/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 136,27 Өнеркәсібі 1 484,00
Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Қытайдың жабайы табиғатқа тәбеті коронавирустан кейін де жалғасуы мүмкін. 

18 Ақпан 2020 11:50 2207

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Соңғы екі аптада Қытай полициясы бүкіл ел аумағында үйлерге, мейрамханаларға, базарларға рейд жүргізіп, 700-ге жуық адамды жабайы жануарларды аулады, жеді, сатты деген күдікпен тұтқындап әкетті.

Науқан барысында 40 мыңдай мақұлық тәркіленді. Олардың қатарында тиіндер, ақ тышқандар, қабан шошқалар және тағы басқа аңдар бар. Кейбір сарапшылар осыған қарап,  Қытайдың жабайы жануарларды тұтыну және оларды медициналық мақсатқа пайдалану тәбетінің бір түнде жоғалып кетпейтінін болжап отыр.

Есектің, бұғының, иттің, қолтырауынның  және өзге де жануарлардың етін заңды түрде сатумен айналысатын саудагерлер «Рейтер» агенттігіне берген сұхбатында айтқандай, олар базарлар ашылысымен үйреншікті бизнестеріне қайта кіріседі.

«Адамдарға жабайы жануарлар мен өсімдіктер ұнайды. Жұрт оларды жеу үшін немесе сыйға тарту үшін сатып алады», – дейді Гонг есімді кәсіпкер. Ол қолтырауын мен бұғының етін қазір үлкен тоңазытқышта сақтап, байбалам басылғасын супермаркеттерге өткізуді жоспарлап отыр.

Ғалымдардың ойынша, жаңа коронавирус адамдарға жарқанаттардан панголин (кішкентай сүтқоректі кесіртке) арқылы жеткен. Құмырсқаны қорек ететін панголиндер Қытайдың дәстүрлі медицинасында жоғары бағаланады. Дегенмен, зерттеушілер бұл нұсқаға әзірге бұлжымас дәлел таппай отыр.

Қауіпті инфекция алғаш рет Ухань қаласындағы теңіз өнімдері базарына барған адамдардан анықталды. Мұнда жарқанаттардың, жыландардың, циветталардың түр-түрі сатылады. Қытай үкіметі жабайы жануарларды тұтыну қоғам денсаулығына қауіпті деген себеппен осындай сауда орындарының бәрін қаңтарда уақытша жапты.

Алайда халықтың мәдениеті мен тарихында тамырын тереңге жайған мұндай тәбетті өзгерту үшін әкімшілік шаралар жеткіліксіз болуы мүмкін.

«Көптеген адамға жануарлар бірге тіршілік ету үшін емес, тек адам үшін жаралғандай көрінеді», – дейді Қытай ғылым академиясының зейнетке шыққан зерттеушісі, зоолог-ғалымы Ван Сон «Рейтерге» берген сұқбатында.

Онлайн дебат

Бүгінге дейін 1800-дей адамның өмірін жалмаған коронавирус интернетте жабайы жануарлар мен өсімдіктерді тағамға және медицинаға пайдалану туралы пікірталастарды тіпті күшейтті.

Көптеген академик мен қоршаған орта жанашырлары және Қытайдың қарапайым тұрғындары халықаралық табиғат қорғау топтарына қосылып, жабайы жануарлар мен өсімдіктер саудасына біржола тыйым салып, оларды сататын базарларды мүлде жабуға шақырып отыр.

Бұл бастаманы Қытай әлеуметтік желісінде, әсіресе,  жастар көбірек қолдай бастаған. «Бір жаман әдетіміз – бәрін жеуден тайынбаймыз. Жабайы жануарларды тұтынатындарды түрмеге жабатын уақыт жетті», – дейді Sun есімді қолданушы Sina сайтында қалдырған жазбасында.

Біржола тыйымды құптамай отырғандар да баршылық. Бірақ олар аздау.  Мұндай позицияны ұстанғандардың ойынша, жабайы жануарларды азық ету – денсаулыққа жақсы. «Жабайы жануарларды жеуден бас тарту – тамақтанудан бас тартуға ұқсас, өйткені арам қатуыңыз мүмкін», – деп жазады Onlooker Pharaoh деген қолданушы Hupu жаңалықтар платформасында.

Үкіметтен қолдау

Қытайда жабайы жануарларды көбейту мен саудалау ісін үкімет қолдап отыр. Себебі мұндай кәсіп – көптеген адамдар үшін табыс көзі. 2016 жылы жарияланған есепке жүгінсек, жабайы жануарлар мен өсімдіктер шаруашылығы экономикаға жылына 20 млрд доллар кіріс әкеледі екен.

«Мемлекеттік орман шаруашылығы бюросы – жабайы жануарлар мен өсімдіктерді қолдайтын негізгі орган. Оның ойынша,  Қытай өзін дамыту мақсатында жабайы табиғат ресурстарын қолдануға құқылы», – дейді the Human Society International ұйымының Қытай саясаты жөніндегі маманы Петер Ли.

Кейбір бақылаушылардың сөзінше, Қытайда жабайы жануарларды асырау мен сату шаруашылықтарының көбі шалғайдағы елдімекендер мен кедей аймақтарда орналасқан. Мұндай кәсіпке жергілікті басшылық экономикаға серпін беретін мүмкіндік ретінде қарайды. Ал, мемлекеттік телеарналар егеуқұйрық тәрізді жануарларды коммерциялық және тұтыну мақсатында ұстау туралы бағдарламаларды ұдайы көрсетіп тұрады.

Аражігін ажырату қиын

Аюдың өтінен бастап, панголиннің терісіне дейінгі жануарлар өнімі Қытайдың дәстүрлі медицинасында әлі күнге дейін қолданылып келеді. Бұл саланы Бейжің «Бір белдеу, бір жол» инициативасы аясында да кеңейтуді көздеп отыр.

Дегенмен, экологиялық қозғалыстардың айтуынша, бұл бизнестің заңдысы мен заңсызының аражігін ажырату қиын. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебінше, әлемде жабайы жануарлар заңсыз саудасының көлемі жылына 23 млрд долларға жетіп қалды. Ал, Қытай бұл жағынан дүниежүзіндегі ең ірі нарыққа айналған.

Лондонда орналасқан тәуелсіз «Экологиялық тергеулер агенттігі» осы аптада жариялаған баяндамаға қарағанда, коронавирус эпидемиясы жабайы жануарларды заңсыз саудалауды тіпті күшейткен. Себебі Қытай мен Лаос трейдерлері мүйізтұмсықтың мүйізінен алынған дәріні дене қызуын басатын препарат ретінде сатып жатыр.  

Өткен аптада «Синьхуа» агенттігі хабарлағандай, Қытайдың жоғары заң шығару органы биыл жабайы жануарларды заңсыз саудалауға қарсы ережелерді қатаңдатуды жоспарлап отыр.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бас санитар Қытайдан келген дәрігерлер қандай жұмысқа тартылатынын түсіндіреді

Қазақстан және Қытай мамандарының қатысуымен өтетін онлайн-брифингті сағат 16:00-де ATAMEKEN BUSINESS телеарнасы тікелей эфирде көрсетеді. 

10 Сәуір 2020 15:42 372

Бас санитар Қытайдан келген дәрігерлер қандай жұмысқа тартылатынын түсіндіреді

Баспасөз-конференциясына бас санитар Айжан Есмағамбетова, Денсаулық сақтау министрлігінің қоғамдық денсаулық департаменті директоры Мағрипа Ембергенова,   Нұр-Сұлтан қаласының қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы басшысы Сәуле Қисықова және ҚХР СУАР халықтық ауруханасы бас дәрігерінің орынбасары Лу Чэнь, дәрігер-инфекционист Лу Сяобо қатысады.

Есжан Ботақара

 

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Ақмешіттің ақ халатты дәрігерлері «Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз» дейді.  

09 Сәуір 2020 21:47 1022

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Ел басына күн туған төтенше жағдай уақытында Сіз бен Бізге қызмет етіп жүрген жандардың еңбектері ересен. Карантин уақытында бастарын «бәйгеге» тігіп, «көрінбейтін майдан» шебінде жүрген жандар сүреңсіз індетті ауыздықтау үшін күн-түн демей жұмыс істеуде. Солардың бірқатарын ел біле жүргені абзал.

Инфекциямен күрестің негізгі салмағы ақ халаттыларға түсіп тұр. Ушығып түрған індет дәрігерлер қауымына жауапкершілік жүгін еселеп артып берді.

Жай күннің өзінде халықтың саулығы жолында қарбалас тірлік кешетін  олар бүгінде тіпті күрделі жағдайда еңбек етуде. Өйткені бар үміт – дәрігерлерде. Антына берік ақ халаттылар үй бетін көрмей науқастарды аман алып қалу жолында жүр. Қызылорда облысында ауру анықталған алғашқы күннен бері эпидемиолог, инфекционист мамандар аяғынан тік тұрып қызмет етіп жатыр.

«Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз», дейді Жаңақорған ауданаралық ауруханасының жоғары санатты аға дәрігер-эпидемиологы Асқан  Отарбеков.

«Бекітілген тәртіп бойынша медицина маманы науқас қашан айығып кеткенше үйіне жіберілмейді. Оларға науқастар жатқан ғимарат ішінен шығуға рұқсат жоқ. Соңғы пациент жазылып шыққан соң ғана үйіне бара алады. Дәрігер-медбикелеріміз осы тәртіпке бағынып, жұмыстарын атқаруда. Менің өзім ауру анықталған алғашқы күннен бастап, үйіме барған жоқпын. Отбасыммен тек телефон арқылы ғана сөйлесемін. Науқастардың жағдайының күрт төмендеп кетпеуіне, дертінен айығып үйлеріне аман-есен оралуларына біз жауаптымыз», – дейді ол.

Асқан Бердіұлының айтуынша, аудандық инфекциялық бөлімде 25 қызметкер бар екен. Он маман науқастардың айығып кетуі үшін тынбай еңбек етуде. Бүгінде ем алып жатқан науқастардың жағдайы қалыпты, асқынулар болып жатқан жоқ. Медицина мамандары күшейтілген жұмыс режиміне көшкен.

Төтенше жағдайда тұрғындар тарапынан сан сауалдардың болуы заңды. Мемлекеттік қызметті ұғынықты жеткізіп отырған ХҚКО мамандары да қашықтан жұмыс жасауға көшкен. Күрделі ахуалға қарамастан сан-салалы сауалдарға жауап беріп отырған қызметкердің бірі Жанар Абибуллаева. Тәжірибелі маман бейнеқоңырау арқылы Арал халқына онлайн түрде қызмет көрсетуде.

«Үйде жұмыс істеу әрине қиын. Әрі қолайсыз. Бірақ қазіргі жағдай соны талап етіп отыр. Күніне 150-ге жуық қоңырауға жауап беріп, кеңес беремін. Тұрғындар онлайн ЭЦҚ алу, мобильді азаматтар базасына тіркелу және түрлі мемлекеттік анықтамаларды алу бойынша хабарласады. Халықтың разылығы үшін үлгеруге тырысамын. Бұл қиындықтарды жеңетінімізге сенемін»,  – дейді Жанар.  

«Атамекен» ҰКП облыстық Кәсіпкерлер палатасы індет кезінде болуы мүмкін барлық жағдайды талдап, алдын ала іске кірісіп кеткен бірден-бір ұжым. Әрбір кәсіпкердің шешілген мәселесімен бірге қуанып, кедергіге бірге қиналатын Палата өкілдері тек штабта ғана емес, әр аудандағы кәсіпкерлерді құқықтық ақпараттандырып, тіпті кей мәселелерді дереу шешіп жатыр.

Шаруа жайын күйттеп жүрген кәсіпкерлерге көктемнің әрбір күні алтынмен тең. Қысылтаянда берілген көмектің сауабы да зор. Әсіресе карантин уақытындағы блок-посттардан өту, кәсіпкерлердің халыққа қажетті тауарларын өткізуі үлкен қиындық тудырса да, Кәсіпкерлер палатасының көмегі арқасында нәтижелі жұмыстарды көріп отырмыз.

Уақытпен санаспай жұмыс жасап жатқан Палата мамандарының бірі Алма Аманбайқызы. Карантин басталғалы демалысты ұмытқан. Жұмысы, таңғы 7-ден телефон көтеруден басталады, әрі қарай кәсіпкерлердің автокөлігі, ондағы адамның ақпараты, фирмасы, тауары секілді барлық деректі жинап, тіркеп, тиісті орындарға жіберіп, мәселенің дер кезінде шешілуіне атсалысып отыр.

Ал, көктемгі егіске байланысты шаруалардың темір-терсегінен бастап, суына дейінгі проблемаларын шешіп жүрген Жасұлан Серіков, дихандардың күрішінің экспортталмай қалу қаупі төнгенде «дабыл» қағып, мәселені уақытында шеше білді. Шаруабасты Жасұлан билік пен агросаланың арасына «жол сала» білген азамат.

Блок-пост қойылған алғашқы ажиотаж күндерде бекеттерде кәсіпкерлер жан-айқайына құлақ түрген Мұрат Сұлтанғазыұлы, олардың кедергісіз жұмыс жасауы үшін проблемаларын облыстық, қалалық штабқа жеткізіп отырды. Қай жерге, ненің керек екенін ақпараттандырумен бірге кәсіпкерлердің проблемаларына анализ жасап, «Атамекенге» ұсыныстарда жіберіп отыр.

Сонымен қатар, кәсіпкерлердің заттарын экспортқа кедергісіз шығуы үшін қажетті сертификат берумен айналысып жатқан Айман Шаймаханқызына да күніне 10-15 адам шағымын жеткізеді. Әрине сертификат алу үшін. Әр кәсіпкердің жоқ дегенде 20-40 парақ қағазын үтір-нүктесіне дейін тексеруі қажет. Себебі, сертификат берудің жауапкершілігі аса жоғары. Арасында кеңес беру үшін хабарласатын 30-дан астам адамның телефон қоңырауына жауап беру де Айманның мойнында.

Бұлардан бөлек, Палата мамандарының барлығы да үй, кабинет бетін көрмей, штаб, жұмысшы топ отырыстарында кәсіпкерлердің мүддесін қорғап, қажетті ақпаратты жинап, есептеп, тиісті органдарға жіберуде.

Қызметтік міндеттерін мінсіз атқарып жүрген жандар үйде немесе кабинетте отырғысы-ақ келеді, бірақ дәл қазір азық-түлік тауары халыққа үзілмей жетіп тұруы үшін бар мүмкіндікті пайдаланып жұмыс істеуде.

Бүгінгі қалыптасқан жағдайға байланысты енгізілген карантин шараларына облыс тұрғындары үлкен жауапкершілікпен қарап, тәртіпке бағынуларын біз де өтініп сұраймыз. Халықтың салауатты өмірі үшін күресіп жүрген бүгінгі күннің қаһармандарына осылай қолдау білдірейік, ағайын!

Нұрбек Дәуренбеков

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: