/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 400,36 Brent 36,55
Құрлықтағы «экзотикалық індет» қаупі

Құрлықтағы «экзотикалық індет» қаупі

Аустралиялық экспортерлар Қазақстанға ірі қара экспорттау мүмкіндігінен айрылуы мүмкін.  

18:36 11 Желтоқсан 2019 3111

Құрлықтағы «экзотикалық індет» қаупі

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Аустралияның Виктория штатының малшылары алдағы айларда Қазақстанға мыңдаған ірі қараны экспорттау туралы келісімшартқа кіре алмауы мүмкін. Мұны сәрсенбі күні АВС News порталы хабарлады.

Оның дерегінше, Аустралия ауыл шаруашылығы министрлігі қара малдың денсаулығы туралы сертификатты тек портқа дейін ғана бере алады. Ал, Қазақстанға жөнелтілуге тиіс сиырлар «Жасыл құрлықтан», ең алдымен, Ресейге жіберіледі. Содан кейін олар біздің елге жаяу айдалады. Осыған байланысты Аустралия үкіметі Зеңгі баба «ұрпағы» Қазақстанға барар жолда қандайда да бір экзотикалық індетке шалдығады деп қауіптеніп отыр.

Штат бақташылары үшін жазда ірі қара сату – мол табысқа кенелудің басты жолы. Осы іспен тікелей айналысатын агенттердің сөзінше, нарықтағы экспорттық тапсырыстың арқасында малшылар бір қашардан қосымша 60 доллар пайда түсіреді екен.

Анықтама Ресейге дейін ғана

Алайда, Purcell Brothers компаниясының экспорт-менеджері Нил Керминнің айтуынша, ол жұмыс істейтін фирма осы жазда Қазақстанға экспорттау мақсатында мыңдаған бұзау сатып алған. Енді сол малды Орталық Азияға аттандыру мұңға айналып отыр.

«Ісіміз тұралап тұр. Себебі Аустралия ауыл шаруашылығы министрлігінен экспортқа рұқсат алу қиындады. Ол денсаулық туралы анықтаманы қара малды түсіріп алатын портқа, яғни, Ресейге дейін ғана беріп, сертификатта мал баратын соңғы пункт ретінде Қазақстанды көрсетпей отыр. Осылайша, министрлік Ресей-Қазақстан шекарасына жеткізілгеннен кейін, сиырлар үшін жауапкершілікті өз мойнына алғысы келмейді», – дейді Кермин.

Тапсырыс бойынша, Қазақстанға негізінен салмағы 330-340 келі тартатын Герефорд қашарлары экспортталуға тиіс. Керминнің айтуынша, Қазақстан жыл сайын 100 миллион АҚШ долларынан астам қаражатқа осы тұқымдас 50 мың бас қашарды импорттайды екен.

Керминнің өзге мәлімдемесіне қарағанда, Purcell Brothers компаниясы экспортты мақұлдату үшін ауыл шаруашылығы департаментімен бір жылға жұмыс жұмыс істеп жатыр.

Дегенмен Аустралия ауылшаруашылығы министрлігінің өкілдері экспортерлердің жекелеген өтініштеріне қатысты түсініктеме бермейтіндерін хабарласа да, «Еуразиялық экономикалық одақ жасақтаған протоколдық регламенттер мен келісімдерді нақтылау үшін Қазақстан үкіметімен өзара жұмыс істеп жатқандарын» жеткізді.

«Департамент үй малын, соның ішінде ірі қараны Қазақстанға әуемен экспорттауға ғана медициналық сертификат пен рұқсат бере алады.Бұл – тек Аустралия мен Қазақстан арасында келісілген (ЕЭО-ғымен арадағы жалпы протоколдан бөлек) екі жақты протокол.Теңізбен экспортталатын малға келсек, оған қатысты денсаулық туралы анықтама сол қашарларды кемеден қабылдап алатын елге (яғни, Ресей Федерациясына) ғана беріледі. Бұл жағдай порттан түсірілген мал Қазақстанға дейін құрлықпен баратындығына байланысты. Құрлықпен айдалған үй малы Аустралия үшін экзолтикалық ауруларға шалдығуы мүмкін», – деп жазылған Аустралия ауыл шаруашылыға министрлігі таратқан мәлімдемеде.

Ел беделіне нұқсан

Министрліктің баспасөз қызметінің хабарлауынша, Қазақстан шекарасына жеткенде ірі қарадан қандайда бір аурудың белгісі байқалса, Аустралияның беделіне нұқсан келеді.

Дегенмен бұл мемлекет Қазақстанға алғаш рет мал экспорттап отырған жоқ. Хатшының дерегінше, осыған дейін Қазақстанға малдың жеті партиясы әуе көлігімен, алтауы теңізбен Ресей арқылы жіберілген.

Виктория фермерлер федерациясының мал шаруашылығы бөлімінің басшысы Леонард Валланстың мәлімдеуінше, экспорттық тірі тауар саудасында жақсы қатынастар өте маңызды, «әсіресе, тілдің қиындығы мен мәдени ерекшеліктер ескерілетін болса». 

Оның ойынша, мал саудасында тірі экспорт клиенттерінің көптігі фермерлер үшін бағаны көтеруге жәрдемдеседі.

«Сатып алушылар неғұрлым көп болса, баға соғұрлым өседі. Егер, сіз бір немесе екі клиенттен айрылсаңыз, малдың құны біршама төмендейді», – дейді Валланс.

Оның тағы бір сөзінше, қазір қуаңшылыққа байланысты қашарлардың нарқы қатты түсіп барады. Бұл – клиенттер үшін жақсы жаңалық.

Кермин болса, Аустралия үкіметі тапсырысты мақұлдамаса, Ирландиядан 3000 Ангус қашарын экспортқа шығару үшін келіссөз жүргізе бастаған мәлімдеп отыр.

Арыс Әділбекұлы

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Бюрократия коронавирустен қауіпті болып тұр.  

09 Ақпан 2020 17:49 16369

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Кәсіпкерлер Қытай халық республикасына жүк жеткізе алмай жатқандарына шағымдануда. Бірақ бұл жағдайда оған шығыс көршіні жайлаған алапат індеттің еш қатысы жоқ екені анықталып отыр.

«Бұл басқа да қазақстандық автотасымалдаушыларға қатысты. Бәріміздің ортақ ойымызды білдірейін. Өйткені күйзеліс күшейіп барады. Кейінгі бірнеше жылдан бері Қазақстаннан Қытайға жүк жеткізумен айналысып келеміз. Отандық тауарлардың шың еліне экспорты үлкен қарқынмен өсті. Мысалы, 2019 жыл қорытындысында ҚХР-ге «Шымкент сыра зауыты», «Фирма Арасан», «EFES Қазақстанның» 1 мың тоннадан астам сырасын, «Balkhash fish trade», «Қызылорда Балық», «Арал» СДО» 900 тоннадан астам мұздатылған балығын Қытайға тасымалдадық. «Рахат», «Баян Сұлу, «Сәуле» кондитерлік фабрикасының 300 тоннадан аса тәттісін, «Eurasian foods», «Маслодел», «Kaz-Ir Agro», «Жарколь-007» компанияларының 200 тоннадан көп сұйық майын, «Сапа Алматы» ауыз суын, «Arba Wine» шарабын, «Радуга» үлпегін және басқа да қазақстандық өнімді қытайлардың тұтынуына үлес қостық», – деп екі ел арасындағы өзара сауда-саттық көлемінен хабар бере кетті «Новый Шелковый Путь» ЖШС басшысы Георгий Кравченко.

Ол 2019 жылдың ортасында екі ел тауарайналымындағы тарихи оқиғаға куә болғанын, 9 тамызда қазақстандық сиыр етінің тұңғыш партиясын қазақ-қытай шекарасынан өткізіп, ар жақтағы тұтынушыға жеткізгенін алға тартты. Содан бері Қазақстан алпауыт көршісіне «Meat processing and service», «Астана Агропродукт» және «Ақтөбе ет кластері» өндірген шамамен 4 мың тонна ет сатыпты.

Алайда отандық автотасымалдаушылардың осы жетістіктердің көбі енді тарих еншісінде қалуы ғажап емес.

Себебі, ұлттық өндіруші өнімдерін Қытайға жөнелту ісі меморгандар тудырған проблемалардың тұтас кешеніне маңдай соғуда. Көп мәселе ҚХР аумағында жүруге рұқсат ететін қытай бланктерін алуға қатысты.

«Біріншіден, жыл ортасынан аяқталғанға дейін бланк тапшылығы орын алады. Екіншіден, көлік комитеті осы жетіспеушілікке жол бермеудің сауатты тетігін жасай алмай жүр. Былтыр, 2019 жылғы қарашада рұқсат беру ережесіне түсініксіз бір өзгеріс енгізілді де, біз оларға қол жеткізу мүмкіндігінен мүлдем айырылып қалдық. Көлік комитетінің қызметкерлерімен телефон арқылы әңгімеде бланк беру тәртібіне сол өзгерістерді жоюды сұрадық. Ал олар болса, бізге менменси жауап береді. Қызметкерлерінің бірі, Жасұлан, жаңа ереже күшіне енетін 2020 жылды күте тұруға ақыл берді. Салдарынан, «Астана Агропродукт» пен «Meat processing and service» еттерін, өзге компаниялар тауарларын ҚХР-ға жеткізу ішінара тоқтады. Жеткізу бағасы көтерілді, отандық өнімдер баға бойынша бәсекеде ұтыла бастады. Біздің компания алапат шығынға ұшырады, жеткізбегеніміз үшін айыппұл санкцияларын өтедік», – дейді «Новый Шелковый Путь» жетекшісі.

2019 жыл соңында ол амалсыздан барлық машиналарын рұқсат қағаздарына көп көлемде қол жеткізген өзге бизнесменнің жылжымалы құрамына көшіруге тура келіпті. Ол кәсіпкер бланктің әрқайсысын 100 долларға сатты. Ұқсас түйткілге жолыққан басқа компаниялар фурларын саудаға қоюға мәжбүр болды.

«Новый Шелковый Путь» ЖШС 2020 жыл басталғалы бланк алу жүйесі тіптен нашарлап кеткенін айтады: әрбір сапарға жеке-жеке бланк беріле бастаған. Сапар орындалған соң келесі сапарға құжат тапсыру және оған бланк алу процесі 3–4 күнге созылады.

«Бұл Қазақстаннан Қытайға тауарлардың келесі партиясын жөнелту ісін айтарлықтай баяулатты. Сонымен бірге, бланктер кейде қателерімен беріледі: автокөліктің мемлекеттік нөмірі немесе сериясы жаңылыс жазылады. Мұндай рұқсат жарамсыз, оны көлік инспекциясына қайтарып, тағы 3–4 күн жоғалтып, жаңасын алу қажет. Мұндай жағдайда тасымалды жоспарлау мүмкін болмай қалды. Себебі, бланк қолға тиеріне, онда қате болмасына сенім жоқ», – дейді компания өкілі.

Тасымалдаушылар тағы бір мәселеге назар аудартты: Қытайға сапарлауға рұқсаттар негізінен, сол жақтан тауар таситын компанияларға берілуде екен. Ол көліктер ҚХР-ға бос кіреді, көршінің тауарына лық толып қайтады. Импортқа еш кедергі жоқ. Ал керісінше, Қытайға қазақстандық тауарды жеткізетін компанияларға ешқандай артықшылық жасалмайды. Олар импортшыларға ұтылуда.

«Сонда экспортты қолдау жолында төгілген қаншама тердің өтеуі қайда? Үкімет отандық өнімнің шетелдік экспортқа шығуын арттыру үшін көптеген мембағдарламаны іске қосады, оған қыруар қаржы шығындайды, алайда артынша меморгандар соған тосқауыл қояды» деп ашынады тасымалдаушылар.   

Олар бюджеттен мемқолдау мен субсидия сұрамайды. Тек қазақстандық тауарларды шетел нарығына жеткізетін тасымалдаушы компанияларға рұқсат бланкін басымдықты және жеделдетілген түрде берсе жеткілікті дейді. Бұл ретте қағаздарды артығымен беріп, қор жасауға мүмкіндік беруді өтінеді. Сонда алдағы тасымалын еркін жоспарлай алады. Бұл экспортымыздың арындай артуына серпін.

Жыл сайын Қазақстан өзге елдермен осындай бланктер алмасады. Ал оларды біздің меморгандардың уақытылы беру жағы ақсауда.

Тасымалдаушылар шағымы индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың құлағына жеткен.

«Биылғы жылы Қытаймен «С» түріндегі рұқсат қағаздарымен алмасу квотасы 50 мың дананы құрады. Аумақтық көліктік бақылау инспекцияларына жыл басталғалы бері оның 25 мың 586 данасы бөліп таратылды. Соның ішінде шағым түсіп отырған Алматы қаласы инспекциясына 12 мың 25 бланк берілді. Қазіргі уақытта инспекция қолында 6 мыңнан астам бланк бар», – дейді министр Бейбіт Атамқұлов.

Ол бір жағынан, шетелдік рұқсатнамалар тапшылығын болдырмау, екінші жағынан үшінші тұлғаның бланктерді көп алып, сатуына жол бермеу бойынша жұмыс жасалып жатқанын айтты. 

Ведомство басшысы ережеге өзгеріс енгізілгенін және олар 2020 жыл басында күшіне енгенін растады. Түзету шетелдік бланктерді қайта сатумен күрес үшін қажет болыпты. Бұған 2019 жылғы шілдеде көлік комитетінің бланктерді сатудан пайда тапқан алаяқ компанияларды және олардың заңсыз схемасын әшкерелеуі түрткі болған көрінеді.

«Комитет бұған тосқауыл қою бойынша жедел шаралар қабылдады. Бүгінде шамамен 1200 көлікке жалған ақпарат беріп, заңсыз бланк алған 46 жалған компания анықталды. 8 қылмыстық іс қозғалды. Бұл мәселе ұдайы бақылауда және бұл бағыттағы жұмыс жалғасады», – деді индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі.

Жалпы, инспекция қызметкері тасымал көлігінің нөмірі мен сериясын өзі жазып алып кетеді. Бірақ ол кейін бланкті қате толтырмауы үшін министр тасымалдаушыға машинаның мемнөмірі мен маркасын қағазға басып шығарып, кедендік алымды төлегені туралы түбіртекпен бірге ұсынуға кеңес береді. Сонда инспектор оны өз жазбасымен салыстыра алады.

Министр Автомобиль көлігі саласындағы мемқызметтер стандартына қызмет көрсету мерзімін қысқарту жөнінде өзгеріс енгізілгенін жеткізді. Оған сәйкес, республикалық бюджетке алым сомасы төленсе, шетелдік бланк 2 жұмыс күні ішінде берілуге тиіс.

Тасымалдаушылар министрдің жауабына қанағаттанбайды. Олар проблема жойылмағанын хабарлады. Демек, текетірес жалғасатынға ұқсайды. Бұл жағдайда экспортқа жауапты меморган – Сауда және интеграция министрлігі неге жағдайға араласпай, сырт қалғаны түсініксіз.

Жанат Ардақ

Қай елде аз жұмыс істеп, көп ақша табуға болады?

Табысы төмен және орташа елдердің азаматтары көп жұмыс істейді.  

18 Қаңтар 2020 12:22 3707

Қай елде аз жұмыс істеп, көп ақша табуға болады?

Осыдан 6 жыл бұрын БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымы әлем елдеріне 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін енгізуді ұсынды. Сол-ақ екен дүниежүзі 4 күндік жұмыс аптасын қолдайтындар мен қолдамайтындар болып екіге бөлінді.

Қызықты қараңыз, ә дегенде Қазақстан 4 күндік жұмыс аптасын қолдайтындардың қатарынан табылды. Табылып қана қойған жоқ, мұны іс жүзінде жүзеге асырды. Еліміздегі екінші деңгейлі банктердің бірі 2014 жылы 6 – қазанда 5 күндік жұмыс аптасының жалақысын сақтай отырып, бөлшек несие, кассалық қызмет көрсету және филиалдардағы операциялық бөлім қызметкерлерін 4 күндік жұмыс тәртібіне көшірді. «Бақсақ бақа екен» демекші, бұл – «хайп» үшін жасалған дүние болды. Себебі 4 күндік жұмыс аптасы ұзаққа созылған жоқ.

Айтпақшы 4 күндік жұмыс аптасын «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-да қолдады. Бірақ қолданбады. 

Ұмытпасаңыздар, былтыр вице-премьер Бердібек Сапарбаев Қазақстан 4 күндік жұмыс аптасына көшуге дайын емес екенін айтты. 

«Мұндай жұмыс кестесі біздің елге келмейді. Өйткені бізге экономикамызды дамыту керек. Қазақстанға қазір жұмыс күші жетпей тұр. Сондықтан алдымен жұмыс күшін нығайту қажет», – деді үкімет басшысының орынбасары.

Бұл мәселеге қатысты еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ақмади Сарбасов та пікір білдірді.

«Бүгінгі таңда Қазақстандағы жұмыс уақытының режимін анықтау мәселесі қарастырылуда. Бұл жұмыс берушінің міндеті. Бізде толық емес жұмыс уақытында жұмыс істеуге мүмкіндік беретін икемді еңбек заңнамасы бар. Келісім бойынша олар еңбек функцияларын орындай алады. Қазақстанда 4 күндік жұмыс аптасы туралы мәселе нақты шешімін тапқан жоқ. Жұмыс аптасы мен уақыты қысқарған кезде қызметкерлердің жалақы қысқармауы тиіс. Жұмыс беруші осы мәселені шеше алса ғана 4 күндік жұмыс аптасына ауысуға болады», – деді вице-министр. Ал Финляндияның премьер-министрі Санна Марин 2020 жылдың алғашқы аптасында ел үкіметіне 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін енгізуді ұсынды.

«Менің ойымша, адамдар отбасымен, жақындарымен көп уақыт өткізуі керек, сонымен қатар уақытын өзінің сүйікті ісіне немесе өмірдің маңызды аспектілеріне жұмсауы тиіс», – деді Санна Марин.

Өткен жылы Ресей 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күнін үкімет деңгейінде талқылады. Ресейдің бұрынғы үкімет басшысы Дмитрий Медведев Ресей азаматтарының өздеріне және отбасына уақыт бөлуі үшін 5 күндік жұмыс аптасын 4 күндік жұмыс аптасымен алмастыруды ұсынды.

Бұл бастаманы Біріккен Ресей партиясы құптады. 

Бүкілресейлік қоғамдық пікірді зерттеу орталығының дерегінше, ресейліктердің 48%-ы 5 күндік жұмыс күнін қолдаған. Олар жұмыс аптасы қысқарса, жалақы азаяды деп қауіптенген. Сауалнамаға қатысқан адамдардың 29%-ы 4 күндік жұмыс аптасын қалайтындарын жеткізсе, 17%-ы «бәрібір» деп қысқа қайырған. Ал 6%-ы нақты жауап бермеген.

Айта кетейік, ең алғаш рет 4 күндік жұмыс аптасын 1965 жылы ағылшындардың Roundpay Metal Finishers компаниясы сынақтан өткізді. Кейін бұл бастаманы басқа компаниялар қолдады.

Былтырдан бері Жапонияның бірқатар компаниялары төрт күндік жұмыс аптасын тәжірибеден өткізіп жатыр. Мысалы Microsoft Japan компа­ния­сы 2 300 қыз­­меткерін  4 күндік жұ­мыс кестесіне ауыстырды. Нәти­же­сін­де, жұмыс өнімділігі 40%-ға өсті. Ал Жаңа Зеландияның Perpetual Guardian компаниясы 4 күндік жұмыс аптасына біржола ауысты. Атап көрсетерлігі, жұмысшылар 5 күндік жұмыс аптасының жалақысын алады. Ал жұмыс нәтижесі 5 күндік жұмыс аптасынан бірнеше есе жоғары көрсеткіш көрсетіп отыр. 

БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымының дерегінше, табысы төмен және орташа елдердің азаматтары көп жұмыс істейді. Алайда көп жұмыс істейтіндердің қатарында дамыған елдер де бар. Осыдан екі жыл бұрын Оңтүстік Кореяның ұлттық ассамблеясы жұмыс уақытын 68 сағаттан 52 сағатқа қысқарту туралы шешім қабылдады. Жапонияда нақты белгіленген жұмыс уақыты жоқ. Сол себепті жапондықтар көп уақытын жұмыста өткізеді. Салдарынан бұл елде «кароси» – артық жұмыс істеуден қайтыс болу белең алған. Ал Қытай «996» деген жүйе қалыптасқан. Бұл аптасына 6 күн, таңғы 9-дан кешкі 9-ға дейін жұмыс істеу деген сөз.

Біле жүріңіз, мексикалықтар бір жылда – 2 148, коста-рикалықтар – 2 121, ресейліктер – 1 972, қазақстандықтар - 1 968 сағат жұмыс істейді. 

40 cағаттық жұмыс аптасы Қазақстанға Кеңес одағынан мұра болып қалды. Кеңес одағында жұмыс жүктемесі сәл басқаша болатын. Ол кезде адамдар аптасына 6 күн, күніне 7 сағат жұмыс істейтін. 5 күндік жұмыс аптасы 1960 жылы енгізілді. Айтпақшы Ford Motor Company-дың негізін қалаушы Генри Форд 40 сағаттық жұмыс аптасын ұсынғанға дейін адамдар 60 сағат жұмыс істеген.

Бүгінгі таңда Нидерланды халқы аптасына 29 сағат қана жұмыс істейді. Дания мен Норвегияның тұрғындары 4 жұмыс күнін 33 сағатқа бөліп тастаған. Ал Германия, Бельгия, Францияда аптасына 35 сағаттан аспайтын еңбек тәртібі бекітілген. 

БҰҰ ха­лық­­ар­алық еңбек ұйымы 4 күндік жұмыс аптасы мен 6 сағаттық жұмыс күні адамдарды жұмысбастылықтан арылтатынын алға тартып отыр. Аталмыш ұйымның зерттеуінше, көп жұмыс істейтін адамдар күйзеліске бейім болады. Ал күйзеліске ұшыраған адамның жұмысы жүрмейді.  

Абылай Бейбарыс