/img/tv1.svg
RU KZ
FTSE 100 5 671,96 РТС 1 014,44
Hang Seng 23 497,47 KASE 2 224,17
DOW J 21 921,63 Алтын 1 583,70
«Әйелдер ипотекасы» қаншалықты тиімді?

«Әйелдер ипотекасы» қаншалықты тиімді?

Сарапшылар жаңа ипотекалық бағдарламаны жүзеге асыру тетіктерін жетілдіру керек деп есептейді.  

24 Қараша 2019 14:07 7874

«Әйелдер ипотекасы»  қаншалықты тиімді?

Автор:

Құралай Құдайберген

Күні кеше ғана жаңа жылдан бастап елімізде әйелдерге жеңілдетілген шарттармен ипотека беріледі деген ақпарат тарады. Кейін Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов бұл жаңалықты растаған болатын. Жобаға Азия даму банкі 100 млн доллар қаржы бөледі. Ал ипотекалық бағдарламаның негізгі операторы Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі болмақ. Бұл ретте inbusiness.kz тілшісі «әйелдер ипотекасына» қатысты сарапшылар пікірін білді.

«DAMU Capital Management» бас директоры Мұрат Қастаевтің пікірінше, гендерлік теңдік тұрғысынан бұл дұрыс бастама. Алайда ол бағдарламаны жүзеге асыру тетіктерін жетілдіру керектігін айтады.

«Бүгінде ипотеканың нақты пайыздық мөлшерлемесі бекітілген жоқ. Ұлттық экономика министрі тек 12%-ға дейін деп атап өтті. Мұндай жағдайда несиені жеңілдетілген деп атауға болмайды. Себебі Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі ұсынып отырған ең жоғары пайыздық мөлшерлеме 8,5%-ды құрайды. Ал «7-20-25» бағдарламасы аясында тіпті 7%. Сондықтан әйелдер қауымына қазіргі қолданыстағы ипотекалық бағдарламаларға жүгіну тиімдірек»,-дейді сарапшы.

Жалпы ипотека қанша уақытқа берілетіні әлі нақтыланған жоқ. Бірақ оның 60%-ы Нұр-сұлтан мен Алматыдан тыс ауылдарда тұратын қыз-келіншектерге арналғаны белгілі. Осы орайда Мұрат Қастаев ипотека шарттары табысы жоғары әйелдерге негізделгенін айтады.

«Екі мегаполисті есептемегенде елімізде жан басына орташа табыс 87 мың теңгені құрайды. Мұнайлы өлке Атырау мен Маңғыстау облыстарын алып тастағанда жан басына шаққандағы орташа табыс 75 мың теңге болады. Ал АДБ-нің берген жалпы қарызы 38 млрд теңге. Ипотека 4 мың адамға есептелген. Онда сәйкесінше берілетін орташа қарыз сомасы 9-10 млн теңгені құрайды. Айына 50 мың теңгеден төлеуге тура келгенде борышкер негізгі қарызды 13 жыл бойы қайтарады. Ал 11-12%-дық мөлшерлемемен қарыз сомасы үш есеге артады деген сөз. Қорыта айтқанда математикалық есепке сәйкес келмейді. Осылайша аталған ипотека жоғары табыс табатын әйел адамдарға арналғанын аңғаруға болады. Ал ауыл-аймақтарда табысы жоғары қыз-келіншектер аз. Сондықтан бұл бағдарлама 13-16% нарықтық мөлшерлемемен екінші деңгейлі банктерден ипотека алайын деп отырғандардың назарына ілігіп, коммерциялық банктердің тұтынушыларын азайтады»,-дейді сарапшы.

Ал Tickmill халықаралық брокерлік топ сарапшысы Арман Бейсембаев 12%-бен ипотека алу тиімсіз деп есептейді. Сондықтан сарапшының пікірінше, әйелдерге жеке бағдарлама емес, қолданыстағы «7-20-25» сынды жобалардың біріне жеңілдетілген бөлім қосу керек еді.

«Ипотека бар болғаны 4-5 мың азаматшаны қамтымақ. Бұл өте аз. Әрі жеңілдетілген бағдарлама үшін 12% көлеміндегі нарықтық мөлшерлеме тым жоғары. Әсіресе, ауыл әйелдеріне оны төлеу оңай болмайды. «Әйелдер ипотекасының» жалғыз ыңғайлы тұсы 15%-дық алғашқы төлем. Сондықтан жеке бағдарлама жасамай, қолданыстағы ипотекалық бағдарламалардың біріне әйелдерге арналған жеңілдетілген шарттары бар тағы бір бөлім қоса салу керек еді»,-дейді Арман Бейсембаев.

Сонымен қатар сарапшы әйелдерге ипотека беру қауіпті екенін айтады.

«Бізде гендерлік теңсіздік бар. Декреттік демалыс және өзге де жағдайлармен әйелдердің жалақысы да аз. Олар қалай болғанда да әлеуметтік тұрғыдан осал. Мәселен, ипотека алды делік. Егер баласы ауырып қалса жұмысқа бармай, жалақысынан қағылады. Кейін несиесін төлей алмайды. Ал ипотеканы 10 жылдан аса уақыт өтеу керек. Сондықтан бұл ипотекалардың банкке қайтарылмай қалу ықтималдығы жоғары»,-дейді халықаралық брокерлік топ сарапшысы.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ипотекалық қарызды 3 ай төлемеуге рұқсат берілді

Қасым-Жомарт Тоқаев халықтың өтінішін орындады. 

24 Наурыз 2020 09:52 6415

Ипотекалық қарызды 3 ай төлемеуге рұқсат берілді

«Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі», «Қазақстан ипотекалық компаниясы» және «Бәйтерек девелопмент» АҚ арқылы несие рәсімдеп, баспана алған жеке, заңды тұлғалар 3 ай ипотекалық қарыздарын қайтарудан босатылады. Бұл туралы «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің» баспасөз қызметі хабарлады.

«Мемлекет басшысының 23 наурыз күні төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияның отырысында берген тапсырмасына сәйкес, уақытша қаржылық қиындыққа тап болған жеке және заңды тұлғалар үшін холдингтің тұрғын үй блогының еншілес ұйымдары барлық төлемдер бойынша, негізгі қарыз бен сыйақы сомасын қоса алғанда, тұрғын үй және тұрғын үйге жатпайтын жылжымайтын мүлік объектілерін сатып алу құқығымен жалдау, сатып алу, сату мәмілелері бойынша, айыппұл мен өсімақы есептемей, алдағы 3 айда (сәуір-мамыр-маусым) төлемдерді кейінге қалдыру туралы шешім қабылдады», – деп хабарланды рәсми мәлімдемеде.

Белгілі болғандай, борышкерлер мемлекеттік операторларға жеке кабинет, telegram-бот сондай-ақ ресми сайт арқылы қашықтықтан хабарласып, өтініш беруі керек. Әр өтініш жеке тәртіппен қаралады.

«Барлық сұрақтар бойынша call-орталықтар арқылы «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкіне»: 300, «Қазақстан ипотекалық компаниясына»: +7 800 080 44 48 «Бәйтерек девелопмент» АҚ-ға: +7 7172 79 65 60, +7 800 080 01 01 телефон нөмірлері бойынша хабарласуға болады», – деп жазды «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің» баспасөз қызметі.

Естеріңізге салайық, Ақордада өткен төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияның отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев халықтың барлық займдары бойынша негізгі қарыз сомасын төлеуді тоқтатуды тапсырды.

«Біріншіден, төтенше жағдай кезеңінде бұған дейін қабылданған айыппұлдар мен өсімпұлдарды есептеуге тыйым салумен қатар халықтың барлық займдары бойынша негізгі қарыз бен сыйақы сомасын төлеуін тоқтата тұру қажет. Банктерден толық түсіністік пен азаматтық ынтымақтастық күтемін», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысының мәлімдеуінше, ел азаматтары қаржылық қиындықтан құтылу үшін ломбардтарға, онлайн кредиторларға, микроқаржылық ұйымдарға жүгінетін болған.

«Азаматтарды алдауға жол беруге болмайды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне, бас прокуратураға, ақпарат және қоғамдық даму министрлігіне заңнаманың сақталуын тексеру бойынша ауқымды акция жүргізуге және заң бұзушыларды жария түрде жазалап, мұны БАҚ пен әлеуметтік желілерде барынша көрсетуді тапсырамын. Бұл қазақстандықтар қиын-қыстау жағдайда өздерінің құқықтарын мемлекет қатаң қорғайтындығын білу үшін қажет», – деді Президент.

Абылай Бейбарыс

Ипотекалық несиенің салықтық шегеріміне шектеу қойылады

118 айлық есептік көрсеткіштен аспайтын сыйақыдан ғана салық шегерімі жасалады.  

30 Қаңтар 2020 19:15 2960

Ипотекалық несиенің салықтық шегеріміне шектеу қойылады

Былтыр мемлекеттік кірістер комитеті 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап жеке тұлғалардың екінші деңгейлі банктерден немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын қаржы ұйымдарынан алған ипотекалық несиесінің ай сайынғы төлемінің сыйақысынан салық шегерімі жасалатынын жариялады. Биыл бұл операцияның 2021 жылдың 1 қаңтарына ауыстырылғаны және салық шегеріміне шектеу қойылатыны белгілі болды.

Бұқара білетіндей, бүгінгі таңда «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-дан

алынған ипотекалық несиенің ғана сыйақысы шегеріледі. Салық шегеріміне қол жеткізу үшін жұмыс орнының есеп бөліміне 3 құжат өткізу қажет. Бірінші, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкімен» жасалған ипотекалық тұрғын үй қарызы туралы шарт, екінші, сыйақы көрсетілген ипотекалық тұрғын үй қарызын өтеу кестесі, үшінші, қарыз бойынша сыйақының төленгенін растайтын түбіртек.

2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап ел аумағында қаржылық қызмет көрсететін барлық банктер ипотекалық несиенің ай сайынғы төлемінің сыйақысын қайтаруға міндетті болады. Алайда олар ипотекалық несиенің 118 айлық есептік көрсеткішінің сыйақысынан аспайтын мөлшердегі қаражатқа ғана салық шегерімін жасайды. Әзірше 2021 жылы бір айлық есептік көрсеткіш қанша болатыны белгісіз. Сондықтан нақты қанша теңгеден салық шегерімі жасалатын тап басып айту қиын. Бір анығы екінші деңгейлі банктер 2021 жылы бір айлық есептік көрсеткішті 118 айлық есептік көрсеткішке көбейткенде шыққан ақшаға ғана салық шегерімін жасайды.

Бұл жерде мәселе салық шегеріміне қойылған шектеуден туып отыр. 118 айлық есептік көрсеткіш қалай, неге, не үшін белгіленді? Бұл бастама салық кодексіне қандай мақсатпен енгізілді?

«Бірінші несие бюросы» ЖШС мәліметінше, 2019 жылдың басында елде 247,7 мың ипотекалық келісімшарт болған. Мұндай несиелердің портфелі 1,4 трлн теңгені құраған. Есептеулер ипотекалық несиенің орташа мөлшері 5,25 млн теңгеден 5,65 млн теңгеге дейін құбылатынын және ретроспективті талдау барысында төмендеу үрдісі бар екенін көрсеткен. Яғни тұрғын үй заемының орташа мөлшері жылдан жылға тұрақты түрде төмендеп келеді.

Ипотекалық несиелердің мөлшері эволюциялық жолмен азайып жатыр, оған сырттан ықпал етіп, қандай да бір шектеу қоюдың қажеті жоқ.

Абылай Бейбарыс

 

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: