/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 446,88 Brent 36,55
«ЕХРО-2017» көрмесі отандық туризмді оңалта алмады

«ЕХРО-2017» көрмесі отандық туризмді оңалта алмады

Еліміздің жалпы ішкі өніміндегі туризмнің үлесі 2 пайызға да жетпейді.

10:33 29 Наурыз 2019 14420

«ЕХРО-2017» көрмесі отандық туризмді оңалта алмады

Автор:

Фархат Әміренов

Есеп комитеті таратқан ресми мәліметке сүйенсек, 2016 жылы еліміздің жалпы ішкі өніміндегі туризмнің үлесі 1,3 пайызды құраған. Ал 2017 жылғы көрсеткіш 1,4 пайыз ғана. Дәл осы жылы Қазақстан «ЕХРО-2017» халықаралық көрмесін өткізді. 2011 жылғы бағдарламалық құжаттарға сәйкес, көрме шетелдік туристердің ағынын көбейтуі керек еді. Бірақ, шенеуніктер күткен нәтижеге қол жеткізілген жоқ. Ал 2018 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша жалпы ішкі өнімдегі туризмнің үлесі небары 0,9 пайыз ғана.

Есеп комитетінде өткен жиында айтылғандай, Қазақстанға келетін шетелдіктер саны аз да, керісінше, шетелге шығатын отандық туристердің үлесі көп. Екеуінің айырмашылығы 1,5 есе. Шет мемлекеттерге саяхаттайтын ел тұрғындары жалпы алғанда жыл сайын 2,7 млрд долларын шығындайды екен. Демек, осыншама қаржы шет елдерге құйылды деген сөз.

Мәдениет және спорт вице-министрі Ерлан Қожағапановтың айтуынша, Қазақстанға жыл сайын шамамен 8 миллионға жуық шетелдік турист келеді. Бірақ, олардың басым бөлігін Орталық Азия мен Ресейден ағылатын мигранттар құрайды. Яғни, Қазақстанға демалуға келетін сапалы туристердің саны мардымсыз. 

Белгілі болғандай, отандық туризм саласының дамуына жұмсалатын мемлекет қаржысының үштен бірі заң бұзушылықпен игеріледі екен. Саланың алға баспауының бірден-бір себебі осында жатыр.

Осы орайда, Есеп комитеті туризм индустриясы комитетіне және «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясына мемлекеттік аудит жүргізген екен. Оның қорытындысы бойынша 1,460 млрд теңге көлемінде заң бұзушылық анықталған. Сонымен қатар, 678,4 млн теңге тиімсіз жоспарланған, ал 1,564 млрд теңге тиімсіз жұмсалған. Ал 2017-2018 жылдары туризм саласына шамамен 4,72 млрд теңге бөлінген екен.

«Мемлекеттік аудиттің қорытындысына сәйкес, бюджеттен бөлінген әрбір үшінші теңге қаржылық заң бұзушылықтармен игерілген. Бір қызығы, бұл үшін бірде-бір шенеунік жауапқа тартылмаған. Десе де, қаржылық заң бұзушылықтармен игерілген барлық сома қалпына келтірілген. Демек, бұл бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілмейтінін көрсетеді», – дейді Есеп комитетінің басшысы Наталья Годунова.

Жоғарыда атап өткеніміздей, туризмді дамыту мақсатында құрылған «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясына да мемлекеттік аудит жүргізілді. Оның қорытындысы да көңіл көншітпейді.

«Компанияда 40-қа жуық адам жұмыс істейді. Ұлттық компанияның директорлар кеңесі 7 адамнан, ал басқармасы 5 адамнан тұрады. Оған корпоративті хатшыны мен аудит қызметінің басшысын қосыңыз. Басқарма төрағасының төрт кеңесшісі бар. Компания 14 департаменттен тұрады. Демек, компаниядағы әрбір екінші қызметкер бастық деген сөз. Мұншама көп департаменттің не керегі бар», – дейді Есеп комитетінің мүшесі Талғат Жақан.

Оның айтуынша, 2017-2018 жылдары ұлттық компания қызметкерлерінің еңбекақысына мемлекеттік қазынадан 1 млрд теңгеге жуық қаржы жұмсалған. Ұлттық компания 2017 жылдың шілдесінде ғана құрылған болатын.

Есеп комитетінің дерегінше, 2017-2018 жылдары ұлттық компанияға мемлекет қазынасынан 940 млн теңге бөлінген. Өкінішке қарай, оның 90 пайызы субмердігерлерге жұмсалады екен. Ал бөлінген қаржыны ұлттық компанияның өзі кәдеге жаратуға тиіс еді.  

Вице-министр Ерлан Қожағапановтың сөзінше, бұдан былай шетелдік саяхатшылардың туристік жарна алынатын болады. Яғни, олар Қазақстанда бір түнеп шыққаны үшін 2-4 доллар көлемінде жарна төлейді.

«Бұл қадам ұлттық компанияның табысын арттырады», – дейді Ерлан Қожағапанов.

Алайда, туристік жарна төлеу қағидасы қамтылған бағдарлама әлі бекітілген жоқ. Вице-министр бағдарлама 2019 жылдың бірінші жартыжылдығында бекітіледі деп сендірді.

«Жаңа туристік бағдарлама бекітілсе, алдағы 7 жылда Қазақстанның жалпы ішкі өніміндегі туризмнің үлесі 8 пайызға жететін болады. Осылайша, 2025 жылға қарай туризм саласының үлесі ауыл шаруашылығынан асып түседі», – дейді Ерлан Қожағапанов.

Еске сала кетейік, вице-министр айтып отырған бағдарлама 2019-2025 жылдарды қамтиды. Бағдарламада қамтылған іс-шараларды жүзеге асыруға 1,5 трлн теңге жұмсалмақ. Ал оның жартысына жуығы – мемлекет қаржысы.

Фархат Әміренов

Бас санитарлық дәрігердің қаулысы туризмнің дамуына кедергі болуы мүмкін

1 турист 10 адамды жұмыспен қамтиды.  

13 Мамыр 2020 18:49 5730

Бас санитарлық дәрігердің қаулысы  туризмнің дамуына кедергі болуы мүмкін

Әлемдегі коронавирустық пандемия бірінші кезекте туризм саласына кері әсер еткені сөзсіз. Қазақстанда індет жұқтырудың алғашқы жағдайлары наурыз айында тіркелгенімен, туризм саласындағы көрсеткіштер 2019 жылдың желтоқсанынан бастап төмендей бастаған. Шет мемлекетке сапарлау немесе сырттан туристер шақыру да әзірге мүмкін емес.

Бар үміт – ішкі туризмде

Қазақстан туристік қауымдастығының директоры Рашида Шайкенованың пікірінше тур компаниялар мен операторлардың биылғы маусымдағы жалғыз үміті – ішкі туризм. Алайда оны дамытуға Бас мемлекеттік санитарлық дәрігердің 10 мамырда қабылдаған жаңа қаулысы кедергі болуы мүмкін.  

«Биыл бізде екі бағыт бар. Алакөл мен шипажайларға сұраныс артады деп отырмыз. Алайда ішкі туризмді дамытуға 10 мамырда қабылданған Бас мемлекеттік санитарлық дәрігердің қаулысы кедергі болып отыр. Оның 9-шы бөлімінде туристерден коронавирустық инфекцияға талдау тапсырып, оның теріс нәтижесін растайтын анықтама талап етіледі. Ол 7 күнге беріледі. Демалушылардың басым бөлігі саяхатқа 7 күннен ұзақ уақытқа шығатыны анық. Ал анықтаманың жарамдылық мерзімі өткен соң қайта құжат алу шараларын кім ұйымдастырады? Бұл мәселе қалай шешіледі? Мұның тетіктерін қауымдастық өкілдерімен ақылдасу қажет», – дейді  Рашида Шайкенова.

Маркетингке көңіл бөлу керек

«SkyWay Travel» ЖШС директоры Әсем Қозбағарова 1 турист 10 адамды жұмыспен қамтитынын айтады. Сондықтан ол дағдарыс кезінде маркетингке көңіл бөліп, тұтынушыларды баурап алуға тырысу керек, деп есептейді.

«Туризм саласын ішкі жалпы өнімнің 8%-ын қамтитындай деңгейге жеткізуді мақсат етеміз. Ол үшін арнайы маркетингтік стратегия жасауды ұсынамыз. Бұл мемлекеттік бренд қалыптастырудан басталады. Қазақстанның туристік аймақтарын таныту басты назарда болуы тиіс. Ерте ме, кеш пе туризм қайта жанданады. Сол уақытқа дейін саяхашыларға Қазақстан турлы айту маңызды. Ол үшін көрмелерге қатысып, түрлі шаралар ұйымдастыру қажет. Тек биылғы маусымды емес, алдағы жылдарды ойлауға тиіспіз. Әрине, табиғат, ғимараттар барлығында бар. Қазақстанның ерекшеліктерін анықтап, туристік тартымдылықты арттыра білген абзал», – деген компания басшысы туристік нысандар салудың маңызы туралы айтты.

«Саяхатшыларды  магнитше   тартатын өте ерекше бір-екі нысан керек. Мәселен, Дубайдағы Бурдж Халифа сынды. Біз белгілі бір нысанды жетілдіре аламыз немесе жаңа нысан салуға болады», – дейді Әсем Қозбағарова.

Визасыз режим

Қазіргі кезде елімізде бірқатар мемлекеттерден келетін туристерге 72 сағаттық визасыз режим тоқтатылған. Әлемнің 50-ден астам мемлекетінен келетін саяхатшыларға виза алу міндеттелді. «Outfitter KZ» ЖШС директоры Азамат Мұхаметжановтың топшылауынша визасыз режимді тоқтатудың орнына, карантин уақытында ғана шектеулер енгізу керек еді. Себебі тур компания басшысы консулдық алымның өзі жолдаманың қымбаттауына алып келетінін айтады. 

«2017 жылы ЭКСПО көрмесі ұйымдастырылды. Сол уақытта виза беру бойынша түрлі жеңілдіктер қарастырылған. Мұндай соңғы өзгерістер өткен жылдың соңында болған. Алайда коронавирустық инфекция тарай бастағаннан кейін бұл жеңілдіктер тоқтатылды. Яғни қазір 4 жыл бұрынғы жағдайға қайта оралдық. Біздің елімізде консулдық алым 60 доллар тұрады. Бұл саяхат құнына әсер етеді. Мәселен, Еуропадан Қазақстанға келген саяхатшы ұшақ билетін қоспағанда 7 күнге 600-700 доллар төлейді. Демек консулдық алым саяхат құнының 10%-ын құрайды. Бұл өте көп», – дейді ол.

Сондықтан тур компания басшысы саяхатшылар бағаның қымбаттығы үшін көрші бәсекелес елдерге кетіп қалуы мүмкін деген пікірде.

«Бізге бәсекелес Монғолия, Өзбекстан сынды көрші елдер мұндай шара қабылдаған жоқ. Виза бойынша жеңілдіктер сол қалпы қалды. Оларда визасыз режим сақталды. Тек карантин уақытына шектеулер қойылған», – дейді компания басшысы.

Қазақстанда алдағы айларда туристік маусым басталады. Өкініштісі елімізде мұндай кезең өте қысқа. Алакөлде 1,5 ай, Бурабайда 2 ай, Алматы облысында 6 айға созылады. Сондықтан туристік қауымдастық өкілдері қаулы мен визасыз режим бойынша жеңілдіктер қарастырылуы қажет деп есептейді.

Құралай Құдайберген

2 млрд 700 млн теңгенің туристік жолдамасы кері қайтарылады

Еліміздің 4 мың азаматы туристік сапардан бас тартты. 

20 Наурыз 2020 11:51 5566

2 млрд 700 млн теңгенің туристік жолдамасы кері қайтарылады

COVID-19 пандемиясы әлем экономикасына қырғидай тиіп жатыр. Шығынға белшесінен батқан салалардың қақ ортасында туризм тұр.

Bloomberg агенттігі биыл жаһандық туризм индустриясы 1 трлн 7 млрд доллар жоғалтатынын жариялады. Ал туризм және әлемдік саяхат кеңесінің атқарушы директоры Глория Гевара саяхат және туризм секторындағы

50 млн адамға жұмыссыз қалу қаупі төніп тұрғанын мәлімдеді.

«2020 жылы әлем бойынша саяхатшылардың саны 25%-ға азайып, жұмыс орындары 12-14%-ға қысқаруы мүмкін. Бұл – 50 млн адам табыссыз қалады деген сөз», – деді Глория Гевара.

Коронавирустың кесірі отандық туризмге де ауыр тиді. Қазақстан туристер қауымдастығының директоры Рашида Шайкенованың сөзінше, туризм саласында жұмыс істейтін 80 мыңнан астам қазақстандық тығырыққа тірелді. Туристік агенттіктер қаржы тапшылығын сезіне бастады.

«Туристер биылғы саяхаттарына алдын-ала төлеп қойған ақшаларын қайтаруды талап етіп жатыр. Алдағы уақытта туристік агенттіктер қызметкерлеріне жалақы төлеу мәселесімен бетпе-бет келуі мүмкін», – деді Рашида Шайкенова.

Қазақстан туристер қауымдастығы директорының сөзінше, қоғамда сыртқы туризм тұралағанда, ішкі туризм дамиды деген түсінік бар. Бірақ дәл қазір бұлай болуы екіталай.

«Осы аптада Наурыз мейрамы басталады. Бұрын дәл осы уақытта ел азаматтары саяхатқа шығатын. Дәл қазір бұлай болмайды. Мұның зардабы тағы да туроператорларға тиеді», – деді Рашида Шайкенова.

Ел аумағына төтенше жағдай енгізіліп, шет мемлекетке шығуға шектеу қойылуына байланысты 5 526 адам алдын-ала жоспарланған туристік сапарларынан бас тартуға тиіс. Бұл туралы Мәдениет және спорт вице-министрі Өркен Бисақаев: «Дәл қазір отандық туризм индустриясы қиын жағдайды бастан кешіріп жатыр. Үкімет ел азаматтарының өмірі мен денсаулығына қауіп төндіріп, әрекетсіз, шара қолданбай отыра алмайды. Сондықтан 5 526 туристің шет мемлекетке шығуына шектеу қойылды. Олар 2 млрд 700 млн теңгенің туристік жолдамасын кері қайтарады. Бүгінге дейін еліміздің 4 мың азаматы туристік сапардан бас тартты. Туроператорлар туристерден алған ақшаларын толық көлемде қайтарып беруге тиіс», – деді Өркен Бисақаев.

Вице-министрдің мәлімдеуінше, туристік компаниялар үкіметке төтенше жағдай кезінде мемлекеттік қолдау көрсетуді сұрап, өтініш жолдаған.

«Бүгінгі таңда туризм саласына қолдау көрсетудің тиімді тәсілдері қарастырылып жатыр», – деді Өркен Бисақаев.

Оның дерегінше, қазіргі уақытта шет мемлекетте 4 556 қазақстандық турист жүр. Олардың 2 246-сы - Мысырда, 573-і - Біріккен Араб Әмірліктерінде, 466-сы - Таиландта, 244-і - Мальдив аралында, 216-сы -Үндістанда.  

Өркен Бисақаевтың айтуынша, қазір қазақстандық туристерді елге қайтару шарасы атқарылып жатыр.

«16 наурыз күні Шарм-эль-Шейх-Алматы бағытындағы әуе кемесімен елге 223 турист оралды»,  – деді вице-министр.

Айта кетейік 18 наурыз күні Гоа аралынан 235 қазақстандық турист жеткізілді. Бұл туралы денсаулық сақтау министрлігі ресми мәлімдеме жасады.

«Туризм және спорт комитеті «Туристік Қамқор» корпоративтік қорымен бірлесіп, шетелде жүрген туристерді елге қайтару туралы шешім қабылады. Отандастарымызды елге жеткізу үшін кезектен тыс 17 әуе рейсін ұйымдастыру жоспарланды. Алғашқы борт 17 наурызда Үндістанның Гоа аралына аттанып, 18 наурыз күні 235 туристі елге алып келді», – деп хабарлады денсаулық сақтау министрлігінің баспасөз қызметі.

Естеріңізге салайық, бұған дейін үкімет корновирус пандемиясының алдын алу үшін тұрақты халықаралық рейстерге тыйым салды.

Таяуда «Туристік Қамқор» корпоративтік қоры шет мемлекеттердегі қазақстандық туристерді елге жеткізу тәртібін түсіндірді.

«17 наурыздан бастап «Туристік Қамқор» корпоративтік қоры туристік коды бар азаматтарды елге қайтаруға кірісті. Алдағы 2 аптада SCAT, Air Astana авиатасымалдаушылары арқылы әлемнің 13 еліне 17 рейс жасалып, 4 мыңнан астам турист Қазақстанға қайтарылады. Елге оралу кезінде қиындыққа

тап болған туристер «Туристік Қамқор» корпоративтік қорының http://www.fondkamkor.kz  сайтына кіріп, «Туристерге шұғыл көмек» деген өтінімді толтырулары  немесе 8 (7172) - 27 - 91- 12 жедел желісі мен +7701 534 0580 WhatsApp номеріне  хабарласулары керек», – деп мәлімдеді  «Туристік Қамқор» корпоративтік қоры.

Абылай Бейбарыс