/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 27 316,53 DOW J 28 998,32
FTSE 100 7 403,92 РТС 1 524,71
KASE 2 373,34 Алтын 1 645,90
ХЭА баяндамасы бағаны көтеріп тастады

ХЭА баяндамасы бағаны көтеріп тастады

Сәуірде мұнай ұсынысының 300 мың баррельге өскені бағаны 2 долларға өсірді.

16 Мамыр 2019 09:28 2851

ХЭА баяндамасы бағаны көтеріп тастады

Автор:

Бауыржан Мұқан

Кеше америкалық сессияның ашылуында Брент маркалы мұнай құны барреліне 70,58 доллардан 72,17 долларға қымбаттады. Бағаның өсуіне Халықаралық Энергетикалық агенттіктің ай сайынғы баяндамасында жарияланған мәліметтер түрткі болды.

ОПЕК-тің кей мүшелері өндірісті өсіріп жатыр
ОПЕК елдері сәуір айында мұнай өндірісін азайту туралы келісім міндеттемелерін 131%-ға артық орындады, деп айтылған Халықаралық Энергетикалық агенттіктің ай сайынғы баядамасында.

Сауд Арабиясы өткен айда өндірісті тәулігіне 9,78 млн баррельден 9,74 млн баррельге азайтса, Кувейт 2,71 млн баррельден 2,69 млн баррельге кемітті.

Ал келісімге биыл ғана қосылған Нигерия өндірісті екі ай қатарынан азайтқаннан кейін, сәуір айында қайтадан тәулігіне 0,1 млн баррельге өсірді. Сонымен қатар Ирак өндірісті тәулігіне 4,56 млн баррельден 4,63 млн баррельге өсіріп жіберсе, Ливия 0,1 млн баррельге, Венесуэла өткен айдағымен салыстырғанда 0,04 млн баррельге қысқартып отыр.

Жалпы, келісімге қатыспайтын Иран, Ливия мен Венесуэланы қоса есептегенде ОПЕК сәуір айында мұнай өндірісін тәулігіне 60 мың баррельге өсіріп, 30,21 млн баррельге жеткізіп отыр.

Қазақстан үшінші ай қатарынан азайтты
ОПЕК-ке кірмейтін елдерге келер болсақ, бұл мемлекеттер сәуірде өндірісті азайту туралы келісім аясында мойындарына алған міндеттемелерін 151%-ға артығымен орындап, өндірісті тәулігіне 18,56 млн баррельден 18,22 млн баррельге қысқартты. Бұл елдердің ішінде ең ірі өндіруші Ресей Федерациясы өз міндеттемесінің тек 80%-ын ғана орындаған екен.

Қазақстан үшінші ай қатарынан өндірісті төмендетіп, шамамен тәулігіне 160 мың баррельге кемітті. Қазір еліміз тәулігіне орташа есеппен 1,95 млн баррель қара алтын шығарып отыр. Келісім бойынша Қазақстанға тәулігіне 1,97 млн баррельден асырмау міндеттелгенімен, еліміз мұны артығымен орындап тастаған. Оған ірі кен орындарында жөндеу жұмыстарының жоспарланғаны себеп екені анық.

Сонымен қатар, Әзербайжан да өндірісті тәулігіне 120 мың баррельге азайтып, қазір 0,68 млн баррель ғана өндіріп отыр.

Ұйымға кірмейтін елдердің өндірісті артығымен қысқартып отырғанына қарамастан, Халықаралық Энергетикалық агенттік бұл мемлекеттер биыл өндірісті тәулігіне 1,7 млн баррельден 1,9 млн баррельге өсіреді деп жорамалдап отыр.

Ұсыныс та, сұраныс та азаяды
Жалпы, сәуір айында әлем бойынша нарықтағы қара алтын ұсынысы 300 мың баррельге азайып, 99,3 млн баррельді құрады.

Дегенмен 2019 жылдың орташа көрсеткішінде агенттік әлем бойынша мұнайға деген сұраныстың төмендейтінін болжап отыр. Осының өзі қара алтынның бұдан ары қыбаттауына кедергісін келтіріп отырғаны анық.

Агенттіктің мәліметінше, биыл мұнайға деген сұраныс әлем бойынша 90 мың баррельге азайып, тәулігіне 1,3 млн баррельге кемуге тиіс. Осылайша, 2019 жылғы мұнайға деген сұраныс орташа есеппен тәулігіне 100,4 млн баррель болады.

Мұнай нарығының негізгі драйсері негізінен ЭЫДҰ елдері емес, Қытай мен Үндістан болатыны да айтылуда. Бұл екі елдің сұранысы тәулігіне 0,7 млн баррельге өссе, ЭЫДҰ елдерінің сұранысы тәулігіне бар болғаны 0,2 млн баррельді құрайды.

Бауыржан Мұқан

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы өндірісті наурызға дейін емес, маусымға дейін қысқартуы ықтимал. 

29 Қаңтар 2020 11:01 1206

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын  өзгертуі мүмкін

ОПЕК елдері мұнай өндірісін шектеу туралы қазіргі келісім мерзімін наурызда аяқтамай, маусымға дейін созуы мүмкін. Мұны «Рейтер» агенттігі осы ұйымға сілтеме жасап хабарлады. Оның дерегінше, Қытайда коронавирус салдарынан сұраныс төмендейтін болса, әлемде энергетикалық шикізат өндірісі әлдеқайда қысқарады.

Дүйсенбі күні ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен бірге Араб Әмірліктері, Алжир, Оман жаңа вирустың әсерінен тұрақсыздық байқатқан мұнай нарығын тыныштандыруға тырысты.

Алайда, ОПЕК өкілі аталған халықаралық агенттікке мәлімдегендей, бұл картель мұнай бағасының түсуіне қалай жауап беру мәселесін өз ішінде талқылауға кірісіп, бағаны түсірмеудің тиімді жолдарын таразылап жатыр.

«Келісім мерзімін созуымыз әбден мүмкін және өндірісті мейлінше қысқартуымыз да ықтимал», – дейді ОПЕК-тің атын атамаған өкілі. Ол қытайлық вирустың сұранысқа әсері алдағы аптада белгілі болатынын мәлімдеген.

ОПЕК-тің өзге бір қызметкері мұнай өндірісін қысқарту туралы пәтуаның маусымға немесе 2020 жылдың соңына дейін созылуы мүмкін екенін атап өтті. Ал, Ресей бұған дейін осы келісімнен шығуға сыңай танытқан еді. Соңғы мәліметке қарағанда, мұнай бағасы ұзақ уақыт бойы 60 доллардан төмендеп тұратын болса, Мәскеу сол ниетін өзгертіп, бұл келісімде әрі қарай қалуы мүмкін.

Құрамына Ресей, Қазақстан сияқты елдер кіретін OPEК мұнай бағасын құлдыраудан сақтау үшін былтыр желтоқсанда бас қосып, мұнайдың тәуліктік өндірісін 1,7 млн баррельге қысқартуға уағдаласты. Ол құжаттың мерзімі наурызда аяқталуы керек.

ОПЕК-ке жүгінсек, Ресей бұл келісімнің наурызға дейін жалғасқанын қаласа, Сауд Арабиясы оның мерзімін әрі қарай созуға мүдделі.

ОПЕК биыл өзінің әлемдік нарықтағы үлесінің азаюы мүмкін екенін болжап отыр. Өйткені осы картельге кірмейтін АҚШ, Бразилия, Канада, Аустралия, Норвегия, Гвиана сияқты елдерде «қара алтын» өндірісі өркендеп келеді.

Саудия – Араб әлемінің ең ірі экономикасы. Бұл монархия өз өндірісін қанша жерден әртараптандырып жатса да, оның табысы әлі де көмірсутегінің бағасына айтарлықтай тәуелді. Бірнеше жыл бұрын дүниежүзілік нарықта энергетикалық ресурстар құны күрт төмендегенде, Сауд Арабиясы тіпті қатаң үнемдеу шараларын қолға алды. Сондықтан ол үшін қымбат мұнай  мемлекеттік бюджет балансын сақтайтын маңызды құрал.

Алты күндік құлдырау

Әлем нарығында мұнай бағасы алты күннен бері төмендеп келеді. Бұған Қытайда шапшаң өршіген короновирус себепші. Бірқатар елде сол инфекцияның кесірінен ғалам экономикасының өсімі тежеліп, энергетикалық шикізатқа сұраныс азаяды деп қауіптеніп отыр.

Сейсенбіде Brent маркалы шикізаттың құны 37 центке немесе 0,6 %-ға түсіп, 58, 95 долларға дейін арзандады. Ал, осы аптаның бірінші күні ол соңғы үш айдағы минимумға дейін түсіп, 58,50 долларға сатылған. Себебі вирустың тез таралуына алаңдаған инвесторлар қауіпті активтерін жаппай сатып жатыр.

Бүгін АҚШ-тың Батыс Техас мұнайының да нарқы 0,6 %-ға құлдырап, 52,85 долларға саудаланды. Бұл – қазан айының басынан бергі ең төменгі көрсеткіш. Сол кезде оның құны 52,13 долларға дейін түсті.

Мұнай инвесторларының ойынша,  жұмбақ вирусты тоқтатуға бағытталған түрлі шектеулер әлемнің екінші ірі экономикасының өсіміне кері әсер етіп, шикізат пен энергетикалық өнімдерге сұранысты түсіреді. Қазір халықаралық нарықта ұсыныс онсыз да тым жоғары.

«Таяу болашақта Қытайда сапарларды шектеу потенциалы жоғары болады»,– дейді Еуразия тобының президенті, саяси және нарықтық қауіптер бойынша кеңесші Яан Бреммер.

Barclays банкі осыған дейін 2020 жылы Brent маркалы мұнайдың баррелі шамамен 62 доллар болады деген еді. Қазір сол болжам 2 долларға төмендетіліп отыр.

Barclays өкілдерінің мәлімдеуінше, егер сұраныс әлсірейтін болса, OPEК тобы наурызда кездесіп, нарықты әрі қарай қолдау жолдарын талқылайды.

«Вирустың таралуы қаншалықты тез тоқтатылады, бәрі соған байланысты. Дегенмен 2003 жылы әлемді шарпыған ерекше пневмония оқиғасы көрсетіп бергендей, сұраныс төмендейді деп алаңдау тым артық болуы да мүмкін», – дейді Barclays сарапшылары.

Арыс Әділбекұлы

Мәскеу мен Минск арасы ажырай бастады

Ресейге қосылудан бас тартқан Беларусь мұнайды Скандинавиядан импорттай бастады.

25 Қаңтар 2020 22:00 1781

Мәскеу мен Минск арасы ажырай бастады

Беларусь Республикасы сейсенбіде Норвегиядан мұнай импорттай бастады. Ал, осы айдың басында Ресей оған энергетикалық шикізат экспорттауды тоқтатқан еді. Көптеген бақылаушылардың пікірінше, екіжақты қатынастардың салқындауына Мәскеу мен Минск арасындағы экономикалық байланыстарды нығайту жөніндегі келіссөздердің тығырыққа тірелуі себепші.

Беларусьтің мемлекеттік мұнай компаниясы – «Белнефтехимия» 21қаңтарда өзінің еншілес кәсіпорнының Норвегиядан 80 000 тонна көмірсутегін сатып алғанын хабарлады. Ол шикізат Беларусьтің мұнай өңдеу зауыттарына алдағы бірнеше күнде темір жолмен жеткізілмек.  

Ресей посткеңестік көршісіне мұнай жеткізуді 31желтоқсаннан кейін доғарды. Оның алдында екі мемлекет экономикалық интеграцияны тереңдету туралы келіссөздер барысында шикізаттың биылғы бағасына келісе алмаған.

Ресейден мұнай импорты 40 пайызға дейін қысқаруы керек

Ресейлік экспорттың доғарылуы Еуропаға мұнай мен табиғи газ транзитіне кері әсер етпесе де, Беларуське зиянын тигізіп отыр. Өйткені, бұл ел өзінің энергетикалық мұқтаждықтарының 80 %-дан астамын Ресей шикізатымен өтеп отыр.

Қаңтардың 4-інде Ресей Беларуське шектеулі мөлшерде болса да мұнай жібере бастады. Соған қарамастан, президент Александр Лукашенко мұнай импортының альтернативтік жолын іздеуге сөз берді.

Сейсенбіде Лукашенко «Ресейдің мұнайына альтернатива жоқ екенін» мойындай отырып, Беларуське әртараптандыру керектігін және ол өзіне қажетті мұнайдың 40 %-дан аспайтын көлемін ғана Ресейден алуы қажеттігін ескертті.

«Өзге 30 %-ды біз Балтық елдерінен, тағы 30 %-ды Украина арқылы импорттауға тиіспіз», - дейді Лукашенко үкіметте өткен кездесу барысында.

Лукашенко губернатор болуға әзір емес

Жақында Кремль мұнай бағасын көтеріп, субсидияларды кесіп, Беларуське қарсы қысымды күшейтті. Мәскеудің ойынша, Минск энергетикалық ресурстарды Ресейдің ішкі нарығындағыдай бағамен алғысы келсе, кеңірек интеграцияны қабылдауы қажет.

Президент Владимир Путин беларусьтік әріптесімен желтоқсан айында екі рет кездесіп, екіжақты тығыз байланыс және арзан мұнай мен газ туралы келісімдерге қол жеткізе алмады.

Путиннің сөзінше, Ресей Беларусьпен экономикалық интеграциясыз энергетикалық отын құнын «субсидиялай алмайды». Ал, Лукашенко мұнай-газ мәселесі шешілмесе, интеграция жайлы ешқандай келісімге қол қоймайтынын ашық аңғартып отыр.

Өткен айдағы келіссөздер Кремль Беларусьті Ресейге қосып, 2024 жылы президенттік мерзімі аяқталатын Путинді сол одақтың басшылығына отырғысы келеді деген үрей туындатты. Лукашенко болса, бұл идеядан бас тартып, өз елінің Ресейдің бір бөлігіне ешқашан айналмайтынын мәлімдеді.

«Мұнайды Ресейден импорттау әлдеқайда арзан, ал балама жолмен тасымалдау едәуір қымбат. Бірақ Лукашенко Норвегияның шикізатын сатып алып, Мәскеуге анық белгі берді. Ол белді бекем бууға дайын болса да, Ресейдің бір губернаторына айналуға әзір емес», - дейді Минскте орналасқан «Стратегия» зерттеу орталығының саяси сарапшысы Валерий Карбалевич «Ассоушиэйтид пресс» агенттігіне берген сұхбатында.

Қазақ мұнайына жол жабық

Ресей 2018 жылы Беларуське «Дружба» құбыры арқылы 18 млн тонна мұнай экспорттаған. Бұл көрсеткіш былтыр 17,6 млн-ға дейін төмендеді. «Новая газетаның» дерегінше, Беларусь Норвегия мұнайының бір тоннасын шамамен 520 долларға сатып алса керек. Ал, Ресей былтыр бұл шикізатты көршісіне 364 долларға, «одақтас емес елдерге» 485 долларға экспорттаған. Айта кетсек, Беларусьтің ішкі нарығындағы мұнайға сұраныстың көлемі – 4-6 млн тонна ғана.

Өткен аптада еліміздің энергетика министрі Нұрлан Ноғаев Қазақстан мен Беларусь мұнай сату мәселесін талқылауы мүмкін екенін мәлімдеген еді. Минск Қазақстанға ғана емес, Украинаға, Польшаға, Әзербайжанға, Балтық республикаларына да көмірсутегін сатып алу туралы ұсыныс жіберген.

Алайда Лукашенко айтқандай, Ресей Қазақстан мұнайын өз аумағы арқылы Беларуське транзиттауға жол бермей отыр. Ал, Украинаның Одесса порты Беларуське мұнай тасымалдау жөнінде келіссөздер жүргізіліп жатқанын айтса да, әлі ешқандай келісім жасалмағанын мәлімдеді.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: