/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 141,99 Өнеркәсібі 1 484,00
Бағамен бірге пара да қымбаттады

Бағамен бірге пара да қымбаттады

Ең арзан пара Түркістан облысында тіркелген 

16 Наурыз 2020 13:14 1108

Бағамен бірге пара да қымбаттады

Автор:

Есжан Ботақара

Елдегі пара мөлшерлемесінің орташа бағасы бір жылда 193 мың теңгеден 250 мың теңгеге өскен.

«Стратегиялық және саяси зерттеулер орталығы» қоғамдық қоры «2019 жылғы жемқорлық жөніндегі арнайы шолу» атты зерттеу жүргізіп, осындай тоқтамға келіпті. Қордың президенті Гүлмира Елеуова зерттеуге 5900 кәсіпкер қатыстырылғанын айтады. Олардан көлік және логистика, кедендік әкімшілендіру, құрылыс, жер қатынастары, салықтық әкімшілендіру, экология, мемлекеттік сатып алу және ауыл шаруашылығы салаларындағы жемқорлық деңгейі туралы сауалнама алынған. Осы сегіз саланы реттейтін 15 мемлекеттік органның жұмысы да зерттеуге негіз болған. 

«2017 жылы да дәл осыған ұқсас зерттеу жасағанбыз. Осы жолы сол баяғы құрылыс, кеден, жер қатынастары саласындағы мәселелер әлі жойылмағанына көз жеткіздік. Аталмыш салаларды басқаларына қарағанда әлдеқайда жемқорлық жайлаған. Зерттеуден кейін мемлекеттік органдардың қатысы бар жемқорлық қызметтер нарығы қалыптасқан деген қорытындыға келдік. Оның ішінде бірінші басшыдан бастап, қатардағы қарапайым қызметкер де бар. Биыл сауланамамен шектеліп қоймай, 70 адаммен тереңдетілген сұхбат жүргіздік. Кәсіпкерлер бәрінен де салық саласында жиі пара беруге мәжбүр екендерін айтты. Салық қызметтері цифрландырып жатқанына, электронды өтініштердің 80 %-дан астамы осы салада жасалатынына қарамастан осылай болып отыр. Әрбір бесінші жүгіну пара берумен аяқталады», дейді сарапшы.

Салық саласы жемқорлық фактілері мен шағымдардың санымен «озып» тұрса, агроөнеркәсіп саласы жиілік көрсеткші бойынша «көш басында» тұр. 

«Агроөнеркәсіп саласын реттеуші органдарға жүгінген үш кәсіпкердің біреуі жемқорлыққа тап келеді екен. Жемқорлық Қазақстан экономикасының бір факторына айналып барады. Әр саланың өз мөлшерлемесі бар. Сұхбат берушілер ең төмен мөлшерлеме Түркістан облысында деп көрсетті. Салық саласында пара 1000 теңгеден, кеден саласында 20 мың теңгеден басталатынын атаған. Ал мемлекеттік сатып алу саласында келісімшарт құнының 10 %-нан басталады.  Кәсіпкерлер мәселе пайда болғанда ойларына бірден осы «бағалар» келетіндей деңгейге жеткен»,  дейді Гүшмира Елеуова.

Бір қызығы, жемқорлық сирек тіркелетін өңірлерде пара көлемі жоғары болып келеді екен. Мұны сарапшы бақылау жоғары болған жерде тәуекел де үлкен болғандықтан, пара алуға құмар қызметкерлер «Құласаң, нардан құла» деген қағидатқа сүйенетінін айтады. 

«Мысалы Қарағанды облысында пара мөлшерлемесі өте жоғары. Есесіне жемқорлық фактілері аз. Ал жемқорлық саны көп өңірлерде керісінше пара «бағасы» төмен. Паралар мөлшерлемесінің медианды орташа бағасы былтыр 193 мың теңге болса, биыл 250 мыңға өскен. Құрылыс саласында 9 млн теңгеге дейін пара сұрағанын айтушылар болды»,  деді ол.

Зерттеу деректеріне сенсек, кәсіпкерлер жиі жүгінетін салалардағы паралардың орташа мөлшерлемесі төмендегідей қалыптасқан.  АӨК саласында – 381 мың теңге, мемлекеттік сатып алу – 438 мың, жер қатынастарында – 488 мың, салық саласныда – 268 мың, құрылыс және сәулет саласында – 556 мың, кеден саласында – 368 мың, көлік-логистика саласында – 263 мың, экология саласында – 119 мың теңге.

Есжан Ботақара

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Экологиялық кодексте жемқорлыққа жетелейтін баптар бар – Анар Жарова

Жамбылдық инспекторлар кәсіпкерден 4 жылдан кейін айыппұл өндірмек болған. 

27 Наурыз 2020 13:33 1095

Экологиялық кодексте жемқорлыққа жетелейтін баптар бар – Анар Жарова

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің превенция департаментінің басшысы Анар Жарова  табиғат қорғау саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туралы онлайн-сұхбат берді. Агенттік өкілінің айтуынша, экологияға қатысты жемқорлық тәуекелдері, әсіресе, Экологиялық реттеу комитеті мен Орман шаруашылығы және жануарлар әлемі комитетінде жиі кездесетін көрінеді. Себебі Экология кодексінде қоршаған ортаға келтірген шығын көлемін есептеу мен өндіріп алудың нақты стандарты мен нормалары жоқ. Осыны пайдаланған инспекторлар заңбұзушымен ымыраға келсе, жазаны оп-оңай жеңілдетіп, ымыраға келмесе, жазаны емін-еркін ауырлатып жібере алады.

«Инспектор өндірілетін шығынның көлемін қаншаға көбейтетінін немесе қаншаға азайтанын өз қалауына қарай шешеді. Оған қоса тексерулердің тым ұзаққа созылатынын байқадық. Мысалы, Жамбыл облысында 2015 жылдың шілдесінде жеке кәсіпкердің пайдалы қазбаны заңсыз игергені анықталады. Табиғатқа келген шығын көлемі 2015 жылдың шілдесінде белгіленгенімен, оны өндіріп алу туралы хабар кәсіпкерге 4 жылдан кейін, 2019 жылдың тамызында жолданған.  Ал Қызылорда облысында департамент директорының орынбасары, бас экологиялық инспектор сотталды. Сондай-ақ, бөлім басшысы да сотты болды. Бұл лауазымды тұлғалар 2 серіктестікті экология заңнамасын бұзу арқылы қоршаған ортаға  келтірген 10 млн теңге шығынды өтеуден босатқан», - дейді Анар Жарова.

Департамент басшысы Экология кодексіндегі баптардың орнын ауыстыру арқылы да жазаны түрлендіруге болатынын айтады. Өз тараптарынан осы олқылықтарды түзетіп, санкциялардың талабын нақты нормамен бекітуді ұсынған көрінеді. Ол ескертулерден қорытынды шығару үшін Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне жарты жыл уақыт беріліп отыр.

«Экология кодексінде келтірген шығынды өндіріп алудан бөлек экологиялық рұқсатты тоқтату шаралары бар. 47-бапта  рұқсатты тоқтату мерзімі 6 айға дейін деп көрсетілген. Яғни, инспектор мерзімді өзі таңдайды деген сөз, 6 айдан асырмаса болды. Осы сияқты түсініксіз, шұбалаңқы нормалар бар. 324-бап санитарлық-эпидемиологиялық және экологиялық талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік шараларды көздейді. Бұл тіпті жалпылама, шұбалаңқы бап деуге болады. Оның санкциялары жеңілдеу. Сондықтан оны басқа заңбұзушылықтарға да қолдану кездеседі. Мысалы, Алматы облысының экология департаменті топырақты мазутпен улағаны үшін 324-бап бойынша қаулы толтырған. Ал Экология кодексінің 337-бабында орта бизнес нысандарының жерді бүлдіргені үшін қолданатын тікелей айыппұл түрі бар. Оның көлемі 324-баптың айыппұлынан екі есе көп. 337- бап бойынша 30 АЕК болса, 324-бап бойынша 15 АЕК. Осындай олқылықтар сыбайластық тәуекелдерін туғызып, жемқорлыққа жетелеуі мүмкін»,– деді Анар Жарова.

Сұхбат барысында инеспекторлардың еңбекақысы марзымсыз болуы да оларды жемқорлыққа баруға итермелейтіні айтылды. Агенттік ұсынған шараларда айлықты көтеру мәселесі де бар.

«Біздікі ұсыныс қана. Айлық көтеру мәселесін нақты талап ете алмаймыз. Ондай құзірет бізде жоқ», – деді ол.

Есімжан Нақтыбайұлы

«Аграрлық несие корпорациясы» басшыларының былығы әшкереленді

Ауыл шаруашылығы саласын несиелендіруге бөлінген 11млрд теңге депозитте жатқан.  

27 Ақпан 2020 17:08 2498

«Аграрлық несие корпорациясы» басшыларының былығы әшкереленді

Фото: informburo.kz

Мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру барысында туатын тәуекелдердің алды алынады. Кәсіпкерлердің IV республикалық форумында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы Алик Шпекбаев осылай деді.  

Оның сөзінше, әлеуметтік маңызы бар нысандардың құрылысына жыл сайын миллиардтаған қаржы бөлінеді. Ал квазимемлекеттік сектордың субьектілері бюджеттен алынған қаржыны ұзақмерзімді депозитке салып, ақша айналдырады. 

«Осындай заңсыздықтың салдарынан құрылыстың қарқыны баяулайды. Әлеуметтік маңызы бар нысандар мерзімінен кешіктіріліп тапсырылады», – деді Алик Шпекбаев.

Агенттігік төрағасының сөзінше, қазір «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингінің еншілесі «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ басшыларының 11 млрд теңгені «Хоумкредит» банкінің депозитінде заңсыз сақтағанына қатысты іс қаралып жатыр.

«Бұл қаражат ауыл шаруашылығы саласын несиелендіруге бағытталуға тиіс болған», – деді Алик Шпекбаев.

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: