/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Биліктің міндетті вакцинациялау ұсынысы тағы дүрбелең туғызды

Биліктің міндетті вакцинациялау ұсынысы тағы дүрбелең туғызды

Халықтың бұл жолы неге қарсы екені белгілі болды. 

14:23 27 Сәуір 2020 2904

Биліктің міндетті вакцинациялау ұсынысы тағы дүрбелең туғызды

Автор:

Жанат Ардақ

Әлемді жайлаған коронавирустық инфекция індеті қазақстандықтардың екпеге қатысты теріс көзқарасын өзгертпепті, керісінше, наразылықты күшейтіп жібергендей. Бұған кейбір ғалымдардың тұмауға қарсы егілген адамдардың пандемиядан аз зардап шегетіні туралы жорамалы да еш әсер етпегенге ұқсайды.

Денсаулық сақтау министрлігі «Қарсы профилактикалық егу жүргізілетін аурулардың тізбесін, халықтың жоспарлы егілуге жатқызылатын топтарын және оларды жүргізу ережесінің» жобасын жария етті. Нәтижесінде, әлеуметтік желілер және «Ашық НҚА-лар» порталы қарсы пікірге толып кетті. Біз әр тараптың ойбайлары мен ой-байламдарына құлақ түріп көрдік.

Ана Диана Кенжетаева азаматтарды вакцинациялауға міндеттеуге болмайтынын айтады.

«Мен бұған ана ретінде қарсымын. Бұл тек ерікті процедура болуы тиіс. Әйтпесе барша Қазақстан азаматтарының таңдау құқығы аяққа тапталады.Қазіргі кезде балалар әлжуаз, көбінің денсаулығында салмақты проблемалар бар. Шенеуніктер вакцина түрін тендер арқылы таңдағанда халық пікірімен санаспайды. Егер олар сапасызын сатып алса, алғашқы адамдар жапа шеккенше еге береді. Ата-аналар өз баласын қорғауда таңдау құқығынсыз қалады. Әсіресе, жатыр мойнының қатерлі ісіктері (С53) деген екпе үрей тудырады. Оның бедеулікке соқтыратыны туралы деректер жетіп-артылады», – дейді Д.Кенжетаева.

Ол тағы бір түйткілге назар аудартты:

«Емханаларда дәрігерлер тұрақтамайды. Жас мамандар бір-екі жыл тәжірибе мен өтіл жинақтап, жеке секторға кетіп қалады. Осындай жағдайда екпелердің кері салдарлары үшін ешкім де жауапкершілік арқаламайтын болады. Табыс табуды басты орынға қоятын фармкомпаниялардың конвейеріне барлық баланы жаппай жолдауға болмайды. Егер билік осы сынағын жалғастыра берсе, жуық арада елде мүгедектер саны өсіп шыға келуі ықтимал», – дейді Диана Кенжетаева.

Сарапшылар шынында, Денсаулық сақтау министрлігі кейінгі жылдары не себепті елде сал-ДЦП-ға, аутизмге шалдыққан балалар санының күрт артқанын толыққанды анықтап, соған ықпал еткен факторларды елге жария етпегенін еске салады.

Қоғам белсендісі Дмитрий Карпов биліктің осындай маңызды заңды төтенше жағдай кезеңінде асығыс-үсігіс қабылдап жатқанына қынжылыс білдірді. Мысалы, міндетті екпені қарастыратын «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексін Мәжіліс мақұлдап та тастады. Журналистер ТЖ жағдайында Парламентке кіргізілмейді, яғни осыған жауапты Үкімет мүшелерін ұстап алып, жауап ала алмайды.

«Министрлік қоғамдық талқылауға шығарған егу ережесінің жобасы астында пікір қалдырудың өзі көбіне мүмкін болмай тұр. Қаншама рет талпындым, бірақ пікірімді жариялау орнына «504 Gateway Time-out» деп шыға береді. Мен ол құжаттағы бірқатар тұжырымдармен келіспеймін. Оған өз түзетуімді енгізгім келеді. ТЖ енгізілген кезде мұндай талқылауды кейінге, COVID-19 пандемиясымен күрес аяқталған заманға қалдыруға болатын еді», – дейді Дмитрий.

Кәсіпкер Төлеген Қорабаев та қоғамдық талқылау алаңында өз пікірін қалдыра алмағанын жеткізді: «Number of connections exceeded. Please, try later» деген сөз шыға беретін көрінеді.

«Мен міндетті вакцинациялауға түбегейлі қарсымын. Ерікті болсын. Билік өкілдері түсіндіру жұмыстарын лайықты жүргізуге қабілетсіз, халыққа түсіндіре білмейді. Тек шекеден қарап, өктем сөйлеуге үйренген. Әйтпесе, оның қажетін жете жеткізсе, қауіпсіз екенін паш етсе, жұрт жақтайды ғой. Қазіргі қарсылық вакцина сапасына және денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімнің жоқтығынан. Мен де сенбеймін. Өйткені осы министр тұсында министрлік сапасыз екпе сатып алып, елге кесапат әкеле жаздаған», – дейді ол.

Тағы бір ана Ақмарал Тобылова екпеден нендей нәтиже бары беймәлім деген пікірде.

«Бұл екпелердің тиімділігі дәлелденбеген. Егілген балалар бәрібір сол аурулармен ауырып жатады және басқа адамдарға жұқтырады. Бізде вакцинациялаудың кері әсеріне және зардаптарына не министр, не Үкімет басымен жауап бермейді. Ешқандай жауапкершілік жоқ. Артынан ата-аналар сап-сау күйден мүгедекке айналған балаларының проблемаларымен және дерттерімен жалғыз қалады. Ешқандай өтемақы да ала алмайды, ешкімді сот алдында жауапқа тарта алмайды. Себебі, оның екпе салдары екенін дәлелдеу мүмкін емес. Ал байғұс дәрігерлер жоғарыдан түскен жоспарды жаппай және бейберекет орындай береді. Тек невропатологтың қарауына жіберіп, қызуын өлшеп, қан анализіне жіберуі мүмкін. Медицинаның олқылығы көп болып тұрған кезде біздің таңдау құқығымыз болуы керек», – дейді ол.

Егілген балалардың да ауыратыны туралы пікір қоғамда бекер туындаған жоқ: 2018 жылдың қаңтарында Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстарында, соның ішінде Қарағанды, Саран қалаларында, Абай және Шет аудандарында гепатит күрт ушықты. ШҚО-ның Шолпан ауылында бір адам қаза тапты. Індет бірнеше мектепті, соның ішінде Қарағандының №58, Теміртаудың №5, Шахтинск қаласының №26 мектептерін жайлады. Сол кездегі бас санитарлық дәрігер Жандарбек Бекшин не себепті бұл кеселге мектепте үнемі егілетін балалар шалдыққанын түсіндіре алмады. Бекшин мырза сонда жұмысынан кетпегені белгілі. Әлгі мектептерде дезинфекциялау жүргізілді, ауыл-қалаларда барлық бұқаралық спорттық-мәдени іс-шараларға тыйым салынды.

Дегенмен, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының өзі жаппай екпе шараларының маңызды екенін хабарлайды. Жаһандық ұйым дерегінше, әлемде 5 жасқа дейінгі шамамен 1,5 млн бала екпе арқылы басқаруға болатын инфекциялар кесірінен көз жұмады. Күл ауруымен науқастанған әрбір үшінші, ал сіреспе-делбемен ауырған әрбір екінші адам өлуі мүмкін. Полиомиелитпен ауырғандар сал болып қалуы ықтимал.

Денсаулық сақтау министрлігінің түсіндіруінше, егер вакцинациядан өткендер үлесі халықтың 90%-ынан кем болса, онда әлгі індеттердің бірінің бас көтеру және ушығу қаупі туындайды. Мемлекет сол себепті егуден қашқан екі адам қалған сегіз адамға қатер төндірмеуі үшін міндетті екпе жүргізуді таңдап отыр. «Қазақстанда жүзеге асырылған тиімді вакцинациялау бағдарламасы арқасында 2009 жылдан бері дифтерия таралуының деректері тіркелмеді. Еліміз 2002 жылдан бері дүниежүзінде полиомиелиттен азат аумақ деп жарияланды. Қызылшамен ауыру 3 мың есе, бауыр цирррозына соқтыратын «В» гепатитінің вирусын жұқтыру 79 есе азайды», – дейді министрлік.

Бірақ Мәжілісте денсаулық кодексін талқылау кезінде айтылғандай, шенеуніктердің жемқорлығы, сапалы вакцина сатып алу ісіндегі жариялылықтың жоқтығы, жауапкершіліктің ақсап жатуы ақыр соңында халықтың 65%-ының екпеден бас тартуына соқтырды.

Сондықтан денсаулық кодексін бірінші оқылымда мақұлдаған Мәжіліс ДСМ Тауарлар мен қызметтер қауіпсіздігі және сапасын бақылау комитетінің өкілеттігін кеңейтіп, оған екпенің сапасын тексеру құзырын берді. Тендерге жауапты органдардың жауапкершілігі күшейтілді. Заң жобасына енгізілген түзету бойынша сапасыз екпе жеткізген компания өкілі 5 жылға бас бостандығынан айрылуы мүмкін.

Мынадай індеттерге қарсы екпе міндетті түрде жүргізіледі деп ұсынылып отыр: «А» гепатиті (В15); «В» гепатиті (В16); b типті (В96.3) гемофильдік инфекция; дифтерия (А36); жатыр мойнының қатерлі ісіктері (С53); көкжөтел (А37); қызылша (В05); қызамық (В06); құтырма пневмококк инфекциясы (В95.3); полиомиелит (А80); сіреспе (А33-А35); туберкулез (А15-А19); эпидемиялық паротит (В26).

Бұл кодекске Сенат депутаттарының не айтары осы алтыншы сессия соңына дейін, яғни жаздың алғашқы айында анықталып қалар.

Жанат Ардақ

Петиция жарияланған кодекс

Парламентке 170 мың адамның қарсылығын жеткізе алмады.

15 Мамыр 2020 14:04 1867

Петиция жарияланған кодекс

Осыдан бір жыл бұрын талқылау үшін Денсаулық сақтау министрлігінің сайтына жарияланып, күні кешеге дейін қоғамды қырықпышақ қылған «Халық денсаулығы мен денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодекс жобасы Мәжілістің екінші оқылымында мақұлданып, Сенатқа жөнелтілді.

Бұған дейін арнайы құрылған жұмыс тобы 42 отырыс, 11 қоғамдық тыңдау өткізіп, кодексті жетілдіруге қатысты 1 мың ұсыныстың 791-ін іріктеп алды. Нәтижесінде кодекстің жаңа жобасына 600-ге жуық өзгеріс енгізілді.

Құжатта адам ағзасын алмастыру, вакцинация жасау, денсаулық сақтау саласын цифрландыру сонымен қатар медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру сынды маңызды мәселелер қамтылды.  

Талқылау барысында қоғам екіге бөлінді. Бірі екпе егуді жақтаса, екіншісі даттады. Мәжіліс депутаттары Бекболат Тілеухан мен Ирина Смирнова даттаушылардың қатарында болды.

Бекболат Тілеухан: «Азаматтарды екпе егуге мәжбүрлеу – адам құқығына қол сұғу. Адамдарды «Міндетті түрде екпе аласың» деп қинауға болмайды. Адамның жаны Денсаулық сақтау министрлігіне емес, өзіне керек. Ақылы бар адамның барлығы вакцинаны алады. Мен вакцинаның өзіне емес, оны міндеттеуге қарсымын. Депутаттық мандатымды берсем де, осы істі аяғына дейін алып шығатынымды мәлімдеймін. Алдыма келмей-ақ қойыңыздар, ертең кабинетке келесіздер, ананы саласыздар, мынаны саласыздар, министр шығады. Кім шықса, ол шықсын, мына жерде ең құрығанда азаматтық позициясын, адамгершілігін сақтап қалатын жағдайда болуымыз керек», – десе, Ирина Смирнова: «Қазақстандықтар елдегі екпенің барлығы сапалы дегенге сенбейді. Өйткені бұған дәлел боларлық мысал өте көп. Ал денсаулық сақтау министрлігінің позициясын қолдайтындар кеңестік тәжірибеге емес, шетелдік тәжірибеге сүйенеді. КСРО кезінде барлығына бірдей екпе салынды дегендерге айтарым, ол кезде екпе материалдарының бәрі отандық өнім еді. Ал шетелден алынған өнім мұқият тексерілетін. Қазір фармация саласындағы жемқорлық асқынып тұр. Дәрі-дәрмекті көлеңкелі жолмен сатуға және оны тиісті жерге жеткізбеуге қатысты дерек көп. Осыған дейін екпенің тізімін айқындау туралы айттық. Біздің пікірімізше, ол тізім денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығымен емес, талқылаудан кейін бекітілуі керек. Министрлік Қазақстанның барлық тұрғынынан екпе алуды қатаң талап ететін болса, онда ведомства екпенің сапасына қатысты жауапкершілікті өз мойнына алуға тиіс», – деді.

Өз кезегінде осыдан 5 ай бұрын екпенің кесірінен 9 айлық қызынан айрылған  Марина Шаймаханова есімді ана вакцинаға қарсы «Бас тарту құқығы» петициясын жариялады. Құжатқа 170 мың адам қол қойып, кодекске қарсылық танытты.

«Кез келген отбасының баласы қайтыс болса, бүкіл отбасы өлгендей болады. Бұл жағдай өз басымнан өтті. Ата-аналардың екпенің кесірінен балаларынан көз жазып қалғанын қаламаймын. Медициналық қызметтердің сапасын бақылау жөніндегі комитет қызымның өлімі неден болғанын анықтамай жатып, бұл вакцинациядан болған өлім емес деп кесімді пікір білдірді», – деді петиция авторы.

Петицияға алғашқылардың бірі болып қол қойған Евгения Чеботаревская ұлы Данилдың дамуы екпе алғаннан кейін тежелгенін айтады.

«Баламның тірі қалғанына шүкірлік етіп отырмын. Ұлым екпе алған соң  қимылдамай қалды. Тіпті дыбысы да шықпайтын болды. Оңалту жаттығуларының арқасында аяқ-қолына әрең дегенде жан бітірдік», – дейді ол.

Біле жүріңіз, былтыр еліміздің 17 мың тұрғыны екпе алудан бас тартқан.

Әлдекімдер екпе алмаған сәбилер балабақшаға қабылданбайтыны, ал ата-аналардың жазаланатыны туралы жалған ақпарат таратқанда әлеуметтік шиеленіс одан сайын өршіді. Бұған кодекс жобасының басы-қасында жүрген мәжіліс депутаты Зәуреш Аманжолова: «Заң жобасында «екпе алмаған балалар балабақшаға қабылданбасын!» деген норма жоқ. «Егер ата-ана баласына екпе жасатпаса, қатаң жазаланады, ата-ана құқығынан айрылады» деген талап болған емес. Балабақшадағы балалардың 95% екпе егілсе, мұндай топқа вакцинация жасалмаған балалар қабылдана береді», – деді.

Бүгінгі таңда әлемді «мәжбүрлі вакцинациялау идеясын миллиардер Билл Гейтс көтерді. Оның компаниясы вакцинация арқылы қаржысын көбейтіп жатыр» деген қауесет кезіп жүр. Мұның рас-өтірігін тап басып айтатын біз емес. Алайда бір анық бар: вакцинацияға қатысты түрлі ақпарат WhatsApp мессенджері арқылы тоқтаусыз тарап жатыр. Ресейді дүрліктірген белгісіз біреудің: «Дәрігерлер вирустық инфекцияға тест жүргізіп, арты өлімге әкеп соғатын екпе егеді. Адам жарты жылдан соң өледі. Өтінемін, вакцина еккізбеңіздер, әйтпесе бәріміз өзімізді өлім жазасына кесеміз», – деген жазбасы қазақстандықтарды да үрей құшағына орап үлгерді. Салдарынан елімізде вакцинацияға қарсы адамдардың саны күрт көбейді.

Халықаралық медицина орталығының директоры, дәрігер Александр Шинкаренконың сөзінше, екпе егілген адамдарда түрлі инфекцияға қарсы иммунитет қалыптасады, ал егілмеген адамдар тәуекел тобына қосылады. «Әр адамда таңдау құқығы бар. Вакцина 100% қауіпсіз деуден аулақпыз. Оның жанама әсері болуы мүмкін, бірақ «екпе адамдарды өлтіру құралы» деген пікірмен келісе алмаймыз. Екпе егілген емес, егілмеген адамдар өздеріне де, өзгелерге де қауіп төндіреді. Себебі олар кез келген инфекцияны алғашқылардың бірі болып қабылдайды және айналасындағыларға жұқтырады», – деді дәрігер.

Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртановтің сөзінше, былтыр елімізде 4 841 334 екпе егілген. Нәтижесінде 143-ақ адам өзін жайсыз сезінген. Олардың дене қызуы көтеріліп, терілері бөрткен. Вакцинация бірде-бір адамның өміріне қауіп төндірмеген.

Денсаулық сақтау министрлігі биыл 4 млн адамға екпе егуді жоспарлап отыр. Себебі вакцинадан бас тартудың салдарынан адамдар арасында инфекциялық ауру түрлері көбейіп кеткен.

«Елімізде вакцинация мәжбүрлі болмайды. Бүкіл әлемдегідей бізде де ерікті түрде жасатуға болатын және міндетті вакцинацияға жүгінеміз. Ата-ана баласына вакцина салғызатынын немесе салғызбайтынын өзі шешеді. Вакцинация жасалмаған балалардың құқығына шектеу қоятын ешқандай норма жоқ», – деді Елжан Біртанов.

Айта кетейік, гепатитке, гемофил инфекциясына, дифтерияға, жатыр мойнының қатерлі ісігіне, көк жөтелге, қызылшаға, қызамыққа, пневмококк инфекциясына, полиомиелитке, сіреспеге, туберкулезге және паротитке қарсы вакцинация міндетті профилактикалық екпе саналады.

Министрдің мәлімдеуінше, вакцинаның ару жұқтырудың алдын алатынын  жоққа шығаруға болмайды.

«Фактіні эмоциядан ажыратсақ игі болар еді. Біз барлық жағдайға дайынбыз, қажет болған жағдайда тексеріс жүргізе аламыз», – деді Елжан Біртанов.

Ол мәжіліс мақұлдаған «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодекс денсаулық сақтау саласындағы жұмыстың аяқталғанын емес, керісінше басталғанын көрсетеді.

«Кодекс жобасын қарау барысында вакцинация, донорлық, трансплантация, психикалық және репродуктивті денсаулық, скрининг, жеке медициналық мәліметтерді жинау және темекі тұтынуды реттеуге қатысты нормаларға қатысты консенсус табылды. Кодекс жобасында вакцинаның сапасына дәрігерлер жауапты болатыны нақтыланды. Денсаулық сақтау саласында бірде-бір заң бұрын соңды дәл осылай ашық әрі кең ауқымда талқыланған емес», – деді еліміздің бас дәрігері.

Елжан Біртановтың баяндауынша, ел аумағындағы әр вакцина көпсатылы тексерістен өтеді. Тексеріс халықаралық стандартқа сай жүргізіледі. Вакцина халықаралық ұйымдар арқылы сатылып алынса, оның қауіпсіздігі мен сапасы Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымы деңгейінде тексеріледі.

Абылай Бейбарыс

Ұл-қыздарына екпе салдырмаған ата-аналар айыппұл арқалайды

Тоғыз айлық балалар вакцинацияналып жатыр.  

12 Қыркүйек 2019 17:41 5442

Ұл-қыздарына екпе салдырмаған ата-аналар айыппұл арқалайды

Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті төрағасының орынбасары Жандарбек Бекшин елордада өткен конгресте ұл-қыздарына екпе салдырмаған ата-аналар әкімшілік айыппұл арқалайтынын айтты.

Осыған қатысты ұсыныс Парламентке жолданады екен. Әзірше айыппұлдың мөлшері нақтыланбаған көрінеді.

Жандарбек Бекшиннің түсіндіруінше, екпе салдырмау бала құқығын бұзумен  және оның денсаулығына қауіп төндіргенмен тең.

«Бізде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымы бар. Соған сәйкес, балаларды вакцинациялау 95%-ға, ересектерді вакцинациялау 80-85%-ға жету керек. Осы деңгейге жетсек  елімізде жұқпалы аурулардың таралуы тыйылады. Біз Қазақстанда бұл көрсеткішті 97%-ға жеткіздік. Бізді  қызылша ауруы алаңдатып отыр. Бұл ауру қазір пандемия ретінде әлем бойынша таралып жатыр. Конгресске келген қонақтар Дүниежүзілік денсаулық сақтау деректері бойынша, қазіргі уақытта әлемде қызылшамен ауырған 375 мың жағдай тіркелгенін мәлімдеді. Осыған байланысты Мадагаскар және басқа да бірқатар мемлекеттерде өлім-жітім болған. Бұл ауру АҚШ-та да таралуда. Біз алдын алу шараларын жасап жатырмыз. Келесі аптадан бастап денсаулық саласында жұмыс істеп жүрген дәрігерлермен бірге қосымша егу жұмыстары қолға алынады», – деді Жандарбек Бекшин.

Оның сөзінше, қазір 10-12 айға жетпеген сәбилер ауырып жатыр.

«Негізі екпе 12 айдан бастап егіледі, бірақ біз жағдайға байланысты егуді 9 айдан бастап жатырмыз. Ауру іштен тарамас үшін еліміздегі медицина қызметкерлердің 99,7%-ы егілді. Біз қазір балабақша мен мектептерге вакцинацияланған балаларды ғана жіберу туралы ұсыныс айтып жатырмыз. Балаларының құқықтарын бұзып, вакцинация жасатпаған ата-аналарға әкімшілік айыппұл салынады. Айыппұл көлемі әзірге белгіленген жоқ. Жоба денсаулық сақтау ұйымдарында талқыланғаннан кейін Парламентке жолданады», – деді Жандарбек Бекшин.

Қанат Махамбет