/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 28 833,19 Hang Seng 27 163,86
KASE 2 299,22 РТС 1 571,49
FTSE 100 7 481,24 Бидай 562,60
«Әйелдер ипотекасы» қаншалықты тиімді?

«Әйелдер ипотекасы» қаншалықты тиімді?

Сарапшылар жаңа ипотекалық бағдарламаны жүзеге асыру тетіктерін жетілдіру керек деп есептейді.  

24 Қараша 2019 14:07 5364

«Әйелдер ипотекасы»  қаншалықты тиімді?

Күні кеше ғана жаңа жылдан бастап елімізде әйелдерге жеңілдетілген шарттармен ипотека беріледі деген ақпарат тарады. Кейін Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов бұл жаңалықты растаған болатын. Жобаға Азия даму банкі 100 млн доллар қаржы бөледі. Ал ипотекалық бағдарламаның негізгі операторы Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі болмақ. Бұл ретте inbusiness.kz тілшісі «әйелдер ипотекасына» қатысты сарапшылар пікірін білді.

«DAMU Capital Management» бас директоры Мұрат Қастаевтің пікірінше, гендерлік теңдік тұрғысынан бұл дұрыс бастама. Алайда ол бағдарламаны жүзеге асыру тетіктерін жетілдіру керектігін айтады.

«Бүгінде ипотеканың нақты пайыздық мөлшерлемесі бекітілген жоқ. Ұлттық экономика министрі тек 12%-ға дейін деп атап өтті. Мұндай жағдайда несиені жеңілдетілген деп атауға болмайды. Себебі Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі ұсынып отырған ең жоғары пайыздық мөлшерлеме 8,5%-ды құрайды. Ал «7-20-25» бағдарламасы аясында тіпті 7%. Сондықтан әйелдер қауымына қазіргі қолданыстағы ипотекалық бағдарламаларға жүгіну тиімдірек»,-дейді сарапшы.

Жалпы ипотека қанша уақытқа берілетіні әлі нақтыланған жоқ. Бірақ оның 60%-ы Нұр-сұлтан мен Алматыдан тыс ауылдарда тұратын қыз-келіншектерге арналғаны белгілі. Осы орайда Мұрат Қастаев ипотека шарттары табысы жоғары әйелдерге негізделгенін айтады.

«Екі мегаполисті есептемегенде елімізде жан басына орташа табыс 87 мың теңгені құрайды. Мұнайлы өлке Атырау мен Маңғыстау облыстарын алып тастағанда жан басына шаққандағы орташа табыс 75 мың теңге болады. Ал АДБ-нің берген жалпы қарызы 38 млрд теңге. Ипотека 4 мың адамға есептелген. Онда сәйкесінше берілетін орташа қарыз сомасы 9-10 млн теңгені құрайды. Айына 50 мың теңгеден төлеуге тура келгенде борышкер негізгі қарызды 13 жыл бойы қайтарады. Ал 11-12%-дық мөлшерлемемен қарыз сомасы үш есеге артады деген сөз. Қорыта айтқанда математикалық есепке сәйкес келмейді. Осылайша аталған ипотека жоғары табыс табатын әйел адамдарға арналғанын аңғаруға болады. Ал ауыл-аймақтарда табысы жоғары қыз-келіншектер аз. Сондықтан бұл бағдарлама 13-16% нарықтық мөлшерлемемен екінші деңгейлі банктерден ипотека алайын деп отырғандардың назарына ілігіп, коммерциялық банктердің тұтынушыларын азайтады»,-дейді сарапшы.

Ал Tickmill халықаралық брокерлік топ сарапшысы Арман Бейсембаев 12%-бен ипотека алу тиімсіз деп есептейді. Сондықтан сарапшының пікірінше, әйелдерге жеке бағдарлама емес, қолданыстағы «7-20-25» сынды жобалардың біріне жеңілдетілген бөлім қосу керек еді.

«Ипотека бар болғаны 4-5 мың азаматшаны қамтымақ. Бұл өте аз. Әрі жеңілдетілген бағдарлама үшін 12% көлеміндегі нарықтық мөлшерлеме тым жоғары. Әсіресе, ауыл әйелдеріне оны төлеу оңай болмайды. «Әйелдер ипотекасының» жалғыз ыңғайлы тұсы 15%-дық алғашқы төлем. Сондықтан жеке бағдарлама жасамай, қолданыстағы ипотекалық бағдарламалардың біріне әйелдерге арналған жеңілдетілген шарттары бар тағы бір бөлім қоса салу керек еді»,-дейді Арман Бейсембаев.

Сонымен қатар сарапшы әйелдерге ипотека беру қауіпті екенін айтады.

«Бізде гендерлік теңсіздік бар. Декреттік демалыс және өзге де жағдайлармен әйелдердің жалақысы да аз. Олар қалай болғанда да әлеуметтік тұрғыдан осал. Мәселен, ипотека алды делік. Егер баласы ауырып қалса жұмысқа бармай, жалақысынан қағылады. Кейін несиесін төлей алмайды. Ал ипотеканы 10 жылдан аса уақыт өтеу керек. Сондықтан бұл ипотекалардың банкке қайтарылмай қалу ықтималдығы жоғары»,-дейді халықаралық брокерлік топ сарапшысы.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

40 мың ипотекалық қарыз қайта қаржыландырылады

Борышкерлерге банктің меншігіне өткен тұрғын үйді қайтарып алу құқығы берілді. 

28 Қаңтар 2020 12:22 1031

40 мың ипотекалық қарыз қайта қаржыландырылады

Осыдан 5 жыл бұрын елімізде проблемалық ипотекалық қарызды қайта қаржыландыру бағдарламасы қолға алынды. Ол баспаналы болу үшін несие рәсімдегеннен кейін қарызын қайтара алмай қиналған азаматтарды қолдауды көздеді.

25 мың қарыз алушыны қамтуға тиіс болған бағдарламаға 130 млрд теңге бөлінді. Нәтижесінде 2015 жылдың сәуірі мен 2017 жылдың қарашасы аралығында 2004-2009 жылдары ипотекалық несие рәсімдеген 23 028 борышкердің қарызы қайта қаржыландырылды.

2017 жылы Ұлттық банк бағдарлама жалғаса беретінін мәлімдеп, 2026 жылға дейін 40 мың проблемалық ипотекалық қарыз қайта қаржыландырылатынын жариялады. Ал 2018 жылы шілдеде проблемалық ипотекалық қарызды қайта қаржыландыру бағдарламасы бірқатар түзетулермен толықты. Нәтижесінде  жалақысын теңгемен алатын азаматтарға шетел валютасымен ипотекалық қарыз беруге тыйым салынды. Бұған қоса төлеу мерзімі 180 күннен асып кеткен ипотекалық қарыз иесінен тұрақсыздық айыбы талап етілмейтін болды. Сонымен қатар борышты борышкердің өзге мүлкінен өндіріп алуға шектеу қойылып, банктерге шартта көрсетілген дүниені ғана алу құқығы берілді. Бұдан бөлек жеке тұлғаның шотында тұрған немесе шотына түсетін соманың 50%-дан астам бөлігін өндіріп алуға тосқауыл қойылды.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары Нұрлан Әбдірахмановтың мәлімдеуінше, қарызды шетел валютасымен алған борышкерлер қайта қаржыландыру бойынша екінші деңгейлі банктерге 9 мыңнан аса өтінім қалдырған. Қорытындысында 8 840 азаматтың 78,7 млрд теңге ипотекалық қарызы қайта қаржыландырылған.

Күні бүгінге дейін үздіксіз жалғасып келе жатқан бағдарламаға биыл 1 қаңтарда тағы өзгеріс енгізілді. Бұл туралы қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары Нұрлан Әбдірахманов: «Қарыз алушыға бұған дейін өзіне тиесілі болған, кейін банктің балансына өткен тұрғын үйді кері қайтарып алу құқығы берілді. Борышкер қарызын қайтарғанша сатып алу құқығымен банк балансындағы тұрғын үйді жалға ала алады, – деді.

Оның сөзінше, осы уақытқа дейін 28 мың қарыз алушыға көмек көрсетіліп, 171,4 млрд теңге проблемалық қарыз қайта қаржыландырылған.

«2026 жылға дейін 40 мың проблемалық ипотекалық қарызды қайта қаржыландыру жоспарланған. Межелі мерзімге дейін жоспар толық орындалады», – деді Нұрлан Әбдірахманов.

Айта кетейік, проблемалық ипотекалық қарызды қайта қаржыландыру бағдарламасы арқылы ипотекалық қарыз алушыларға көмек көрсету мерзімі 2021 жылдың 1 шілдесіне дейін белгіленген. Қарызын қайта қаржыландырғысы келетін азаматтар көрсетілген уақытқа дейін екінші деңгейлі банктерге өтініш беріп үлгеруге тиіс.

Абылай Бейбарыс

Ипотека нарығы тұрғын үй нарығын теңселтіп тұр

Аймақтарда шаршы метрлердің бағасы шарықтап кетті. 

29 Қараша 2019 10:15 2953

Ипотека нарығы тұрғын үй нарығын теңселтіп тұр

Ұлттық банктің дерегінше, соңғы 9 айда екінші деңгейлі банктер Нұр-Сұлтан қаласының тұрғындарына  - 172,1 млрд, алматылықтарға  –133,4 млрд және  шығысқазақстандықтарға – 31,4 млрд теңге ипотекалық қарыз берген.

Бұл – аты аталған қалалардағы азаматтар тұрғын үй нарығының көрігін қыздырды деген сөз.

Қызылордалықтар мен ақмолалықтар үй сатып алу көрсеткіші бойынша төртінші және бесінші орынды өзара бөліскен. Қызылорда қаласының тұрғындары банк берген 7,1 млрд, ал Ақмола облысының тұрғындары 12,6 млрд теңгені үй сатып алуға жұмсаған.

Қаржы реттеушісінің мәліметінше, жыл басынан бері жеке тұлғалардың ипотекалық несие рәсімдеу көрсеткіші 1,3 трлн теңгеден 1,7 трлн теңгеге артқан.

Халықтың ипотекаға жаппай бет бұруына түрлі мемлекеттік бағдарламалар ықпал еткен.

«7-20-25» бағдарламасы бойынша 12 442 өтінім мақұлданып, 142,7 млрд теңге қарыз берілді. «Баспана Хит» бағдарламасы аясында 192 млрд теңге ипотекалық несие рәсімделді», – деген ақпарат таратты ұлттық банк.

Айта кетейік, «7-20-25» бағдарламасын тиімді пайдаланғандардың көшін Ақтөбе облысының тұрғындары бастап тұр. Олар аталмыш бағдарлама аясында екінші деңгейлі банктерден 6,1 млрд теңге ипотекалық қарыз алған.

Ипотекалық несие қолжетімді болған сайын пәтер бағасы шарықтап бара жатқан көрінеді. Жылжымайтын мүлік агенттігі өкілдерінің айтуынша, өткен айда Петропавл, Өскемен, Талдықорған, Шымкент, Тараз қалаларында тұрғын үй бағасы айтарлықтай қымбаттаған.

Қымбатшылық ең әуелі Тараз қаласын қысқан. Мұнда пәтер бағасы 3,3%-ға қымбаттап, бір шаршы метрдің бағасы 167,4 мың теңгеге жеткен.  Талдықорғанда 2,5% өсім тіркеліп, бір шаршы метр 198,3 мың теңгеден сатылған. Баға Петропавлда  –1,9%-ға, Өскеменде –1, 7%-ға, Шымкентте – 0,5%-ға өскен.

Мамандардың мәлімдеуінше, тұрғын үй бағасы ешқашан тұрақты болмайды. Ол сыртқы факторларға байланысты құбылып тұрады.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: