/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 KASE 2 214,78
DOW J 22 658,48 Мыс 4 965,93
Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Бюрократия коронавирустен қауіпті болып тұр.  

09 Ақпан 2020 17:49 13290

Қазақстанның Қытаймен саудасына жаңа соққы жасалды

Автор:

Жанат Ардақ

Кәсіпкерлер Қытай халық республикасына жүк жеткізе алмай жатқандарына шағымдануда. Бірақ бұл жағдайда оған шығыс көршіні жайлаған алапат індеттің еш қатысы жоқ екені анықталып отыр.

«Бұл басқа да қазақстандық автотасымалдаушыларға қатысты. Бәріміздің ортақ ойымызды білдірейін. Өйткені күйзеліс күшейіп барады. Кейінгі бірнеше жылдан бері Қазақстаннан Қытайға жүк жеткізумен айналысып келеміз. Отандық тауарлардың шың еліне экспорты үлкен қарқынмен өсті. Мысалы, 2019 жыл қорытындысында ҚХР-ге «Шымкент сыра зауыты», «Фирма Арасан», «EFES Қазақстанның» 1 мың тоннадан астам сырасын, «Balkhash fish trade», «Қызылорда Балық», «Арал» СДО» 900 тоннадан астам мұздатылған балығын Қытайға тасымалдадық. «Рахат», «Баян Сұлу, «Сәуле» кондитерлік фабрикасының 300 тоннадан аса тәттісін, «Eurasian foods», «Маслодел», «Kaz-Ir Agro», «Жарколь-007» компанияларының 200 тоннадан көп сұйық майын, «Сапа Алматы» ауыз суын, «Arba Wine» шарабын, «Радуга» үлпегін және басқа да қазақстандық өнімді қытайлардың тұтынуына үлес қостық», – деп екі ел арасындағы өзара сауда-саттық көлемінен хабар бере кетті «Новый Шелковый Путь» ЖШС басшысы Георгий Кравченко.

Ол 2019 жылдың ортасында екі ел тауарайналымындағы тарихи оқиғаға куә болғанын, 9 тамызда қазақстандық сиыр етінің тұңғыш партиясын қазақ-қытай шекарасынан өткізіп, ар жақтағы тұтынушыға жеткізгенін алға тартты. Содан бері Қазақстан алпауыт көршісіне «Meat processing and service», «Астана Агропродукт» және «Ақтөбе ет кластері» өндірген шамамен 4 мың тонна ет сатыпты.

Алайда отандық автотасымалдаушылардың осы жетістіктердің көбі енді тарих еншісінде қалуы ғажап емес.

Себебі, ұлттық өндіруші өнімдерін Қытайға жөнелту ісі меморгандар тудырған проблемалардың тұтас кешеніне маңдай соғуда. Көп мәселе ҚХР аумағында жүруге рұқсат ететін қытай бланктерін алуға қатысты.

«Біріншіден, жыл ортасынан аяқталғанға дейін бланк тапшылығы орын алады. Екіншіден, көлік комитеті осы жетіспеушілікке жол бермеудің сауатты тетігін жасай алмай жүр. Былтыр, 2019 жылғы қарашада рұқсат беру ережесіне түсініксіз бір өзгеріс енгізілді де, біз оларға қол жеткізу мүмкіндігінен мүлдем айырылып қалдық. Көлік комитетінің қызметкерлерімен телефон арқылы әңгімеде бланк беру тәртібіне сол өзгерістерді жоюды сұрадық. Ал олар болса, бізге менменси жауап береді. Қызметкерлерінің бірі, Жасұлан, жаңа ереже күшіне енетін 2020 жылды күте тұруға ақыл берді. Салдарынан, «Астана Агропродукт» пен «Meat processing and service» еттерін, өзге компаниялар тауарларын ҚХР-ға жеткізу ішінара тоқтады. Жеткізу бағасы көтерілді, отандық өнімдер баға бойынша бәсекеде ұтыла бастады. Біздің компания алапат шығынға ұшырады, жеткізбегеніміз үшін айыппұл санкцияларын өтедік», – дейді «Новый Шелковый Путь» жетекшісі.

2019 жыл соңында ол амалсыздан барлық машиналарын рұқсат қағаздарына көп көлемде қол жеткізген өзге бизнесменнің жылжымалы құрамына көшіруге тура келіпті. Ол кәсіпкер бланктің әрқайсысын 100 долларға сатты. Ұқсас түйткілге жолыққан басқа компаниялар фурларын саудаға қоюға мәжбүр болды.

«Новый Шелковый Путь» ЖШС 2020 жыл басталғалы бланк алу жүйесі тіптен нашарлап кеткенін айтады: әрбір сапарға жеке-жеке бланк беріле бастаған. Сапар орындалған соң келесі сапарға құжат тапсыру және оған бланк алу процесі 3–4 күнге созылады.

«Бұл Қазақстаннан Қытайға тауарлардың келесі партиясын жөнелту ісін айтарлықтай баяулатты. Сонымен бірге, бланктер кейде қателерімен беріледі: автокөліктің мемлекеттік нөмірі немесе сериясы жаңылыс жазылады. Мұндай рұқсат жарамсыз, оны көлік инспекциясына қайтарып, тағы 3–4 күн жоғалтып, жаңасын алу қажет. Мұндай жағдайда тасымалды жоспарлау мүмкін болмай қалды. Себебі, бланк қолға тиеріне, онда қате болмасына сенім жоқ», – дейді компания өкілі.

Тасымалдаушылар тағы бір мәселеге назар аудартты: Қытайға сапарлауға рұқсаттар негізінен, сол жақтан тауар таситын компанияларға берілуде екен. Ол көліктер ҚХР-ға бос кіреді, көршінің тауарына лық толып қайтады. Импортқа еш кедергі жоқ. Ал керісінше, Қытайға қазақстандық тауарды жеткізетін компанияларға ешқандай артықшылық жасалмайды. Олар импортшыларға ұтылуда.

«Сонда экспортты қолдау жолында төгілген қаншама тердің өтеуі қайда? Үкімет отандық өнімнің шетелдік экспортқа шығуын арттыру үшін көптеген мембағдарламаны іске қосады, оған қыруар қаржы шығындайды, алайда артынша меморгандар соған тосқауыл қояды» деп ашынады тасымалдаушылар.   

Олар бюджеттен мемқолдау мен субсидия сұрамайды. Тек қазақстандық тауарларды шетел нарығына жеткізетін тасымалдаушы компанияларға рұқсат бланкін басымдықты және жеделдетілген түрде берсе жеткілікті дейді. Бұл ретте қағаздарды артығымен беріп, қор жасауға мүмкіндік беруді өтінеді. Сонда алдағы тасымалын еркін жоспарлай алады. Бұл экспортымыздың арындай артуына серпін.

Жыл сайын Қазақстан өзге елдермен осындай бланктер алмасады. Ал оларды біздің меморгандардың уақытылы беру жағы ақсауда.

Тасымалдаушылар шағымы индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың құлағына жеткен.

«Биылғы жылы Қытаймен «С» түріндегі рұқсат қағаздарымен алмасу квотасы 50 мың дананы құрады. Аумақтық көліктік бақылау инспекцияларына жыл басталғалы бері оның 25 мың 586 данасы бөліп таратылды. Соның ішінде шағым түсіп отырған Алматы қаласы инспекциясына 12 мың 25 бланк берілді. Қазіргі уақытта инспекция қолында 6 мыңнан астам бланк бар», – дейді министр Бейбіт Атамқұлов.

Ол бір жағынан, шетелдік рұқсатнамалар тапшылығын болдырмау, екінші жағынан үшінші тұлғаның бланктерді көп алып, сатуына жол бермеу бойынша жұмыс жасалып жатқанын айтты. 

Ведомство басшысы ережеге өзгеріс енгізілгенін және олар 2020 жыл басында күшіне енгенін растады. Түзету шетелдік бланктерді қайта сатумен күрес үшін қажет болыпты. Бұған 2019 жылғы шілдеде көлік комитетінің бланктерді сатудан пайда тапқан алаяқ компанияларды және олардың заңсыз схемасын әшкерелеуі түрткі болған көрінеді.

«Комитет бұған тосқауыл қою бойынша жедел шаралар қабылдады. Бүгінде шамамен 1200 көлікке жалған ақпарат беріп, заңсыз бланк алған 46 жалған компания анықталды. 8 қылмыстық іс қозғалды. Бұл мәселе ұдайы бақылауда және бұл бағыттағы жұмыс жалғасады», – деді индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі.

Жалпы, инспекция қызметкері тасымал көлігінің нөмірі мен сериясын өзі жазып алып кетеді. Бірақ ол кейін бланкті қате толтырмауы үшін министр тасымалдаушыға машинаның мемнөмірі мен маркасын қағазға басып шығарып, кедендік алымды төлегені туралы түбіртекпен бірге ұсынуға кеңес береді. Сонда инспектор оны өз жазбасымен салыстыра алады.

Министр Автомобиль көлігі саласындағы мемқызметтер стандартына қызмет көрсету мерзімін қысқарту жөнінде өзгеріс енгізілгенін жеткізді. Оған сәйкес, республикалық бюджетке алым сомасы төленсе, шетелдік бланк 2 жұмыс күні ішінде берілуге тиіс.

Тасымалдаушылар министрдің жауабына қанағаттанбайды. Олар проблема жойылмағанын хабарлады. Демек, текетірес жалғасатынға ұқсайды. Бұл жағдайда экспортқа жауапты меморган – Сауда және интеграция министрлігі неге жағдайға араласпай, сырт қалғаны түсініксіз.

Жанат Ардақ

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қытай эпидемия ауқымын жасырды ма?

Америкалық барлаушылар Ақ үйге құпия баяндама тапсырды. Онда Бейжіңнің коронавирус құрбандарының санын толық көрсетпегені айтылған. 

02 Сәуір 2020 15:38 5957

Қытай эпидемия ауқымын жасырды ма?

Қытай өз жерінде коронавирустың өршу ауқымын жасырып, қауіпті дертті жұқтырғандар мен қайтыс болғандардың санын төмендетіп көрсеткен. Мұны осыдан бірер күн бұрын АҚШ-тың үш ресми өкілі барлаушылар  қауымдастығының Ақ үйге тапсырған құпия есебіне сүйеніп мәлімдеді.

«Блумберг» агенттігіне берген сұхбатында аттарын атамауды өтінген шенеуніктер баяндаманың  мазмұнын егжей-тегжейлі түсіндіріп беруден де бас тартқан. Себебі бұл құжатты көпке жариялауға рұқсат жоқ. Дегенмен, олардың сөзінше, Қытайдың жұмбақ вирус құрбандары туралы қалың көпшілікке берген есебі толық деуге келмейді және аталған шенеуніктердің екеуі Бейжің жариялаған сандар шындыққа жанаспайды деген қорытындыға келіп отыр.

Ресми өкілдердің бірі айтқандай, бұл баяндама Ақ үйге өткен аптада жеткен.

Коронавирус эпидемиясы Қытайдың Хубэй провинциясында 2019 жылдың соңында басталды. Бірақ содан бері жергілікті үкімет қауіпті инфекцияны 82 мыңдай адамның ғана жұқтырып, 3300-і қайтыс болғанын хабарлады. Салыстырып көрсек, пандемиялық ахуалды мейлінше ашық жариялаған АҚШ-та, сәрсенбі күнгі мәлімет бойынша, Covid-19-ды 189 мыңнан астам адам жұқтырып, төрт мыңдайы қайтыс болған.

Осы жағдайға байланысты Ақ үйдің баспасөз қызметі де, Қытайдың Вашингтогндағы елшілігі де әзірге түсініктеме бермей отыр.

Қытай жариялаған сандарға елдің сыртында ғана емес, ішінде де айтарлықтай күмән туындап отыр. Ресми Бейжің жұқтырғандарды анықтау әдістемесін қайта-қайта өзгертіп, бірнеше апта бойы симптомы жоқ науқастарды тізімге қоспай, сейсенбі күні ғана 1500-ден астам симптомсыз  адамды коронавирусқа шалдыққандар қатарына тіркей бастады.

Әлем ақпарат құралдарының хабарлауынша, Хубей провициясындағы жерлеу үйлерінің жанында пайда болған мыңдаған табыт та Қытай берген есепке күмәнді күшейтпесе, сейілтпей отыр.

Сейсенбі күні Мемлекеттік департаменттің иммунологы, Ақ үйге эпидемияға жауап беру жөнінде кеңес беретін маман Дебора Биркс мәлімдегендей, Қытайдың жаңа вирус туралы баяндамасы өзге елдердегі есептерден тым тым өзгешелеу.

«Медициналық қауымдастық Қытай ұсынған деректерді қысқаша бұл сандар айтарлықтай, алайда біз күткеннен аздау. Меніңше, мұның бәрін Италия мен Испаниядағы жағдаймен салыстырып көрсек, көптеген мәлімет тасада қалып қойғандай көрінеді»,– дейді Биркс.

Небраскадан сайланған республикалық сенатор Бен Сасс АҚШ-та коронавирустан Қытайдағыдан көбірек адам өлді деген ақпаратты жалған есеп деп отыр. Оның сөзінше, Компартия бұрын да өтірік айтқан, қазір де, келешек те сол бетінен қайтпақ емес. 

Дегенмен, Қытайдың Global Times мемлекеттік газетінің бас редакторы Ху Сицзинь Weibo платформасында жазғандай, АҚШ өзінде коронавирус құрбандарының күрт артқанынан назарды басқа жаққа аудару үшін Бейжіңді өтірік хабар таратты деп айыптап отыр. Оның ойынша, Қытайда бүкіл әлем назары ауған проблеманы жасыратынын мүмкіндік болған жоқ және де эпидемияның ауыздықталуына Хубэйге мыңдаған дәрігер мен медициналық жабдықтардың жеткізілуі себеп.

Бірқатар бақылаушының пікірінше, Қытай қалың бұқараға күмәнді есеп берген жалғыз ғана ел емес. Батыс мемлекеттері өкілдерінің сөзінше, Иран, Ресей, Индонезия, Солтүстік Корея да коронавирустың тарау ауқымы жайында шынайы ақпарат таратпай отыр. Осылардың соңғысы – Қытаймен көршілес, экономикалық серіктес. Бірақ онда бірде-бір адамнан әлі күнге дейін Covid-19 табылған жоқ. Сонымен қатар Сауд Арабиясы мен Мысыр да коронавирус жұқтырғандардың санын төмендетіп көрсетті деген болжам бар. 

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео жақында мәлімдеме жасап, Қытай мен өзге елдерді эпидемия жайында ашық болуға шақырды. Бұған қоса, Американың бас дипломаты Қытайды проблеманың ауқымын жасырды, вирус тараған алғашқы апталарда үнсіз қалды және әу баста америкалық эксперттердің көмегінен бас тартты деп айыптады.

«Мәліметтерде маңыз бар. Медициналық терапияны дамыту және қоғам денсаулығын қорғау – оқиғаны жасырмай, ашық жариялап отыруға да байланысты. Менің әрбір елге айтарым – мәлімет жинауға және сол ақпаратты бөлісуге барыңды сал. Біз солай істеп жатырмыз», – дейді Помпео Вашингтонда өткен баспасөз маслихатында.

Ғалымдардың болжамынша, коронавирус 100 000 – 240 000 америкалықты өлтіруі мүмкін. Сондай-ақ, жаңа зерттеулерге қарағанда, бұл инфекцияны жұқтырғандардың 25 пайызынан Covid-19-дың симптомдары байқалмайды.

Президент Дональд Трамп ескерткендей, Құрама Штаттар бұрын-соңды болмаған дағдарысқа әзірленуі керек.

«Алдағы екі апта тозақтай көрінуі мүмкін. Осыған дейін мұндай жағдайды көрген емеспіз», – деді Америка президенті сейсенбі күні Ақ үйде өткен брифингте.

Арыс Әділбекұлы

Әлемнің індетті еңсеру үшін Қытайдан үйренер тұстары көп

Көрші ел агрессивті шараларының арқасында коронавирус құрбандарының қатарын тыйып, жұқтыру фактілерін күрт азайтты.  

30 Наурыз 2020 19:18 1294

Әлемнің індетті еңсеру үшін Қытайдан үйренер тұстары көп

Қытай небәрі екі айдың ішінде Covid-19 деп аталатын жаңа коронавирустың таралуын тежеді. Мүмкін, Қазақстанның көрші елдің жасағанын дәл солай қайталауға қауқары жетпес,бірақ бірқатар нақты шараларды қабылдауға күші жететінін анық.  Осы вирус Қытайдан шыққаны бәріне белгілі. Оның үстіне індетпен күреске дайындалуға уақыты да көп болмады. Дегенмен бұл ел өте агрессивті шаралар қабылдау, экономикасын уақытша тоқтату арқылы оң нәтижелерге қол жеткізді. Тіпті дамушы елдер қазірдің өзінде вирустың таралуын осылай ауыздықтай алмай жатыр. 

Сонымен, Қытай қабылдаған шаралар мыналар:

Біріншісі: Технологияны оңтайлы қолдану

Ақпан айында бұл елде медициналық қызмет көрсетуге арналған QR-код жүйесі жаппай енгізіле бастады (Alipay смартфондары мен Wechat-та бар). Тұрғындар өз аты-жөнін, телефон нөмірін, денсаулығы туралы деректерді, соңғы рет қайда барғаны және ауру адамдармен қарым-қатынаста болған-болмағаны туралы мәліметтерді осы жүйеге енгізеді. Содан кейін осы ақпарат негізінде бағдарлама жасыл, сары не қызыл түске боялады. Жасыл түс емін-еркін жүруге болады дегенді білдірсе, сары түс жанғандар оқшаулануы тиіс. Ал қызыл түс иелеріне медициналық тексеріс, емделу немесе үй карантині тағайындалады. 

Екіншісі: Елді түгелдей бұғаттап тастау

Індет өршіген аумақ түгелдей жабылды. Тұрғын аудандарына кірмек болғандардың температурасын үкіметтік волонтерлер тексеріп отырды. Ғимаратқа кірушілер аяқ киімдерін дезинфекциялауға міндеттелді. Тағы бір қызық жайт: Қытайдағы оқшаулану процесі мүлдем бөлек нәрсе. Мұнда азық-түлік тұрғындардың үйлеріне жеткізіліп тұрды. Билік тіпті адамдардың қанша рет сыртқы есікті ашып-жапқанын телефондағы арнайы аппарат арқылы бақылап отыру жүйесін енгізген.

Үшіншісі: Вирусты анықтайтын тегін тест пен емдеу

Қытай вирусты анықтайтын сынамалар үшін халықтан ақша алмады. Өйткені симптомдары қатты байқалмаған адамдар тексерілмеген жағдайда індеттің таралуы жаңа қарқынға ие болушы еді.

Төртіншісі: Халықты ортақ мүдде үшін жұмылдыру

Осы ретте Қытай қызыл түсті насихаттау баннерлерін қолдану арқылы пандемияның қаншалықты қауіпті екенін халыққа жеткізді. «Бірге тамақтану өлім іздеумен пара-пар», «Туған-туысқандарға қонаққа бару – оларды қатерге тігу», «Үйде болу арқылы партия мен үкіметке көмегің тиеді» деген сияқты ұрандар арқылы адамдарды үйлерінде қалдыра білді.

Бесіншісі: Өте аз уақыт ішінде аурухана салынды

Қытайда коронавирус жұқтырғандарды емдейтін 1000-1300 орындық аурухана салынды. Біріншісін көтеруге небәрі алты күн, ал екіншісін тұрғызуға он бес күн кеткен. Құрылысшылар үзіліссіз күні-түні жұмыс істеген. Бұған дейін, яғни 2002-2003 жылдары бұл елде SARS коронавирусын жұқтырғандарға арналған аурухана жеті күн ішінде салынған болатын.

Алтыншы: Кей дәрігерлердің қабылдауы онлайнға ауысты

Шұғыл емес медициналық көмек пен дәрігерлердің консультациясы онлайн түрде жүргізілді. Бірақ оның салдары өзге аурулары бар науқастарға ауыр тигенімен, бұл да вирустың кең етек жаюына тосқауыл болды.

Жетіншісі: Билік басқа саладағы ірі компанияларды маска шығаруға көндірді

Мысалы, Apple iPhone өндіретін Foxconn өз фабрикаларын қайта жасақтап, бетперде шығара бастады. Сонымен қатар елде медициналық құрылғылардың экспорты тоқтатылды.

Факт: Қытайдың мемлекеттік CGTN телеарнасының 30 наурыздағы мәліметі бойынша, осы күнге дейін 81470 қытайлық вирусты жұқтырып, оның 90 пайыздан астамы жазылған. Ал 3311-інің ауруы асқынып, қаза тапқан.

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: