/img/tv1.svg
RU KZ
FTSE 100 5 671,96 РТС 1 014,44
Hang Seng 23 497,47 KASE 2 224,17
DOW J 21 921,63 Алтын 1 594,00
Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Бақытжан Сағынтаев «Алматы 2050» стратегиясының қоғам мен сарапшылар талқылауынан өткен нәтижесін ұсынды.  

13 Желтоқсан 2019 10:29 881

Алдағы 30 жылда Алматы қалай өзгереді?

Автор:

Құралай Құдайберген

Қараша айында әкімдік 2050 жылға дейінгі шаһардың даму жоспарын жариялап, алматылықтар назарына ұсынған болатын.  Кейін мегаполистің баспасөз қызметі «Алматы-2050» даму стратегиясына 1077 адам ұсыныс білдіргенін хабарлады. 27 қараша күні Алматыда өткен  Инвестициялық форум аясында қала басшысы стратегияның негізгі бағыттарын таныстырған болатын.

«Алматы-2050» даму стратегиясында басымдық берілген бағыттар

Алдағы 30 жылда қаланың негізгі бағдарына айналатын бағдарлама 7 сатыдан тұрады. Оның біріншісі, «шетсіз қала» тұжырымдамасы. Алматының әлеуметтік-экономикалық дамуында орталық немесе шет аудан деген айырмашылық болмауға тиіс. Әр аудан жеке дамып, халық орталыққа емес, қала маңына қоныстануға ұмтылу керек.

Қала әкімі ұсынған екінші бағыт – «ақылды» қала жобасы. Яғни қоғамдық көлік саласынан бастап барлығын цифрландыру. Одан кейін тең мүмкіндіктер қаласы,  қауіпсіз қала, жасыл қала, жаһандық іскерлік орталық, мәдени креативті қала сынды бірнеше бағыт бар. Алайда бұлардың барлығы бірдей қоғам белсенділерінің көңілінен шыға қойған жоқ. Себебі Алматының қоғамдық кеңесінің мүшелері стратегия әлі де толықтыруды қажет етеді деп есептейді.

Қоғамдық кеңестің пікірі қандай?

«Urban Forum Kazakhstan» қоғамдық қорының құрылтайшысы Әділ Нұрмақов «Алматы-2050» даму стратегиясы асығыс қабылданды деп есептейді.  Ал мегаполистің болашағы осы стратегияның мастер-жоспарымен тығыз байланысты.

«Тұрғындар болашақта қандай қалада өмір сүргілері келеді? Алматының келбеті 30 жылдан соң қалай өзгеруге тиіс? Осының барлығын білу үшін стратегияны жазуға барша тұрғынды, түрлі қоғамдастықтар мен ұйымдарды, іскерлік-ғылыми қауымдастық мүшелерін қатыстыру керек. Тек сонда ғана ол жалпыға ортақ жоспарға айналады. Стратегияда әр алматылықтың қолтаңбасы қалады. Сонымен қатар тәуекелдерді де толық ескерген абзал. Мысалы, болашақта қалалар арасында бәсекелестік артады. Өзге шаһарлар Алматының ресурстарын алып кетуі мүмкін. Экологиялық жағдай бойынша да тәуекелдер өте көп. Міне, осының барлығын стратегияда нақты жазу қажет», – деді Әділ Нұрмақов.

Ал қалалық қоғамдық кеңестің мүшесі Марат Шибұтов Алматының негізгі бәсекелесі Нұр-Сұлтан мен Шымкент екенін айтады. Сондықтан бұл мегаполистерден алда болу үшін даму жоспарымыз да озық болуы шарт дейді.

«Қазіргі кезде әлемде мемлекеттер арасында ғана емес, қалалар арасында бәсекелестік артып келеді. Мәселен, Қазақстан мен Өзбекстан емес, Алматы Ташкентпен, Бішкекпен, Үрімжімен бәсекелес. Ал ел ішінде біз Нұр-Сұлтан мен Шымкентпен бәсекелеспіз. ЖІӨ-нің 20%-ы, яғни, ең үлкен көрсеткіш Алматыға тиесілі. Осы нәтижені сақтап қалу үшін ұзақмерзімді стратегияны ретке келтіру керек», – дейді қоғамдық кеңес мүшесі.

«Алматы-2050» даму стратегиясының соңғы нәтижесі

Алматыда өткен «Kazakhstan Urban Conference 2019» шарасы аясында Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаев «Алматы 2050» стратегиясының қоғам мен сарапшылар талқылауынан өткен нәтижесін ұсынды.

«Енді «Алматы 2050» даму стратегиясы жаңа экономика, жаңа кеңістік және жаңа коммуникацияларға негізделген үш бағыттан тұрады»,– деді Бақытжан Сағынтаев. 

Сонымен қатар 2050 жылға дейінгі стратегия аясында 2020-2024 жылдарға арналған «Жаңа Алматының» кешенді жоспары, «Үлкен Алматы»,  қала агломерациясын дамытудың  өңіраралық жоспары, «Алматы Бизнес-2025» бірыңғай өңірлік бағдарламасы қабылданды.

Бұдан бөлек, «Алматы 2025» даму бағдарламасы, Алматының жаңа бас жоспары әзірленетін болады. Сондай-ақ, қаланың барлық сегіз ауданын дамытудың үш жылдық тұжырымдамасы жасалады.

«Стратегияны әзірлеуге және талқылауға қаланың барша жұртшылығы белсенді түрде қатысты деп нық сеніммен айта аламын. Оны дайындауға Алматының сарапшылар қоғамдастығы, іскерлік кеңесі, қоғамдық кеңесі, қалалық мәслихаттың депутаттар корпусы, бизнес-қоғамдастық, қаланың белсенді азаматтары мен тұрғындары кеңінен тартылды», - деді Бақытжан Сағынтаев.

Жалпы стратегияға байланысты әкімдік сайтына келген мыңнан астам ұсыныстың 18,2%-ы қалалық мобильділік және көлік инфрақұрылымын дамытуға қатысты болған.  Ал 12%-ы экология мен көгалдандыру, ауа бассейнін тазарту мәселелерін шешуге бағытталған. Ұсыныстардың 10%-ы сәулет, құрылыс, тұрғын үй коммуналдық шаруашылық бойынша жолданған.

«Сонымен қатар осы ұсыныстардың 130-ы стратегияның қорытынды нұсқасын жазуда ескерілсе, 234-і мемлекеттік органдардың жұмыс жоспарларына енетін болады», – деп хабарлады әкімдіктің баспасөз қызметі.

Осылайша сарапшылар мен қоғамдастықтың пікірлері ескеріліп қайта толықтырылған «Алматы 2050» стратегиясы қалалық мәслихаттың қарауына ұсынылды. Одан кейін ол  Ұлттық экономика министрлігіне жолданып, бекітілген жағдайда Үкімет қарауына жіберілмек.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«S-класс» көлік мінбесе, елшінің ісі бітпей ме?

Дипломатиялық қызметтік көлік құны 8 млрд теңгеден асады. 

27 Қаңтар 2020 16:12 3808

«S-класс» көлік мінбесе, елшінің ісі бітпей ме?

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордың бюджет есебінен қымбат көліктер мен жиһаз алуына, астатөк форумдар өткізуіне ұзақ мерзімді мораторий жарияланатынын айтты. Бұл жаңалықты қарапайым халықтың неліктен жылы қабылдағанын төмендегі сандармен түсіндіруге болады. Мемлекеттік органдар көлік сатып алуға ғана жыл сайын миллиардтап ақша жұмсайды. Мұны біз Қаржы министрлігінің дерегіне сүйеніп айтып отырмыз. Мысалы, 2018 жылы осы мақсатқа республикалық бюджеттен  99,5 млрд теңге шығындалған. Жергілікті әкімдіктер де бұл жағынан елордалық басшылардан қалысар емес. Өңірлік бюджеттерден көлік сатып алуға бір жылда 23,7 млрд теңге жұмсалған.

Көлікке көп шығындалатын органның бірі – Сыртқы істер министрлігі. Мемлекеттік реестр сайтындағы мәліметке сүйенсек,  Қазақстан елшіліктерінің иелігінде 2017 жылы 607 көлік болса, 2018 жылы олардың саны 510-ға азайған. Ресми деректерде СІМ-нің 62 елдегі өкілдіктерінің көліктері туралы мәлімет бар. Бір қызығы, АҚШ-тағы елшіліктің көліктері туралы ақпарат жоқ.

Көлікке ең бай қазақстандық дипломатиялық корпус – Ресейдегі елшілік. Ресми Мәскеудегі СІМ өкілдері 51 көлік тізгіндеп жүр. Сыртқы тауар айналымының бестен бір бөлігі осы Ресеймен жасалады. Екінші тұрған Қытайдағы елшілік қызметкерлері 34 автомобиль тізгіндеп жүр. Сыртқы сауда айналымының 14,8%-ы оңтүстіктегі көршімізге тиесілі.  Бюджет есебінен 21 көлік ұстап отырған Түркиядағы елшілігіміз үшінші орында тұр. Бұл елмен сауда айналымы жалпы үлестің 3,2%-ын алып отыр. 4-орынға 18 көлікпен  Франциядағы елшілік, бесінші орынға 16 көлігі бар Өзбекстандағы корпус жайғасқан. Беларусь елінде - 14, Қырғызстан  мен Біріккен Араб Әмірліктерінде 12 көлік тіркелген. Алғашқы ондықты 11 көлік иеленген Үндістан мен Литвадағы елшілік түйіндеп тұр. Әзербайжан, Италия, Украина, Чехия және Жапониядағы дипломатиялық қосында – 10 көліктен тіркелген. Египет, Израиль, Иран, Катар, Малайзия, Польша, Сауд Арабиясы, Тәжікстандағы елшіліктердің әрқайсында 9 көліктен бар. Аустрия, Германия, Кувейт қосындарында 3 көлік, Ливан, Молдова және Оңтүстік Корея корпусында 2 көлік, Канада, Сирия, Эстонияда 1 көлік тіркелген.

Көлік паркі ең қымбат елшілік те Ресейде. Мұндағы автомобильдер құны – 2 млн долларға жеткен. Қытайдағы елшілік – 1,2 млн доллардың, Түркиядағы елшілік 1,07 млн, Беларусь еліндегі корпус 723мың , Франциядағы қосын 660 мың, Өзбекстан дағы елшілік 655 мың, БАӘ қосыны 633 мың, Қырғызстандағы елшілік 582 мың, Жапония дағы корпус 509 мың доллардың көлігін сатып алған.

СІМ соңғы үлгіге әуес

СІМ-нің көлік сатып алу саясатына зер салған адам тек соңғы үлгідегі көліктер сатып алуға тырысатынын көреді. Тіркелген көліктердің  99%-ы шыққан жылы сатып алынған. Солардың ішінде ең қымбат темір тұлпарды Беларусьтегі елшілік өкілдері тізгіндеп жүр. 2012 жылы сатып алынған Lexus LX 570 көлігі 151 мың долларға түскен. Ал Оңтүстік Африкадағы елшілік 2014 жылы MERCEDES-BENZ S400 көлігін 148 мың долларға сатып алған. Үшінші  орында Түркіменстандағы елшіліктің 140 мың долларға сатып алған MERCEDES-BENZ  350 көлігі тұр.  БАӘ-дегі қосын 2013 сатып алған MERCEDES BENZ S400 L көлігі ел бюджетіне $139,7 мың доллар шығын келтірген. Ташкентте тіркелген тағы бір MERCEDES BENZ S400 көлігі 104 мың долларға шыққан.

Бұл мәліметтер ең қымбат көлікті ТМД елдеріндегі елшіліктер тізгіндеп жүргенін көрсетеді. ТМД-дағы қосындарда 13, Таяу Шығыстағы елшіліктерде 5, Азия мен Африкада 3, Еуропада 6 қымбат көлік тіркелген.

Сыртқы істер министрлігіне қарасты 510 автомобильдің  202-сі (40%) Toyota маркалы.  Сондай-ақ 102 Mercedes, 50 BMW, 38 Volskwagen, 12 Audi, 10 Kia, 10 Nissan, 7 Hyundai, 7 Lexus маркалы көлік бар. Қалған 72 автомобильдің маркасы әртүрлі.

Көлік құны тауар айналымынан қымбат

Кейбір елшіліктердің көлігінің бағасы арадағы тауар айналымының көлемімен қарайлас. Мысалы, Катар мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 2018 жылы 423 мың доллар болған. Ондағы елшілік қызметкерлерінің астындағы 9 көліктің ортақ бағасы 208 мың доллар. Ал Эфиопиядағы дипломаттарымыз көлік алуға кеткен шығынның өзін ақтамай отыр. СІМ балансындағы ең қымбат көліктің бірі осы елдегі елшілікке тиесілі. Меrcedes-Benz S400L AMG көлігі 2014 жылы 126,6 мың долларға сатып алынған екен. Бұл елмен арадағы тауар айналымы 82 мың доллар ғана. Жалпы аталмыш елшілік өкілдері жалпы құны 218 мың доллар болатын 5 көлік мініп жүр.

Қазына есебінен жайлы көлік тізгіндеп, жағасы жайлауда жүрген елшіліктер Индонезиядағы дипломатиялық корпустан үлгі алса, қанеки? Бұл елдегі СІМ өкілдері темір тұлпар орнына велосипед таңдапты. Олар әзірге халықтың салығынан түскен қазынаға үнеммен қарайтын жалғыз елшілік боп тұр.

Қымбат көлік қыруар инвестиция әкеле ме?

Елшілік өкілдерінің астындағы көлік пен тауар айналымының арасында қандай байланыс болуы мүмкін? Мысалы, 2018 жылы Франциямен арадағы тауар айналымы 3,9 млрд доллар болса, Оңтүстік Кореямен тауар айналымы 3,2 млрд доллар болған. Париждегі Қазақстан өкілдері 18 көлік тізгіндеп жүрсе, Корея Республикасындағы елшіліктің балансында 2 көлік қана бар. Швейцария (2,8 млрд доллар) мен Өзбекстандағы  (2,5 млрд доллар) елшіліктердің көрсеткіштері де осыған ұқсас. Дей тұрғанмен, ресми Ташкенттегі СІМ өкілдері 16 көлік ұстаса, Женевадағы дипломаттар 8 көлікті місе тұтып жүр.

Қарабайыр қисынға салсақ, қымбат көлік тізгіндеп жүрген елшілік өкілдері елге қыруар инвестиция тартуы керек емес пе? Бірақ дипломатия дейтін дүние ондай қағидаттарға бағынбайтын сыңайлы... СІМ балансындағы ең қымбат саналатын көліктердің бірі Израильдегі елшілік балансында тұр. Mercedes Benz S 450 көлігін елшілік 2018 жылы 101 мың долларға сатып алған. Ұлттық банк дерегіне сенсек, осы жылы Тель-Авив тарапы Қазақстан экономикасына 600 мың доллар салған.

Иорданиядағы елшіліктің баласында 2011 жылы 107 мың долларға сатып алынған Mercedes Benz S 350 маркалы көлік бар. Бұл елден экономикамызға 2018 жылы 300 мың доллар инвестиция тартылыпты.  Ал Сауд Арабиясындағы елшілік өкілдері 9 көлік тізгіндеп жүр. 2018 жылы бұл елден келетін инвестиця көлемі 2017 жылмен слаыстырғанда 2 млн долларға кеміген. Норвегиядағы елшілік 2013 жылы 11 мың долларға Mercedes Benz S 400 көлігін сатып алған. Сол жылы экономикамызға 19,2 млн доллар тартылса,  2014 жылы инвестиция көлемі $38,8 млн долларға артқан. 2018 жылы инвестиция көлемі 1,1 млн теңгеге жеткен. Елшілер мінген көлікті инвестиция көлемімен салыстырып қарайтын болсақ, автомобиль паркі қымбатқа түскен елдердің көбі экономикамызға мардымсыз қаржы құйғанын көруге болады. Ал Қазақстан үшін негізгі инвестиция донорлары – Ресей, Қытай, Нидерланд, АҚШ және Швейцария.

Елшілік қызметкерлерінің мінген көлігі ғана емес, баспанасы мен қамсыз өмірі де елдегі салық төлеушілердің мойнында екенін ұмытпаған жөн.

Майра Медеубаева

Аударған – Есімжан Нақтыбайұлы

«Сергек» туралы он шынайы дерек

Қаңтардың соңынан бастап айыппұлдар SMS хабарлама түрінде ескертіледі.   

22 Қаңтар 2020 19:27 1806

«Сергек» туралы он шынайы дерек

Жыл басынан бері Алматыда 400 «Сергек» фото-бейне бақылау кешені іске қосылды. Нәтижесінде ақпараттық жүйе бір аптаның ішінде 42 млн теңгеге 2564, екі аптада 53 млн теңгеге 3200 жол ережесін бұзу фактісін тіркеді. Айыппұл көлік иелеріне жеткен бойда халық арасында «Сергек» қандай құқық бұзушылықтарды тіркейді, айыппұл кімнің қалтасына түседі, жол бойына неге төрт немесе одан да көп камералар орнатылады, камералар бет-бейнені тани ма сынды сан сауал туды. Назарларыңызға «Сергек» туралы он шынайы деректі ұсынамыз. 

1. Барлық айыппұл мемлекеттік бюджетке түседі

Алматы қаласы полиция департаменті әкімшілік полиция басқармасының басшысы Жандос Мұратәлиевтың сөзінше, айыппұлдан түскен қаражат жолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету шараларына жұмсалады.

«Әкімшілік айыппұлдардың бір тиынына дейін мемлекеттік бюджетке түседі. Ол қаражат  жолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету шараларына жұмсалады. Бұл жүйені айыппұл төлету үшін емес, жол көлік оқиғаларының санын азайту үшін енгіздік», – деді басқармасының басшысы.

2. «Сергек» сақтандыру полисі жоқ көліктерді тіркемейді

Сақтандыру полисі жоқ  жүргізушілерге айыппұлды тек полиция инспекторы сала алады. Мәліметтер базасын интеграциялау нәтижесінде сақтандыру туралы ақпараттар жол полициясы қызметкерінің қолындағы планшеттерге келіп түседі. Сондықтан ақпараттық-бейне бақылау кешені бұл заң бұзушылықты тіркемейді.

3. Камералар тек жолдағы құқық бұзушылықты анықтамайды

«Сергек» – бірінші кезекте қоғамдық қауіпсіздікке жауап береді. Ол жол бойы мен көше қиылыстарынан бөлек мектептердің жанында, аулаларда, сауда орталықтарының маңы мен халық көп жиналатын өзге де орындарда орнатылады. Жалпы бейнебақылау камераларымен қамтамасыз ету бойынша алматылықтардан 30 мыңнан астам ұсыныс түскен.

«Көше бойындағы кешен көлік  қозғалысын ғана емес, жалпы жағдайды бақылайды. Соған сәйкес қала тұрғындары өздері камераларды орнатуды сұрап өтініш жасайды. Сонымен қатар біз арнайы сараптама жасап, ЖКО ең жиі орын алатын аймақтарды осы жүйемен қамтуға  тырысамыз.  Жалпы қаладағы барлық камера интеграцияланып, одан жиналған ақпараттар  жағдаяттық орталықтарға жіберіледі», – деді әкімшілік полиция басқармасының басшысы.

4. Қауіпсіздік балбеуін тақпау мен ұялы телефонмен сөйлескендерге айыппұлдар салына ма?

«Сергек» автоматты режимде көліктің ішіндегі жағдайға айыппұлдар сала алмайды. Оны полиция қызметкері ғана тіркей алады. Айта кетерлігі, «Сергек» жылдамдықты асыру, бағдаршамның қызыл түсіне өту, жол белгілері талабын бұзу, қоғамдық көлікке бөлінген жолаққа шығып кету сынды ереже бұзушылықтарды тіркейді.

5. Айыппұлдар автоматты түрде жіберілмейді

Жол-көлік қозғалысы бұзылған жағдайда мәліметтер автоматты ақпараттық жүйеге сақталады. Кейін әкімшілік полиция инспекторлары оны тексерген соң, электронды-цифрлық қолтаңбамен мақұлдап, тәртіп бұзғандарға айыппұл жіберіледі.

6. Кешен адамның бет-бейнесін тани ма?

Елімізде адамның бет-бейнесін танитын камералар орнату заңмен реттелмеген. Сондықтан ақпараттық кешенді жасаушылар мұндай мүмкіндіктерді қолданудан бас тартты. 

7. «Сергек» – отандық жоба

Кешеннің алгоритмдері мен бағдарламасын қазақстандық IT-мамандар әзірлеген. Жобаның авторы – «Көркем Телеком» компаниясы.

8. Ақпараттық-бейнебақылау камералары кез келген көлікті таба алады

Камералар жедел іздестіру шараларын жүзеге асыруға қауқарлы. Оның ішінде іздеу жарияланған көлікті анықтау, алимент немесе айыппұлдарды төлеуден жалтарып жүрген адамның темір тұлпарын табуды айтуға болады. Сонымен қатар «Сергек» жалған және шетелдік нөмір таққан көлікті тауып бере алады. 

9. Бір жол айрығында неге төрт немесе одан да көп камера орнатылады?

Мегаполистегі 400 «Сергек» кешеніне 2 мың камера кіреді. Әр жол айрығында төрт немесе одан да көп камера орнатылады. Себебі бір құрылғы тек екі жолақты бақылай алады.

«Сондықтан алты жолақты үлкен даңғылдарда және оның қиылыстарында 6,8 камера орнатылады. Жалпы 400 кешеннің 300-і жылдамдық режимін бақылауға негізделген. Ал өзге 100 кешен қалған өзге ереже бұзушылықты тіркейді. Күніге 100-ден 200-ге дейінгі аралықта заң бұзушылық анықталады.  Алдағы жылы тағы 300 кешен орнату жоспарланып отыр», – деді әкімшілік полиция басқармасының басшысы.

10. Айыппұлмен келіспесеңіз камераларды қайта қарауға бола ма?

Егер айыппұлмен келіспесеңіз әкімшілік полиция департаментіне барып өтініш жазып, инспектормен бірге камераларды қайта қарауға болады. Тіпті кейде соның нәтижесінде айыппұлдар өшірілуі мүмкін.

«Жылдамдыққа байланысты айыппұлдар талқыланбайды. Өйткені ол анық көрсетіледі. Ал жол белгілеріне байланысты келіспейтіндер болады. Ондай кезде біздің инспекторлар қайта камераларды қарап мәселені шешуге тырысады. Егер қыс мезгілінен кейін жол белгісі өшіп қалып, сол үшін жүргізушіге айыппұл келіп, ақиқаты дәлелденсе айыппұл өшіріледі», – деді Жандос Мұратәлиев.

Бұдан бөлек басқарма басшысы «Сергек» бойынша айыппұлдар осы айдың соңынан бастап SMS-хабарлама түрінде ескертілетінін айтты.

«Айыппұл туралы хат поштамен баратын. Енді SMS-хабарлама түрінде жіберуді қолға алдық. Шамамен айдың соңыға қарай осы жүйе іске қосылуы керек. Сонымен қатар полиция инспекторлары жолда тоқтатып, планшет арқылы айыппұлдарыңыз туралы айтуы мүмкін. Бұл да ескертпенің бір түрі», – деді басқарма басшысы.

 Керек кеңес

Бұл ретте Тәуелсіз автомобиль одағының төрағасы Эдуард Эдоков алматылықтарға « айыппұл төлегің келмесе ереже бұзба» деген кеңес айтты.

«Сергектерді» енгізу дұрыс әрі пайдалы деп есептеймін. Бұл әлемдік тәжірибе. Бізді, яғни, жүргізушілерін бақылап, жазалау арқылы жол-көлік қозғалысы ережесін сақтауға үйрету керек. Қазіргі кезде осы тақырыпқа қатысты желіде көтерліген хайп бастапқыда болатын талқылау ғана. Біртіндеп барлығымыз бұған үйренетін боламыз. Бастысы бұл жолдағы қауіпсіздік деңгейін көтеруге  әсер етеді»,– деді сарапшы.

Құралай Құдайберген

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: