/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 29 238,15 Hang Seng 27 643,95
РТС 1 538,53 KASE 2 340,49
FTSE 100 7 437,55 Мыс 5 743,06
Жұмбақ вирус

Жұмбақ вирус

Шетел асқан коронавирус қазір бүкіл әлемді алаңдата бастады.    

18 Қаңтар 2020 15:08 1661

Жұмбақ вирус

Қытайда жұмбақ вирустан екінші адам қайтыс болды. Және де оған тағы ондаған тұрғын шалдығып, солардың үшеуі Азияның өзге елдерінде ауруханаға түсіп отыр. 

Жергілікті биліктің мәлімдеуінше, 69 жастағы ер адам Қытайдың орталығындағы Ухань қаласында жан тәсілім еткен. Бұл қала талай адамның ажалына себеп болған SARS (ауыр әрі өткір респираторлық синдром) патогені тектес коронавирустың эпицентріне айналып отыр. 

2002-2003 жылдары материктік Қытайда 349, Гонконгте 229 адамның өмірін жалмаған SARS-пен байланысты болғандықтан, ол қазір бүкіл әлемді алаңдатып отыр.  

Бүгінде Қытайда жаңа вируске қатысты пневмониямен 41 адам госпитальге түскен. Бірақ, британдық эксперттер (Лондон империалдық колледжінің зерттеушілер) олардың саны 1700-ден асып кеткенін болжап отыр. 

Ухань денсаулық сақтау комиссиясының дерегінше, 12 адам дертінен айығып, үйлеріне жіберілгенімен, бес пациент ауыр халде жатыр. 

Қайтыс болған егде жастағы адам желтоқсанның 31-де науқастанып, бес күннен кейін оның жағдайы өкпе туберкулезінен және түрлі органдарының зақымдануынан тіпті нашарлап кеткен. 

Бұл вирус осы аптада Қытайдан тыс жерлерде де табылды. Белгісіз коронавирус симптомымен екі адам Таиландта, бір науқас Жапонияда карантинге алынды. Олар госпитальге түспес бұрын Уханьға сапар шеккен.  

Ухань әкімшілігінің мәлімдеуінше, қауіпті вирустың ошағы – теңіз өнімдерін сататын жергілікті базар. Бұл сауда орны қаңтардың 1-де жабылды. 

Адамнан адамға жұғуы мүмкін бе?

Өткен аптада Уханьда 61 жастағы ер адам пневмониядан жазылмай, о дүниеге аттанды. Оның ажалы дәл осы жұмбақ вирустан келді деген күдік бар. 

Бұл инфекцияның адамнан адамға жұққаны туралы бұлжымас фактілер әзірге жоқ. Алайда, Ухань дәрігерлері оның күндердің күнінде адамнан адамға берілуі мүмкін екенін «жоққа шығара алмайтынын» мәлімдеп отыр. 

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы докторларының сөзінше, «әсіресе, бір-бірімен байланыстағы отбасы мүшелері арасында» коронавирус адамнан адамға жұғып жатса, бұл таңданатын жағдай болмауы мүмкін. Өйткені, Ухань денсаулық сақтау комиссиясының дерегінше, теңіз өнімдері базарында жұмыс істеген ер адамға қойылған диагноз оның әйеліне де қойылған. 

Дегенмен, Таиландта осындай ауруға ұшыраған әйел бұл базарға бармаған. Мұны Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мамандары растап отыр. Олардың сөзінше, Қытайдан жетіп, карантинге түскен қытайлық азаматтың жағдайы апта басында қалыпты болды. 

Жапониядағы пациент госпитальден шықты. Ол да Уханьдағы теңіз өнімдері базарына бас сұқпаған. Дегенмен, жапондық медиктердің болжамынша, бұл ер адам Уханьда жүргенде жұмбақ вирусты жұқтырған адаммен байланыста болса керек.

Коронавирустар – тұмаудан бастап, SARS-қа дейінгі түрлі инфекцияларға шалдықтыратын вирустардың үлкен тобы. Олардың кейбірі жеңіл-желпі ауруға ұшыратса, ендігі бірі MERS (Таяу Шығыс Респираторлық Синдромы), тәрізді адамды қалшылдататын, жөтелдіретін, деміктіретін дертке душар етуі мүмкін. Айта кетсек, бұл вирус 2012 жылы Сауд Арабиясында анықталған еді.  

SARS болса, 2002 жылы Қытайдың оңтүстігінен табылып, кейін оны әлемнің 37 елінде 8 мыңнан астам адам жұқтырып, солардың 800-ге жуығы ем қонбағандықтан, о дүниелік болды. 

Қазақстан да сақ

Қазақстан әуежайлары мен вокзалдарында Қытайдан келетін жолаушылардың температурасы тексеріліп жатыр. Олардың барлығы тепловизордан өтуі керек. Егер ауруға қатысты күдік туындаса, медиктер тексеруден өтуді ұсынады. Дәрігерлер құпия вирус қазақстандықтарға да жұғуы мүмкін деп қауіптеніп отыр. Мұны inbusiness.kz-ке жақында ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау жөніндегі мемлекеттік комитетінің көліктегі тауарлар мен қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаментінің жетекшісі Ермек Тоқбергенов айтып берді. 

Сонымен қатар, осы комитеттің төрайымы Людмила Бюрабекова мәлімдегендей, Қытайда жаңа коронавирус таралып жатқандықтан, қазақстандық пилоттар құрамы мен бортсеріктер арнайы дайындықтан өтіп, Қытайдан келіп-кетіп жатқан азаматтар үшін арнайы ескертпелер әзірленген. 

Және де бұл комитет еліміздің сыртқы істер министрлігін Қазақстаннан шетелге аттанатын барлық адамдарды қалыптасқан жағдай бойынша хабарландыру туралы құлағдар етіп отыр.

Қазір Сингапур мен Гонконг Уханьннан жеткен жолаушыларды скринингтен өткізіп жатыр. Осындай тексеруді жұма кұні Құрама Штаттар үкіметі Сан-Франциско, Лос-Анджелес, Нью-Йорк авиациялық порттарында жүргізе бастады.

Айта кету керек, Уханьнның халықаралық әуежайы күніне 19  миллион адамға қызмет көрсетеді. Бірақ, күніне солардың 3400-і ғана халықаралық рейстермен сапарға аттады екен. 

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Тұрғындар шеруге шыққаннан кейін, Бейжің Нарын облысында ауқымды логистикалық орталық салмайтын болды. 

19 Ақпан 2020 15:24 50

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Қытайлық компания Қырғызстанда 280 млн долларға сауда және логистикалық орталық салу жоспарынан бас тартты. Мұндай шешім жүздеген адам шеруге шығып, Бейжіңге наразылық білдіргеннен кейін қабылданып отыр.

Қырғызстанның Қытаймен шекаралас ауданында орналасқан «Ат-Башы» еркін экономикалық аймағында қоймалар, көлік терминалдарын, қонақүйлер мен өзге де нысандардарды тұрғызу туралы келісімге былтыр президент Си Цзиньпиннің Орталық Азияға сапары кезінде қол қойылды.

Алайда бұл идея жергілікті халыққа ұнамады. Тұрғындар оны алып көршіге жер беру деп қабылдап, жобаны тоқтатуды талап етіп, бірнеше рет митинг ұйымдастырған.

China’s One Lead One компаниясы мен оның қырғыз серіктестері құрылыстың доғарылатынын дүйсенбі күні хабарлады. Өйткені «халықтың бір бөлігі қарсылық білдіріп жатқанда, мұндай ұзақмерзімдік жобаны жүзеге асыру» мүмкін болмаған.

«Олар тәуекелді ескеріп, осындай шешім қабылдап отыр», – дейді Қырғыз Республикасы премьер-министрінің баспасөз өкілі Мұхаммедқали Әбілғазиев.

Былтыр Қырғызстанның Нарын облысының тұрғындары Қытайдың алтын өндіруші компаниясының жұмыскерлерін суды улады, малды қырды деп айыптап, олармен қақтығысты. Сол оқиға кезінде 20 адам жараланып, Бейжің Бішкекті дипломатиялық деңгейде айыптаған еді. Дегенмен, қырғыз үкіметі топырақ пен судан химиялық заттар мен жоғары деңгейдегі радиацияны таппағанын хабарлады.

Салынбай қалған логистикалық орталық дәл осы аймақта бой көтеруі тиіс еді.  «Рейтердің» хабарлауынша, мұндай жанжалдар елдің өзге аймақтарында да болды.

Бірлескен кәсіпорын өкілдерінің сөзінше, логистикалық орталық салынып, іске қосылғанға дейін-ақ 15 мыңдай адамды жұмыспен қамтамасыз етер еді.

Қырғызстанның орталығындағы Нарын аймағы полицейлерінің мәлімдеуінше, бұл құрылысқа қарсы демонстрацияға мың шақты адам қатысты. Өзге бір мәліметтерге қарағанда, орталыққа екі мыңдай кісі жиналды. Бішкектің Ала-Тоо алаңында өткен шеруге кейбіреулер республика туын желбіретіп, атпен барған.

«Біз Қытайға жер бермейміз», – дейді митингке қатысушылардың бірі «Франс-пресс» агенттігіне берген сұхбатында.

Қырғыз үкіметінің атын көрсетпеуді өтінген бір өкілі осы агенттікке айтқандай, халықтың көтерілуіне «логистикалық орталықты салатын қырғыз-қытай бірлескен кәсіпорны құрылысқа қажетті жерді жалға алмай, өздері иеленбек» деген қауесет себепші.

Белсенділердің бірі Аманбол Бабакуловтың айтуынша, демонстранттар шенеуніктерге жобаны 1 наурызға дейін доғармасаңдар, «нақты қадам» жасаймыз деп ескерту жасаған.

Айта кетсек, Қырғызстан да  Бейжіңнің  ғаламдық сауда инфрақұрылымын салуға бағытталған «Бір белдеу, бір жол» атты амбициялық бастамасына тартылған ел.  Кейбір сарапшылардың ойынша, логистикалық орталық құрылысының доғарылуы Азияда, Еуропада, Африкада жүзеге асырылып жатқан осынау инициативаның Қырғыз жерінде уақытша тоқтағанын білдіреді.

Арыс Әділбекұлы

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Қытайдың жабайы табиғатқа тәбеті коронавирустан кейін де жалғасуы мүмкін. 

18 Ақпан 2020 11:50 290

Жануарлар тек адам үшін жаралған ба?

Соңғы екі аптада Қытай полициясы бүкіл ел аумағында үйлерге, мейрамханаларға, базарларға рейд жүргізіп, 700-ге жуық адамды жабайы жануарларды аулады, жеді, сатты деген күдікпен тұтқындап әкетті.

Науқан барысында 40 мыңдай мақұлық тәркіленді. Олардың қатарында тиіндер, ақ тышқандар, қабан шошқалар және тағы басқа аңдар бар. Кейбір сарапшылар осыған қарап,  Қытайдың жабайы жануарларды тұтыну және оларды медициналық мақсатқа пайдалану тәбетінің бір түнде жоғалып кетпейтінін болжап отыр.

Есектің, бұғының, иттің, қолтырауынның  және өзге де жануарлардың етін заңды түрде сатумен айналысатын саудагерлер «Рейтер» агенттігіне берген сұхбатында айтқандай, олар базарлар ашылысымен үйреншікті бизнестеріне қайта кіріседі.

«Адамдарға жабайы жануарлар мен өсімдіктер ұнайды. Жұрт оларды жеу үшін немесе сыйға тарту үшін сатып алады», – дейді Гонг есімді кәсіпкер. Ол қолтырауын мен бұғының етін қазір үлкен тоңазытқышта сақтап, байбалам басылғасын супермаркеттерге өткізуді жоспарлап отыр.

Ғалымдардың ойынша, жаңа коронавирус адамдарға жарқанаттардан панголин (кішкентай сүтқоректі кесіртке) арқылы жеткен. Құмырсқаны қорек ететін панголиндер Қытайдың дәстүрлі медицинасында жоғары бағаланады. Дегенмен, зерттеушілер бұл нұсқаға әзірге бұлжымас дәлел таппай отыр.

Қауіпті инфекция алғаш рет Ухань қаласындағы теңіз өнімдері базарына барған адамдардан анықталды. Мұнда жарқанаттардың, жыландардың, циветталардың түр-түрі сатылады. Қытай үкіметі жабайы жануарларды тұтыну қоғам денсаулығына қауіпті деген себеппен осындай сауда орындарының бәрін қаңтарда уақытша жапты.

Алайда халықтың мәдениеті мен тарихында тамырын тереңге жайған мұндай тәбетті өзгерту үшін әкімшілік шаралар жеткіліксіз болуы мүмкін.

«Көптеген адамға жануарлар бірге тіршілік ету үшін емес, тек адам үшін жаралғандай көрінеді», – дейді Қытай ғылым академиясының зейнетке шыққан зерттеушісі, зоолог-ғалымы Ван Сон «Рейтерге» берген сұқбатында.

Онлайн дебат

Бүгінге дейін 1800-дей адамның өмірін жалмаған коронавирус интернетте жабайы жануарлар мен өсімдіктерді тағамға және медицинаға пайдалану туралы пікірталастарды тіпті күшейтті.

Көптеген академик мен қоршаған орта жанашырлары және Қытайдың қарапайым тұрғындары халықаралық табиғат қорғау топтарына қосылып, жабайы жануарлар мен өсімдіктер саудасына біржола тыйым салып, оларды сататын базарларды мүлде жабуға шақырып отыр.

Бұл бастаманы Қытай әлеуметтік желісінде, әсіресе,  жастар көбірек қолдай бастаған. «Бір жаман әдетіміз – бәрін жеуден тайынбаймыз. Жабайы жануарларды тұтынатындарды түрмеге жабатын уақыт жетті», – дейді Sun есімді қолданушы Sina сайтында қалдырған жазбасында.

Біржола тыйымды құптамай отырғандар да баршылық. Бірақ олар аздау.  Мұндай позицияны ұстанғандардың ойынша, жабайы жануарларды азық ету – денсаулыққа жақсы. «Жабайы жануарларды жеуден бас тарту – тамақтанудан бас тартуға ұқсас, өйткені арам қатуыңыз мүмкін», – деп жазады Onlooker Pharaoh деген қолданушы Hupu жаңалықтар платформасында.

Үкіметтен қолдау

Қытайда жабайы жануарларды көбейту мен саудалау ісін үкімет қолдап отыр. Себебі мұндай кәсіп – көптеген адамдар үшін табыс көзі. 2016 жылы жарияланған есепке жүгінсек, жабайы жануарлар мен өсімдіктер шаруашылығы экономикаға жылына 20 млрд доллар кіріс әкеледі екен.

«Мемлекеттік орман шаруашылығы бюросы – жабайы жануарлар мен өсімдіктерді қолдайтын негізгі орган. Оның ойынша,  Қытай өзін дамыту мақсатында жабайы табиғат ресурстарын қолдануға құқылы», – дейді the Human Society International ұйымының Қытай саясаты жөніндегі маманы Петер Ли.

Кейбір бақылаушылардың сөзінше, Қытайда жабайы жануарларды асырау мен сату шаруашылықтарының көбі шалғайдағы елдімекендер мен кедей аймақтарда орналасқан. Мұндай кәсіпке жергілікті басшылық экономикаға серпін беретін мүмкіндік ретінде қарайды. Ал, мемлекеттік телеарналар егеуқұйрық тәрізді жануарларды коммерциялық және тұтыну мақсатында ұстау туралы бағдарламаларды ұдайы көрсетіп тұрады.

Аражігін ажырату қиын

Аюдың өтінен бастап, панголиннің терісіне дейінгі жануарлар өнімі Қытайдың дәстүрлі медицинасында әлі күнге дейін қолданылып келеді. Бұл саланы Бейжің «Бір белдеу, бір жол» инициативасы аясында да кеңейтуді көздеп отыр.

Дегенмен, экологиялық қозғалыстардың айтуынша, бұл бизнестің заңдысы мен заңсызының аражігін ажырату қиын. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебінше, әлемде жабайы жануарлар заңсыз саудасының көлемі жылына 23 млрд долларға жетіп қалды. Ал, Қытай бұл жағынан дүниежүзіндегі ең ірі нарыққа айналған.

Лондонда орналасқан тәуелсіз «Экологиялық тергеулер агенттігі» осы аптада жариялаған баяндамаға қарағанда, коронавирус эпидемиясы жабайы жануарларды заңсыз саудалауды тіпті күшейткен. Себебі Қытай мен Лаос трейдерлері мүйізтұмсықтың мүйізінен алынған дәріні дене қызуын басатын препарат ретінде сатып жатыр.  

Өткен аптада «Синьхуа» агенттігі хабарлағандай, Қытайдың жоғары заң шығару органы биыл жабайы жануарларды заңсыз саудалауға қарсы ережелерді қатаңдатуды жоспарлап отыр.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: