/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 136,27 Өнеркәсібі 1 484,00
Жаз жаңа вирусты тоқтата ала ма?

Жаз жаңа вирусты тоқтата ала ма?

Әлем ғалымдары жоғары температураның дүниені шарпыған жұқпалы да қауіпті ауруға әсерін зерттеп жатыр.

15 Наурыз 2020 14:29 3583

Жаз жаңа вирусты тоқтата ала ма?

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Қытайда пайда болып, бүгінде әлемнің 100-ден астам елін шарпыған коронавирус эпидемиясына қатысты бір үлкен сауал әлі жауапсыз. Жаңа инфекция қазір көбінесе қыстан толық шықпаған мемлекеттерде кең таралып отыр. Ал, күн жылыса ол қандай сипат алады?

Тұмау тәрізді бұл жұмбақ ауру да суық жерде ұзағырақ тіршілік ететін вирустар тобына кіретін респираторлық инфекцияға жатады. Көптеген адамдар үшін коронавирус сондай ауыр емес, дененің қалшылдауымен, жөтелмен ғана шектеледі. Өзге біреулерде, әсіресе, егде жастағылар мен денсаулығында проблемасы барларда ол пневмонияға ұласып кетуі мүмкін.

Covid-19 Антарктикадан басқа барлық континентке жетті. Және де коронавирус жер шарының оңтүстік жартысында әзірге соншалықты өршіген жоқ. Температура қызса, жұқпалы аурудың жайылу қарқыны бәсеңдей ме деген мәселеге қатысты қазір бірнеше сұрақ туындап отыр:

Күн ысыса коронавирус жойыла ма?

Мұны ешкім білмейді. Коронавирус желтоқсанның соңында ғана анықталды. Сондықтан, ғалымдардың көбінің сөзінше, Covid-19-ды жұқтыру оқиғалары күн жылығанда азаятынын көрсететін мәлімет әзірге жоқ.

«Біз бұл вирустың әрі қарай тарайтын мүмкіндігі бар деп пайымдаймыз. Ол жаз кезінде жоғалып кетеді деп ешкімді босқа үміттендіргіміз келмейді», – дейді Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының төтенше оқиғалар жөніндегі жетекшісі, доктор Майкл Райан.

Сингапур Ұлттық Университетінің инфекциялық аурулар бойынша аға кеңесшісі доктор Даль Фишер де жоғары температураның эпидемияны баяулататынына аса сенімді емес.

«Мүмкін бұл инфекция әлемде кәдімгі тұмауға ұқсап кетуі үшін жылдар қажет болар. Әзірге ауа-райы қандай болса да, бізде оған қарсы табиғи иммунитет қалыптасқан жоқ. Бұл дерттің алдындағы осалдығымыз осы», – дейді сингапурлық ғалым.

Бірақ, Мэриленд Университетінің медицина доценті, доктор Мұхаммед Саджади жұқпалы дерттердің тарауында күн райы рөл ойнайды деген пікірде. Ол әріптестерімен зерттеу жүргізіп, Covid-19 тұрақты өршіген аймақтардағы температураның ғажап ұқсастығын – шамамен Цельси өлшемі бойынша 5-11 градус аралығында болғанын анықтаған.

Өзара байланыстағы вирустар

Коронавирус SARS, MERS тәрізді вирустармен генетикалық тұрғыдан байланысты. Ауыр және өткір респираторлық синдром (SARS) алғаш рет 2002 жылы Қытайда өршіп, ақыр соңында жер шарында 8000-ға жуық адамды науқастандырып, тек 2003 жылдың шілдесінде ғана ауыздықталды.

Бірақ, SARS-ты жаздың басталуы да тоқтата алмады. Осы аурудың эпицентрі – Азия мен Канададан өзге дүниеге сапарлар шектеліп, қауіпті инфекцияны адамға жеткізген пальмалық шаянтәрізділерді жою нәтижесінде SARS-тың жолына тосқауыл қойылды.

MERS – Таяу Шығыс респираторлық синдромы. Ол 2012 жылы анықталып, түйелерден адамдарға жаппай берілмесе де, ауық-ауық жұғып отырды. Оның өршуі шектеулі сипат алған.

«SARS пен MERS –ке қатысты деректерге сүйене отырып, коронавирустың да маусымдылығы жөнінде айту қиын. MERS өршіген шақта мен Араб түбегіне бардым, сол кезде онда ауаның температурасы Цельси өлшемі бойынша 43 градусты көрсетіп, күн күйіп тұрды», – дейді АҚШ-тың Миннесота Университетінің Инфекциялық ауруларды зерттеу орталығының директоры Майкл Остерхолм «Ассоушиэйтид пресс» агенттігіне берген сұқбатында.

Коронавирус неліктен оңтүстік жарты шарда эпидемияға айналмады?

Оған тым ерте болуы мүмкін; бұрынғы пандемиялар планетаның әр еліне жету үшін кейде бірнеше айды қажет етті.

Коронавирусты бақылау – проблема. Оның симптомдары тұмау, қызылша, безгек тәрізді қаптаған аурулардың белгілеріне өте ұқсас. Сондықтан, Covid-19-ды бірден айқындау оңай шаруа емес.

Гонконг Университеті Қоғамдық денсаулық мектебінің эпидемиология және биостатистика бөлімінің басшысы Бенджамин Коулингтің айтуынша, вирустың өршуіне адамдардың қыс мезгіліндегі тәртібі де әсер етеді.

«Күн суықта тұрғындар үйлерінде немесе ғимараттарда көбірек болады. Көп уақытты іште өткізіп, өзге адамдармен бір бөлмеде жиірек ұшырасады, оларға ауру жұқтыру ықтималдығы артады», – дейді Коулинг.

Сонымен қатар, Коулинг температураның көтерілуі вирустың әрі қарай тарауын тежейді дегенге сенбейді. Зерттеушінің пікірінше, күннің жылынуы эпидемияны баяулатса да, оны тоқтата алмайды. Бұған қоса, гонконгтық маман коронавирусты жұқтыру оқиғаларының тоғыз айдан кейін планетаның барлық жерінде тіркелетінін және әлемнің қазір соған беттеп бара жатқанын да атап өтті.

Коронавирус тараған елдердегі температура ұқсастығын байқаған Саджадиге оралсақ, профессор жұқпалы аурудың тез өршуіне бірнеше фактордың әсер ететін айтады. Оның сөзінше, Covid-19 біршама салқындау елдерді шарпып, Италия мен Иранның оңтүстік бөлігіне қатты соққы бермеген.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бас санитар Қытайдан келген дәрігерлер қандай жұмысқа тартылатынын түсіндіреді

Қазақстан және Қытай мамандарының қатысуымен өтетін онлайн-брифингті сағат 16:00-де ATAMEKEN BUSINESS телеарнасы тікелей эфирде көрсетеді. 

10 Сәуір 2020 15:42 370

Бас санитар Қытайдан келген дәрігерлер қандай жұмысқа тартылатынын түсіндіреді

Баспасөз-конференциясына бас санитар Айжан Есмағамбетова, Денсаулық сақтау министрлігінің қоғамдық денсаулық департаменті директоры Мағрипа Ембергенова,   Нұр-Сұлтан қаласының қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы басшысы Сәуле Қисықова және ҚХР СУАР халықтық ауруханасы бас дәрігерінің орынбасары Лу Чэнь, дәрігер-инфекционист Лу Сяобо қатысады.

Есжан Ботақара

 

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Ақмешіттің ақ халатты дәрігерлері «Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз» дейді.  

09 Сәуір 2020 21:47 1022

Халықтың өмірі үшін күресіп жүрген азаматтарға қолдау білдірейік

Ел басына күн туған төтенше жағдай уақытында Сіз бен Бізге қызмет етіп жүрген жандардың еңбектері ересен. Карантин уақытында бастарын «бәйгеге» тігіп, «көрінбейтін майдан» шебінде жүрген жандар сүреңсіз індетті ауыздықтау үшін күн-түн демей жұмыс істеуде. Солардың бірқатарын ел біле жүргені абзал.

Инфекциямен күрестің негізгі салмағы ақ халаттыларға түсіп тұр. Ушығып түрған індет дәрігерлер қауымына жауапкершілік жүгін еселеп артып берді.

Жай күннің өзінде халықтың саулығы жолында қарбалас тірлік кешетін  олар бүгінде тіпті күрделі жағдайда еңбек етуде. Өйткені бар үміт – дәрігерлерде. Антына берік ақ халаттылар үй бетін көрмей науқастарды аман алып қалу жолында жүр. Қызылорда облысында ауру анықталған алғашқы күннен бері эпидемиолог, инфекционист мамандар аяғынан тік тұрып қызмет етіп жатыр.

«Соңғы науқас жазылғанша, үйге қайтпаймыз», дейді Жаңақорған ауданаралық ауруханасының жоғары санатты аға дәрігер-эпидемиологы Асқан  Отарбеков.

«Бекітілген тәртіп бойынша медицина маманы науқас қашан айығып кеткенше үйіне жіберілмейді. Оларға науқастар жатқан ғимарат ішінен шығуға рұқсат жоқ. Соңғы пациент жазылып шыққан соң ғана үйіне бара алады. Дәрігер-медбикелеріміз осы тәртіпке бағынып, жұмыстарын атқаруда. Менің өзім ауру анықталған алғашқы күннен бастап, үйіме барған жоқпын. Отбасыммен тек телефон арқылы ғана сөйлесемін. Науқастардың жағдайының күрт төмендеп кетпеуіне, дертінен айығып үйлеріне аман-есен оралуларына біз жауаптымыз», – дейді ол.

Асқан Бердіұлының айтуынша, аудандық инфекциялық бөлімде 25 қызметкер бар екен. Он маман науқастардың айығып кетуі үшін тынбай еңбек етуде. Бүгінде ем алып жатқан науқастардың жағдайы қалыпты, асқынулар болып жатқан жоқ. Медицина мамандары күшейтілген жұмыс режиміне көшкен.

Төтенше жағдайда тұрғындар тарапынан сан сауалдардың болуы заңды. Мемлекеттік қызметті ұғынықты жеткізіп отырған ХҚКО мамандары да қашықтан жұмыс жасауға көшкен. Күрделі ахуалға қарамастан сан-салалы сауалдарға жауап беріп отырған қызметкердің бірі Жанар Абибуллаева. Тәжірибелі маман бейнеқоңырау арқылы Арал халқына онлайн түрде қызмет көрсетуде.

«Үйде жұмыс істеу әрине қиын. Әрі қолайсыз. Бірақ қазіргі жағдай соны талап етіп отыр. Күніне 150-ге жуық қоңырауға жауап беріп, кеңес беремін. Тұрғындар онлайн ЭЦҚ алу, мобильді азаматтар базасына тіркелу және түрлі мемлекеттік анықтамаларды алу бойынша хабарласады. Халықтың разылығы үшін үлгеруге тырысамын. Бұл қиындықтарды жеңетінімізге сенемін»,  – дейді Жанар.  

«Атамекен» ҰКП облыстық Кәсіпкерлер палатасы індет кезінде болуы мүмкін барлық жағдайды талдап, алдын ала іске кірісіп кеткен бірден-бір ұжым. Әрбір кәсіпкердің шешілген мәселесімен бірге қуанып, кедергіге бірге қиналатын Палата өкілдері тек штабта ғана емес, әр аудандағы кәсіпкерлерді құқықтық ақпараттандырып, тіпті кей мәселелерді дереу шешіп жатыр.

Шаруа жайын күйттеп жүрген кәсіпкерлерге көктемнің әрбір күні алтынмен тең. Қысылтаянда берілген көмектің сауабы да зор. Әсіресе карантин уақытындағы блок-посттардан өту, кәсіпкерлердің халыққа қажетті тауарларын өткізуі үлкен қиындық тудырса да, Кәсіпкерлер палатасының көмегі арқасында нәтижелі жұмыстарды көріп отырмыз.

Уақытпен санаспай жұмыс жасап жатқан Палата мамандарының бірі Алма Аманбайқызы. Карантин басталғалы демалысты ұмытқан. Жұмысы, таңғы 7-ден телефон көтеруден басталады, әрі қарай кәсіпкерлердің автокөлігі, ондағы адамның ақпараты, фирмасы, тауары секілді барлық деректі жинап, тіркеп, тиісті орындарға жіберіп, мәселенің дер кезінде шешілуіне атсалысып отыр.

Ал, көктемгі егіске байланысты шаруалардың темір-терсегінен бастап, суына дейінгі проблемаларын шешіп жүрген Жасұлан Серіков, дихандардың күрішінің экспортталмай қалу қаупі төнгенде «дабыл» қағып, мәселені уақытында шеше білді. Шаруабасты Жасұлан билік пен агросаланың арасына «жол сала» білген азамат.

Блок-пост қойылған алғашқы ажиотаж күндерде бекеттерде кәсіпкерлер жан-айқайына құлақ түрген Мұрат Сұлтанғазыұлы, олардың кедергісіз жұмыс жасауы үшін проблемаларын облыстық, қалалық штабқа жеткізіп отырды. Қай жерге, ненің керек екенін ақпараттандырумен бірге кәсіпкерлердің проблемаларына анализ жасап, «Атамекенге» ұсыныстарда жіберіп отыр.

Сонымен қатар, кәсіпкерлердің заттарын экспортқа кедергісіз шығуы үшін қажетті сертификат берумен айналысып жатқан Айман Шаймаханқызына да күніне 10-15 адам шағымын жеткізеді. Әрине сертификат алу үшін. Әр кәсіпкердің жоқ дегенде 20-40 парақ қағазын үтір-нүктесіне дейін тексеруі қажет. Себебі, сертификат берудің жауапкершілігі аса жоғары. Арасында кеңес беру үшін хабарласатын 30-дан астам адамның телефон қоңырауына жауап беру де Айманның мойнында.

Бұлардан бөлек, Палата мамандарының барлығы да үй, кабинет бетін көрмей, штаб, жұмысшы топ отырыстарында кәсіпкерлердің мүддесін қорғап, қажетті ақпаратты жинап, есептеп, тиісті органдарға жіберуде.

Қызметтік міндеттерін мінсіз атқарып жүрген жандар үйде немесе кабинетте отырғысы-ақ келеді, бірақ дәл қазір азық-түлік тауары халыққа үзілмей жетіп тұруы үшін бар мүмкіндікті пайдаланып жұмыс істеуде.

Бүгінгі қалыптасқан жағдайға байланысты енгізілген карантин шараларына облыс тұрғындары үлкен жауапкершілікпен қарап, тәртіпке бағынуларын біз де өтініп сұраймыз. Халықтың салауатты өмірі үшін күресіп жүрген бүгінгі күннің қаһармандарына осылай қолдау білдірейік, ағайын!

Нұрбек Дәуренбеков

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: