DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 324,92 Brent 36,55
Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Бақытжан Сағынтаев «Алматы 2050» стратегиясының қоғам мен сарапшылар талқылауынан өткен нәтижесін ұсынды.  

13 Желтоқсан 2019 10:29 1018

Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Автор:

Құралай Құдайберген

Қараша айында әкімдік 2050 жылға дейінгі шаһардың даму жоспарын жариялап, алматылықтар назарына ұсынған болатын.  Кейін мегаполистің баспасөз қызметі «Алматы-2050» даму стратегиясына 1077 адам ұсыныс білдіргенін хабарлады. 27 қараша күні Алматыда өткен  Инвестициялық форум аясында қала басшысы стратегияның негізгі бағыттарын таныстырған болатын.

«Алматы-2050» даму стратегиясында басымдық берілген бағыттар

Алдағы 30 жылда қаланың негізгі бағдарына айналатын бағдарлама 7 сатыдан тұрады. Оның біріншісі, «шетсіз қала» тұжырымдамасы. Алматының әлеуметтік-экономикалық дамуында орталық немесе шет аудан деген айырмашылық болмауға тиіс. Әр аудан жеке дамып, халық орталыққа емес, қала маңына қоныстануға ұмтылу керек.

Қала әкімі ұсынған екінші бағыт – «ақылды» қала жобасы. Яғни қоғамдық көлік саласынан бастап барлығын цифрландыру. Одан кейін тең мүмкіндіктер қаласы,  қауіпсіз қала, жасыл қала, жаһандық іскерлік орталық, мәдени креативті қала сынды бірнеше бағыт бар. Алайда бұлардың барлығы бірдей қоғам белсенділерінің көңілінен шыға қойған жоқ. Себебі Алматының қоғамдық кеңесінің мүшелері стратегия әлі де толықтыруды қажет етеді деп есептейді.

Қоғамдық кеңестің пікірі қандай?

«Urban Forum Kazakhstan» қоғамдық қорының құрылтайшысы Әділ Нұрмақов «Алматы-2050» даму стратегиясы асығыс қабылданды деп есептейді.  Ал мегаполистің болашағы осы стратегияның мастер-жоспарымен тығыз байланысты.

«Тұрғындар болашақта қандай қалада өмір сүргілері келеді? Алматының келбеті 30 жылдан соң қалай өзгеруге тиіс? Осының барлығын білу үшін стратегияны жазуға барша тұрғынды, түрлі қоғамдастықтар мен ұйымдарды, іскерлік-ғылыми қауымдастық мүшелерін қатыстыру керек. Тек сонда ғана ол жалпыға ортақ жоспарға айналады. Стратегияда әр алматылықтың қолтаңбасы қалады. Сонымен қатар тәуекелдерді де толық ескерген абзал. Мысалы, болашақта қалалар арасында бәсекелестік артады. Өзге шаһарлар Алматының ресурстарын алып кетуі мүмкін. Экологиялық жағдай бойынша да тәуекелдер өте көп. Міне, осының барлығын стратегияда нақты жазу қажет», – деді Әділ Нұрмақов.

Ал қалалық қоғамдық кеңестің мүшесі Марат Шибұтов Алматының негізгі бәсекелесі Нұр-Сұлтан мен Шымкент екенін айтады. Сондықтан бұл мегаполистерден алда болу үшін даму жоспарымыз да озық болуы шарт дейді.

«Қазіргі кезде әлемде мемлекеттер арасында ғана емес, қалалар арасында бәсекелестік артып келеді. Мәселен, Қазақстан мен Өзбекстан емес, Алматы Ташкентпен, Бішкекпен, Үрімжімен бәсекелес. Ал ел ішінде біз Нұр-Сұлтан мен Шымкентпен бәсекелеспіз. ЖІӨ-нің 20%-ы, яғни, ең үлкен көрсеткіш Алматыға тиесілі. Осы нәтижені сақтап қалу үшін ұзақмерзімді стратегияны ретке келтіру керек», – дейді қоғамдық кеңес мүшесі.

«Алматы-2050» даму стратегиясының соңғы нәтижесі

Алматыда өткен «Kazakhstan Urban Conference 2019» шарасы аясында Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаев «Алматы 2050» стратегиясының қоғам мен сарапшылар талқылауынан өткен нәтижесін ұсынды.

«Енді «Алматы 2050» даму стратегиясы жаңа экономика, жаңа кеңістік және жаңа коммуникацияларға негізделген үш бағыттан тұрады»,– деді Бақытжан Сағынтаев. 

Сонымен қатар 2050 жылға дейінгі стратегия аясында 2020-2024 жылдарға арналған «Жаңа Алматының» кешенді жоспары, «Үлкен Алматы»,  қала агломерациясын дамытудың  өңіраралық жоспары, «Алматы Бизнес-2025» бірыңғай өңірлік бағдарламасы қабылданды.

Бұдан бөлек, «Алматы 2025» даму бағдарламасы, Алматының жаңа бас жоспары әзірленетін болады. Сондай-ақ, қаланың барлық сегіз ауданын дамытудың үш жылдық тұжырымдамасы жасалады.

«Стратегияны әзірлеуге және талқылауға қаланың барша жұртшылығы белсенді түрде қатысты деп нық сеніммен айта аламын. Оны дайындауға Алматының сарапшылар қоғамдастығы, іскерлік кеңесі, қоғамдық кеңесі, қалалық мәслихаттың депутаттар корпусы, бизнес-қоғамдастық, қаланың белсенді азаматтары мен тұрғындары кеңінен тартылды», - деді Бақытжан Сағынтаев.

Жалпы стратегияға байланысты әкімдік сайтына келген мыңнан астам ұсыныстың 18,2%-ы қалалық мобильділік және көлік инфрақұрылымын дамытуға қатысты болған.  Ал 12%-ы экология мен көгалдандыру, ауа бассейнін тазарту мәселелерін шешуге бағытталған. Ұсыныстардың 10%-ы сәулет, құрылыс, тұрғын үй коммуналдық шаруашылық бойынша жолданған.

«Сонымен қатар осы ұсыныстардың 130-ы стратегияның қорытынды нұсқасын жазуда ескерілсе, 234-і мемлекеттік органдардың жұмыс жоспарларына енетін болады», – деп хабарлады әкімдіктің баспасөз қызметі.

Осылайша сарапшылар мен қоғамдастықтың пікірлері ескеріліп қайта толықтырылған «Алматы 2050» стратегиясы қалалық мәслихаттың қарауына ұсынылды. Одан кейін ол  Ұлттық экономика министрлігіне жолданып, бекітілген жағдайда Үкімет қарауына жіберілмек.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Бір ауладан үш чемпион

Екібастұздағы 9-шағын ауданның бір ғана ауласынан үш чемпион шыққан. Олар – кикбоксшы Нұрсұлтан Хасанов, джиу-джитсу шебері Диас Еренғайыпов және кәсіпқой боксшы Мұса Тұрсынғалиев. 

30 Сәуір 2020 11:55 1349

Бір ауладан үш чемпион

Бізге мұндай қызықты деректі Екібастұз қаласының тұрғыны Жомарт Матенов хабарлады. Оның айтуынша, бір ауладан жастары шамалас үш чемпионның шығуы сирек кездесетін жағдай.

«Бүгінде үшеуі де спортсүйер қауымға танымал. Олардың бір аулада ержетіп, әлемдік спорттың шыңын бағындыруы – мақтанарлық және жастарға үлгі боларлық жағдай», – дейді Жомарт Матенов.

Белгілі болғандай, Мұса Тұрсынғалиев академик Марданов көшесіндегі 23-үйде, Диас Еренғайыпов Сәтбаев көшесіндегі 48-үйде, ал Нұрсұлтан Хасанов Естай Беркімбаев көшесіндегі 104/2 үйде тұрған.

Спорттағы қадамдарын Екібастұзда бастаған спортшылардан қазір туған қаласында тұрып жатқаны Диас қана. Ол осы шаһардан «Yerengaipov Team» деген жеке клубын ашып, жергілікті жастарды жекпе-жек өнеріне баулуда. Нұрсұлтан Хасанов бүгінде Павлодар қаласының тұрғыны. Ішкі істер органдарында қызмет атқарады. Ал Мұса спорттық мансабына байланысты мұхит асып, АҚШ-ты мекен етуде.

Қызық үшін Екібастұздың электронды картасына үңіліп, спортшылар тұрған үйлердің орналасуына назар аудардық. Шынымен де, үш үй үш түрлі көшемен аталса да, бір-біріне жақын орналасқан екен.

Ал енді спортшылардың жетістіктеріне аз-кем тоқталып өтейік. Үш спортшының ішінде жас жағынан үлкені – Нұрсұлтан Хасанов. Ол 1991 жылдың 7 мамырында дүниеге келген. Қазақстанның Еңбек сіңірген жаттықтырушысы Сабыржан Жақыповтың шәкірті.

Нұрсұлтан Азияның екі дүркін чемпионы. 2012 және 2015 жылдары Сары құрлықтың теңдесіз спортшысы болды. Ал 2017 жылы Венгрия астанасы Будапеште өткен Әлем біріншілігінде чемпион атанып, ел мерейін өсірді. Былтыр Ресейдің Анапа қаласында ұйымдастырылған Әлем Кубогында топ жарып, қоржынын кезекті қомақты жүлдемен толықтырды. Бір сөзбен айтсақ, Нұрсұлтан Хасанов дәл қазіргі уақытта Павлодар өңірінің маңдайалды спортшыларының көшін бастап тұр.

Жекпе-жек өнерінің жанкүйерлеріне Диас Еренғайыповтың есімі жақсы таныс. Ол 1995 жылы туған. Аралас жекпе-жектен ел намысын қорғап жүр. Осы күнге дейін кәсіпқой рингте 11 кездесу өткізіп, соның сегізінде жеңіске жеткен. Қайсыбір жарыста Шешенстан президенті Рамзан Қадыровтың өзін өнерімен тәнті еткені бар. Сол кезде біздің спортшыға риза болған Қадыров тік тұрып құрмет көрсетіп, қолын қысқан-ды.

Диас Еренғайыповтың 2017 жылы джиу-джитсудан Италияда өткен әлем біріншілігінде чемпион болғанын бөле-жара атап өтуге тиіспіз. Сондай-ақ ол жекпе-жек пен джиу-джитсудан бөлек, қоян-қолтық ұрыс, панкратион, грэпплинг секілді спорт түрлерін де жақсы меңгерген. Жоғары атап өткеніміздей, қазір спорттық мансабын жалғастыра жүріп, жеке клубын ашып шәкірт тәрбиелеуде.

Бүгінде Мұса Тұрсынғалиевті де білмейтін адам кемде-кем. Кәсіпқой бокста қарсылас шыдатпай жүрген шаршы алаң шебері 1994 жылы туған. Жартылай жеңіл салмақта өнер көрсететін Мұса, осы күнге дейін 10 жекпе-жек өткізіп барлығында жеңіске жетті. Соның алтауын уақытынан бұрын, яғни нокаутпен аяқтаған. Мұсаның мықтылығына таңдай таққандар көп. Мәселен, ол кәсіпқой рингтегі алғашқы жекпе-жегін 2017 жылдың қараша айында өткізді. Ол дәл сол жылы Мексикада 19 күннің ішінде алты кездесуге шығып, барлығында қарсыласын тізе бүктірді. Мұса осы жылдың наурызында АҚШ-та аргентиналық Эсекьель Тевеспен қолғап түйістіруге тиіс еді. Алайда, жекпе-жек коронавирусқа байланысты кейінге шегерілді. Айтпақшы, Мұса жартылай жеңіл салмақта WBA-ға (Бүкіләлемдік бокс қауымдастығы) қарасты NABA (North America Boxing Association – Солтүстік Америка бокс қауымдастығы) тұжырымының чемпионы.

Атап өтерлігі, үш жерлесіміз де спорттық мансабын әлі аяқтаған жоқ. Демек, олардың алтын-күміс иеленіп, Қазақстанның абыройын одан әрі асқақтатуға мүмкіндіктері мол. Жұдырығы жойқын, тепкісі темір жігіттерді жеңіс тұғырынан ғана көрейік!

Фархат Әміренов

Баррель неге 0 доллар?

Америкалық компаниялар мұнайды клиенттерге ақы төлеп алдыра алмай жатыр. 

21 Сәуір 2020 12:07 2663

Баррель неге 0 доллар?

Дүйсенбі күні Американың шикі мұнайының құны 0 доллардан да төмендеп кетті.  Тарихта бұрын болмаған оқиға. Дәлірек айтсақ, көмірсутегінің баррелі бірден 50 %-ға арзандап, 0-ден - 30 долларға түсті. Яғни, трейдерлер мұнайдан құтылу мақсатында клиенттерге оның әр «бөшкесін» алғаны үшін тіпті 30 доллар төлеуге дайын. Бірақ осы ұсыныстың өзіне қызығушылық шамалы. Өйткені бүгінде мұнай сақтайтын орын табу мұң, ал сұраныс бұрынғыдай емес.  

Қазір әлемде коронавирус пандемиясына байланысты миллиардтаған адам үйде отыр және экономикалық белсенділік мейлінше төмендеп, дүниежүзілік нарықта артық мұнай шектен тыс көбейіп кетті.

«Нью-Йорк Таймс» газетінің дерегінше, әлем қоймаларында 6,8 млрд  баррель шикізат сақтайтын мүмкіндік бар. Бірақ соның 60%-ы толық. Өңдеуші зауыттар болса, мұнайды бензинге, дизельдік отынға айналдыруға аса ниетті емес. Себебі жанармайды сатып алатын көлік және тасымалдаушы компаниялар тоқтап тұр, адамдар бұрынғыдай ұшақтармен сапарларға аттанбайды, халықаралық сауда болса, күрт бәсеңдеп кетті.

Болжамдарға қарағанда, Кариб теңізі жағалауындағы, Оңтүстік Африкадағы, Анголадағы, Бразилиядағы, Нигериядағы энергетикалық шикізат сақтайтын қоймаларда алдағы бірнеше күнде орын қалмауы мүмкін. Осыған байланысты, трейдерлер  кемелерді жалдауға кірісті. «Рейтер» агенттігінің мәліметінше, бүгінге дейін жер шарында 160 млн баррель шикізат танкерлерге тиеліп, порттарда тұр.

АҚШ-тың өзінде де қолданылмаған мұнай тез көбейіп келеді. Мәселен, Оклахомадағы «Кюшинг» қоймасында оның көлемі бір аптада 9 %-ға өсіп, 61 млн баррельге жеткен.

Дүйсенбіде өткен брифингте президент Дональд Трамп мәлімдегендей, «АҚШ үкіметі 75 млн баррель мұнайды Стратегиялық Мұнай Резервіне жеткізу жолдарын қарастырып жатыр. Бұл қор 1973-1974 жылдардағы мұнай эмбаргосынан кейін құрылып, оған энергетикалық дағдарыстар кезінде қажет болатын шикізат сақталды.

Пайдасыз пәтуа

Бірнеше айдан бері планетада коронавирус пандемиясы өршіп тұр. Бұл жағдай – отынға сұранысты азайтып, мұнай бағасын түсірген негізгі фактор. Көмірсутегінің нарқын қайта көтеру үшін Ресей мен Сауд Арабиясы баға соғысын доғарып, осы айда мұнай өндірісін тәулігіне 9,7 млн баррельге қысқартуға келісті. Алайда бұл пәтуадан әзірге пайда болмай тұр.

Экономистердің есебінше, әлемде мұнайға сұраныс тәулігіне 29 млн баррельге азаяды. Бұл көрсеткіш – Саудия мен Ресей, Қазақстан ж.т.б (ОПЕК+) қысқартқан рекордтық көлемнен үш есеге жуық жоғары.

Дегенмен, Wall Street Journal газетінің хабарлауынша, Сауд Арабиясы мұнай өндірісін мамырды күтпей, мейлінше таяу арада қысқартуға кірісу жолдарын қарастырып жатыр.

Brent маркалы мұнайға келсек, ол жыл басынан бері 60 пайызға, Американың WTI сұрыбы 130 %-ға арзандады. Соңғысын өндіру тіпті маңызын жоғалта бастады деуге болады.

Rystad Energy орталығының дерегінше, АҚШ-та мұнай бағасы 20 долларға дейін түссе, 533,  ал  10 долларға дейін арзандаса, 1100-ден астам мұнай компаниясы 2021 жылдың соңына дейін банкротқа ұшырайды.

Ғалам экономикасының әсері

Ғаламдық өндірістің әлсірегені туралы деректер де мұнай бағасына қысымды күшейтіп отыр. Германия экономикасы қазір ауыр рецессияны бастан кешіп жатыр. Коронавирусқа қатысты шектеулер кесірінен оның тез арада қалпына келуі екіталай. Мұны осыдан бірер күн бұрын Bundesbank сарапшылары мәлімдеді.

Жапония экспорты болса, наурызда соңғы төрт жылдағы минимумға дейін азайған.

Мұнай бағасы қалпына келуі мүмкін бе?

Йә, тез арада қалпына келуі мүмкін. Америка мұнайының соншалықты құнсыздануына мамырда жеткізілетін шикізат нарқы себепші. Келесі айда сұраныс барынша төмендеп, ұсыныс артады деген болжам бар. Ал, бүгіннен бастап, трейдерлер маусымдық фючерстерді саудаға салады. Олар қымбатқа өтуі мүмкін. Себебі, жаздың бірінші айында Covid-19 дағдарысы біршама әлсіреп, экономикамлық белсенділік артып, әлемде энергетикалық отын тұтыну деңгейі айтарлықтай көтеріледі деген үміт бар.

PS. «Рейтер» агенттігінің хабарлауынша, сейсенбі күні WTI маркалы мұнайдың мамырда жеткізілетін партиясы 1,10 долларға дейін қымбаттаса, оның маусымдық тапсырысының бір баррелінің нарқы 22.15 долларға саудаланған.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: