DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
2 айда 5, 9 трлн теңге жұмсалуы мүмкін емес

2 айда 5, 9 трлн теңге жұмсалуы мүмкін емес

Қаржы министрлігі мен Президенттің штаттан тыс кеңесшісі мәселенің мән-жайын түсіндірді.  

09 Мамыр 2020 17:00 1286

2 айда 5, 9 трлн теңге жұмсалуы мүмкін емес

Автор:

Абылай Бейбарыс

Қалың көпшілік үкіметтің коронавируспен күреске 5,9 трлн теңге жұмсағанына сенген жоқ. Бұл қалай деген сауалға жауап беру және халықтың күмәні мен күдігін сейілту үшін қаржы министрлігі ресми мәлімдеме жасады. Ал Президенттің штаттан тыс кеңесшісі Олжас Құдайбергенов әлеуметтік желіде жазбаша түсінік берді.  

Министрліктің мәліметінше, дағдарыстың алдын алу мен әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақтауға бөлінген 5,9 трлн теңгенің (13 млрд доллар) 3,4 трлн теңгесі мемлекеттік бюджеттен, 2,5 трлн теңгесі бюджеттен тыс қорлардан қарастырылды.

«Жұмыспен қамтудың жол картасына» 1 трлн теңге бөлінді. Оның 300 млрд теңгесі бюджеттен, қалғаны бюджеттен тыс қорлардан тартылды. Бұл қаражат жаңа инфрақұрылым салып, 255 мың жаңа жұмыс орнын ашуға жұмсалады», – деп хабарлады қаржы министрлігі.

Белгілі болғандай, «Қарапайым заттар экономикасы» мемлекеттік бағдарламасы арқылы бөлінген 1 трлн теңгені кәсіпкерлердің айналым қаражатын көбейтуге және инвестициялық жобаларды несиелендіруге жұмсау туралы шешім шыққан.

«370 млрд теңге төтенше жағдай кезінде табысынан айрылған 4,5 млн-нан астам азаматқа 42 500 теңге көлеміндегі мемлекеттік жәрдемақы ретінде тағайындалды. Елдегі тұрғын үй құрылысының көлемін 15 млн шаршы метрге жеткізу үшін 390 млрд теңге бөлінді», – деп түсіндірді қаржы министрлігі.

Салық төлемдерінің орнын толтыру үшін 1,7 трлн теңге, экономиканың шағын және орта бизнес секторын қолдауға 237 млрд теңге бөлініпті.

313 млрд теңгені әлеуметтік төлемдерді 10% ұлғайтуға және коммуналдық төлемдерді шегеруге жұмсау көзделген көрінеді.

«Мемлекеттік бағдарламалардың ауқымын кеңейту үшін 240 млрд теңге бөлінді. Оның ішінде: агроөнеркәсіп кешенін субсидиялауға 50,  «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы аясында еңбек нарығын дамытуға 50, «Бизнестің жол картасы – 2025» бағдарламасына 84,5, «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасына 55, эпидемияға қарсы күрес қызметі үшін 125, Мемлекет басшысының азаматтар мен экономиканы қолдауға бағытталған шараларына 575 млрд теңге қарастырылды», – деп нақтылады

министрлік.

Өз кезегінде Президенттің штаттан тыс кеңесшісі Олжас Құдайбергенов халық 2 айда 6 трлн теңгеге жуық ақшаның жұмсалуы мүмкін емес екенін алға тартып, қыруар қаржы «қолды» болды деп ойлап отырғанына назар аударды.

«Қаражат нақты мерзімі бар іс-шаралар кешенін жүзеге асыруға бөлінді. Оның ішінде жыл соңына дейін жалғасатын жобалар бар», – деді ол.

Олжас Құдайбергеновтің сөзінше, «Жұмыспен қамтудың жол картасына»  қарастырылған 1 трлн теңгенің 700 млрд теңгесіне әкімдіктер облигация тартады, қалған 300 млрд теңгесі республикалық бюджеттен бөлінеді. Іс барысында құрылыс пен инфрақұрылым салаларында 7 мың жоба жүзеге асырылады. Қаржы сәуір, желтоқсан айларында игеріледі.

«Шағын және орта бизнесті 6% несиелендіруге Ұлттық банк бөлген 1 трлн теңгенің шамамен 300-350 млрд теңгесі ғана үлестірілді. Бұдан бөлек республикалық бюджеттен пайыздық мөлшерлемені субсидиялауға 75 млрд теңге қарастырылды. «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі тұрғын үй құрылысына  390 млрд теңге беретін болды. Қаражат маусым, шілде аралығында бөлінеді», – деді Президенттің штаттан тыс кеңесшісі.

Оның айтуынша, форвардтық сатып алуға 23 млрд, «ҚазАгро» арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді несиелендіруге 70 млрд теңге бағытталды. 4,5 млн-нан астам азаматқа мемлекеттік жәрдемақы тағайындауға 386 млрд теңге бөлінді. Демеу қаржының негізгі бөлігі берілді.

«Салық жеңілдігі бюджет қаражатын 237 млрд теңгеге кемітті. Медицина саласына бөлінген барлық шығын 125 млрд теңгені құрады. Зейнетақыны, жәрдемақыны, шәкіртақыны көбейтуге 244 млрд теңге бөлінді. «Еңбек», «Ауыл – ел бесігі» бағдарламаларына 105 млрд теңге қарастырылды. Болуы ықтимал төтенше жағдайлардың алдын алуға үкіметтің резервіне 150 млрд теңге бөлінді. Бюджеттің табыс бөлігінің шығыстарын жабу үшін Ұлттық қордан 1,7 трлн теңге қосымша трансферт жолданды. Қорғаныс, қауіпсіздік салаларына, валюта бағамын тұрақтандыруға 200-300 млрд теңге бөлінді. Жалпы алғанда 5,5 трлн теңге. Мұның сыртында қосымша шығындар бар. Барлығын қосқанда 6 трлн теңгеге жуықтайды. Кейбір сандарда қателесуім мүмкін. Себебі соңғы айларда сандарға бірқатар өзгерістер енгізілді», – деп қорытты ойын Олжас Құдайбергенов.

Естеріңізге салайық, бұған дейін «ҚазТрансГаз» АҚ басқарма төрағасының бұрынғы кеңесшісі Санжар Боқаев 5,9 трлн теңгеге 7 Бурдж Халифа ғимаратын салып, 230 Falcon 9 зымыранын ұшыруға  және Нұр-Сұлтаннан Лондонға дейін газ құбырын тартуға болатыны туралы мәлімдеме жасаған еді.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Оған Үкімет резервінен шұғыл түрде қаражат бөлінетін болды. 

26 Мамыр 2020 11:59 491

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Қазіргі кезде еліміз COVID-19 пандемиясына қарсы төрт вакцина-кандидатты әзірлеп жатыр. Оның ішінен ең тиімдісі таңдап алынады.

БҒМ-ге қарасты Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты SARS-CoV-2 вирусының қазақстандықтар бойынан алынған жергілікті штаммымен биологиялық қауіпсіздіктің 3-ші деңгейіндегі лабораторияда жұмыс жүргізіп жатыр. Жақында олардың жетістіктерімен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев танысты.

Институттың бас директоры Күнсұлу Закарьяның айтуынша, вакцина жасау жұмыстары тәулік бойғы режимде іске асырылуда. Бұл істе ҒЗИ ғалымдарына Ұлттық биотехнологиялар орталығы көмекке келіп, бірлесе әрекет етуде. Жалпы алғанда, төрт кандидаттық вакцина дайын болуы тиіс, оның екеуі бағдарлы-векторлы, тағы екеуі вирустың S-ақуызы фрагменттері негізіндегі субдербес  вакцина болмақ. «Клиникаға дейінгі» және «клиникадан кейінгі», яғни зертханалық жануарларға жасалатын сынақтан бастап, ерікті сырқаттарға сынақтардың бәрі аяқталғаннан кейін вакциналардың тек ең тиімдісі әрі қауіпсізі ғана өндіріске қойылуы тиіс.

Осы дәрі-дәрмекті өндіріске қоюға қажетті биофамацевтикалық зауыттың құрылысын Үкімет қазірден қолға алып отыр. Кәсіпорын Жамбыл облысының Қордай ауданында орналасқан Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты жанынан бой көтереді деп жоспарлануда. Жаңа зауыт халықаралық GMP стандарттарына сәйкес келетін вакцина шығару үшін керек. Сонда оның өнімін шет мемлекеттер де сатып ала алатын болады. Егер жоғары тиімділігі дәлелденсе, отандық COVID-19 вакцинасын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы миллиондаған долларға сатып ала бастауы да ғажап емес.

Осы орайда Білім және ғылым министрлігі «Қазақстан Үкіметінің резервінен қаражат бөлу туралы» Үкімет қаулысының жобасын жариялады.

«Жамбыл облысының әкімдігіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және БҒМ Ғылым комитетінің «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны аумағында «өндірістік практиканың талаптары мен стандарттарына» (GMP) сәйкес келетін, иммунобиологиялық препараттар шығаратын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінен қаражат бөлінсін», – делінген құжатта.

Зауыттың жобалық құжаттамасына және құрылысының бірінші кезеңіне Үкімет резервінен 685,8 миллион теңге бөлінгелі тұр.

Кәсіпорын құрылысының жедел әрі тоқтаусыз жүруін қадағалау Жамбыл облысының әкімі Бердібек Сапарбаевқа жүктелетін болды. Таяуда Бердібек Машбекұлы өз орынбасарын, Қордай ауданының әкімін, сонымен қатар облыстық, аудандық әкімдіктердің аппараттары мен жергілікті БАҚ өкілдерін ертіп, ол жаққа үлкен делегациямен барды, дайындықты тексеріп қайтты. Әкімқаралардың болашақ стратегиялық зауыт алаңына барыс-келісі енді тек жиілемек.

Ал жаңа қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев бөлінген қаражатты әлдекімдер талан-таражға салмай, мақсатына пайдаланылуын қамтамасыз етуге жауапты болып белгіленді.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов шағын түсініктеме беріп, вакцина зауытының қажеттілігін сөз етті.

«Отандық иммунобиологиялық препараттарды жеткілікті мөлшерде шығару және осындай препараттардың шетелдік импортына тәуелділікті жою аса маңызды. Осы арқылы қауіпті биологиялық факторлардың ықпалынан халықтың қорғалуын қамтамасыз етеміз, соған жағдайлар жасалады. Еліміз пандемиялық вирустарға қарсы вакциналардың тұрақты стратегиялық қорына ие болады. Қазақстанның биологиялық қауіпсіздігі артады. 685 миллион 864 мың теңге біздің Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты территориясында иммунобиологиялық препараттар, соның ішінде COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы вакцина жасайтын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін бөлініп отыр», – деді ведомство басшысы.

Қазақстандық вакцина шетелдік баламаларынан арзан әрі тиімдірек болуы тиіс деген талап қойылған көрінеді.

Аталған институт ғалымдары жалғыз коронавирус қана емес, өзге де адам және мал індеттерімен күреске сүбелі үлес қосып келеді. Ол жыл сайын қауіпті және аса қауіпті инфекцияларға қарсы 27 миллион доза әртүрлі вакцина жеткізеді. Мысалы, ҒЗИ нодулярлық дерматитке қарсы шетелдік баламаларынан үш есе арзан вакцина жасап шыққан. Оны ендіру арқасында бюджет 2 миллиардтай теңге үнемдеген екен.

Отандық осы ғылыми мекеме елге бұдан да зор пайда әкелуге қауқарлы. Бірақ өз өнімдерін өнеркәсіптік ауқымда шығаруға мүмкіндік беретін зауыты жоқ. Сондықтан Үкімет отандық төл иммунобиологиялық препараттар өндіретін жеке биофамацевтикалық кәсіпорын салуға бел буды.

Жоба бойынша оның қуаты жылына әртүрлі вакцинаның 60 миллион дозасын өндіруге жетуі тиіс. Зауытты тұрғызып, жабдықтау 3,5 миллиард теңгені қажет етпек. Кәсіпорынды іске қосып, ісін жолға қою үшін барлығы бар көрінеді: жоғары білікті кадрлар даярланған, Қазақстан микроағзалардың бірегей жиынтығын жинап үлгерді, заңмен қорғалған зияткерлік меншік пен өнертабыстарға ие. Енді тек COVID-19 індетіне адамға қауіпсіз сипатта қарсы тұра алатын пәрменді, отандық вакцинаның таңдап алынуын күту қалады.

Жанат Ардақ

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Англия тұрғындарының айтарлықтай бөлігі коронавирусты мұсылмандар, еврейлер, қытайлар әдейі таратты деген қаскүнемдік теорияларына сенетін болып шықты. 

25 Мамыр 2020 15:16 481

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Қазір планета үлкен дағдарыстың бел ортасында. Денсаулық сақтау саласы да,  экономика да, психология да дағдарыста. Респираторлық ауруға шалдықтыратын коронавирус пандемиясын тоқтату жолындағы күрес жер шарында миллиондаған адамның өміріне төңкеріс әкелді. Оның салдары әркім үшін әртүрлі. Ал, бұның бәрінің нақты себебі не, ертеңіміз қалай болады? Осынау сауалдарға жауап іздеген адамдардың арасында түрі конспирологиялық теорияларға сенетіндер көбейіп келеді.  

Жақында Оксфорд университетінің психологтары Англияда ауқымды социологиялық зерттеу жүргізді. Оның нәтижесіне сүйенсек, мұндағы тұрғындардың жартысына жуығы COVID-19 жайындағы қаскүнемдік теорияларына сенетіндерін айтып, 20 пайызға таяуы қауіпті вирустың тарауына еврейлер мен мұсылмандар кінәлі деп жауап берген. 

Сауалнамаға 2500-ден астам адам қатысып, солардың 50 пайыздайы «коронавирус - Қытайдың Батысты жою үшін ойлап тапқан биологиялық қаруы» деген идеяны белгілі бір дәрежеде қолдайтындарын айтқан. Респонденттердің бестен бір бөлігі болса, COVID-19-ды еврейлер экономиканы күйретіп, қаржылық пайда көру үшін ойлап тапты деген пікірде.

Сауалнамаға тартылғандардың 20 пайыздайы «Мұсылмандар бұл вирусты Батыстың құндылықтарына шабуыл ретінде таратып отыр» деген оймен ішінара келісетін болып шықты.

Зерттеуде көрсетілген өзге бір дерекке қарағанда, Англияда ересек тұрғындардың шамамен 59 пайызы жергілікті үкімет вирус туралы халықты шатастыратын ақпарат таратты деп есептейді. Тағы 62 пайызы «ковидті» адамдар өз қолымен жасады дегенге сенеді екен.

Ғалымдардың айтуынша, COVID-19 туралы қаскүнемдік теориясына иланатындардың көпшілігі - карантин мен әлеуметтік алшақтық ежелерін сақтауға құлықсыз жандар және де олар осындай жауапсыздығымен «аурудың тарауына ықпал етіп» отыр.

«Қаскүнемдік теориясына илану сенімсіздіктің өзге формаларымен де байланысты. Бұндай ілімдерге әуестік карантин принциптерін орындауға құлықсыздықпен, келешекте диагностикалық тест пен вакцинациядан өтпеу ниетімен де астасып жатыр. Сонымен қатар, қаскүнемдік теориясы параноямен, вакцинацияны қастандық деп көрсететін жалпы сеніммен, климаттың өзгеруін де астыртын саясат деп қабылдайтын менталитетпен, мекемелер мен мамандықтарға сенбеумен де байланысты», - дейді британдық университет ғалымдары.

Сенгіш канадалықтар, Гейтс және «Совет азаматтары»

Мамырдың 5-8-і күндері Оттавадағы Карлтон журналистика мектебі де сауалнамаға 2 мыңдай адам тартып, жергілікті тұрғындардың коронавирусқа қатысты конспирологиялық теориялар туралы ойларын анықтауға тырысты. Сұрақ-жауапқа қатысқан канадалықтардың 50 пайызға жуығы мұндай теорияларға сенетіндерін айтқан. Және де олардың 26 пайызы COVID-19 инфекциясы қытайлық зертханада биологиялық қару ретінде жасалды десе, 11 пайызы жұмбақ ауруды сондай қауіпті емес деп атап, оның 5G желісінің денсаулыққа зиянын жасыру үшін таратылғанына күмән келтірмеген.

Yahoo News және YouGov  жүргізген зерттеу нәтижесіне жүгінсек, Құрама Штаттарда республикалық партия жақтастарының 40 пайызы Билл Гейтс COVID-19-ға қарсы вакцинаны болашақта жер шарында миллиардтаған адамға микрочип салып, олардың қозғалысын бақылау үшін қолданбақ деген пікірде.

Солтүстік Осетияда «Совет азаматтары» деген қозғалыс 1991 жылы Кеңес одағының халқы «СССР» мемлекетін сақтап қалуға дауыс берді және сол ел әлі бар деп есептейді. Және де бұл ұйым Ресей Федерациясын АҚШ-тың Делавар штатында тіркелген жекеменшік оффшорлық компания деп атап, оның КСРО территориясын басып алғанын алға тартып отыр.

«Совет азаматтарының» қаскүнемдік теориясына қарағанда, коронавирус – фейк, оны Билл Гейт, Джордж Сорос тәрізді алып тұлғалар әлемді бақылауға алу үшін АҚШ-тың биологиялық қаруы ретінде жасап, дүниеге таратып отыр.

Теориия қай уақытта қаскүнемдік теориясына айналады?

Шын мәнінде бұл сауалға жауап беру қиын. Өйткені, қаскүнемдік теориясына қатысты ғалымдар арасында консенсус жоқ. Бірақ, Германияның Йоханнес Гутенберг университетінің әлеуметтік және құқық психологы Роланд Имхофф үшін «қаскүнемдік теориясы – қоғамның есебінен пайдаға кенелгісі келетін бірнеше тұлғаның құпия жоспарымен байланысты оқиға туралы болжам».

Имхоффтың ойынша, кейде қаскүнемдік теориясын қандайда бір оқиғаны ақтап алу үшін қолданатындар бар. Мәселен, 20-ғасырдың басында Ресей патшалығының құпия қызметі еврейлердің әлемдік үстемдікке ұмтылысын баяндайтын «Сионист данышпандарының протоколы» деген мәтін жазса керек. Кейні бұл антисемиттік  құжатты Адольф Гитлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холокосты ақтап алу үшін пайдаланған.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: