/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 27 316,53 DOW J 28 998,32
FTSE 100 7 403,92 РТС 1 524,71
KASE 2 373,34 Алтын 1 645,90
АҚШ мұнай экспортының көшбасшылығына ұмтылып жатыр

АҚШ мұнай экспортының көшбасшылығына ұмтылып жатыр

Ресей мен Сауд Арабиясы алдағы 5 жылда шаң қауып қалуы мүмкін.  

13 Наурыз 2019 09:33 3794

АҚШ мұнай экспортының көшбасшылығына ұмтылып жатыр

Автор:

Арыстан Рысбек

Энергия жөніндегі халықаралық агенттіктің жаңа баяндамасына қарағанда, былтыр мұнай өндірісінде Сауд Арабиясын басып озған Құрама Штаттар алдағы бес жылда осы шикізатты экспорттаудан да әлемде бірінші орынға шықпақ.

Агенттіктің болжамынша, АҚШ-тың мұнай экспорты 2024 жылға дейін екі есеге артып, тәулігіне 9 млн баррельге жуықтайды. Бұл дегеніміз Америка энергетикалық шикізат сатудан алдағы 5 жылда Ресейді ғана емес, тіпті Сауд Арабиясын да басып озады деген сөз.

Осыдан бірнеше апта бұрын Құрама Штаттар әлемдік нарыққа күніне 3,6 млн баррель мұнай жеткізе бастаған. Сонымен қатар планетаның бірінші экономикасы мұнай өнімдері мен бензин тәрізді қайта өңделген отынды тәулігіне 5 млн баррель экспорттап, бұл бағытта да негізгі елге айналып отыр.

«АҚШ-қа тақтатас революциясының екінші толқыны жақындап қалды. Келесі бес жылда Америкада мұнай өндірісі 70%-ға, ал сұйытылған табиғи газ саудасы 75%-ға өседі. Бұл қарқын халықаралық нарықты сілкінтіп, көгілдір отын саудасын күшейтіп, Вашингтонға энергетикалық геосаясатқа етене араласуға мүмкіндік береді», – деді энергия жөніндегі халықаралық агенттіктің атқарушы директоры Фатих Бирол CNBC телекомпаниясына берген сұхбатында.

Энергия агенттігінің баяндамасында келтірілген өзге бір мәліметке жүгінсек, Құрама Штаттарда тақтатастан мұнай алу өнеркәсібі өркендеген үстіне өркендеп келеді. Қазірдің өзінде АҚШ тәулігіне 12 млн «бөшке» мұнай өндіріп отыр. Бұл көрсеткіш 2024 жылы тағы 4 млн баррельге артпақ. Сондықтан Сауд Арабиясы мен Ресейдің энергетикалық шикізат нарығындағы ықпалы келешекте әлсіреуі ықтимал. 

Кейінгі жылдары бұл екі мемлекет ОПЕК-ке кіретін және кірмейтін мұнай өндіруші елдердің басын қосып, альянс құрғаны белгілі. Сол одақ ОПЕК+ деп аталып, екі жылда әлемде шикізат өндірісі мен экспортын күрт шектеп, 2014 жылы мүлде төмендеп кеткен мұнай бағасы қайта көтерді.

Келесі бесжылдықта ОПЕК-те өндірілген мұнайдың көбі Иракта шығарылады және ол шикізат санкциядағы Иран мен Венесуэла мұнайының орнын толықтырмақ.

Баяндамада айтылған тағы бір жайтқа тоқталсақ, әлем мұнайға әрі қарай да мұқтаж болып, энергетикалық шикізатқа сұраныс шарықтау шегіне таяу болашақта жетпейді: алдағы бес жылда ғаламдық экономиканың мұнайға тәуліктік сұранысы орта есеппен 1,2 млн баррельге жоғарыламақ.  

Энергетикалық агенттіктің пікірінше, әлемде электромобиль санының артуы және жасыл энергияға көшу процесінің қарқын алуы мұнайға сұранысты төмендеткенімен, мұнай-химия саласы мен ұшақтарға мұнай бәрібір көп қажет болады. Ал сол өсіп келе жатқан сұранысқа Бразилия, Норвегия, Гайана тәрізді елдер де жауап беруге жәрдемдеспек.

«Геосаясат нарықтағы үлкен факторға айналғанда, әлем экономикасының өсімі төмендеген шақта, мұнай өнеркәсібі үшін ерекше уақыт туды. Барлық жерде жаңа ойыншылар пайда болып, бұрынғларына сенім жоғалып бара жатыр», - дейді Бирол америкалық телеарнада жасаған мәлімдемесінде.

Сауд Арабиясы мұнай өндірісін азайтады
АҚШ өндірісті рекордтық деңгейге дейін арттырып, мұнай бағасын түсіруге күш салып отырғанда, Саудия керісінше, көмірсутегін бұрынғыдан аз шығарып, бағаны көтеруге әрекеттеніп жатыр. Дүйсенбі күні «Блумберг» агенттігі хабарлағандай, алдағы сәуірде Сауд Арабиясы тәулігіне өндірген мұнай көлемі 10 млн баррельден кем болады. Ал наурызда әр-Рияд бұл шикізаттың күндік мөлшерін 500 мың баррельге азайтқан. Бірқатар сарапшылардың ойынша, Саудия осы әрекеттерімен мұнай нарығын қайта бақылауға алып, бағаға бұрынғыдай ықпал еткісі келеді.

Айта кетсек, былтыр Саудиямен бірге ОПЕК пен оның серіктестері мұнай өндірісінің тәуліктік мөлшерін 10,31 млн баррельден асырмауға уағдаласты. Бірақ Құрама Штаттарда мұнай өндірісі қарқын алғандықтан, Америкада отын қоры тоқтаусыз көбейіп келеді. Бұл факторлар да мұнай нарқын төмендетеді деген қауіп бар.

ОПЕК+ альянсының кезекті кездесуі сәуірдің ортасында Австрия астанасы Венада өтеді. Сол жиында Сауд Арабиясының энергетикалық нарықтағы одақтастары мен серіктестеріне өндірісті қысқарту туралы келісімді өзгерту жайлы қысым жасауы екіталай.

Арыстан Рысбек

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» іске аспайтын сыңайлы

Палестина билігі мен Ресейдің Сыртқы істер министрінің мәлімдемесінен кейін осындай қорытынды жасауға болады.  

17 Ақпан 2020 15:37 494

Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» іске аспайтын сыңайлы

Палестина Құрама Штаттардың саясатына мойынсұнбайды

Бұл тарап АҚШ-тың израильдік-палестиналық шиеленісті тоқтату бойынша жасаған ұсынысынан түбегейлі бас тартты. Елдің премьер-министрі Мұхаммед Штайе Трамптың бейбітшілік орнату туралы жоспары «жерге көмілетінін» жеткізіп, «ғасыр келісімі» деп аталып кеткен бұл құжатты тек Трамп пен Израиль премьері арасындағы өзара меморандумға теңеді. 

Штайе ел болашағына алаңдаулы. Ол халықаралық геосаясатта зор ықпалға ие АҚШ ұсынысының кесірінен Палестина мемлекеті бытырап, кейін тіпті егемендігінен айырылатынын басып айтты. Яғни Вашингтонның қолдауына ие Израильдің келешекте елдің біраз бөлігін өзіне күшпен қосып алу қаупі бар екенін де тілге тиек етіп, өзге елдерді Трамптың жоспарын қолдамауға шақырды. Өз кезегінде Палестина қазір осы мәселе бойынша ашық келіссөздер жүргізуге дайын екенін білдіріп отыр. 

Осы турасында Ресей не ойлайды?

Мәскеу Израиль мен Палестина арасындағы шиеленісті реттеуге көмек беруге дайын. Бірақ халықаралық делдалдардың төрттігі аясында. Нақтырақ айтқанда, РФ, АҚШ, БҰҰ және ЕО болып бірігіп ондаған жылға созылған түрлі түйткілдердің шешімін табуға атсалыса алады. Ресейдің Сыртқы істер министрі Сергей Лавров осылай дейді. Тәжірибелі дипломат Ақ үй басшысы ұсынған «ғасыр келісіміне» өзінің бағасын берді. Айтуынша, бұл құжат біржақты, яғни Вашингтон Палестина мүддесін толыққанды ойламай жариялаған. Оның үстіне халықаралық-құқықтық негізге қайшы келіп отыр деген пікір білдірді. 

Израиль АҚШ-тың айтқанымен жүре ме?

Израиль Трамп ұсынған «ғасыр келісімі» аясында шекараны белгілеумен айналысатын арнайы топ құрып, тиісті жұмыстарды бастап кеткен. Ел премьері Нетаньяхудың сөзінше, бұл топ америкалықтармен бірлесе шекараны белгілей бермек.

Естеріңізге сала кетейік, 28 қаңтарда Вашингтон қаласында АҚШ президенті Дональд Трамп Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхумен бірге «ғасыр келісімінің» негізгі ережелерін жариялаған болатын. Құжатта палестиналық-израильдік дағдарысты бейбіт жолмен шешу жоспары, екі мемлекетті де мойындау қарастырылған. Ақ үй басшысы жариялаған карта бойынша, Палестинаны Иорданияға шекара арқылы өтетін қос магистральмен қосу көзделіп отыр. Палестинаның батыс жағалауы Иорданиядан Израиль территориясының белдеуімен бөлінетін болды. Сонымен қатар палестиналық Газа секторы айтарлықтай кеңейіп, оған екі ірі аудан қосылады. Трамп таныстырған карта бойынша, сириялық Голан территориясы Израильдікі болып есептеледі, ал Шығыс Иерусалимнің тек бір бөлігі ғана араб мемлекетенің астанасы ретінде саналмақ.  

Табиғат Нұрболат

Мәскеу мен Минск арасы ажырай бастады

Ресейге қосылудан бас тартқан Беларусь мұнайды Скандинавиядан импорттай бастады.

25 Қаңтар 2020 22:00 1772

Мәскеу мен Минск арасы ажырай бастады

Беларусь Республикасы сейсенбіде Норвегиядан мұнай импорттай бастады. Ал, осы айдың басында Ресей оған энергетикалық шикізат экспорттауды тоқтатқан еді. Көптеген бақылаушылардың пікірінше, екіжақты қатынастардың салқындауына Мәскеу мен Минск арасындағы экономикалық байланыстарды нығайту жөніндегі келіссөздердің тығырыққа тірелуі себепші.

Беларусьтің мемлекеттік мұнай компаниясы – «Белнефтехимия» 21қаңтарда өзінің еншілес кәсіпорнының Норвегиядан 80 000 тонна көмірсутегін сатып алғанын хабарлады. Ол шикізат Беларусьтің мұнай өңдеу зауыттарына алдағы бірнеше күнде темір жолмен жеткізілмек.  

Ресей посткеңестік көршісіне мұнай жеткізуді 31желтоқсаннан кейін доғарды. Оның алдында екі мемлекет экономикалық интеграцияны тереңдету туралы келіссөздер барысында шикізаттың биылғы бағасына келісе алмаған.

Ресейден мұнай импорты 40 пайызға дейін қысқаруы керек

Ресейлік экспорттың доғарылуы Еуропаға мұнай мен табиғи газ транзитіне кері әсер етпесе де, Беларуське зиянын тигізіп отыр. Өйткені, бұл ел өзінің энергетикалық мұқтаждықтарының 80 %-дан астамын Ресей шикізатымен өтеп отыр.

Қаңтардың 4-інде Ресей Беларуське шектеулі мөлшерде болса да мұнай жібере бастады. Соған қарамастан, президент Александр Лукашенко мұнай импортының альтернативтік жолын іздеуге сөз берді.

Сейсенбіде Лукашенко «Ресейдің мұнайына альтернатива жоқ екенін» мойындай отырып, Беларуське әртараптандыру керектігін және ол өзіне қажетті мұнайдың 40 %-дан аспайтын көлемін ғана Ресейден алуы қажеттігін ескертті.

«Өзге 30 %-ды біз Балтық елдерінен, тағы 30 %-ды Украина арқылы импорттауға тиіспіз», - дейді Лукашенко үкіметте өткен кездесу барысында.

Лукашенко губернатор болуға әзір емес

Жақында Кремль мұнай бағасын көтеріп, субсидияларды кесіп, Беларуське қарсы қысымды күшейтті. Мәскеудің ойынша, Минск энергетикалық ресурстарды Ресейдің ішкі нарығындағыдай бағамен алғысы келсе, кеңірек интеграцияны қабылдауы қажет.

Президент Владимир Путин беларусьтік әріптесімен желтоқсан айында екі рет кездесіп, екіжақты тығыз байланыс және арзан мұнай мен газ туралы келісімдерге қол жеткізе алмады.

Путиннің сөзінше, Ресей Беларусьпен экономикалық интеграциясыз энергетикалық отын құнын «субсидиялай алмайды». Ал, Лукашенко мұнай-газ мәселесі шешілмесе, интеграция жайлы ешқандай келісімге қол қоймайтынын ашық аңғартып отыр.

Өткен айдағы келіссөздер Кремль Беларусьті Ресейге қосып, 2024 жылы президенттік мерзімі аяқталатын Путинді сол одақтың басшылығына отырғысы келеді деген үрей туындатты. Лукашенко болса, бұл идеядан бас тартып, өз елінің Ресейдің бір бөлігіне ешқашан айналмайтынын мәлімдеді.

«Мұнайды Ресейден импорттау әлдеқайда арзан, ал балама жолмен тасымалдау едәуір қымбат. Бірақ Лукашенко Норвегияның шикізатын сатып алып, Мәскеуге анық белгі берді. Ол белді бекем бууға дайын болса да, Ресейдің бір губернаторына айналуға әзір емес», - дейді Минскте орналасқан «Стратегия» зерттеу орталығының саяси сарапшысы Валерий Карбалевич «Ассоушиэйтид пресс» агенттігіне берген сұхбатында.

Қазақ мұнайына жол жабық

Ресей 2018 жылы Беларуське «Дружба» құбыры арқылы 18 млн тонна мұнай экспорттаған. Бұл көрсеткіш былтыр 17,6 млн-ға дейін төмендеді. «Новая газетаның» дерегінше, Беларусь Норвегия мұнайының бір тоннасын шамамен 520 долларға сатып алса керек. Ал, Ресей былтыр бұл шикізатты көршісіне 364 долларға, «одақтас емес елдерге» 485 долларға экспорттаған. Айта кетсек, Беларусьтің ішкі нарығындағы мұнайға сұраныстың көлемі – 4-6 млн тонна ғана.

Өткен аптада еліміздің энергетика министрі Нұрлан Ноғаев Қазақстан мен Беларусь мұнай сату мәселесін талқылауы мүмкін екенін мәлімдеген еді. Минск Қазақстанға ғана емес, Украинаға, Польшаға, Әзербайжанға, Балтық республикаларына да көмірсутегін сатып алу туралы ұсыныс жіберген.

Алайда Лукашенко айтқандай, Ресей Қазақстан мұнайын өз аумағы арқылы Беларуське транзиттауға жол бермей отыр. Ал, Украинаның Одесса порты Беларуське мұнай тасымалдау жөнінде келіссөздер жүргізіліп жатқанын айтса да, әлі ешқандай келісім жасалмағанын мәлімдеді.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: