DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 310,31 Brent 36,55
Екібастұздағы вагон құрастыру зауыты бірнеше айдан бері тоқтап тұр

Екібастұздағы вагон құрастыру зауыты бірнеше айдан бері тоқтап тұр

Зауыттың өнімі ресейлік бәсекелестеріне төтеп бере алмауда.

16 Мамыр 2019 13:14 4370

Екібастұздағы вагон құрастыру зауыты бірнеше айдан бері тоқтап тұр

Автор:

Дария Ерғазина

Өндірістік қуаты жылына 2000 ашық және 500 жабық жүк вагондарын шығаруға жетеді делінген «Қазақстан вагон жасау компаниясы» ЖШС-ның жұмысын тоқтатқанына бірнеше айдың жүзі болды. Осы уақыттан бері жұмысшылардың да жалақысы берілмеген.

Бұл жағдайдан жергілікті билік те хабардар. Екібастұз өңірі бойынша мемлекеттік еңбек инспекциясының инспекторы Қайрош Ахметовтің сөзінше, мамыр айында басқармаға осы кәсіпорыннан 6 адам шағымданған. Арызға барлығы 25 адам қол қойыпты.

Қала басшысы Нұржан Әшімбетов кәсіпорынның кәсіподақ төрағасы, прокуратура, еңбек басқармасының қатысуымен шұғыл жиын өткізіп, кәсіпорын өз міндеттерін орындамаса, үстінен құзырлы орындарға шағым түсіретінін жеткізді.

«Қазақстан вагон жасау компаниясы» ЖШС директорының міндетін атқарушы Берікбай Әміржанов жалақының кешіктірілу себебін тапсырыстың азайғандығымен түсіндірді. Мәселен, Екібастұздағы «Богатырь Транс» ЖШС жүк вагондарын Екібастұздан емес, Ресейден сатып алуда. Әрі жергілікті жерде вагон құрастыратын аса қажет құрал-жабдықтардың, шойын құймалардың жоқтығы да кәсіпорынның алға басуына қолбайлау болып отыр.

Әйтсе де, кәсіпорын басшысы жұмысшылар алдындағы берешекті – наурыз айының еңбекақысын – 25 мамырға дейін, сәуір айының еңбекақысын 10 маусымға дейін төлеуге уәде берді. Мамыр айының   еңбекақысына қатысты нақты болжам айта алмады.  

«Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жалақыны уақытылы бермеген кәсіпорынға әкімшілік айыппұл салынады. Одан нәтиже шықпаса, қылмыстық іс қозғалуы мүмкін», – деп Нұржан Кемерұлы директордың міндетін атқарушы Берікбай Әміржановқа қатаң талап қойды.

Қазіргі кезде жалақысын уақытылы ала алмай отырған жұмысшылардың арызына байланысты еңбекті қорғау басқармасы тексеру жұмыстарын жүргізуде.

Айта кетерлігі, вагон жасау зауыты екі жыл кідірістен кейін 2016 жылы жұмысын қайта жандандырған болатын. Сол кездегі Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевтың ықпалымен мемлекеттік бағдарлама аясында 18 млрд теңге лизинг бөлінді. 3 жылдан кейін жағдай тағы да бұрынғы қалпына түсіп отыр.

«Ресей мен Қытайда жасалатын жүк вагондары Екібастұздағыдан анағұрлым арзан. Қазақстандық компанияларға осы елдерде жасалатын вагондарды сатып алу тиімді. Вагон жасау зауыты бағыт-бағдарын өзгертпесе, кәсіпорынның жұмысы алға баспайды, өнбейтін іске ақша салудың қаншалықты қажеті бар», – деген еді аты-жөнін көрсетпеуді өтінген осы саланың маманы.

Айта кетейік, Қазақстан вагон жасау зауыты 2010 жылы іске қосылған болатын.

Дария Ерғазина

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстан банктері тұрмыстық несиемен күн көріп отыр

Дүниежүзілік банк Қазақстанның дамыған отыздыққа кіретініне күмән келтірді. 

31 Қаңтар 2020 17:41 3602

Қазақстан банктері тұрмыстық несиемен күн көріп отыр

Қазақстанға Өзбекстанмен бәсекелесу тиімсіз. Импортты шектеу ішкі өндірістің сапасын түсіреді. Қазақстан банктері бизнеске несие бергеннен гөрі, қарапайым халыққа қарыз таратқанды оңай көреді. Бұл экономикалық өсімді тежеп, инфляция қатерін арттырады. Дүниежүзілік банк сарапшылары Қазақстан экономикасына осындай баға беріп отыр.

Стратегиялық бастамалар орталығы мен Дүниежүзілік банк бірлесіп өткізген пікірталас алаңында  Қазақстан экономикасына қатысты өзге де құнды ойлар айтылды. Қазақстан экономикасының өсімін 4% деп бағалаған Дүниежүзілік банк елде тұтыну несиелерінің артқанына алаңдап отыр. Несие көлемі артқанмен, кепілдендірілмеген тұрмыстық қарыздың үлесі басым болып отыр. Ал бизнеске несие жетпей жатыр. Ал ішкі бизнесті банктердің орнына мемлекеттік компаниялар несиелендіріп отыр. Салдарынан екі институт арасында бәсеке пайда болған. Дүниежүзілік банктің Қазақстандағы тұрақты өкілі Жан-Франсуа Марто елде онсыз да төленбей жатқан несиелердің көп екенін, тұтыну қарыздарының көбеюі  қаржылық секторға ауыр тиюі мүмкін екенін ескертті.

Экономиканың мұнайға тәуелділігін төмендету үшін Қазақстан үкіметіне тауар жеткізудің жаһандық тізбегіне ену шараларын жетілдіру қажет.

«Қазір әлем экономикасында жоғары сұранысқа ие өнімдерді нақты бір ел ғана өндіреді деп айтуға келмейді. Технологиясы дамыған Корея, Қытай, Жапония, Германия сияқты елдер  ең өтімді тауарлардың саудасынан үлес алу үшін жанталасады. Осы шеңберге Қазақстан да кіруге талпынуы керек», – дейді Жан-Франсуа Марто.

Ал банктің Қазақстан бойынша аға экономисі Самсу Рахарджа әуе қатынасындағы «Ашық аспан» саясатының жариялануы Оңтүстік-Шығыс Азиядан келетін туристердің санын арттырады деген болжам айтты.

«Қазақстанның сыртқы қарызының көлемі ЖІӨ-нің 20%-ына шамалас. Бұл көптеген елмен салыстырғанда жақсы. Бірақ ресми деректерде фискалдық картина түгел көрініс таппаған. Нақты бағалау үшін сыртқы қарыздың өзге де компоненттері ашық болуға тиіс», – дейді сарапшы.

Ел бюджетінің әлеуметтік шығыны 2018 жылы жалпы ішкі өнімнің 4,4%-ына тең болса, 2019 жылы 5% болған. Жалпы экономикадағы өсімге осы өзгеріс көбірек әсер еткен. Салдарынан инфляциялық қысым күшейіп, азық-түлік бағасы 9,1% өскен. Егін маусымының жайсыз болуы ұн, нан сияқты дәнді дақылдардан алынатын өнімдердің бағасын көтеруі мүмкін деп отыр сарапшылар.

«Жалпы ел экономикасында өсім бар. 2019 жылы ол 4% деңгейінде болды. Ал 2020 жылы 3,7% болады деп ойлаймыз. Инфляция Ұлттық банктің бақылауында болады, дәлізден ауытқи қоймайды. Әлем экономикасының өсімі 2,7% болғанын ескерсек, бұл жаман емес. Бірақ осы қарқынмен 2050 жылы дамыған 30  елдің қатарына кіру мүмкін емес», – деді Самсу Рахарджа.

Дүниежүзілік банк Қазақстанның еурооблигациялар нарығына шығуын өткен жылы жасаған ең тиімді қадамдардың бірі ретінде бағалап отыр.

«Бұл инвесторлардың сенімін арттырып, Аstana халықаралық қаржы орталығын ілгерілету үшін жасалып отыр», – дейді сарапшы.

Дүниежүзілік банктің Орталық Азия бойынша жетекші экономисі Ивайло Изворски  Қазақстан мен Өзбекстан ынтымақтастығының әділ бағаланбай отырғанын еске салды. Ол, сондай-ақ, Қазақстан үкіметінің халық тығыз қоныстанған өңірдің тұрғындарын өзге өңірлерге тарату тәжірибесін сипай қамшылап, сынға алды

«Оңтүстіктегі әлеует пайдаланылмай жатыр. Ондағы тығыз шоғырланған халықты  тарату дұрыс саясат емес. Агломерация дамыған жерде экономикалық өсім көздері пайда болады. Алысқа бармай-ақ, іргелеріңізге қараңыздар. Оны Өзбекстан мысалынан да көруге болады. Шикізаттық емес экспортты көтергілеріңіз келеді. Бірақ Еуразия экономикалық одақ аясында бұлай істеу сіздерге қиын болмақ. Сондықтан Қытай мен Өзбекстан нарығының әлеуетіне әділетті қарау керек. Өзбекстанмен ынтымақтастық экспорт мәселесінде көп көмектеседі. Doing Business рейтингінде Қазақстанның шекаралық сауда мен логистика көрсеткіштері төмен деп бағаланған. Осы тұстарды жетілдіру қажет. Экспорттық әлеует осы салаларда жатыр. Қызмет көрсету экспортының да табысы жоғары. Жеткізудің жаһандық тізбегіне енуге күш салуға тиіссіздер»,– деді экономист.

Дүниежүзілік банк өкілдері Қазақстанның импортты алмастыру саясатын алысқа апармайтын алдамшы қадам деп бағалады. Самсу Рахарджа бұл істе Шығыс Азия елдерінің қателігінен сабақ алуды ұсынды.

«Өткен ғасырдың 60-70 жылдарында Шығыс Азия елдері де импортты алмастыруға күш салған болатын. Бәрінің талпынысы сәтсіз аяқталды. Өйткені балама импорт болмаған жерде сапа әлсірейді. Бұл істе Кореядан үлгі алуға болады. Олар болат өндірісін көтеру үшін импортқа да орын берді, өздері де өндірді. Кореялық өндірушілер импортпен бәсекеге түсу арқылы сапаны көтерді. Импортты тежеу осы тәсілмен жүргенде ғана жеміс береді», – деді ол.

Бұл ойды әрі қарай өрбіткен Ивайло Изворски  18 млн адаммен импортқа тәуелсіз экономика құрамыз деу ақылға қонбайды деген пікір айтты.

«18 млн халықпен бүкіл қажет дүниені өзіміз өндіреміз деу ойға қонбайды. Бірден айтайын, бұл тығырыққа апаратын жол. Аргентина мен Бразилия да осы жолды таңдап, экономикаларын тұралатқан болатын. Экспортты арттыру үшін импортты тежеу деген қисынға сыймайды. Өйткені екеуінің бағыты екі бөлек. Сондықтан Қазақстан импортты қала тежеймін деген сұраққа бас ауыртпауы керек. Экспортты қалай арттыруды ойласа, өндіріс сапасы мен өнімділік өседі.Осының есебінен-ақ жергілікті өндірушілердің бәсекеге қабілеті артады», – деді экономист.

 Есімжан Нақтыбайұлы

Екібастұз ГРЭС-1 экспортты ұлғайтпақ

Станция биыл Өзбекстанға 1,5 млрд кВт/сағат электр энергиясын жеткізуді көздеп отыр.

15 Қаңтар 2020 11:44 3554

Екібастұз ГРЭС-1 экспортты ұлғайтпақ

Былтыр отандық энергетика үшін жаңа нарыққа – Өзбекстанға жол ашылды. Аяқ астынан оңтүстіктегі көршімізге электр энергиясын тасымалдауға Ресей түрткі болған еді. Өйткені, 2019 жылдың бірінші және екінші тоқсандарында отандық компаниялар Ресейге электр энергиясын экспорттаған жоқ. Мұның себебін «KEGOC» АҚ-ның басқарма төрағасы Бақытжан Қажиев «Самұрық-Энерго»-ның Ресейге электр энергиясын жеткізу бойынша келісімшарт жасамағанымен түсіндірген болатын.

Шындығына келсек, Ресейге электр энергиясын тасымалдау 2018 жылдың төртінші тоқсанында-ақ тоқтаған еді. Оған ненің себеп болғаны ашып айтылмаған болатын.

Экспорт тұралаған соң, қазақстандық компаниялардың көрсеткіші құлдырай бастады. Міне, осы кезде отандастарымыз Орталық Азия елдеріне электр энергиясын экспорттау бойынша келісім жүргізуге көшті. Осылайша, Өзбекстан нарығына жол ашылды.

Оңтүстіктегі көршімізге электр энергиясын тасымалдау 2019 жылдың үшінші тоқсанынан жүзеге асырыла бастады. Былтыр жыл соңына дейін біздің тарап Өзбекстанға шамамен 1 млрд кВт/сағат электр энергиясын экспорттады. Биылғы меже бұдан жоғары. Мәселен, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы Өзбекстанға 1,5 млрд кВт/сағат электр энергиясын экспорттауды мойнына алып отыр.

Жалпы, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы Өзбекстанға өнім экспорттауды былтыр жазда бастаған болатын. Павлодар облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы Мұрат Әбілхалықовтың дерегінше, станция 2019 жылдың шілде-желтоқсан аралығында оңтүстіктегі көршімізге 923 млн кВт/сағат электр энергиясын жеткізген. Бұл іс биыл да жалғасын тауып отыр.

Тарихқа үңілсек, былтыр Қазақстан Өзбекстанға алғаш рет электр энергиясын экспорттаған екен. Ал Екібастұз ГРЭС-1 станциясы 2015-2016 жылдары Қырғызстанға шамамен 130 млн кВт/сағат өнім жеткізген еді. Сондай-ақ, 2017-2018 жылдары Ресей Федерациясын электр энергиясымен қамтыды. Облыстық басқарманың мәліметтеріне сүйенсек, 2018 жылы Ресейге экспортталған өнім көлемі 3,75 млрд кВт/сағатты құраған.

Еске сала кетейік, Екібастұз ГРЭС-1 станциясы «Самұрық-Энерго» АҚ-ына қарайды. Станцияның тәуліктік қуаттылығы 4 мың МВт-ты құрайды. Станция 8 энергоблоктан тұрады. Бүгінде оның алтауы жұмыс істеп тұр.

Екібастұз ГРЭС-1 Қазақстандағы ең ірі электрстанциясы болып саналады. Ол республикадағы электр энергиясының 20 пайызын өндіріп отыр.

Былтыр станция 18,3 млрд кВт/сағат электр энергиясын өндірді. Ал 2018 жылғы көрсеткіш 19,1 млрд кВт/сағатты құраған болатын.

Фархат Әміренов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: