/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
«Орта кіріс тұзағынан» шығаратын сиқырлы сусын жоқ»

«Орта кіріс тұзағынан» шығаратын сиқырлы сусын жоқ»

Әр елді «дамыған»  мәртебесіне жеткізудің жолы бірегей.

09:41 20 Маусым 2017 1127

«Орта кіріс тұзағынан» шығаратын сиқырлы сусын жоқ»

Автор:

Динара Куатова

Х Астана экономикалық форумының аясында Atameken business channel ұйымдастырған  «Орта кіріс тұзағы: Қазақстан үшін мәселе» панельдік сессиясына қатысқан шетелдік сарапшылар дамушы елдердегі «орта кіріс тұзағы» мәселесі туралы өз көзқарастарын ортаға салды.

Дүниежүзілік банктің макроэкономика және бюджеттік саясат жөніндегі жаһандық тәжірибе департаментінің директоры Джон Панзердің пікірінше, елдердің «орта кіріс тұзағын» еңсеру процесі кезең-кезеңмен іске асырылуға тиіс.

«Кірістің жоғары деңгейіне жету уақыт пен қыруар жұмысты талап етеді. Мұнда жылдам тәсілдер болмайды, бұл – үлкен аламан. Сіздердің жүріп өткен жолдарыңыз көздеген мақсаттарыңызға жеткізбеуі мүмкін. Қазақстан секілді елдер, дамушы елдердің көпшілігі осы мәселемен  айналысуда және кіріс деңгейі жан басына шаққанда 38-39 мың доллар болатын АҚШ-тың деңгейіне  жету – ұзақ жол және оны еңсеру үшін үлкен жұмыс атқару керек. Бұл өнімділік пен инновациялардың өсіміне бейімделу мен баса назар аударуды талап етеді.  Бұл тұрғысынан аталған елдердің дамыған елдерден үйренері көп», – деп баса айтты Джон Панзер

Макроэкономикалық зерттеулер бойынша мықты қабілеттер болмай едәуір экономикалық өсімге қол жеткіз мүмкін емес.

«Осыдан 50 жыл бұрын байып кетуі тиіс елдердің жағдайын көріп отырмыз. Бірақ олардың макроэкономикасына қарайтын болсақ, әрбір 10 жыл сайын макроэкономикалық дағдарыстардың үш кезеңін бастан өткергенін байқауға болады. Мұндай жағдайда ұзақмерзімдік өсім тұрғысынан ештеңеге қол жетпейтіні анық», – деді Дүниежүзілік банктің  макроэкономика және бюджеттік саясат жөніндегі жаһандық тәжірибе департаментінің директоры.

Жетістікке жеткізетін ең негізгі факторлар ретінде ол қуатты институттар мен заңның үстемдігі, тиімді мемлекеттік басқару, жемқорлықты бақылауда ұстау, тиімді көшбасшылық жүйесін атап өтті.

Дамудың жаңа деңгейіне көшу үшін адам капиталына инвестиция салу керек. Ресурстарды тиімді бөлетін бәсекеге қабілетті нарықтардың болуын ерекше атап көрсетті ол.

Әлеуметтік және экономикалық зерттеулер орталығының президенті (Варшава, Польша) Кристофер А. Хартвелл «орта кіріс тұзағы» ұғымына ғана назар аудармауға шақырды, себебі елдің экономикалық дамуы тақырыбы сан алуан мәселелерден тұрады.

«Меніңше біз жекелеген мәселелерге көп назар аударып жатырмыз.  Тар ойламау керек.  Біз халықтың өмір сүру сапасына назар аударуымыз керек, бұл жай сандар, жай ғана ЖІӨ емес, бұл әлеуметтік мәселе, бұл экологиялық мәселелер, қоғамның жай-күйі», – деп есептейді ол.

Әзірге орта кіріс тұзағынан шығаратын инновациялық шешімдер ойлап табылған жоқ деп ойлайды Хартвелл мырза.

«Әлдебір өсім сусынын ішсек, бірден орта кіріс проблемасын еңсеретіндей нақты шешім жоқ» – деп мәлімдеді ол.

Мемлекет екі себептің салдарынан «орта кіріс тұзағынан» шыға алмай отыр дейді ол.

«Бұл саясат пен макроэкономикалық тұрақтылықтық күйреуі. Біз макроэкономикалық тұрақтылық қажеттілігінен секіріп өтеміз деп ойлаймыз. Тұрақтап, одан әрі ілгерілейміз ойлаймыз. Мүмкін мемлекеттік инвестиция көбірек қажет шығар, ақшалай-несиелік салымдар көбірек керек шығар? Бірақ бұл тағы да экономиканың шатқаяқтауына алып келеді. Яғни, айтайын дегенім макроэкономикалық тұрақтылық қажет», – деді Кристофер А. Хартвелл.

Кірістің артуына жол бермей отырған екінші фактор ретінде ол терең құрылымдық кемшіліктердің болмауын жатқызады.

«Түрлі даму деңгейлеріне арналған дамудың түрлі стратегиялары қажет. Яғни ертеңгі күні болуың керек орынға жеткізетін шаралар қажет. Сондықтан реформалардың екінші буынын шешеміз. «Орта кіріс тұзағының» құндылығы осында. Онда макроэкономикалық тұрақтылықтың өзі «шындық болмыс ретінде қабылданады, ал институционалдық реформалардың екінші буынында ештеңге де ұсынылмайды», - деп пікірімен бөлісті Польшаның әлеуметтік және экономикалық зерттеулер орталығының президенті.

Израиль мемлекетінің Қазақстан Республикасындағы төтенше және уәкілетті елшісі Михаэль Бродский «орта кіріс тұзағынан» шыққан Израильдің тәжірибесі туралы сөз қозғады.

«Бұған ашық саяси жүйе де әсер етті. Израиль – біздің аймақтағы, Таяу Шығыстағы жалғыз демократиялық мемлекет. Экономикалық бәсекелестік те, жекешелендіру мен монополияға қарсы тиімді күрес, ауқымды инфрақұрылымдық жобалар. Бұған Израиль Орталық банкінің сақ, тіпті консервативті саясатының арқасында қол жеткізілді. Бұл ШОБ-ты қолдау. Израильге экономикалық жағынан дамыған ел атануға мүмкіндік берген бірқатар себеп бар», – деп назар аударды Михаэль Бродский

Бірақ осы факторлардың ішінен негізгі ретінде инновациялық экономиканы бөліп көрсетті.

«Бұл Израильде шамамен 20 жыл бұрын басталып, осы күнге дейін жалғасып келе жатқан үрдіс. Бүгінде Израиль – стартаптар, технологиялар мен инновациялар саласындағы танымал көшбасшы. Start-up Nations атауына ие болған ел», – деді ол.

Әлем бойынша ең көп стартап Израильде шоғырланған. Жан басына шаққандағы венчурлік капиталдың инвестициялары АҚШ-пен салыстырғанда 2,5 есеге, Еуропаға қарағанда 30 есеге, Қытайдан 80 есеге, Үндістаннан 350 есеге жоғары екенін айтып, жағымды статистикалық мәліметті көрсетті. Оған бірнеше себептердің жиынтығы арқасында қол жеткізілмек екенін айтты Бродский мырза.

Эмигранттардың ағылуы, дамыған әскери өнеркәсіп, сапалы адам капиталы, жаһандық ортаға бейімделуі Израильдің алдынан дамуға жол ашты.

Қазақстанға спикер Израильдің стартаптарды мемлекеттік қолдау жөніндегі тәжірибесіне құлақ асуға ұсыныс берді.

Әйгерім Сүлейменова,  Динара Қуатова 

Әлемдегі 370 млн адам мамандығын ауыстыруға мәжбүр болады

Нұрсұлтан Назарбаев жақын болашақта әлемнің қалай өзгеретіні туралы көзқарасымен бөлісті.  

16 Мамыр 2019 13:37 1737

Әлемдегі 370 млн адам мамандығын ауыстыруға мәжбүр болады

Фото: akorda.kz

ХІІ Астана экономикалық форумының ашылу салтанатына қатысқан Қазақстанның Тұңғыш президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жақын болашақта әлемнің қалай өзгеретіні туралы айтып берді. Оның айтуынша, бұдан былай халық саны экономиканың өсіміне анау айтқандай әсер етпейтін болады. Бұл ретте, еңбек өнімділігі экономиканың негізгі драйверіне айналмақ.

«Соңғы 50 жылда дамыған елдердің жалпы ішкі өнімінің жыл сайынғы өсімінің тек үштен бірі ғана халықтың табиғи өсімі есебінен алынып отыр. Ал қалғаны еңбек өнімділігінің есебінен қамтамасыз етілуде. Бұл ретте, әлемдік сарапшылар еңбек өнімділігіне ден қойған елдер алдағы жүз жылдықта бәсекеге қабілетті болады деген сенімде. Алдағы он жылдықтан бастап еңбек өнімділігінің өсімі жылына кем дегенде 2 пайызды құрайтын болады. Оның шамамен 60 пайызы цифрлық технологиялар арқылы қамтамасыз етілмек», – деді Қазақстанның Тұңғыш президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев.

Елбасы атап өткендей, бүгінде адами капиталға деген талап күшейіп, білім беру процесі жаңарып келеді. Осы орайда мобильді, креативті адам капиталы экономиканың негізгі аспектісіне айналып отыр.

«Дәл осы қасиеттер мемлекеттер арасындағы жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім деңгейінің 10-30 пайызға дейінгі айырмашылығын қамтамасыз етуде. Технологиялардың қолжетімділігі нәтижесінде әлемдік экономикадағы жұмыс уақытының тең жартысы автоматтандырылды. Осыған байланысты 2030 жылға қарай әлем бойынша 370 млн адам қайта оқытудан өтіп, мамандығын ауыстыруға мәжбүр болады. Бұл көрсеткіш жаһандық жұмыс күшінің 14 пайызын құрайды», – дейді Қазақстанның Тұңғыш президенті.

Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзінше, жаңа технологиялардың енуімен кейбір мамандықтар жойылып, жаңа мамандықтар пайда болмақ.

«Табыс деңгейі төмен және орташа елдердің өзінде көптеген адамдар 30 жыл бұрын біз естіп-білмеген жаңа мамандықтар бойынша жұмыс істеп жүр», – деп нақтылады Елбасы.

Тұңғыш президенттің пікірінше, бір қарағанда әлемдік экономиканың дамуы тұрақты болып көрінгенімен, оның астарында күрделі, өткір мәселелер жатыр.

«Биыл әлемдік экономиканың даму қарқыны бұған дейін жасалған болжамнан, яғни 3,9 пайыздан 3,6 пайызға дейін төмендеп отыр. Ал Халықаралық валюта қоры экономиканың даму қарқыны одан ары, 3,3 пайызға дейін төмендейді деп болжам жасауда. Біз қазір АҚШ пен Қытай, Еуропа арасындағы сауда шиеленістеріне куә болып отырмыз. Сондай-ақ АҚШ пен Ресей арасындағы санкциялық текетірестерді де байқап отырмыз. Бұған ядролық қауіпсіздік пен қару-жарақ саласындағы халықаралық келісімдердің бұзылуын қосыңыз. Қару-жарақ тартыстары ешкімге жақсылық әкелмесі анық», – деді Елбасы.

Осы орайда, Нұрсұлтан Назарбаев әлемдік державалардың көшбасшыларын тиімсіз санкциялар режимінен тікелей диалогқа көшу маңызды екенін еске салды.

«АҚШ, Ресей, Қытай, Еуроодақ өкілдері арасында қалыптасқан геосаяси дағдарыстан шығу жолын талқылайтын уақыт келді. Қазақстан мұндай келіссөздер үшін тиімді алаң бола алады. Мен бұл жайында аталған мемлекеттердің көшбасшыларымен әңгімелестім», – деді Қазақстанның Тұңғыш президенті.

Нұрсұлтан Назарбаев әлемдік экономика 07-08 пайыздық өсімді жоғалтатын болады дейді. Міне, осы аралықта әлем жаһандық әлеуметтік-экономикалық және технологиялық трансформация кезеңіне аяқ басады. Бұл барлық мемлекеттерге жаңа сын-тегеуріндер мен мүмкіндіктерді ала келмек. Тұңғыш президенттің сөзінше, бұл кезеңде қалаларға басымдық берілмек.

«Экономикалық өсім бағытында қалалардың алар орны ерекше. Бүгінде 4 миллиардтан астам адам немесе әлем халқының 55 пайызы қалаларда тұрып жатыр. 2050 жылға қарай бұл көрсеткіш тағы ұлғаймақ. Осылайша, әлемдегі 10 адамның жетеуі қалада тұратын болады. Қазір инвестициялар мемлекеттерге емес, қалаларға тартылуда», – деді Елбасы.

Бұл ретте, Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан да әлемдік трендтіғың анымен дамып келе жатқанын жеткізді. Оның айтуынша, ел халқының дені қалаға қоныс аударуда.

«Астана 1 миллион 200 мың халқы бар қалаға айналды. Еліміздің ең ірі қаласы – Алматы. Алматының халқы 2 миллионнан асты. Былтыр халқының саны 1 миллионды құрайтын қалалардың қатарына Шымкент қосылды. Тағы екі қаланы осы деңгейге жеткізетін боламыз. Олар – Ақтөбе мен Қарағанды. Қалалардың дамуы Қазақстанның әлемдік деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етпек», – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Фархат Әміренов

Елордада ХІІ Астана экономикалық форумы басталды

2008 жылдан бері форумға әлемнің 150 елінен 50 мыңға жуық делегат, оның ішінде 20-дан аса Нобель сыйлығының лауреаты қатысқан.

16 Мамыр 2019 10:01 1955

Елордада ХІІ Астана экономикалық форумы басталды

Фото: Серікжан Қобыланбаев

ХІІ Астана экономикалық форумы (АЭФ) жұмысын бастады. Форум алғаш рет 2008 жылы ұйымдастырылған болатын. АЭФ 11 жыл ішінде әлемдік экономика мен қаржы жүйесін жетілдіру, дамыту мәселелерін талқылайтын ең беделді халықаралық платформалардың біріне айналды.

Осы уақыт аралығында форумға әлемнің 150 елінен 50 мыңға жуық делегат, оның ішінде 20-дан аса Нобель сыйлығының лауреаты қатысқан. Шара аясында 20 млрд АҚШ долларынан астам сомаға 300-ден аса меморандум мен келісім жасалған.

Биылғы форумға әлемнің 74 елінен 5 мыңнан астам делегат қатысуда. Олардың қатарында экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2018) Пол Ромер, Халықаралық валюта қорының басқарушы директоры Кристин Лагард, бейбітшілік саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2007) Рае Квон Чунг, Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ-ның Азия және Тынық мұхитқа арналған экономикалық және әлеуметтік комиссияның атқарушы хатшысы Армида Алишахбана бар.

Форум тарихында алғаш рет студенттер мен жастар іс-шараға тегін қатысуға мүмкіндік алып отыр. Олар үшін арнайы формат – AEFTalks әзірленген. Онда Нобель сыйлығының лауреаттарымен және саяси қайраткерлермен ашық дәрістер мен кездесулер ұйымдастырылмақ.

Сонымен қатар, биылғы форум аясында елімізде бұрын соңды өткізілмеген жаңа форматтағы іс-шаралар жоспарланған. Атап айтқанда, алғаш рет қаржы министрлері мен мемлекеттердің орталық банктерінің басқарушылары үшін Халықаралық Валюта Қорының қатысуымен дөңгелек үстел өткізіледі.

Еске сала кетейік, ХІІ Астана экономикалық форумының тақырыбы – «Ынталандырушы өсу: адамдар, қалалар, экономикалар».

Кристин Лагардтың айтуынша, Астана экономикалық форумы сияқты іс-шаралар өңірлік ынтымақтастыққа арналған платформа болып табылады.

«АЭФ сияқты форумдар жаһандық мәселелерді талқылауда маңызды рөл атқарады. Мұндай шаралар креативті шешімдер ұсынады және өзгерістер енгізеді», – дейді 2016 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты, 2010-2018 жылдардағы Колумбия президенті Хуан Мануэль Сантос Кальдерон.

Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас хатшысының орынбасары Армида Алишахбана Астана экономикалық форумы халықаралық деңгейдегі көшбасшылардың басын қосатын маңызды платформалардың біріне айналғанын атап өтті.

Фархат Әміренов