге біржолғы рұқсат беруге өтінімдер қабылдау, дәрі-дәрмектерді сертификациядан өткізу мен сертификат беруді жеделдету. Әкімдіктермен бірлесіп көтерме сауда қоймаларын, дәрі-дәрмектердің қоры және бағасын қымбаттатуға жол бермеу үшін жеке дәріханаларды аралап өтетін арнайы мониторингтік топтары құрылды», – деді Ералы Тоғжанов.

Бұған қоса ол дене қызуын төмендететін вирусқа қарсы препараттарды тек дәрігердің нұсқауымен қолдану керек екенін ескертті.

«Өз бетімен емделу өте қауіпті екенін білесіздер. Дәрігерлер емдеу шараларын арнайы хаттама аясында жүзеге асырады. Ол хаттамалардың барлығы әлемдік тәжірибеден алынған. Олар өз тиімділігін дәлелдеген. Сондай-ақ біз жекелей дәрігерлердің де ұсыныстарын қарастыруға әзірміз», – деді ол.

Құралай Құдайберген

Үрей, үміт, қарсылық: пандемия жайлы дәйексөздер

Ғаламдық коронавирус эпидемиясының басталғанына жарты жыл.  

04 Шілде 2020 09:57 194

Үрей, үміт, қарсылық: пандемия жайлы дәйексөздер

Осы уақыт ішінде бұл инфекцияны 10 миллионнан астам адам жұқтырып, жарты миллионнан астамы о дүниелік болды. Назарларыңызға соңғы алты айда COVID-19 туралы айтылған кейбір цитаталарды ұсынамыз.

БРАЗИЛИЯ

– Президент Жаир Болсонару

Наурыздың 24-і:

«Өзімнің спортшы болғанымды ескерсем, егер мен бұл вирусты жұқтырған болсам, оған бола қам жемес едім. Ештеңе сезбестен, оны әрі барса болмашы ғана тұмау немесе суық тиді деп қабылдар едім.

Наурыздың 29-ы. Болсонарудың ел астанасы Бразилианың шетіндегі кварталды  маска тақпай аралағаннан кейінгі сөзі:

«Бұл – шындық. Вирус бізге де жетті. Оны қарсы алуға тиіспіз, бірақ, атаңа нәлет, балаша емес, еркекше қарсы алуға міндеттіміз. Бұл инфекциямен шынайы күресеміз. Дегенмен, бұл – өмір ғой. Бір күні бәріміз бәрібір өлеміз».

Сәуірдің 28-де журналистер Бразилия басшысына вирустан қайтқандардың саны туралы сұрақ қойғанда, президенттің оларға берген жауабы мынадай болды: «Өкінішті, бірақ, маған не істе дейсіздер?»

ҰЛЫБРИТАНИЯ

–  Премьер-министр Борис Джонсон

Наурыздың 3-і:

«Дәл қазір, өзім ескерткен барлық жайттарды қоспағанда, мен бір нәрсені айтқым келеді: халқымыздың басым бөлігі үшін біз өз ісімізбен әдеттегідей айналысып жүре беруге тиіспіз».

Мамырдың 2-сі. Қатты науқастанған Джонсон COVID-19-дан айығып, Sun газетіне сұқбат беріп, пандемия туралы мүлде өзгеше пікір білдірді:

«Бұл сәт ауыр тиді. Оны жоққа шығармаймын. Тіпті «Сталиннің өліміне» әзірлену тәрізді сценарий дайындалған. Керемет халде болдым деп айта алмаймын. Оқыс жағдайға жоспар әзірлегендерін білемін».

ҚЫТАЙ

– Чжун Наньшан, Денсаулық сақтау жөніндегі ұлттық комиссияның коронавирустың өршуін тергеу тобының жетекшісі:

Ақпанның 11-і:

«Біз білмейміз, неліктен бұл ауру жұқпалы. Үлкен проблемаға тап болдық».

–  Президент Си Цзиньпин

Ақпанның 23-і:

«Жаңа коронавирустық пневмонияның өршуі экономика мен қоғамға салыстырмалы түрде үлкен әсер етпей қоймайды... Біз үшін бұл – дағдарыс әрі зор сынақ».

ИТАЛИЯ

– Сильвия Бертулетти, 48 жаста, Италияның солтүстігіндегі Бергамо қаласынан. Оның 78 жастағы әкесі COVID-19-дан наурыздың 19-да қайтыс болды.

Сәуірдің 5-і:

«Менің әкем үйінде көмексіз өлуге қалдырылғандай. Бізді ешкім керек қылмады. Мұндай қасіретке бірде-бір адам лайық емес»

Рикардо Мунда, Бергамо маңындағы госпиталь дәрігері:

«Мұндай жағдайға көптеген отбасылық дәрігерлер өз пациенттеріне бірнеше апта бойы бармағандықтан душар болдық. Және де мен оларды сол үшін сөге алмаймын. Өйткені, олар да қара бастарын ойлады ғой».

–  Италия премьер-министрі Джузеппе Конти.

Ақпанның 22-де Италияда коронавиурсты 280-нен астам адам жұқтырып, жетеуі қайтыс болғаннан кейін:

«Италия саяхатшылық пен туризм үшін қауіпсіз, мүмкін өзгелердің көбімен салыстырғанда, ең қауіпсіз мемлекет болар».

Наурыздың 4-і. Италияда мектептер мен университеттер жабылып, вирус жұқтырғандар 3089-ға жетіп, 107 адам жан тәсілім еткеннен кейін үкімет басшысы Конти өзгеше мәлімдеме жасады:

«Біздің госпитальдеріміз тиімділігіне қарамастан  науқастарға толу қаупіне душар болып отыр. Сонымен қатар, бізде интенсивтік терапия бөлімдері тапшы».

РЕСЕЙ

– Президент Владимир Путин

Сәуірдің 8-і:

«Бәрі өткінші. Бұл да өтіп кетеді. Біздің еліміз талай ауыр сынақтарды бастан кешті: оны печенегтер де, половцылар да азаптады. Ресей осының бәрін еңсерді. Коронавирус инфекциясын да жеңеміз. Біріксек, бұ да артта қалады».

ИСПАНИЯ

– Қорғаныс министрі Маргарита Роблес

Наурыздың 24-і:

«Қарттар үйлеріне барғанда армия қызметкерлері кейде мүлде қараусыз қалған қарияларды көрген. Олар төсектерінде жатып, о дүниеге аттанып кеткен шығар деп ойлайсың».

Виктор Педрера, Испанияның порттық қаласы – Аликантедегі медициналық орталық дәрігері.

Сәуірдің 2-сі:

«Мүлде амалым таусылып отыр. Себебі, респираторлық симптомы бар адамдар үсті-үстіне түсіп жатыр... Бұл цунамидің жылжуына ұқсайды, толқынның төніп келе жатқанын көріп тұрса да, ешкімнің қолынан келер қайран жоқ».

ҚҰРАМА ШТАТТАР

– Арабиа Молетте, жедел жәрдем дәрігері, Нью-Йорк:

«Біз басымызды судың бетіне шығарып қойып, батып кетпей тұрған адам тәріздіміз. Қорқамыз. Бірақ, әрбір науқастың өмірі үшін күресе отырып, өз жанымызды сақтап қалуға да жанталасып жатырмыз».

– Президент Дональд Трамп

Қаңтардың 22-сі:

«Біз вирусты толық бақылауға алдық. Ол – Қытайдан жеткен бір адам. Оны назардан тыс қалдырмай, бағындырдық. Жағдай тамаша болады».

Ақпанның 27-сі:

«Ол жоғалады – бір күні сиқыршы тәрізді көзден ғайып болады.

Сәуірдің 23-і:

«Дезинфекциялық құралдың вирусты бір минуттың ішінде жоятынын айтады. Сол дезинфекцияны ішке жіберіп, тазалануға болмай ма? Себебі, бұл вирус өкпеге түсіп, оны қатты зақымдайды. Тексеріп көрсе қызық болар еді»

ВАТИКАН

– Рим Папасы Франциск

Наурыздың 27-сі:

«Қалың зұлмат алаңдарымызға, көшелерімізге, қалаларымызға жиналды. Ол өмірімізді жалмап, айналаға меңіреу тыныштық орнатып, өтіп бара жатқанның бәрін тоқтатып жатыр; біз оны ауадан сеземіз, үрейленеміз, байыз таппаймыз». 

«Адамдарды емдейік, ақшаны экономика үшін сақтамай, адамдарды емдейік, олар экономикадан маңыздырақ. Адамдар – Қасиетті рухтың храмдары, ал экономика олай емес».

Арыс Әділбекұлы