/img/tv1.svg
RU KZ
Жұмбақ вирус

Жұмбақ вирус

Шетел асқан коронавирус қазір бүкіл әлемді алаңдата бастады.    

15:08 18 Қаңтар 2020 3460

Жұмбақ вирус

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Қытайда жұмбақ вирустан екінші адам қайтыс болды. Және де оған тағы ондаған тұрғын шалдығып, солардың үшеуі Азияның өзге елдерінде ауруханаға түсіп отыр. 

Жергілікті биліктің мәлімдеуінше, 69 жастағы ер адам Қытайдың орталығындағы Ухань қаласында жан тәсілім еткен. Бұл қала талай адамның ажалына себеп болған SARS (ауыр әрі өткір респираторлық синдром) патогені тектес коронавирустың эпицентріне айналып отыр. 

2002-2003 жылдары материктік Қытайда 349, Гонконгте 229 адамның өмірін жалмаған SARS-пен байланысты болғандықтан, ол қазір бүкіл әлемді алаңдатып отыр.  

Бүгінде Қытайда жаңа вируске қатысты пневмониямен 41 адам госпитальге түскен. Бірақ, британдық эксперттер (Лондон империалдық колледжінің зерттеушілер) олардың саны 1700-ден асып кеткенін болжап отыр. 

Ухань денсаулық сақтау комиссиясының дерегінше, 12 адам дертінен айығып, үйлеріне жіберілгенімен, бес пациент ауыр халде жатыр. 

Қайтыс болған егде жастағы адам желтоқсанның 31-де науқастанып, бес күннен кейін оның жағдайы өкпе туберкулезінен және түрлі органдарының зақымдануынан тіпті нашарлап кеткен. 

Бұл вирус осы аптада Қытайдан тыс жерлерде де табылды. Белгісіз коронавирус симптомымен екі адам Таиландта, бір науқас Жапонияда карантинге алынды. Олар госпитальге түспес бұрын Уханьға сапар шеккен.  

Ухань әкімшілігінің мәлімдеуінше, қауіпті вирустың ошағы – теңіз өнімдерін сататын жергілікті базар. Бұл сауда орны қаңтардың 1-де жабылды. 

Адамнан адамға жұғуы мүмкін бе?

Өткен аптада Уханьда 61 жастағы ер адам пневмониядан жазылмай, о дүниеге аттанды. Оның ажалы дәл осы жұмбақ вирустан келді деген күдік бар. 

Бұл инфекцияның адамнан адамға жұққаны туралы бұлжымас фактілер әзірге жоқ. Алайда, Ухань дәрігерлері оның күндердің күнінде адамнан адамға берілуі мүмкін екенін «жоққа шығара алмайтынын» мәлімдеп отыр. 

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы докторларының сөзінше, «әсіресе, бір-бірімен байланыстағы отбасы мүшелері арасында» коронавирус адамнан адамға жұғып жатса, бұл таңданатын жағдай болмауы мүмкін. Өйткені, Ухань денсаулық сақтау комиссиясының дерегінше, теңіз өнімдері базарында жұмыс істеген ер адамға қойылған диагноз оның әйеліне де қойылған. 

Дегенмен, Таиландта осындай ауруға ұшыраған әйел бұл базарға бармаған. Мұны Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мамандары растап отыр. Олардың сөзінше, Қытайдан жетіп, карантинге түскен қытайлық азаматтың жағдайы апта басында қалыпты болды. 

Жапониядағы пациент госпитальден шықты. Ол да Уханьдағы теңіз өнімдері базарына бас сұқпаған. Дегенмен, жапондық медиктердің болжамынша, бұл ер адам Уханьда жүргенде жұмбақ вирусты жұқтырған адаммен байланыста болса керек.

Коронавирустар – тұмаудан бастап, SARS-қа дейінгі түрлі инфекцияларға шалдықтыратын вирустардың үлкен тобы. Олардың кейбірі жеңіл-желпі ауруға ұшыратса, ендігі бірі MERS (Таяу Шығыс Респираторлық Синдромы), тәрізді адамды қалшылдататын, жөтелдіретін, деміктіретін дертке душар етуі мүмкін. Айта кетсек, бұл вирус 2012 жылы Сауд Арабиясында анықталған еді.  

SARS болса, 2002 жылы Қытайдың оңтүстігінен табылып, кейін оны әлемнің 37 елінде 8 мыңнан астам адам жұқтырып, солардың 800-ге жуығы ем қонбағандықтан, о дүниелік болды. 

Қазақстан да сақ

Қазақстан әуежайлары мен вокзалдарында Қытайдан келетін жолаушылардың температурасы тексеріліп жатыр. Олардың барлығы тепловизордан өтуі керек. Егер ауруға қатысты күдік туындаса, медиктер тексеруден өтуді ұсынады. Дәрігерлер құпия вирус қазақстандықтарға да жұғуы мүмкін деп қауіптеніп отыр. Мұны inbusiness.kz-ке жақында ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау жөніндегі мемлекеттік комитетінің көліктегі тауарлар мен қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаментінің жетекшісі Ермек Тоқбергенов айтып берді. 

Сонымен қатар, осы комитеттің төрайымы Людмила Бюрабекова мәлімдегендей, Қытайда жаңа коронавирус таралып жатқандықтан, қазақстандық пилоттар құрамы мен бортсеріктер арнайы дайындықтан өтіп, Қытайдан келіп-кетіп жатқан азаматтар үшін арнайы ескертпелер әзірленген. 

Және де бұл комитет еліміздің сыртқы істер министрлігін Қазақстаннан шетелге аттанатын барлық адамдарды қалыптасқан жағдай бойынша хабарландыру туралы құлағдар етіп отыр.

Қазір Сингапур мен Гонконг Уханьннан жеткен жолаушыларды скринингтен өткізіп жатыр. Осындай тексеруді жұма кұні Құрама Штаттар үкіметі Сан-Франциско, Лос-Анджелес, Нью-Йорк авиациялық порттарында жүргізе бастады.

Айта кету керек, Уханьнның халықаралық әуежайы күніне 19  миллион адамға қызмет көрсетеді. Бірақ, күніне солардың 3400-і ғана халықаралық рейстермен сапарға аттады екен. 

Арыс Әділбекұлы

Коронавируспен кімдер сәтті күресіп жатыр және неліктен?

Коронавирус эпидемиясы ғаламдық төтенше жағдай деп жарияланғаннан кейін сегіз ай өткенде дүниежүзі елдері пандемиямен күресте әртүрлі нәтиже көрсетіп отыр.  

27 Қыркүйек 2020 12:36 226

Дайындық пен тәжірибенің көмегі

Әлем елдері түрлі стратегия қабылдағанымен, олардың пандемиямен күресі бір-біріне ұқсас: инфекцияланғандарды анықтау (тестілеу, қадағалау) және вирустың тарауын мейлінше азайту шаралары (оқшаулау, карантин және өзге де профилактикалық шаралар). Қытайда 2003 жылы пайда болған өткір респираторлық синдромнан (SARS) немесе атипті пневмониядан ауыр сабақ алғандар алғашында «ковид» эпидемиясына едәуір тиімді жауап бере білді. Мәселен, Тайвань ертерек медициналық тексеру жүргізіп, елді жіті тестілеуден өткізіп, науқастардың кімдермен байланысқанын мұқият қадағалап, коронавирус инфекциясын сәуірде-ақ тоқтатты. Сонымен қатар, Азияда  SARS індетінен кейін маска тағудың үйреншікті жағдайға айналуы да биылғы пандемияны сәттірек еңсеруге көмектескен. 

Ертерек тестілеудің пайдасы

Тестілеуге және науқастардың байланысын қадағалауға қаңтарда кіріскен Оңтүстік Корея, Германия пандемияның бірінші толқынын өзгелерден бұрын тоқтатты. Тестілеу саясаткерлерге күшейіп келе жатқан қауіпке жылдам қарсы тұруға және халықты қатердің растығына сендіруге мүмкіндік берді. Ерте қимылдағанның пайдасы ұзаққа жетіп отыр.  Жаздың соңында екі елде де ауырғандар саны қайта көбейді. Бірақ, бұл мемлекеттер осыған дейін вирустың деңгейін төмендеткені сонша, қазір онымен күрес аса қиынға соғып отырған жоқ. Керісінше, кейбір сарапшылар бір жыл бұрын АҚШ пен Ұлыбританияны пандемияға ең дайын елдер деп атаған еді. Бірақ, олар тестілеуді ертерек жүргізген жоқ. Соның салдарынан вирус бақылаусыз тарап, халықтың денсаулық сақтау саласындағы шенеуніктерге сенімі сетінеп, екі елде «ковидтан» өлгендер әлем бойынша жан басына шаққанда ең көп тіркеліп отыр.

Географияның маңызы

Исландия, Жаңа Зеландия сияқты аралдық мемлекеттер сырттан ешкімді кіргізбей, өздерін толық оқшаулап, коронавирус жұқтыру оқиғаларын мейлінше азайтты. Географиялық орналасудың проблемалық тұстары да бар. Мәселен, сәуір-мамыр айларында экономикасын қайта ашуға кіріскен Қытай вирустың жаңадан өршуін тоқтату үшін Солтүстік Кореямен, Ресеймен арадағы шекараларында сақтық шараларын күшейтуге мәжбүр болды. Ал, Еуропада тұрғындардың шетелге жиі шығуы эпидемияны қайта қоздырып, жазғы демалыс маусымы кезінде аймақ үкіметтерін тағы да әбіргерге түсірді.

Темірдей тәртіп тактикасы

Саясаттанушы София Феннер наурыздағы сараптамасында авторитарлық режимдер де, демократиялық елдер де вируспен күресте жақсы нәтижеге қол жеткізе алады деген қорытындыға келді. Мұндай жағдайда инфрақұрылымның, жедел әрекет ететін сенімді мемлекеттік қызметкерлердің, лидерлердің болуы шешуші рөл ойнаған. Қытай пандемияны тоқтату үшін қаңтарда ондаған миллион адамды темірде тәртіппен карантинге жауып, бүкіл әлемді таң қалды. Бұл әрекет нәтиже бергендіктен, оны дереу өзге континенттердегі елдер қайталады. Қытай қайта ашылғанда да таң қалдырды. Мысалы, оның үкіметі мемлекеттік мекемелердің, телефон байланысы операторларының мәліметтері мен азаматтардың сапарларға шығу тарихын пайдаланып, адамдардың қозғалыс еркіндігін вирус жұқтыру қауіптілігіне қарай түрлі деңгейде шектеді. Бұл шараның тиімді болғаны сонша, пандемия басталған Уханьда жазға таман бірнеше ғана вирус жұқтыруға оқиғасы тіркеліп, ел туралы бұрынғыдай мәлімет жинау қажет болмай қалды. 

Шектеудің аздығы да тиімді

Қатаң шектеусіз де эпидемияны еңсеруге болады. Мысалы, Жапония екі рет өршіген вирусқа міндетті карантинсіз-ақ тосқауыл қойды. Есесіне, әлеуметтік бірлігі жоғары елде жабық кеңістіктен, адам көп жиналатын жерлерден, жақын байланыстан қашуды насихаттай ақпараттандыру науқаны қызу жүргізілді. Германия да көршілерімен салыстырғанда карантиннің жеңіл түрін енгізіп, пандемиямен күресте науқастардың байланыстарын қадағалауға көбірек мән берді. Бұл іске медик-студенттер мен құтқарушылар да тартылды. Олардың қажырлы еңбегінің арқасында Германия АҚШ-пен салыстырғанда коронавирустан әлдеқайда аз адам жоғалтты.

Үкіметке сенім

Халықтың үкіметке сенімі, әсіресе, ақпарат пен ғылыми зерттеулер (олардың кейбірі нашар болуы мүмкін) және бір-біріне қарама-қайшы мәліметтер тасқыны күшейген шақта аса қажет.  Билікке күмәні көп елдерде түрлі конспирациялық теорияларға сенім күштірек. Кейбір комментаторлар бұл жағдайды «инфодемия» деп атап жүр. Қаңтардың 8-де Иран үкіметі украиналық ұшақты әскерилердің қателікпен атып түсіргенін жасырамын деп, халық алдында жалған сөйледі. Содан кейін жергілікті тұрғындар биліктің вирус туралы ескертпелеріне де иланбастан, жаппай сапарларға аттанып, Наурыз мерекесін тойлады.  АҚШ-та сан мың адам штаттардың астаналарында карантинге наразылық білдіріп, экономиканы қайта ашуды талап етті. Қазір екі елде де «ковид» жұқтырғандар аз емес. Латын Америкасында Бразилия мен Мексика лидердері пандемиядан төнген қатерді әу-баста жоққа шығарып, кейін бұл елдер осы аймақта ғана емес, әлемде де коронавирустан көп адам жоғалтқандар санатына енді.

Арыс Әділбекұлы

Қытайда 100 миллионнан астам адам карантинге қайта жабылды

Қауіпті инфекцияның жаңа ошағы Ресеймен шекаралас аймақтан табылып отыр.

19 Мамыр 2020 17:23 3770

Қытайдың солтүстік-шығысында 108 миллиондай адам қайтадан карантинге оралып жатыр. Себебі аймақта инфекция ошақтары тағы да табыла бастаған. Мұны мамырдың 18-інде «Блумберг» хабарлады. Америкалық агенттіктің дерегінше, бүкіл елде экономика қайта ашылып жатқанда, Цзилинь провинциясының қалаларында пойыздар мен автобустар тоқтап, мектептерде сабақ доғарылып, ондаған мың адам карантинге жабылды. Қатаң шектеу шаралары «эпидемия артта қалды» деп, арқаны кеңге салған халықтың көңілін су сепкендей басқан.

«Адамдар қайтадан сақтана бастады. Далада ойнайтын балалар да маска тағуға міндеттелді.  Дәрігерлер вирустан қорғайтын киімді қайта киді. Өкінішті. Себебі мұның бәрі қашан аяқталатынын білмейсің», – дейді Ляонинь провинциясының Шэньян қаласының тұрғыны Фань Пай «Блумбергке» берген сұхбатында.

Цзилинь провинциясының Шулан қаласының үкіметі WeChat әлеуметтік желісі арқылы мәлімдегендей, ол өз аймағында вирустың тарауын тоқтату үшін өте қатаң шара қолдануға әзір. Бұнда дауасы жоқ ауру табылған тұрғын үй кешендері жабылып, әр отбасынан бір адамға ғана ең қажетті тауарларды сатып алу үшін екі күнде бір мәрте үйден екі сағатқа шығуға уақыт берілмек.

Цзилинь қаласының өзінде де әлеуметтік алшақтау мен карантин күшейтіліп жатыр. Жалпы алғанда, ақпан-наурыз айларында - эпидемия өршіген шақта, Цзилинь провинциясында тек 127, Хубэйде 68 мың адамнан коронавирус табылды. Осындай айырмашылыққа қарамастан, бүкіл Қытайда карантиндік шектеулер бірдей күшейтілді.

Қазір Цзилиньде тура сол кездегідей ахуал. Тауар жеткізу компаниялары тоқтап, дәріханаларда лихорадкаға қарсы препараттарды сатуға тыйым салынған. Себебі бұл дәріні адамдар коронавирустың симптомын жасыру үшін ішуі мүмкін.

«Блумбергтің» өзге бір дерегінше, коронавирус жұқтыру оқиғалары тіркелмеген аудандарда да жергілікті халық қайта оралған карантинге өкпелі. 

«Жұрттың бәрінен қайта маза кетті. Бүкіл елдегі жағдай қалпына келіп жатқанда, Цзилинь провинциясы ең қатты зардап шеккен ауданға айналады деп еш ойламаппын»,– дейді Ван Юемей.

«Қытай өткен жылдың соңында Уханьда басталған эпидемияға тым кешігіп жауап берді», – деп әлемде үлкен сынға ұшырады. Сондай сындарға енді жол бермеу үшін президент Си Цзиньпин әкімшілігі солтүстік-шығыста коронавирустың тез тарауын тоқтатуға ерте қамданды деген болжам бар. Орталық үкіметтің Уханьдағы эпидемиямен күреске жауапты өкілі – вице-премьер Сунь Чунлань 13 мамырда Цзилиньге барды. Содан кейін Шулань қаласының жоғары лауазымды компартия өкілі өзге бес кадрмен бірге отставкаға жіберілген.

Кейбір бақылаушының ойынша, осы аптада Бейжіңде жыл сайын өтетін саяси кездесу басталады. Соның қарсаңында Қытайда инфекцияны тоқтатуға қысым күшейе түспек. Ол съезд наурызда ашылуы керек еді. Бірақ эпидемияға байланысты сессияны кейінге қалдыруға тура келді. Алқалы жиынға елдің түкпір-түкпірінен мыңдаған делегат жиналып, үкіметтің күн тәртібінде тұрған жоспарларын мақұлдауға тиіс және орталықтағы басшылық сол кездесу кезінде елде тұрақтылық пен тыныштық орнағанына мүдделі.

Жергілікті дәрігерлер эпидемияның жаңа ошағының қайдан пайда болғанын әзірге нақты білмейді. Дегенмен, болжамдарға қарағанда, қауіпті инфекцияны бұл аймаққа Ресейден оралғандар жеткізуі мүмкін. Айта кетсе, РФ бүгінде Еуропада COVID-19 эпидемиясы ең қатты өршіген елдердің бірі атанып отыр.

«Вирус жұқтыруы мүмкін шетелден оралғандарды карантин орталықтарына орналастыруға жауапты тұлғалар жақсы жұмыс істеуі керек. Өзге мемлекеттерден инфекция тасушылар мен жергілікті індет ошақтары эпидемияны тоқтату жолындағы күреске салмақты еселеп түсіріп отыр», –дейді Қытай Ұлттық денсаулық сақтау комиссиясының өкілі Ван Бинь жексенбі күні өткен брифингте.

Жаңа табылған індет ошақтары Қытайдың көп бөлігінің вирус алдында осалдығын ескертетіндей. Айта кетсек, бұл мемлекетте эпидемияның бірінші толқыны негізінен Хубэй провинциясымен шарпығаны белгілі.

«Қытайлықтардың көбі бүгінде COVID-19 инфекциясын жұқтыруға бейім. Себебі олардың иммунитеті бұл аурумен күреске жеткіліксіз. Еліміз үлкен проблемаға тап болып отыр. Біздегі жағдай өзге мемлекеттердегі ахуалдан жақсы емес», – дейді CNN телекомпаниясына берген сұқбатында Қытайдың бас эпидемиологы Чжун Наньшань.

Арыс Әділбекұлы