/img/tv1.svg
RU KZ
Болашағы белгісіз автопарк

Болашағы белгісіз автопарк

Сәтсіз жекешелендірудің салдарынан жолаушылар жапа шегіп отыр.

09:09 02 Ақпан 2018 1511

Болашағы белгісіз автопарк

Автор:

Ақтоты Қабдықайыр

Павлодар қаласындағы №1 автобус паркі 2015 жылы жекенің қолына өтті. Басында уәдені үйіп-төккен кәсіпкер өзіне жүктелген міндетті тиісінше орындай алмай, тасымалдаушы компания коммуналдық меншікке кері қайтарылды. Мұндай ауыс-түйістің салқыны қарапайым халыққа тиді.

Осыдан үш жыл бұрын «Қазақстандық құрылыс тобы» ЖШС №1 автобус паркін 1 млрд 176 млн теңгеге сатып алды. Алайда инвестор беліне көтере алмайтын шоқпарды байлаған болып шықты. 2016 жылдың мамыр айына дейін парк жаңа автобустармен толығуы керек еді. Бұл міндет орындалған жоқ. Сондықтан Павлодар қалалық қаржы бөлімі сотқа шағым түсіріп, екіжақты келісім бұзылды. Осының салдарынан 2016 жылдың желтоқсан айында жолаушылар тасымалымен айналысатын кәсіпорын коммуналдық меншіктің иелігіне өтті.

«Жекешелендіру аясында облыс орталығындағы ірі тасымалдаушы компания – «№1 автобус паркі» ЖШС сатылымға шығарылып, кәсіпкердің басқаруына берілген болатын. Бірақ сатып алушы тарап өз міндетін орындамағандықтан, сот шешімімен келісімшартты бұзуға тура келді. Қазіргі уақытта №1 автобус паркі серіктестіктің өз табысы есебінен қаржыландырылып отыр», – деді Павлодар қалалық қаржы бөлімінің басшысы Ғалима Мұқанова.

Бүгінгі таңда кәсіпорынның қаржылық жағдайы автобустарды жөндеуге, жаңартуға жетпей отыр. Қала іргесіне орналасқан Ленин кентіне қатынайтын №38 бағыттағы автобустардың сапасы мүлде сын көтермейді. Жиі бұзылып, істен шығып қалатындықтан, тұрғындар қақаған қыста аялдамада бүрсең қағуға мәжбүр болып жүр.  

«Жарты сағат сайын жүруге тиіс қоғамдық көлік кей кездері белгіленген кестеден ауытқып, жолаушылардың ұзақ уақыт күтуіне тура келеді.

Өткенде №38 автобус Ертіс өзені арқылы өтетін көпірге жақындай бергенде сынып қалды. Біз, жолаушылар, диспетчерлік қызметке хабарласып, басқа автобус жіберуді сұрадық. Ол келгенге дейін 1 сағат күттік. Мұндай оқиға бірнеше рет қайталанды. Әбден тозығы жеткен автобустарды жаңартпайынша, бұл жағдай үздіксіз жалғаса беретін сияқты», – деді Ленин кентінің тұрғыны Асылбек Мусин.

Тұрғындар қоғамдық көліктің айналмалы қозғалысын енгізуді, рейстердің санын көбейтуді ұсынып отыр. Бірақ бұл ұсыныстың таяу арада орындалуы екіталай сияқты. Өйткені №38 бағыттағы автобустың қозғалысын ұйымдастыратын №1 автобус паркінің жағдайы жоғарыдағыдай.

«Әзірше №1 автобус паркінің алдағы жұмысына қатысты нақты шешім қабылданған жоқ. Екі нұсқа бар: тасымалдаушы компанияны тағы да жеке инвесторға береміз немесе бюджеттен қосымша қаржы қарастырып, коммуналдық меншікте сақтап қаламыз. Осы мәселені талдап, сараптап, біржақты шешкен соң ғана қоғамдық көліктің қызмет көрсету сапасын жақсартуға мүмкіндік туады», – деді Павлодар қаласының әкімі Нұржан Әшімбетов.

Ақтоты Қабдықайыр

«5-10-20»: Павлодардағы үйлердің бағасы 12 млн теңгеден аспауы керек

Жергілікті әкімдіктер салған несиелік үйлердің бір шаршы метрі үшін белгіленген баға – 160 мың теңге.

22 Мамыр 2020 15:23 8475

Ел президенті тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың баспана мәселесін шешу үшін «Нұрлы жер» бағдарламасының кезекті бағыты ретінде «5-10-20» ипотекалық бағдарламасын әзірлеуді тапсырды. Қазір жаңа бағдарламаның талаптары жан-жақты пысықталып, қанатқақты жоба ретінде қарастырылуда. Бағдарлама 1 шілдеде қабылданады деген болжам бар.

«Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Павлодар облыстық филиалының директоры Талғат Баиловтың айтуынша, қазірдің өзінде бірқатар талаптары белгілі. Біріншіден, баспана алуға ниетті тұрғын жергілікті атқару органында тұрғын үй кезегінде тұруға тиіс. Екіншіден, алғашқы жарна ретінде пәтер құнының кемінде 10 пайызын төлеуі керек. Сол кезде ипотекалық несие 5 пайыздық мөлшерлемемен 20 жылға дейін беріледі.

«Павлодар облысында жеке құрылыс компаниялары ұсынған жаңа үйлердің бағасы 12 млн теңгеден аспауы керек. Ал жергілікті әкімдіктер салған несиелік үйлердің бір шаршы метрі үшін белгіленген баға – 160 мың теңге. Осы сомадан аспауы керек», – дейді Талғат Баилов.

Сонымен қатар, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жанынан жыл соңына дейін «Отбасы банкі» құрылады. Бұл институт баспанаға мұқтаж азаматтарды есепке алу, тіркеу және тұрғын үйді үлестірумен айналысатын болады.

«Тұрғын үй кезегіндегі азаматтардың қай бағдарлама бойынша баспаналы болатыны тұрғын үй қолжетімділігі сатысына сәйкес бағаланады. Атап айтқанда, табысы төмен, яғни отбасының бір айлық кірісі жан басына шаққанда бір күнкөріс минимумынан аспайтын отбасыларға сатып алу құқығынсыз үйді жалға алу мүмкіндігі ұсынылады. Екі күнкөріс минимумына дейін табыс табатын көпбалалы, толық емес және мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар «Бақытты отбасы» бағдарламасына, ал 3,1 күнкөріс минимумына дейін табысқа ие баспанасыз отбасылар «5-10-20» жобасына қатыса алады. 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап күнкөріс минимумы 32 668 теңгеге дейін өсті. Осылайша, «5-10-20» арқылы баспаналы болу үшін жан басына шаққандағы отбасы табысы 101 270 теңгеден аспауы тиіс», – деді Талғат Баилов.

Оның сөзінше, «Бақытты отбасы» бағдарламасында төлем қабілеттілігін растау кезінде мемлекеттен алатын түрлі төлемдер есептеледі. Ал «5-10-20» бағдарламасына қатысты мұндай талаптың болар-болмасы әзірше белгісіз.

«Павлодар облысында тұрғын үй кезегінде тұрған адам «5-10-20» бағдарламасы бойынша басқа аймақтан үй ала алмайды. Бүгінде аймағымызда 27 мыңнан астам адам кезекте тұр. Олар аталмыш бағдарлама арқылы Павлодар облысының аудан-қалаларынан ғана баспаналы бола алады», – деді облыстық филиал директоры.

Тұрғындар үшін тиімді жобаларының бірі - «Бақытты отбасы» бағдарламасы. Бағдарлама арқылы тұрғын үй кезегінде тұрғандар үй бағасының 10 пайызын алғашқы жарна ретінде төлеп, 20 жылға дейін жылдық 2 пайыздық мөлшерлемемен несие ала алады.

«Наурыз айында Павлодар қалалық қаржы бөлімі 497 өтінішті қабылдап, түрлі себепке байланысты 15 өтінішті кері қайтарды. Қалған 482 өтінішті қарастырып, біздің банкке 338 жолдама берді. «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» аталмыш бағдарлама бойынша өтініштерді қарастыру үшін міндетті түрде жергілікті әкімдіктен жолдама берілуі керек. Бүгінде 338 өтініштің 76-сы мақұлданды», – деді Талғат Баилов.

Фархат Әміренов

Үкімет ірі ұлттық компанияларды жекешелендіру ісіне қайта оралды

ҚазМұнайГаз, ҚТЖ және басқасының «сауда топтамасы» жаңа активпен «толықпақ».  

04 Қаңтар 2020 17:13 2637

Ұлттық экономика министрлігі «Жекешелендірудің 2016–2020 жылдарға арналған кейбір мәселелері туралы» қолданыстағы Үкімет қаулысына түзетулер енгізетін жаңа қаулы жобасын жария етті.

Құжатқа сәйкес, бұған дейін мемлекеттің меншігінен алып қойып, бәсекелестік ортаға тапсырылмақ болған бірқатар кәсіпорынды енді жекенің қолына беруге тыйым салынады.

Сонымен бірге қалталы азаматтар мен инвесторлар назарына жаңа әрі аса құнды активтер де ұсынылмақ.

Атап айтқанда, Қазақстан экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемкомиссияның 2019 жыл соңындағы отырысында Курчатов қаласында орналасқан «Ядролық технологиялар паркін» «басым тәртіппен жекешелендіруге жататын республикалық меншіктегі ірі ұйымдар тізбесінен алып тастау» туралы ұсыным берілген екен.

Бұл парктің 100% акция пакетін билік 2018 жылы 6,8 миллиард теңгеге сатпақ болған. Алайда ядролық және радиациялық технологиялармен айналысқысы келетін кәсіпкерлер табылмады. Сондықтан бағасы 4,8 млрд теңгеге дейін арзандатылды. Бірақ бәрібір бірде бір өтініш түспеді. Кәсіпорын шығынды саналады: қызметі 2017 жылы 750 млн, ал 2018 жылы 211 млн теңге шығын әкелген. Ал оны иеленетін жаңа қожайыннан жылына кем дегенде 131 млн теңге табыстылық көрсеткішіне жету талап етілген-тін. Дегенмен, жаңа ұсыныс бойынша бұл парк ары қарай да бюджет мойнында отыра беретінге ұқсайды.

Мемлекет ірі активтерін – алпауыт ұлттық компанияларды қарапайым тендер не аукцион арқылы емес, халықаралық «ай-пи-о» арқылы өткізуге шешім қабылдағаны мәлім. Алайда оларға шетелдік белді инвесторлар қызығушылық танытпауы ықтимал деген қауіп бар. Сол себепті бүгінде әр ұлттық компанияның топтамасы жаңа активпен толықтырылуда.

«Қазақстан экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2019 жылғы 14 қазандағы хаттамасына сәйкес «Ақтау теңізі солтүстік терминалы» ЖШС-ін «Қазақстан темір жолы» компаниясының IPO-сы құрамында іске асыру ұсынылды», – деп түсініктеме берді ұлттық экономика вице-министрі Жасұлан Мәдиев.

Осылайша, еліміздің ұлттық темір жол операторы акциялары мына құрамда саудаға қойылады деп жоспарлануда: ҚТЖ-ның өзі, «Қазтеміртранс» АҚ-ы, «Жолаушылар тасымалы» АҚ-ы, «Багаж тасымалдау» АҚ-ы, «Вагон сервис» АҚ-ы, «Қала маңындағы тасымалдау» АҚ-ы және «Ақтау теңіз солтүстік терминалы» ЖШС.

Биыл ІРО-ға шығарылады деп жоспарланған ұлттық мұнай-газ операторының топтамасы да толығуда. Нәтижесінде, мемкомиссия шешімімен, оның топтамасы аясында «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының өзі, сонымен қатар «Урихтау Оперейтинг» ЖШС, Павлодар мұнай-химия зауыты, TH KazMunaiGas N.V, «ПетроҚазақстан Ойл Продактс» ЖШС, Атырау мұнай өңдеу зауыты, «Сұйытылған газды сақтау паркі» ЖШС, «АМӨЗ КИД» ЖШС, «KMG Automation», «Теңіз Сервис» ЖШС, «KAZ M-I», KMG International N.V. және оның құрамында ҚМГ-ның шетелдік активтері, «Қазақтеңізкөлікфлоты», сондай-ақ «KMGEP Catering» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «ай-пи-оға» шығарылады деп күтілуде.

«Самұрық-Энерго» топтамасына бұған дейін болған «Болат Нұржанов атындағы Екібастұз ГРЭС-1», «Екібастұз ГРЭС-2 станциясы», Forum Muider BV («Богатырь көмір»), «Алматы электр станциялары», «Алатау жарық компаниясы», «Алматыэнергосбыт» сыртында, жаңадан «Тегіс мұнай» және «Маңғышлақ мұнай» қосылып отыр.

Жекешелендіру тізімінен Үкімет «Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» акционерлік қоғамын түпкілікті шығарып тастады. Оны сатуға депутаттар үдере қарсы болды.

Бұдан бөлек, Петропавлдың халықаралық әуежайы бәсекелестік ортаға табысталмайды.

Елорда әкімінің сөзі өтімді болып шықты. Енді Үкімет Нұр-Сұлтан қаласын абаттандыратын «Астана-көгалдандыру құрылысы» («Астана-Зеленстрой») және қоқыс пен қар шығаратын «Астана тазалық» ЖШС-ларын жекешелендіру туралы жақ ашпайтын болады.

Қорғаныс министрлігі әупірімдеп жүріп, өз жүйесіндегі көлемі бойынша ең ірі кәсіпорын саналатын «Әскери құрылыс» АҚ-ын ақыры жекешелендіру тізімнен құтқарып алды.

Шымкент қаласы өзінің әл-ауқатын құрар аса ірі дүние-мүлкін қайтадана саудаға қояды. Олардың арасында «Ордабасы» кәсіби футбол клубы, Шымкент әуежайы, «Орталық су-спорт кешені», жергілікті «Спорт сарайы», «Шымкент жасыл қала» ЖШС, «Шымкент күрделі құрылыс» кәсіпорны және басқасы бар. Бұрын оларды Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігі өткізуге тырысқан.

Қаржы министрлігінің мәліметінше, 2020 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша елімізде жекешелендірудің екінші толқыны басталған 2014 жылдан бері 1 мың 197 мемлекеттік кәсіпорын бәсекелі ортаға көшуге әзірленген. Әйтсе де, оның тек 814-і саудаға қойылыпты. Ақыр соңында тек 735-і ғана жекенің қолына өтті. Оның ішінде 65 республикалық меншік, 150 ұлттық холдингтер активі, 157 ұлттық компаниялар активі және 363 коммуналдық меншік бар.

Бұлардың бәрін сатудан ел қазынасына 437 миллиард 463,3 миллион теңге (1,1 млрд доллар) түскен екен. Яғни, мемлекеттік кәсіпорындардың әрқайсысы шамамен 595,1 млн теңгеге сатылған.

Төрт жыл ішінде министрлер мен әкімдер әртүрлі себеп-сылтаумен 335 активті жекешелендіруден алып кетіпті.

Жанат Ардақ